ကိုးဆောင် ကံဆောင် ကမ္မဝါစာ
ကိုးဆောင် ကံဆောင် ကမ္မဝါစာ
စတုတ္ထအကြိမ် သုံးပါးကိုင်
မြင်းခြံမြို့ ကိုးဆောင်ကျောင်းတိုက်
ပဓာန နာယကဆရာတော်
အဘိဓဇ မဟာရဋ္ဌဂုရု
အဘိဓဇ အဂ္ဂမဟာအဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက
ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတ
မွမ်းမံစီရင်အပ်သော
ကိုးဆောင် ကံဆောင် ကမ္မဝါစာ
စတုတ္ထအကြိမ် သုံးပါးကိုင်
(အမေရိကန် ညောင်ကန်အေး သာသနာ့ရိပ်သာ ဆရာတော် ဦးပရမ ကူးယူဖော်ပြအပ်ပါသည်။)
မိန့်မှာ ထေရ်ရှင်
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြင်းခြံမြို့ ကိုးဆောင်တိုက်ကြီး၏ ပဓာန မဟာနာယက ဖြစ်တော်မူသော ကျေးဇူးရှင် အဘိဓဇ မဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဘိဓဇ အဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက ဆရာတော်ဘုရားက စတုတ္ထအကြိမ် ရိုက်နှိပ်မည့် ကိုးဆောင် ကံဆောင် ကထိန ကမ္မဝါစာကိုလည်း သုံးပါးကိုင် ဖြစ်အောင် ထည့်သွင်း ရိုက်နှိပ်ရန်' မိန့်မှာတော်မူပါသည်။
ပြန်ပြုပြင်
ကျေးဇူးရှင် ဆရာတော်ဘုရား၏ အမိန့်အရ အင်းစိန်မြို့ ရွာမ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက် တိုက်အုပ်ဆရာတော် အရှင် တိလောကာဘိဝံသ (သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယ + မဟာအကျော်)နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်ကာ
(၁) ကထိန ကမ္မဝါစာ သုံးချပ်နှင့် တွဲဖက်ဖြစ်စေရန် စာမျက်နှာ ၉-၌ ဝါကျဒွန္ဒ ကမ္မဝါစာ တစ်မျိုး ထည့်သွင်းခြင်း၊
(၂) စာမျက်နှာ ၃၂-၌ စကားပြေကို ပြန်လည် ပြုပြင်ပြီးလျှင် စာမျက်နှာ ၃၆-၌ ကထိန်ခင်းပုံ အကျဉ်းအစီအစဉ် စကားပြေ ထည့်သွင်းခြင်း၊
(၃) ပထမအကြိမ်ရိုက် ကမ္မဝါစာ၌ ပါသော စာမျက်နှာ နံပါတ်များကို ပြောင်းလွှဲပြုပြင်ခြင်း၊ သတ်ပုံ မှားယွင်းခြင်း၊ စာလုံးကျကျန်ခြင်းများကို အတတ်နိုင်ဆုံး ကြိုးစားကြည့်ရှု ပြုပြင် စီစဉ်ကာ ဤ ကိုးဆောင် ကံဆောင် ကမ္မဝါစာကို စတုတ္ထအကြိမ်အဖြစ် ရိုက်နှိပ်ထားပါသည်။
မှားလျှင် ဝန်ခံ
ယင်းသို့ ကြိုးစားကြည့်ရှု ပြုပြင်စီစဉ်သည့်ကြားမှ မှားယွင်းကျကျန်မှုများ ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ပါက စာစောင် ကောင်းမွန်သေသပ် ခံညားမှုကအစ အထားအသိုပါမကျန် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ရသော မိမိ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်ပါသည်။
ကြိုဆို ပန်၏
လိုပြန်, ကျကျန်၊ ဤနှစ်တန်၊ တွေ့ပြန်ထောက်ညွှန်ပြ။ နောက်ကြိမ်ရိုက်က၊ ပြုပြင်ရ၊ မှန်ပ လွယ်ကူလှ။ အရှင့် စေတနာ၊ ဖြူစင်စွာ၊ ဝမ်းသာကြိုဆိုစွ။
အန္တေဝါသိက တပည့်-
အရှင်ရေဝတ (ဂဏဝါစက)
သစ်တော်ကျောင်း၊ သရက်တောတိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။
ကျေးဇူး လွန်တင်
ဤကိုးဆောင် ကံဆောင် ကမ္မဝါစာ ဖြစ်မြောက်အောင် အဖက်ဖက်မှ ဆောင်ရွက်ပေးကြသော အသိ ပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင်များ စေတနာရှင်များတို့အား အထူးကျေးဇူးတင်ရှိပါကြောင်း မှတ်တမ်းတင်အပ်ပါ သည်။ ဤကုသိုလ်နှင့် စပ်သမျှ ချမ်းသာကြပါစေ။
ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတ
(အဘိဓဇ မဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဘိဓဇ အဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက)
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ
ပခုက္ကူ ကျောင်းသစ် ပါဠိတက္ကသိုလ်၊ ကိုးဆောင်တိုက်၊
မြင်းခြံမြို့။
စေတနာရှင်။ ။
- - - - - - - - - -
- - - - - - - - - -
- - - - - - - - - -
စီစဉ်သည့်နေ့စွဲ
ဤကမ္မဝါစာကို ၁၃၄၆-ခု၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက်၊ သောကြာနေ့ (၁၁-၅-၈၄)၌ မွမ်းမံစီစဉ်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့၊ သရက်တောတိုက်၊ သစ်တောကျောင်း၊ ဆရာတော် ဦးသောဘဏ-မှ ကင်းလွတ်ခွင့် အမှတ် (၁၀၈)ဖြင့် ထုတ်ဝေသည်။
မာတိကာ
ကိုးဆောင် ကံဆောင် ကမ္မဝါစာ
မာတိကာ
ဥပသမ္ပဒ ကဏ္ဍ
(ရဟန်းခံဆိုင်ရာ အခန်း)
၁။ ရဟန်းခံ အစီအစဉ် ၁
၂။ ရဟန်းလောင်း ဆုံးမပုံ ပါဠိ
သုဒ္ဓ အနုသာသန (ရဟန်းလောင်း တစ်ပါး ဆုံးမပုံ ပါဠိ) ၂
ဒွန္ဒ အနုသာသန (ရဟန်းလောင်း နှစ်ပါး သုံးပါး ဆုံးမပုံ ပါဠိ) ၃
၃။ ဩဝါဒ (နိဿယ ၄ ပါး, အကရဏီယ ၄ ပါး ဩဝါဒပါဠိ) ၄
၄။ သုဒ္ဓ ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ ၅
၅။ ဧကုပဇ္ဈာယ ဧကာစရိယ ဝါကျဒွန္ဒ ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ ၆
ဧကုပဇ္ဈာယ ဧကာစရိယ သမာသဒွန္ဒ ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ ၇
ဗဟုဝစန ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ ၈
၆။ ကုဋိဝတ္ထု ဩလောကနာဒိပါဠိ အနုလောမနယ ဝါကျဒွန္ဒ ကမ္မဝါစာ ၉
၇။ ရဟန်းလောင်း ဆုံးမခန်းများ (မြန်မာ) ၁၁
ကထိန ကဏ္ဍ
(ကထိန်ဆိုင်ရာ အခန်း)
၈။ ကထိန် အစီအစဉ် (မြန်မာ) ၃၃
ကထိနတ္ထာရ ကမ္မဝါစာ + ကထိနုဒ္ဓါရ ကမ္မဝါစာ
သီမာ ကဏ္ဍ
(သိမ်ဆိုင်ရာ အခန်း)
၉။ သိမ်နှုတ်ပုံ အစီအစဉ် ၃၇
၁၀။ အဝိပ္ပဝါသ သီမာသမုဟနန ကမ္မဝါစာ
၁၁။ သမာနသံဝါသ သီမာသမုဟနန ကမ္မဝါစာ ၄၁
၁၂။ သိမ် သမုတ်ပုံ အစီအစဉ် ၃၈
၁၃။ သမာနသံဝါသ သီမာသမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ
၁၄။ အဝိပ္ပဝါသ သီမာသမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ ၄၂
အန္တရာယိက ကဏ္ဍ
(အန္တရာယ်ကင်းဆိုင်ရာ အခန်း)
၁၅။ ကျေးဇူးရှင် ပခုက္ကူ ဆရာတော်များ၏ အန္တရာယ်ကင်း အစီအစဉ် ၄၃
၁၆။ အနန္တရာယိက ကမ္မဝါစာ
အန္တရာယ သမုဂါ္ဃတ ကမ္မဝါစာ
အနန္တရာယိက သမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ
အနန္တရာယိက ကရဏ ကမ္မဝါစာ
၁၇။ ရှေးဆရာတော်များ၏ ပဗ္ဗာဇနီယ အစီအစဉ်နှင့် အမိန့်တော်ပြန်တမ်း ၄၄
၁၈။ ပဗ္ဗာဇနိယ ကမ္မဝါစာ ၄၈
ဤ ပဗ္ဗာဇနိယ ကမ္မဝါစာကို အမိန့်ပေးကာ ထွက်သွားစေခြင်းဖြစ်၍ အာဏာသံပါသဖြင့် 'မေတ္တာရပ်ခံမှု သက်သက်ကိုသာ အလိုရှိကြသော ဆရာတော်များက မနှစ်သက်ကြပါ။ သို့တိုင် သုံးစွဲလိုသော ပုဂ္ဂိုလ်များအ တွက် အလွယ်တကူ သုံးစွဲနိုင်ရန် ထည့်သွင်း ရိုက်နှိပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ဥပသမ္ပဒ ကဏ္ဍ (ရဟန်းခံဆိုင်ရာ အခန်း)
ကိုးဆောင် ကံဆောင် ကမ္မဝါစာ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဥပသမ္ပဒ ကဏ္ဍ (ရဟန်းခံဆိုင်ရာ အခန်း)
၁။ ရဟန်းခံအစီအစဉ်
ဥပသမ္ပဒကံကို ဆောင်ရွက်လိုသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဥပေါသထကံကဲ့သို့ သံဃာ မစည်းဝေးမီ ရှေးဦးက ပင်လျှင်
(၁) သိမ်အပြင်၌ တံမြက်လှည်းခြင်း၊
(၂) ညဉ့်အခါဖြစ်မူ ဆီမီးညှိထွန်းခြင်း၊
(၃) သောက်ရေ သုံးဆောင်ရေ တည်ထားခြင်း၊
(၄) နေရာခင်းခြင်း၊
ဟူသော ပုဗ္ဗကရဏ ၄-ပါးကို ကိုယ်တိုင်သော်လည်း ပြုရာ၏။ သူတစ်ပါးကိုသော်လည်း ပြုစေရာ၏။
ထို့နောင် —
(၁) ဥပဇ္ဈာယ်ဂုဏ်အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း၊
(၂) ဗျတ္တ ပဋိဗလဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ကမ္မဝါစာဖတ်မည့် ရဟန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊
(၃) ဂဏပူရဏဖြစ်ထိုက်သော ရဟန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊
သိမ်တွင်းသို့ ပင့်ဆောင် စည်းဝေးစေရာ၏။
ထို့မှနောက်၌ ပဗ္ဗဇ္ဇဒေါသ ကင်းစင်၍ ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိ ဖြစ်သော ရဟန်းလောင်းကို သံဃာ့အလယ်သို့ သွင်းလျက်
(၁) ဥပဇ္ဈာယ် ယူစေခြင်းစသော ပုဗ္ဗကိစ္စတို့ကိုလည်းကောင်း၊
(၂) ဉ တ္တိစတုတ္ထ ကမ္မဝါစာရွတ်ဖတ်ခြင်းဟူသော ပဓာနကိစ္စတို့ကိုလည်းကောင်း၊
(၃) ရဟန်းဖြစ်ချိန်ကို ပြောကြားခြင်း စသော အပရကိစ္စတို့ကိုလည်းကောင်း၊
အစဉ်အတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။
ပုဗ္ဗကိစ္စများ
(၁) ဥပဇ္ဈာယ် ယူစေခြင်း၊
(၂) သပိတ် သင်္ကန်း ပြောကြားခြင်း၊
(၃) ရဟန်းလောင်းကို သံဃာ့ပြင်ဘက်သို့ ထုတ်ခြင်း၊
(၄) အနုသာသက ရဟန်းကို သမုတ်ခြင်း၊
(၅) သံဃာ့ပြင်ဘက်သို့ လိုက်၍ သင်ပြခြင်း၊
(၆) အနုသာသက ရဟန်းက သံဃာ့ထံပြန်လာပြီး သင်ပြပြီးကြောင်း သံဃာတော်အား အသိပေးခြင်း၊
(၇) ရဟန်းလောင်းကို သံဃာ့ဘောင်သို့ ခေါ်ယူခြင်း၊
(၈) သံဃာတော်အား ရှိခိုးစေ၍ ပဉ္စင်းအဖြစ်ကို တောင်းပန်စေခြင်း၊
(၉) အန္တရာယိကဓမ္မတို့ကို မေးစစ်ဖို့ရန် သမုတ်ခြင်း၊
(၁၀) အန္တရာယိကဓမ္မတို့ကို မေးမြန်းခြင်း။
ပဓာနကိစ္စ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော - အစရှိသော ဉ တ္တိစတုတ္ထ ကမ္မဝါစာကို အကြိမ်များစွာ ရွတ်ဖတ်၍ ပဉ္စင်းဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းဟူသော ပဓာနကိစ္စ။
အပရကိစ္စ
(၁) ပဉ္စင်းဖြစ်သော အခါသမယကို ပြောကြားခြင်း၊
(၂) နိဿယ ၄-ပါးကို ပြောကြားခြင်း၊
(၃) အကရဏီယ ၄-ပါးကို ပြောကြားခြင်း။
မှတ်ချက်။ ။ ဝိမတိ ဋီကာ၌ကား - ရဟန်းလောင်း ပြင်ပသို့ ထုတ်ခြင်းကိစ္စနှင့် အနုသာသက-ရဟန်းကို သမုတ်ခြင်းကိစ္စနှစ်မျိုးကို တပေါင်းတည်း ယူ၏။ ထို့ပြင် ရဟန်းလောင်းကို သံဃာ့ အလယ်သို့ ခေါ်သွင်းခြင်းကိစ္စနှင့် ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းခြင်းကိစ္စ နှစ်မျိုးကိုလည်း တပေါင်းတည်း ယူ ထား၏။ ထို့ကြောင့် ပုဗ္ဗကိစ္စ ရှစ်မျိုးသာ ဆို၏။ သို့သော် လုပ်ငန်းခြင်း မတူ၍ ပါဠိတော်အား လျော်စွာ နှစ်မျိုးစီခွဲ၍ ယူလိုက်သည်။
၂။ အနုသာသန (ရဟန်းလောင်း ဆုံးမပုံ ပါဠိ)
သုဒ္ဓ အနုသာသန (ရဟန်းလောင်းတစ်ပါး ဆုံးမပုံ ပါဠိ)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ပဌမံ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော၊ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတွာ ပတ္တစီဝရံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။
အယံ တေ ပတ္တော၊ (အာမ ဘန္တေ။)
အယံ သံဃာဋိ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
အယံ ဥတ္တရာသင်္ဂေါ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
အယံ အန္တရဝါသကော၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ဂစ္ဆ အမုမှိ ဩကာသေ တိဋ္ဌာဟိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ (နာဂံ) အနုသာသေယျံ။
သုဏသိ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခ၊ အယံ တေ သစ္စကာလော၊ ဘူတကာလော၊ ယံ ဇာတံ၊ တံ သံဃမဇ္ဈေ ပုစ္ဆန္တေ သန္တံ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ အသန္တံ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ မာ ခေါ ဝိတ္ထာယိ၊ မာ ခေါ မင်္ကု အဟောသိ။ ဧဝံ တံ ပုစ္ဆိဿန္တိ … “သန္တိ တေ ဧဝရူပါ အာဗာဓာ, ကုဋ္ဌံ, ကဏ္ဍော, ကိလာသော, သောသော, အပမာရော၊ မနုဿောသိ၊ ပုရိသောသိ၊ ဘုဇိဿောသိ၊ အဏဏောသိ၊ နသိ ရာဇဘဋော၊ အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ၊ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿောသိ၊ ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရံ၊ ကိန္နာမောသိ၊ ကော နာမော တေ ဥပဇ္ဈာယော”တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ အနုသိဋ္ဌော သော မယာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ (နာဂေါ) အာဂစ္ဆေယျ။
(“အာဂစ္ဆာဟီ”တိ ဝတ္တဗ္ဗော)။
သံဃံ ဘန္တေ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ။ ဥလ္လုမ္ပတု မံ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။ ဒုတိယမ္ပိ ဘန္တေ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ။ ဥလ္လုမ္ပတု မံ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။ တတိယမ္ပိ ဘန္တေ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ။ ဥလ္လုမ္ပတု မံ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အယံ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ (နာဂံ) အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆေယျံ။
သုဏသိ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခ၊ အယံ တေ သစ္စကာလော၊ ယံ ဇာတံ၊ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ သန္တံ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ အသန္တံ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ သန္တိ တေ ဧဝရူပါ အာဗာဓာ။
ကုဋ္ဌံ၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
ကဏ္ဍော၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
ကိလာသော၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
သောသော၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
အပမာရော၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
မနုဿောသိ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ပုရိသောသိ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ဘုဇိဿောသိ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
အဏဏောသိ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
နသိ ရာဇဘဋော၊ (အာမ ဘန္တေ။)
အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿောသိ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရံ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ကိန္နာမောသိ၊ အဟံ ဘန္တေ (နာဂေါ) နာမ။
ကော နာမော တေ ဥပဇ္ဈာယော၊ ဥပဇ္ဈာယော မေ ဘန္တေ အာယသ္မာ (တိဿ) တ္ထေရော နာမ။
ဒွန္ဒ အနုသာသန (ရဟန်းလောင်း နှစ်ပါး သုံးပါး ဆုံးမပုံ ပါဠိ)
ပဌမံ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော၊ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတွာ ပတ္တစီဝရံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ သံဃံ ဘန္တေ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမ။
ဥလ္လုမ္ပတု အမှေ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။
ဣမေ ဝေါ ပတ္တာ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ဣမာ သံဃာဋိယော၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ဣမေ ဥတ္တရာသင်္ဂါ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ဣမေ အန္တရဝါသကာ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ဂစ္ဆ အမုမှိ ဩကာသေ တိဋ္ဌထ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ (နာဂေါ စ နာဂေါ စ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ယဒိ သံဃဿ အဟံ (နာဂံ စ နာဂံ စ) အနုသာသေယျံ။
သုဏာထ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ အယံ တုမှာကံ သစ္စကာလော၊ ဘူတကာလော၊ ယံ ဇာတံ၊ တံ သံဃမဇ္ဈေ ပုစ္ဆန္တေ သန္တံ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ အသန္တံ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ မာ ခေါ ဝိတ္ထာယိတ္ထ၊ မာ ခေါ မင်္ကူ အဟောသိတ္ထ။ ဧဝံ တုမှေ ပုစ္ဆိဿန္တိ …“သန္တိ တုမှာကံ ဧဝရူပါ အာဗာဓာ, ကုဋ္ဌံ, ကဏ္ဍော, ကိလာသော, သောသော, အပမာရော၊ မနုဿာ အတ္ထ၊ ပုရိသာ အတ္ထ၊ ဘုဇိဿာ အတ္ထ၊ အဏဏာ အတ္ထ၊ နသိ ရာဇဘဋာ အတ္ထ၊ အနုညာတာ အတ္ထ မာတာပိတူဟိ၊ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿာ အတ္ထ၊ ပရိပုဏ္ဏံ ဝေါ ပတ္တစီဝရံ၊ ကိံ နာမာ အတ္ထ၊ ကော နာမော တုမှာကံ ဥပဇ္ဈာယော”တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ (နာဂေါ စ နာဂေါ စ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ အနုသိဋ္ဌာ တေ မယာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ (နာဂေါ စ နာဂေါ စ) အာဂစ္ဆေယျုံ။ (“အာဂစ္ဆထာ”တိ ဝတ္တဗ္ဗာ။)
ဒုတိယမ္ပိ ဘန္တေ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမ။
ဥလ္လုမ္ပတု အမှေ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။
တတိယမ္ပိ ဘန္တေ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမ။
ဥလ္လုမ္ပတု အမှေ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ (အယံ စ နာဂေါ အယံ စ နာဂေါ) အာယသ္မတော ( တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ (နာဂံ စ နာဂံ စ ) အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆေယျံ။ သုဏာထ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ အယံ တုမှာကံ သစ္စကာလော၊ ဘူတကာလော၊ ယံ ဇာတံ၊ တံ ပုစ္ဆာမိ၊ သန္တံ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ အသန္တံ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ သန္တိ တုမှာကံ ဧဝရူပါ အာဗာဓာ။
ကုဋ္ဌံ၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
ကဏ္ဍော၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
ကိလာသော၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
သောသော၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
အပမာရော၊ (နတ္ထိ ဘန္တေ။)
မနုဿာ အတ္ထ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ပုရိသာ အတ္ထ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ဘုဇိဿာ အတ္ထ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
အဏဏာ အတ္ထ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
နတ္ထ ရာဇဘဋာ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
အနုညာတာ အတ္ထ မာတာပိတူဟိ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿာ အတ္ထ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ပရိပုဏ္ဏံ ဝေါ ပတ္တစီဝရံ၊ (အာမ ဘန္တေ။)
ကိံ နမာ အတ္ထ၊ (အဟံ ဘန္တေ နာဂေါ နာမ။)
ကော နာမော တုမှာကံ ဥပဇ္ဈာယော၊ ဥပဇ္ဈာယော အမှာကံ ဘန္တေ အာယသ္မာ (တိဿ) တ္ထေရော နာမ။
၃။ ဩဝါဒ
(နိဿယ ၄ ပါး, အကရဏီယ ၄ ပါး ဩဝါဒ ပါဠိ)
တာဝဒေဝ ဆာယာ မေတဗ္ဗာ။ ဥတုပ္ပမာဏံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ဒိဝသဘာဂေါ အာစိက္ခိတဗ္ဗော။ သံဂီတိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ။ စတ္တာရော နိဿယာ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ။ စတ္တာရိ အကရဏီယာနိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာနိ။
(၁) ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ။ တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယော။ အတိရေကလာဘော၊ သံဃဘတ္တံ၊ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ၊ နိမန္တနံ၊ သလာကဘတ္တံ၊ ပက္ခိကံ၊ ဥပေါသထိက၊ ပါဋိပဒိကံ။
(အာမ ဘန္တေ။)
(၂) ပံသုကူလစီဝရံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ။ တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယော။ အတိရေကလာဘော၊ ခေါမံ၊ ကပ္ပါသိကံ၊ ကောသေယျံ၊ ကမ္ဗလံ၊ သာဏံ၊ ဘင်္ဂံ။
(အာမ ဘန္တေ။)
(၃) ရုက္ခမူလသေနာသနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ။ တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယော။ အတိရေကလာဘော၊ ဝိဟာရော၊ အဍ္ဎယောဂေါ၊ ပါသာဒေါ၊ ဟမ္မိယံ၊ ဂုဟာ။
(အာမ ဘန္တေ။)
(၄) ပူတိမုတ္တဘေသဇ္ဇနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယော။ အတိရေကလာဘော၊ သပ္ပိ၊ နဝနီတံ၊ တေလံ၊ မဓု၊ ဖာဏိတံ။
(အာမ ဘန္တေ။)
(၁) ဥပသမ္ပန္နေန ဘိက္ခုနာ မေထုနော ဓမ္မော နပ္ပဋိသေဝိတဗ္ဗော၊ အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတာယပိ။ ယော ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ၊ အဿမဏော ဟောတိ၊ အသကျပုတ္တိယော။ သေယျထာပိ နာမ ပရိသော သီသစ္ဆိန္နော အဘဗ္ဗော တေန သရီရဗန္ဓေန ဇီဝိတုံ၊ ဧဝမေဝ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတွာ အဿမဏော ဟောတိ၊ အသကျပုတ္တိယော။ တံ တေ ယာဝဇီဝံ အကရဏီယံ။
(အာမ ဘန္တေ။)
(၂) ဥပသမ္ပန္နေန ဘိက္ခုနာ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ န အာဒါတဗ္ဗံ၊ အန္တမသော တိဏသလာကံ ဥပါဒါယ။ ယော ဘိက္ခု ပါဒံ ဝါ ပါဒါရဟံ ဝါ အတိရေကပါဒံ ဝါ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယတိ၊ အဿမဏော ဟောတိ၊ အသကျပုတ္တိယော။ သေယျထာပိ နာမ ပဏ္ဍုပလာသော ဗန္ဓနာ ပဝုတ္တော အဘဗ္ဗော ဟရိတတ္ထာယ၊ ဧဝမေဝ ဘိက္ခု ပါဒံ ဝါ ပါဒါရဟံ ဝါ အတိရေကပါဒံ ဝါ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိတွာ အဿမဏော ဟောတိ၊ အသကျပုတ္တိယော။ တံ တေ ယာဝဇီဝံ အကရဏီယံ။
(အာမ ဘန္တေ။)
(၃) ဥပသမ္ပန္နေန ဘိက္ခုနာ သဉ္စိစ္စ ပါဏော ဇီဝိတာ န ဝေါရောပေတဗ္ဗော၊ အန္တမသော ကုန္ထကိပိလ္လိကံ ဥပါဒါယ။ ယော ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ မနုဿဝိဂ္ဂဟံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ အန္တမသော ဂဗ္ဘပါတနံ ဥပါဒါယ၊ အဿမဏော ဟောတိ၊ အသကျပုတ္တိယော။ သေယျထာပိ နာမ ပုထုသိလာ ဒွေဓာ ဘိန္နာ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ မနုဿဝိဂ္ဂဟံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ အဿမဏော ဟောတိ၊ အသကျပုတ္တိယော။ တံ တေ ယာဝဇီဝံ အကရဏီယံ။
(အာမ ဘန္တေ။)
(၄) ဥပသမ္ပန္နေန ဘိက္ခုနာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မော န ဥလ္လပိတဗ္ဗော၊ အန္တမသော သုညာဂါရေ အဘိရမာမီတိ။ ယော ဘိက္ခု ပါပိစ္ဆော ဣစ္ဆာပကတော အသန္တံ အဘူတံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဥလ္လပတိ စျာနံ ဝါ ဝိမောက္ခံ ဝါ သမာဓိံ ဝါ သမာပတ္တိံ ဝါ မဂ္ဂံ ဝါ ဖလံ ဝါ၊ အဿမဏော ဟောတိ၊ အသကျပုတ္တိယော။ သေယျထာပိ နာမ တာလော မတ္ထကစ္ဆိန္နော အဘဗ္ဗော ပုန ဝိရုဠှိယာ၊ ဧဝမေဝ ဘိက္ခု ပါပိစ္ဆော ဣစ္ဆာပကတော အသန္တံ အဘူတံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဥလ္လပိတွာ အဿမဏော ဟောတိ၊ အသကျပုတ္တိယော။ တံ တေ ယာဝဇီဝံ အကရဏီယံ။
(အာမ ဘန္တေ။)
ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကော နိဋ္ဌိတော။
၄။ သုဒ္ဓ ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အယံ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ပရိသုဒ္ဓေါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏဿ ပတ္တစီဝရံ၊ (နာဂေါ) သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော (နာဂ) ဥပသမ္ပာဒေယျ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အယံ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ပရိသုဒ္ဓေါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏဿ ပတ္တစီဝရံ၊ (နာဂေါ) သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သံဃော (နာဂ) ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ (နာဂဿ) ဥပသမ္ပဒါ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
ဥပသမ္ပန္နော သံဃေန (နာဂေါ) အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
၅။ ဧကုပဇ္ဈာယ ဧကာစရိယ ဝါကျဒွန္ဒ ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အယံ စ (နာဂေါ) အယံ စ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ပတ္တစီဝရံ၊ (နာဂေါ) စ (နာဂေါ) စ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစန္တိ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော (နာဂံ) စ (နာဂံ) စ ဥပသမ္ပာဒေယျ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အယံ စ (နာဂေါ) အယံ စ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ပတ္တစီဝရံ၊ (နာဂေါ) စ (နာဂေါ) စ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစန္တိ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သံဃော (နာဂံ) စ (နာဂံ) စ ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ (နာဂဿ) စ (နာဂဿ) စ ဥပသမ္ပဒါ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
ဥပသမ္ပန္နာ သံဃေန (နာဂေါ) စ (နာဂေါ) စ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
ဧကုပဇ္ဈာယ ဧကာစရိယ သမာသဒွန္ဒ ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣမေ (သုမန - ပဒုမာ) အာယသ္မတော (သီလာစာရဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ပတ္တစီဝရံ၊ (သုမန - ပဒုမာ) သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစန္တိ အာယသ္မတာ (သီလာစာရေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော (သုမန - ပဒုမာ) ဥပသမ္ပာဒေယျ အာယသ္မတာ (သီလာစာရေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣမေ (သုမန - ပဒုမာ) အာယသ္မတော (သီလာစာရဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ပတ္တစီဝရံ၊ (သုမန - ပဒုမာ) သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစန္တိ အာယသ္မတာ (သီလာစာရေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သံဃော (သုမန - ပဒုမေ) ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ အာယသ္မတာ (သီလာစာရေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ (သုမန - ပဒုမာနံ) ဥပသမ္ပဒါ အာယသ္မတာ (သီလာစာရေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
ဥပသမ္ပန္နာ သံဃေန (သုမန - ပဒုမာ) အာယသ္မတာ (သီလာစာရေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
ဗဟုဝစန ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣမေ (နာဂါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ပတ္တစီဝရံ၊ (နာဂါ) သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစန္တိ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော (နာဂေ) ဥပသမ္ပာဒေယျ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣမေ (နာဂါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ပတ္တစီဝရံ၊ (နာဂါ) သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစန္တိ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သံဃော (နာဂေ) ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ (နာဂါနံ) ဥပသမ္ပဒါ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
ဥပသမ္ပန္နာ သံဃေန (နာဂါ) အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
ပရိပုဏ္ဏိမေသံ
“ဣမေ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ ကုလဒူသကာ ပါပသမာစာရာ၊ ဣမေသံ ပါပကာ သမာစာရာ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ၊ ကုလာနိ စ ဣမေဟိ ဒုဋ္ဌာနိ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ ”ဟု — (ဝိ၊၁၊၂၇၉။ဝိ၊၄၊၂၈) ဝိနယ ပါဠိတော်လာ “ပဗ္ဗာဇနီယ ကမ္မဝါစာ ”ဝယ် — ပထမဝါကျ၌ရှိသော “ဣမေ (နာဂါ) ”ကို ငဲ့၍ “ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ”ဟု ဣမေ-သဒ္ဒါဖြင့်ပင် ကျေးဇူးရှင် ဆရာတော်ကြီးများ ထားတော်မူခဲ့ခြင်းသည် ထပ်တူထပ်မျှ တူညီလှပါပေ၏။
၆။ ကုဋိဝတ္ထုဩလောကနာဒိပါဠိ အနုလောမနယ ဝါကျဒွန္ဒ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣမေ (နာဂေါ စ နာဂေါ စ နာဂေါ စ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ပတ္တစီဝရံ၊ (နာဂေါ စ နာဂေါ စ နာဂေါ စ) သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစန္တိ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော (နာဂံ စ နာဂံ စ နာဂံ စ) ဥပသမ္ပာဒေယျ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣမေ (နာဂေါ စ နာဂေါ စ နာဂေါ စ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ၊ ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိပုဏ္ဏိမေသံ ပတ္တစီဝရံ၊ (နာဂေါ စ နာဂေါ စ နာဂေါ စ) သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစန္တိ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သံဃော (နာဂံ စ နာဂံ စ နာဂံ စ) ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ (နာဂဿ စ နာဂဿ စ နာဂဿ စ) ဥပသမ္ပဒါ အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ ……….. ။
ဥပသမ္ပန္နာ သံဃေန (နာဂေါ စ နာဂေါ စ နာဂေါ စ) အာယသ္မတာ (တိဿေန) ဥပဇ္ဈာယေန၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
၇။ ရဟန်းလောင်း ဆုံးမခန်း (မြန်မာ)
ဥပဇ္ဈာယ်ယူစေမှုကိစ္စ
ပထမံ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော။
လောက၌ သားသမီးများ ကြီးပွားတိုးတက်ရေးအတွက် မိဘသည် အဓိက အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်သကဲ့ သို့ သာသနာတော်၌လည်း ဥပဇ္ဈာယ် ဆရာသည် အဓိက အရေးအကြီးဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်၏။ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၏ အာမိသာနုဂ္ဂဟ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟအားဖြင့် ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့မှုကို မရရှိသော ရဟန်း သာမဏေများသည် သာသနာတော်၌ ကြီးပွားတိုးတက်မှု မရှိနိုင်ဘဲ ဆုတ်ယုတ် ပျက်ပြားဖို့ရာသာ များ၏။
ဘုရား လက်ထက်တော်အခါ ဥပဇ္ဈာယ် မရှိသူများကို ရဟန်းပြုပေးကြသဖြင့် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၏ ဆုံးမ ပဲ့ပြင် သွန်သင်မှုကို မခံယူကြရသော ရှင်ရဟန်းတို့သည် ဝတ်ပုံ စားပုံ နေထိုင် ပြောဆိုပုံ စသော ကိုယ်နှုတ် အမူ အရာတို့၌ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့မှု မရှိကြ၊ ကိုယ်တိုင် ထမင်းဟင်းကို တောင်းစားသူက တောင်းစားကြ၊ ဆွမ်းစား ကျောင်း၌ ဆူညံနေအောင် ကျယ်လောင်စွာ စကားပြောဆိုသူက ပြောဆိုကြ စသည်ဖြင့် ဖြစ်ချင်သလို ဖြစ်နေ ကြ၏။
ထိုအခြင်းအရာကို မြင်၍ လူအများ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက—“ပထမံ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော ”ဟု မိန့်ကြားတော်မူသည်။
ပထမံ = ရဟန်းခံမှု ဥပသမ္ပဒကံ စီမံဆောင်ရွက်ရာ၌ သပိတ် သင်္ကန်း ပြောကြားခြင်း စသည်မှ ရှေးဦး စွာ၊ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော = ဥပဇ္ဈာယ် ယူစေအပ်၏၊ ဥပဇ္ဈာယ် အယူခိုင်းရမည်၊ ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ စိန္တေယျာသည် ဥပဒေသတ်မှတ် ပညတ်တော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ တွံ = သင် ငါ့ရှင် ပဉ္စင်း လောင်းသည်၊ ဥပဇ္ဈံ ဂဏှာဟိ = ဥပဇ္ဈာယော မေ ဘန္တေ ဟောဟိ-ဟု ၃ ကြိမ် ၃ ခေါက် နှုတ်မြွက်၍ ဥပဇ္ဈာယ် ယူဦးလော့၊ ဥပဇ္ဈာယ် ယူပါလေ။
ရဟန်းလောင်းက ။ ။ ဥပဇ္ဈာယော မေ ဘန္တေ ဟောဟိ။ (၃ ခေါက်ဆိုရန်)
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာက - ၁။ သာဟု (ကောင်းပေသည်။)ဟုလည်းကောင်း၊
၂။ လဟု (ငါ့မှာ သင်၏ ဥပဇ္ဈာယ် ဖြစ်ဖို့အရေး၌ ဝန်မလေး၊ တာဝန်ပေါ့၏။)ဟု လည်းကောင်း၊
၃။ ဩပါယိကံ (သင်၏ ဥပဇ္ဈာယ်ယူမှုသည် နည်းလမ်းကျပေ၏။)ဟုလည်းကောင်း၊
၄။ ပတိရူပံ (သင်၏ ဥပဇ္ဈာယ်ယူခြင်းသည် လျောက်ပတ်ပေ၏။)ဟုလည်း ကောင်း၊
၅။ ပါသာဒိကေန သမ္ပာဒေဟိ (ပါသာဒိကေန = ကြည်ညိုဖွယ်ကို ဆောင်တတ် သော ကိုယ်အမူအရာ နှုတ်အမူအရာဖြင့်၊ တိဝိဓသိက္ခံ = သိက္ခာသုံးရပ် အကျင့်မြတ်ကို၊ သမ္ပာဒေဟိ = ပြီးစီးစေလော့, ပြီးစီးအောင် အားထုတ် ကျင့် ကြံပါလေ)ဟုလည်းကောင်း။
ဤ (၅)မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် တစ်ကြိမ်သော်လည်းကောင်း၊ သုံးကြိမ်သော်လည်းကောင်း ဥပဇ္ဈာယ် ပေးရမည်။
မှတ်ချက်။ ။ ယခုခေတ် ဥပဇ္ဈာယ်ပေးရာ၌ သာဟု - စသော ရှေ့ ၄-မျိုးကို အသုံးပြုလေ့ မရှိကြတော့။ ပါသာဒိကေန သမ္ပာဒေဟိ -ဟူသော ဤတစ်မျိုးကို သုံးစွဲကြတော့သည်။ ပါသာဒိကေန- အရ ကို တချို့ ဆရာတို့က ပါသာဒါဝဟေန နိဒ္ဒေါသေန ကာယဝစီ မနောကမ္မေန -ဟု မနောကံ အတွက်ပါ ထည့်၍ ဖွင့်ပြသော ကင်္ခါ ဋီကာသစ်ကို ထောက်၍ ကာယ, ဝစီ, မနော ကံသုံးမျိုး လုံးကို ယူလိုကြ၏။ သူတို့၏ အကြောင်းပြမှာ သိက္ခာ သုံးရပ်တွင် ပါဝင်သော သမာဓိ ပညာ သိက္ခာတို့ကို ပြီးစေဖို့ရန် (စိတ္တပယောဂ - စိတ်၏ ကောင်းသော အမူအရာ)လည်းပါမှ ဖြစ်နိုင် သောကြောင့်ဟု အကြောင်းပြကြပေ၏။ ထိုသို့ သမာဓိ, ပညာ သိက္ခာတို့ကို ပြီးစေဖို့ရာ စိတ္တ ပယောဂ လိုအပ်သည်မှန်သော်လည်း ဝိနယနတော စေဝ ကာယဝါစာနံ -ကို ထောက်၍ ဝိနည်းကျင့်ဝတ်အရာ၌ ကိုယ်နှုတ်သာ ပဓာနဖြစ်၏။ မနောဒွါရေ အာပတ္တိနာမ နတ္ထိ -နှင့်အညီ မနောဒွါရကို မစောင့်စည်းရုံမျှဖြင့် အာပတ်မသင့်နိုင်သေး၊ ကိုယ်နှုတ်ကို စောင့်ထိန်းလျှင် ဝိနည်း သိက္ခာပုဒ်ကို စောင့်ထိန်းပြီးသား ဖြစ်တော့၏။
ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်ကို စောင့်ထိန်းလျှင်လည်း ပါသာဒိကေန ပါသာဒါဝဟေန -ဟု ဆို သည့်အတိုင်း ကြည်ညိုဖွယ်ကို ဆောင်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကင်္ခါ ဋီကာသစ်မှ တစ်ပါးသော သာရတ္ထ စသော ဋီကာကြီးများ၌ ပါသာဒါဝဟေန ကာယဝစီပယောဂေန -ဟု ကာယ ဝစီ ပယောဂ ၂-မျိုးကိုသာ ဖွင့်ပြကြသည်။
မနောကံအကူအညီ လိုအပ်သော်လည်း မဖြစ်မနေပါမှဖြစ်မည်ဟူကား မဆိုနိုင်။
သပိတ် သင်္ကန်းကို ပြောကြားခြင်းကိစ္စ
ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတွာ ပတ္တစီဝရံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။
ဥပသမ္ပဒါပေက္ခေန = ပဉ္စင်းလောင်းကို၊ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတွာ = ဥပဇ္ဈာယ် ယူခိုင်းပြီ၍၊ ပတ္တစီဝရံ = ရဟန်းလောင်း ပိုင်ဆိုင်ထိုက်သည့် သပိတ်တစ်လုံး ၃-ထည်သော သင်္ကန်းကို၊ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဿ = ရဟန်း လောင်းအား၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ = မှတ်မှတ်သားသား သိထင်ရှားအောင် ပြောထားအပ်၏၊ ပြောထားရမည်၊ ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = မြတ်စွာဘုရား ဟောထားတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ အဟံ = ငါသည်၊ တေ = သင့်အား၊ ပတ္တစီဝရံ = ငါ့ရှင် ပိုင်ထိုက်သည့် သပိတ် သင်္ကန်းကို၊ အာစိက္ခိဿံ = မှတ်မှတ်သားသား သိထင်ရှား အောင် ပြောကြားပေအံ့။
အယံ တေ ပတ္တော။
အာဝုသော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခ = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်း၊ အယံ ပတ္တော = သင်၏ ရှေ့နား ချကာ ထားသည့် အဓိဋ္ဌာဝိကပ္ပနာမြောက် ပမာဏလောက်သော ဤသပိတ်သည်၊ (ဥပါသက ဥပါသိကာဟိ = ရတနာသုံးရပ်ကို အမြဲမပြတ် ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်တတ်ကြကုန်သော ရဟန်းဒါယကာ - (ဦး ……….) ရဟန်း ဒါယိကာမ - (ဒေါ် ……….)တို့သည်, တို့က၊ တေ = သင်၏၊ ဥပသမ္ပဒ ကမ္မာဝဟနဋ္ဌာယ = ဥပသမ္ပဒကံကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အလို့ငှါ၊ တေ = သင့်အား၊ ဒိန္နော = သဒ္ဓါရွင်လန်း နိဗ္ဗာန်ရည်မှန်းလျက် လှူဒါန်းအပ်သော၊ တေ = သင်၏၊ ပတ္တော = လိုတိုင်းပြုနိုင် များမဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင် သပိတ်တည်း၊ ကိုယ်ပိုင် သပိတ်ဟူ၍မှတ်။
အာမ ဘန္တေ။ (မှန်လှပါ မှတ်ထားပါမည် အရှင်ဘုရား။)
အယံ သံဃာဋိ။
အယံ သံဃာဋိ = နှစ်လွှာနှစ်ထပ် ချင်းချင်းကပ်လျက် ချုပ်စပ်အပ်သော ဤဒုကုဋ် သင်္ကန်းကြီးသည်၊ (ဥပါသက ဥပါသိကာဟိ = ရတနာသုံးရပ်ကို အမြဲမပြတ် ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်တတ်ကြကုန်သော ရဟန်း ဒါယကာ - (ဦး ……….) ရဟန်း ဒါယိကာမ - (ဒေါ် ……….)တို့သည်, တို့က၊ သံသာရ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော = သံသရာ ဝဋ်ဆင်း ရဲမှ၊ မောဒနတ္ထာယ = လွတ်မြောက် ကျွတ်လွတ်ပါရခြင်းအကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ နိဗ္ဗာနဿ = နိဗ္ဗာန် ကို၊ သစ္ဆိကရဏတ္ထာယ စ = မျက်မှောက်ပြုပါရခြင်းအကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ တေ = သင့်အား၊ ဒိန္နာ = သဒ္ဓါ ကြည်ဖြူ ပေးလှူအပ်သော) တေ = သင်၏၊ သံဃာဋိ = လိုတိုင်းပြုနိုင် များမဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင် ဒုကုဋ် သင်္ကန်းကြီးတည်း၊ ကိုယ်ပိုင် ဒုကုဋ် သင်္ကန်းကြီးဟူ၍မှတ်။
အာမ ဘန္တေ။ (မှန်လှပါ မှတ်ထားပါမည် အရှင်ဘုရား။)
အယံ ဥတ္တရာသင်္ဂေါ။
အယံ ဥတ္တရာသင်္ဂေါ = အထင်သတ်မှတ် ပခုံးရပ်၌ ငြိကပ်တင်လွှမ်း ဆင်မြန်းအပ်သော ဤကိုယ်ဝတ် ဧကသီသင်္ကန်းသည်၊ (ဥပါသက ဥပါသိကာဟိ = ရတနာသုံးရပ်ကို အမြဲမပြတ် ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်တတ်ကြ ကုန်သော ရဟန်းဒါယကာ - (ဦး ……….) ရဟန်း ဒါယိကာမ - (ဒေါ် ……….)တို့သည်, တို့က၊ သာသန ဒါယာဒ ဘာဝတ္ထာယ = သာသနာတော်၏ အမွေခံ အမွေစား ဖြစ်ပါရခြင်းအကျိုးငှါ၊ တေ = သင့်အား၊ ဒိန္နာ = သဒ္ဓါ ကြည်ဖြူ ပေးလှူအပ်သော) တေ = သင်၏၊ ဥတ္တရာသင်္ဂေါ = လိုတိုင်းပြုနိုင် များမဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင် ဧကသီ တည်း၊ ကိုယ်ပိုင် ဧကသီဟူ၍မှတ်။
အာမ ဘန္တေ။ (မှန်လှပါ မှတ်ထားပါမည် အရှင်ဘုရား။)
အယံ အန္တဝါသကော။
အယံ အန္တဝါသကော = အလယ်သတ်မှတ် ခါးအရပ်၌ ဝတ်အပ်ဆင်မြန်းအပ်သော ဤသင်းပိုင်သည်၊ (ဥပါသက ဥပါသိကာဟိ = ရတနာသုံးရပ်ကို အမြဲမပြတ် ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်တတ်ကြကုန်သော ရဟန်း ဒါယကာ - (ဦး ……….) ရဟန်း ဒါယိကာမ - (ဒေါ် ……….)တို့သည်, တို့က၊ သာသနဿ = သာသနာတော် မြတ်ကြီး၏၊ ဝုဒ္ဓိယာ စ = ကြီးပွားတိုးတက်ပါစေခြင်းအကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ ဝိရုဠှိယာ စ = စည်ပင်ပါစေခြင်း အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ ဝေပုလ္လာယ စ = ပြန့်ပြောပါစေခြင်းအကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ စိရဋ္ဌိတိယာ စ = မြင့်ရှည် မြားမြောင် ငါးထောင်ကြာအောင် တည်ပါစေခြင်းအကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ တေ = သင့်အား၊ ဒိန္နာ = သဒ္ဓါကြည် ဖြူ ပေးလှူအပ်သော) တေ = သင်၏၊ အန္တဝါသကော = လိုတိုင်းပြုနိုင် များမဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင် သင်းပိုင် တည်း၊ ကိုယ်ပိုင် သင်းပိုင်ဟူ၍မှတ်။
အာမ ဘန္တေ။ (မှန်လှပါ မှတ်ထားပါမည် အရှင်ဘုရား ။)
နာမည်မှည့်ပုံ
ကမ္မဝါဉတ် ရွတ်ဖတ်၍ လွယ်ကူစေခြင်းအကျိုးငှါ —
၁။ ရဟန်းလောင်းကို နာဂ၊
၂။ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်ကို တိဿ -ဟူ၍ အမည်မှည့်ပါ၏။
ရဟန်းလောင်းက မိမိအမည်ကို နာဂ ဟူ၍မှတ်။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်နှင့်တကွ ကာရကသံဃာတော် အရှင်မြတ်တို့ကလည်း ရဟန်းလောင်း အမည်ကို နာဂ -ဟူ၍ မှတ်တော်မူကြပါကုန်ဘုရား။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာဘုရားက မိမိအမည်ကို တိဿ -ဟူ၍ မှတ်တော်မူပါဘုရား။
ရဟန်းလောင်းနှင့်တကွ ကာရကသံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ကလည်း ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်၏ အမည်ကို တိဿ -ဟူ၍ မှတ်တော်မူကြပါကုန် အရှင်သူမြတ်တို့ဘုရား။
မှတ်ချက်။ ။ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာနှင့် ရဟန်းလောင်း၏ အမည်များကို ဣန္ဒက, ကောဝိဒ စသော ရွတ်ဖတ်၍ လွယ်ကူသော အမည်များဖြစ်လျှင် — ထိုအမည်ရင်း အတိုင်းဖြင့်ပင် — “အယံ ဣန္ဒကော အာယသ္မတော ကောဝိဒဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော” စသည်ဖြင့် ရွတ်ဖတ်လျှင် ပို၍ သင့်လျော်ပါ သည်။ အမည်မှည့်ချိန်နှင့် ပတ်သက်၍လည်း အမျိုးမျိုး ယူဆကြ၏။ တချို့က ပထမံ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော - မဆိုမီကပင် အမည်မှည့်ထားနှင့်ကြ၏။ သင့်မြတ်ပါ၏။ တချို့ကား — ဂစ္ဆ အမုမှိ ဩကာသေ တိဋ္ဌာဟိ-ဖြင့် ရဟန်းလောင်းကို အပြင်ထုတ်ပြီးမှ အမည်မှည့်ကြ၏။ ရဟန်း လောင်း အနီးအနားမှာ မရှိတော့သဖြင့် စဉ်းစားသင့်၏။ (သင့်မည် မထင်။) အမှန်မှာ — ဥပဇ္ဈာယ်ယူမှု သပိတ် သင်္ကန်း ပြောကြားမှု ပုဗ္ဗကိစ္စတိုင်အောင် ဥပဇ္ဈာယ်နှင့် ရဟန်းလောင်း၏ အမည်များကို သုံးသပ်သောစကား မပါသေးသဖြင့် တိဿ, နာဂ အမည်များကို မမှည့်သော် လည်း အပြစ်မရှိနိုင်ပါ။
သို့သော် ဥပဇ္ဈာယ်ယူမှုစသော ပုဗ္ဗကိစ္စများ၌ပင် အာဝုသော နာဂ-စသည်ဖြင့် အာလုပ်ပုဒ် သုံးလိုလျှင်ကား ကြိုတင်၍ အမည်မှည့်ထားရမည်၊ သတိထားပါလေ။
ရဟန်းလောင်းကို အပသို့အပသို့ ထုတ်ခြင်းကိစ္စ
ဂစ္ဆ အမုမှိ ဩကာသေ တိဋ္ဌာဟိ။
ဘုရားလက်ထက်တော်အခါက ရဟန်းလောင်းများကို သံဃာ့အလယ်၌ပင် သင်ပြမှု အနုသာသနကိစ္စ ပြုကြသဖြင့် သံဃာကို ရှက်ကြောက်သဖြင့် မဖြေကြားဝံ့ ရှိနေသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ ဧကမန္တံ = သင့်လျော်ရာအရပ်၌၊ အနုသာသိက္ခာ = သွန်သင် ပြသ ဆိုဆုံးမ၍ သံဃမဇ္ဈေ = သံဃာ့အလယ်၌၊ အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ = အန္တရာယိက ဓမ္မတို့ ကို၊ ပုစ္ဆိတုံ = မေးစိစစ်ဖို့ရန်၊ အနုဇာနာမိ = ငါဘုရား ခွင့်ပြုတော်မူ၏ ဟု ခွင့်ပြုသတ်မှတ် ပညတ်တော်မူလျက် သင်ပြမှု အနုသာသနကိစ္စပြုရန် သင့်လျော်သော အရပ်ကို ညွှတ်ပြဖို့ ရန် “ဂစ္ဆ အမုမှိ ဩကာသေ တိဋ္ဌာဟိ် ”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် —
အာဝုသော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခ = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်း၊ ဂစ္ဆ = သံဃာ့အလယ်မှာ ငါ့ရှင်ကို သွန်သင်ပြသ ဆိုဆုံးမဖို့ရန် မသင့်လျော်သည့်အတွက်ကြောင့် သံဃာ့အပြင်ဘက်သို့ သွာနေချေလော့။ (ဂန္တွာ = သွားပြီး၍) အမုမှိ ဩကာသေ = သံဃာများစွာ စည်းဝေးရာမှ ဟတ္ထပါသ်လွတ်လောက်ရာ ထိုအရပ်၌၊ တိဋ္ဌာဟိ = ဆိုင်းရပ် ငံ့တွေ နေလင့်ပေဦးလော့။ (အဟံ = ငါသည်၊ တံ = သင့်ကို၊ အနုသာသိတုံ = သွန်သင်ပြသ ဆိုဆုံးမရန်၊ အာဂစ္ဆိဿံ = သမုတိဉတ် ပြီးဆုံးလတ်သော် ဆတ်ဆတ်မသွေ လိုက်လာခဲ့ပေအံ့။) (အနုသာသက ပုဂ္ဂိုလ်က အခြားတစ်ဦးဖြစ်လျှင်၊ အာဂစ္ဆိဿတိ = သမုတိဉတ် ပြီးဆုံးလတ်သော် ဆတ်ဆတ်မသွေ လိုက်လာပေလိမ့် လတ္တံ့ - ဆိုပါ။)
အပိုမှတ်ဖွယ်
ဟတ္ထပါသ်အရ
၁။ တစ်တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ်၊
၂။ နှစ်တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ်၊
၃။ ၁၂-တောင် ဟတ္ထပါသ်
ဟု (၃)မျိုးရှိသည်တွင် အမုမှိ ဩကာသေအရ တချို့က ၂-တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် လွတ်လောက်ရာ အရပ်ဟု ယူဆကြ၏။ အချို့က ၁၂-တောင် ဟတ္ထပါသ်လွတ်လောက်ရာ အရပ်ဟု ယူဆကြ၏။ သံဃာ့အလယ်၌ သင်ပြမှု ပြုကြသဖြင့် ရှက်ကြောက်ကာ မဖြေကြားဝံ့သည်ကို အကြောင်းပြ၍ ဧကမန္တံ အနုသာသိက္ခာ-ဟု မိန့်ထား သည်ကို ထောက်လျှင် သံဃာနှင့် ကင်းကင်းရှင်းရှင်း လွတ်လောက်ရာအရပ်က ပို၍ သင့်လျော်မည် ထင်၏။ ထို့ကြောင့် အချို့က သိမ်အပြင်ဘက် တနေရာရာသို့ သွား၍သော်လည်းကောင်း အခန်းတွင်း ဝင်၍သော် လည်းကောင်း သင်ပြမှုပြုကြလေသည်။
လယ်တီဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်
အမုမှိ ဩကာသေ-ဟု သာမညအားဖြင့် ဟောတော်မူပါသော်လည်း သံဃဥပစာ လွတ်လေအောင် သံဃာမှ ၁၂-တောင်ထက် အလွန် ကွားဝေးသော အရပ်၌ နေလင့်ခြင်းသည် သင့်မြတ်ရာသတည်း။ ဂစ္ဆ-ဟူ၍ ဆိုခြင်းကြောင့် သွားလိုရာ အရပ်တိုင်အောင် သွားမည်စိုး၍ အမုမှိ ဩကာသေ တိဋ္ဌာဟိ်-ဟု နေလင့်ရန် အရပ် ဒေသကို ပြ၍ တန့်စားသော စကားရပ် ဖြစ်ပေရကား၊ တိဋ္ဌာဟိ်-ဖြင့် တည်နေဖို့ရာသာ ညွှန်ပြသည်။ မတ်တတ် ရပ်၍ နေရမည်ကို ဆိုလိုသည်မဟုတ်ပေ။
ဌာ-ဌာဓာတ်သည်၊ ဂတိနိဝတ္တိယံ = လားခြင်းမှ နစ်ခြင်း၌ ဖြစ်၏၊ ဂတိနိဝတ္တိ = ဂတိနိဝတ္တိ ဟူသည်၊ ဂမနဿ = သွားခြင်းကို၊ ဥပစ္ဆေဒေါ = ဖြတ်ခြင်းတည်းဟူသော ဓာတ်ကျမ်းစကားနှင့်အညီ တိဋ္ဌာဟိ်-ဖြင့် သွားခြင်း ကြိယာကိုသာ တားမြစ်သည်၊ ထိုင်ခြင်း, လျောင်းခြင်းကြိယာကို မတားမြစ်ပေ၊ ထို့ကြောင့် သင့်တင့် လျောက်ပတ်ရာ အရပ်၌ ရဟန်းလောင်းနှင့် အနုသာသက ရဟန်းတို့ နေဖို့ရန် ခင်းကျင်း စီမံထာားနှင့်ပြီးသော နေရာသို့ သွား၍ ချမ်းသာစွာ နေထိုင်၍ သင်ပြခြင်းသည်သာလျှင် နေရသူတို့လည်း ချမ်းသာသည်၊ မြင်ရသူတို့ လည်း ကြည်ညိုဖွယ်ရာ ရှိသည်၊ ပါဠိတော်နှင့်လည်း သင့်လျော်သည်၊ ၎င်းပြင် သပိတ် ပရိက္ခရာကို လွယ်စေ၍ ထွက်စေရမည်ဟု ကျမ်းဂန်အရိပ်အမြွက်မျှ မထင်၊ အကျိုးလည်း မထင်ဟု မိန့်ကြား၏။ (သာသနဝိသောဓနီ ကျမ်း)
အနုသာသက သမ္မုတိဉတ်ထားခြင်းကိစ္စ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ (နာဂံ) အနုသာသေယျံ။ (အတ္တနာ ဝါ အတ္တာနံ သမ္မန္နိတဗ္ဗံ-ဒေသနာအရ မိမိ အတွက် သမုတ်ပုံ။)
တစ်နည်း
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣန္ဒကော (နာဂံ) အနုသာသေယျ။ (ပရေန ဝါ ပရောသမ္မန္နိတဗ္ဗော- ဒေသနာအရ အခြားသူတစ်ဦးအတွက် သမုတ်ပုံ။)
သံဃာ့ပြင်ပ၌ သင်ပြခြင်းကိစ္စ
ပဗ္ဗဇ္ဇိတ ဘာဝ ဒုလ္လဘကို ရဖို့ရန် သံဃာ့ထံမှောက် ရောက်သောအခါ သံဃာတော် အရှင်မြတ် တို့က ငါ့ရှင်ကို ရဟန်းပြုပေးထိုက်သော အင်္ဂါရပ် ရှိ, မရှိ စစ်ဆေး မေးမြန်းကြလိမ့်မည်။ ဘုရားလက်ထက်တော် အခါက သင်ပြမှု မရှိဘဲ စစ်ဆေး မေးမြန်းကြသဖြင့် ရဟန်းလောင်းများ ရွံ့ကြောက်ပြီး မဖြေကြားတတ်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ ပထမံ = ရှေးဦးစွာ၊ အနုသာသိက္ခာ = ရဟန်းလောင်းကို သင်ကြားပေး ပြီး၍၊ ပစ္ဆာ = နောက်မှ၊ အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ = အန္တရာယိက ဓမ္မတို့ကို၊ ပုစ္ဆိတုံ = မေးမြန်းခြင်း ငှါ၊ အနုဇာနာမိ = ငါဘုရား ခွင့်ပြုတော်မူ၏။
ဒီလို မြတ်စွာဘုရား၏ ခွင့်ပြုချက်နှင့် လျော်ညီစွာ ရဟန်းပြုပေးထိုက်သော အင်္ဂါရပ် ရှိ, မရှိ စစ်ဆေး မေးမြန်းသောအခါ ရေရေလည်လည် မကြောက်မရွံ့ ရဲဝံ့စွာ ဖြေကြားတတ်အောင် ယခုလို သံဃာ့အပြင် ဘက် မှာ သင်ပြပေးခြင်း ဖြစ်တယ်။ အစမ်းလေ့ကျင့်ပေးခြင်း ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် —
သုဏသိ နာဂ
နာဂ = ပဉ္စင်းလောင်း၊ သုဏသိ = အာရုံအများ စိတ်မသွားဘဲ ထောင်နားစိုက်လော့၊ အယံ = ဒုက္ခပွေ နှောင် လူတို့ဘောင်မှ ခွါရှောင်ထွက်လှမ်း အထက်တန်း၌ ရဟန်းပြုရန် စိတ်အကြံဖြင့် အမှန်ရောက်လာ ဤ အချိန်ခါသည်ကား၊ တေ = သင်၏၊ သစ္စကာလော = မသွေမလှန် မထိန်ချန်ပဲ အမှန်ကိုသာ လျှောက်ဆိုရမည့် အခါပေတည်း၊ ဘူတကာလော = မပိုမယုတ် အတိုချုပ်လျက် အဟုတ်ကိုသာ လျှောက်ဆိုရမည့် အခါပေ တည်း၊ ယံ = အကြင် ဥပသမ္ပဒ အန္တရာယ် ကိုယ်ဝယ် ရှိ, မရှိသဘော ကာရကသံဃာမှာ အပြစ်လွတ်, မလွတ်သဘောသည်၊ ဇာတံ = ရှေးကြောင်းစီမံ ငါ့ရှင်၏ သန္တာန်၌ ဧကန်ဖြစ်ပေါ်၍နေ၏၊ တံ = ထိုရှိရှိသမျှ သဘာဝကို၊ သံဃမဇ္ဈေ = ပဉ္စင်းခံမှု စည်းဝေးပြုသည့် သမုတိနယ် သံဃာ့အလယ်၌၊ လဒ္ဓသမ္မုတိကေ = ပုစ္ဆကသမ္မုတိ ရရှိတုံလတ် မထေရ်မြတ်သည်၊ ပုစ္ဆန္တေ = ရှိ, မရှိပြစ်ဘေး သိလိုရေးနှင့် စစ်ဆေး မေးမြန်းလတ် သော်၊ သန္တံ = မိမိကိုယ်တွင် ထင်ရှားရှိသည်ကို၊ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ = အတ္ထိ ဘန္တေ-ဟူ၍ လျောက်ထားပါလေ၊ အသန္တံ = ဥပသမ္ပဒ အန္တရာယ် တစိုးတစိ မရှိခဲ့ငြားမူ၊ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ = နတ္ထိ ဘန္တေ-ဟူ၍ လျောက်ထားပါလေ၊ မာ ခေါ ဝိတ္ထာယိ = ကြောက်ရွံ့စိတ်ကွက်၍ ကိုယ်လက်အင်္ဂါ ခိုင်မာမလှုပ် ကျောက်တုရုပ်သို့ ငုတ်တုတ်ထိုင်ငြား မဖြေကြားပဲ မနေပါနှင့်၊ မင်္ကု = ရှက်ဖွယအရာ မငဲ့ညှာဘဲ အခါခါ မေးရမည်လားဟု အမျက်ခုလျင် နောက်ကျု မျက်နှာ မကြည်သာသည်၊ မာ ခေါ အဟောသိ = မဖြစ်လိုက်ပါနှင့်၊ ဧဝံ = ဤသို့ ဤပုံ ဤဆိုလတ္တံ့သော နည်း ဖြင့်၊ တံ = သင့်ကို၊ ပုစ္ဆိဿန္တိ = ဝိနည်းထုံးတမ်း တရားလမ်းဖြင့် မေးမြန်း စစ်ဆေးကြကုန်လတ္တံ့၊ ကိံ ပုစ္ဆိဿန္တိ = အဘယ်သို့ စစ်ဆေး မေးမြန်းကြကုန်လတ္တံ့နည်း ဟူမူကား-
သန္တိ တေ ဧဝရူပါ အာဗာဓာ, ကုဋ္ဌံ, ကဏ္ဍော, ကိလာသော, သောသော, အပမာရော။
ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်အခါက မဂဓတိုင်းမှာ အနာကြီးရောဂါရှိသူ၊ ထွတ်မြင်းအနာ အိုင်း အမာ ရှိသူ စသော အနာရောဂါသည်တွေဟာ လူ့ဘောင် လူ့ဘဝအနေဖြင့် သမားတော် ဇီဝကထံ ဆေးကုသခွင့် မရကြသဖြင့် ဆေးကုသခံရန် ရည်သန်ချက်ဖြင့် သဒ္ဓါပဗ္ဗဇ္ဇိတ မဟုတ်ဘဲ သာသနာ့ဘောင် ဝင်ရောက်လာကြ သည်။ ဆရာဇီဝကထံ ဆေးကုသမှုခံယူပြီး ရောဂါပျောက်တော့ လူထွက်ကုန်ကြသည်။ သာသနာတော်မှာ လည်း စက်ဆုတ်ဖွယ်ရာ ရောဂါသည်တွေ ရှိနေသဖြင့် ဆရာဇီဝက လျှောက်ထားမှုကို အကြောင်းပြုပြီး မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ ပဉ္စဟိ အာဗာဓေဟိ = အနာငါးမျိုးတို့သည်၊ ဖုဋ္ဌော = တွေ့ထိ နှိပ်စက်အပ် သောသူကို၊ န ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော = ရှင်ရဟန်း ပြုမပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = ရောဂါသည်များ အ ကြောင်းထား၍ တရားဥပဒေ မိန့်ချွေသတ်မှတ် ပညတ်တော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် သံဃာတော် အရှင်မြတ်တို့က ငါ့ရှင်ကို —
တေ = သင့်၏၊ သရီရေ = ခန္ဓာကိုယ်၌၊ ဧဝရူပါ = ဤသို့ ဆိုအပ်လတ္တံ့သော သဘောရှိကုန်သော၊ အာဗာဓာ = အနာဆိုးတို့သည်၊ သန္တိ = ရှိကုန်သလော၊ တေ = သင်၏၊ သရီရေ = ခန္ဓာ ကိုယ်၌၊ ကုဋ္ဌံ = ကိုယ် ရေပြားရောဂါ နူနာသည်၊ အတ္ထိ = ရှိသလော၊ ကဏ္ဍော = ထွတ်မြင်းအနာ အိုင်း အမာ အသားပို မြင်းဖုနာ သည်၊ အတ္ထိ = ရှိသလော၊ ကိလာသော = တင်းတိတ်, ပွေး, ညှင်း, ခရုသင်းနှင့် ဆင်ညှင်း ကြီးမျိုး အနာဆိုး သည်၊ အတ္ထိ = ရှိသလော၊ သောသော = တစ်နေ့တစ်ခြား သွေးသားဆုတ်ယုတ် ခယရုပ် ဝေါဟာ ပန်းနာရှူနာ မြစ်ခြောက်နာ အဆုတ်ရောဂါ တီဘီနာမျိုးသည်၊ အတ္ထိ = ရှိသလော၊ အပမာရော = သတိမေ့မူး ထွန့်ထွန့်လူးရ သည့် ဝက်ရူး, ကြက်ရူးစသော ရူးနှမ်းသော အနာမျိုးသည်၊ အတ္ထိ = ရှိသလော၊ ဣတိပိ = ဤသို့လည်း၊ ပုစ္ဆိဿန္တိ = စစ်ဆေး မေးမြန်းကြကုန်လတ္တံ့၊ ဧဝံ ပုစ္ဆန္တေသု = ဤသို့ စစ်ဆေး မေးမြန်းခဲ့သော်၊ သစေ အတ္ထိ = အကယ်၍ အနာရောဂါ ငါးမျိုးရှိငြားအံ့၊ ဧဝံ သတိ = ဤသို့ ရှိခဲ့သော်၊ အတ္ထိ ဘန္တေတိ ဝတ္တဗ္ဗံ = အတ္ထိ ဘန္တေ (ရှိပါသည်ဘုရား)ဟု လျှောက်ထားပါလေ၊ သစေ နတ္ထိ = အကယ်၍ မရှိခဲ့ငြားအံ့၊ ဧဝံ သတိ = ဤသို့ မရှိခဲ့ သော်၊ နတ္ထိ ဘန္တေတိ ဝတ္တဗ္ဗံ = နတ္ထိ ဘန္တေ (မရှိပါဘုရား)ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
မနုဿောသိ။
ဘုရားလက်ထက်က နတ်နဂါးတစ်ကောင်သည် မိမိ၏ နဂါးဘဝကို ငြီးငွေ့စိတ်ပျက် ရွံမုန်းလှသဖြင့် နဂါးဘဝမှ ကျွတ်လွတ်ဖို့နှင့် လူ့ဘဝသို့ ရောက်ဖို့အရေးကိုသာ တွေးတော ကြံစည်နေ၏။ ကြံစည်သည့်အတိုင်း လူယောင်ဖန်ဆင်းပြီး ရဟန်းများထံ ခွင့်ပန်၍ ရဟန်းပြုခါ အဖော် ရဟန်းတစ်ပါးနှင့်အတူ အစွန်အဖျား ကျောင်း လေးတစ်ကျောင်း၌ နေ၏။
နတ်နဂါးတို့သည် လူယောင်ဖန်းဆင်နိုင်၏။ မည်သို့ပင် လူယောင်ဖန်ဆင်းထားသော်လည်း ဇာတ်တူ နဂါးမနှင့် မေထုန်မှီဝဲသော်လည်းကောင်း၊ လွတ်လွတ်လပ်လပ် အိပ်ပျော်သော်လည်းကောင်း၊ ဤအကြောင်း နှစ်မျိုးကြောင့် ပင်ကို နဂါး ပုံသဏ္ဌာန် ပေါ်စမြဲ ဖြစ်၏။
အတူနေရဟန်း နံနက်စောစောထ၍ စင်္ကြံသွားခိုက် လူယောင် ဖန်ဆင်းထားသော နဂါးလည်း နှစ်နှစ် ခြိုက်ခြိုက် အိပ်မောကျသွားသဖြင့် တစ်ကျောင်းလုံး မြွေနဂါးကိုယ်ဖြင့် ပြည့်နေရုံမက ပြတင်း ပေါက်များမှလည်း အခွေကြီးများ ပြူထွက်နေ၏။ အဖော်ရဟန်း စင်္ကြံသွားရာမှ ပြန်လာသောအခါ မြွေနဂါး ကိုယ်ကြီးတွေ့ရှိ၍ လန့် အော်လိုက်တော့မှ နဂါးလည်း နို်းခါ နဂိုအတိုင်း ပြန်၍ ဟန်ဆောင်နေ၏။
အခြားရဟန်းများလည်း အော်သံကြား၍ လာရောက် မေးမြန်းသောအခါ အဖြစ်မှန်ကို သိရှိကြပြီး မြတ် စွာဘုရားကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက ရဟန်းများကို စည်းဝေးစေပြီး နဂါးကို မိန့်ကြားတော်မူသည်မှာ — နဂါးတို့ ဟူသည် အဟိတ်စိတ်ဖြင့် ပဋိသန္ဓေနေလာသူ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သာသနာ့ဘောင်၌ ရဟန်းပြုနေသော်လည်း မဂ်ဖိုလ်အသီးအပွင့် မဖြစ်ထွန်းနိုင်၊ နဂါးဘဝမှာသာ နေထိုင်လျက် ဥပုသ်သီတင်း စောင့်သုံးခြင်းစသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ် အားထုတ်လျှင် သင် ရည်ရွယ်သည့်အတိုင်း နဂါးဘဝမှ ကျွတ်လွတ်ပြီး လူ့ဘဝ ကို ရောက်နိုင်သည်ဟု မိန့်တော်မူလျက် မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ တိရစ္ဆာနဂတော = တိရစ္ဆာန် သတ္တဝါမျိုးသည်၊ အနုပသမ္ပန္နော = ရဟန်း ပဉ္စင်း ဖြစ်ထိုက်သူ မဟုတ်၊ အနုပသမ္ပန္နတ္တာ = ရဟန်းပဉ္စင်း ဖြစ်ထိုက်သူ မဟုတ် ခြင်းကြောင့်၊ တိရစ္ဆာနဂတော = တိရစ္ဆာန် သတ္တဝါမျိုးကို၊ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော = ရဟန်းပြု မပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = နဂါး တစ်ကောင် လူယောင်ဆောင်၍ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ ဖူးသည်ကို အကြောင်းပြု၍ တိရစ္ဆာန် ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကို ရှင်ရဟန်းပြုမပေးရန် ဥပဒေထုတ်ဖော် ပညတ်တော်မူအပ် သည်၏အဖြစ်ကြောင့် သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ကလည်း ငါ့ရှင်ကို —
တွံ = သင် ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်းသည်၊ မနုဿော = လူသား စင်စစ်သည်။ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏ လော။
ဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်းတဲ့အခါ ငါ့ရှင်သည် လူစစ်ဟုတ်မှန်ပါက အာမ ဘန္တေ = တပည့်တော် လူသား စင်စစ် ဖြစ်ပါသည်ဘုရားဟု လျှောက်ထားပါလေ။
လူစစ်မဟုတ်ပါကလည်း - န အမှိ ဘန္တေ = တပည့်တော် လူစစ် မဟုတ်ပါဘုရားဟု လျှောက်ထားပါ လေ။
ပုရိသောသိ။
ဘုရားလက်တော်အခါက ယောက်ျားစစ်မဟုတ်သူ နပုံး ပဏ္ဍုတ် ဥဘတောဗျည်းများ သာသနာ့ဘောင် ဝင်ပြီး ရှင်ရဟန်းပြုကြသဖြင့် သာသနာနှင့် မလျော်သော အဖြစ်များ ဖြစ်ပေါ်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာ ဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ အနုပသမ္ပန္နော = ရဟန်းပဉ္စင်းဖြစ်ထိုက်သူ မဟုတ်၊ အနုပသမ္ပန္နတ္တာ = ရဟန်းပဉ္စင်းဖြစ်ထိုက်သူ မဟုတ်ခြင်းကြောင့်၊ ပဏ္ဍကော = ပဏ္ဍုတ်ကို၊ ပဏ္ဍကော = အကုသိုလ် ကံ ကြွင်းအကျန်ကြောင့် ဖောက်ပြန်သော လိင်တည်ဆောက်မှုဖြင့် အဆင့်မမီ ယောက်ျားမပီသသူကို၊ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော = ရဟန်းပြုမပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = ဝိနည်းဥပဒေ မိန့်ချွေသတ်မှတ် ပညတ်တော်မူအပ်သည်၏အဖြစ် ကြောင့် သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ကလည်း ငါ့ရှင်ကို —
တွံ = သင်သည်၊ ပုရိသော = ယောက်ျား ဧကန် စင်စစ်မှန်သည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
ဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်းတဲ့အခါ ငါ့ရှင်သည် ယောက်ျားစစ် ယောက်ျားမှန် ဧကန်ဖြစ်ခဲ့ပါက အာမ ဘန္တေဟူ၍ လျှောက်ထားပါလေ။
ယောက်ျားစစ် မဟုတ်ခဲ့ပါကလည်း န အမှိ ဘန္တေ = တပည့်တော် ယောက်ျားစစ် မဟုတ်ပါဘူးဟု အမှန်အတိုင်း လျှောက်ထားပါလေ။
ဘုဇိဿောသိ။
ဘုရားလက်တော်အခါက ကျေးပိုင် ကျွန်ပိုင်ခေတ် ဖြစ်တယ်။ ကျေးကျွန်ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မစိုးပိုင် ဘူး၊ အရှင်သခင်ကသာ ပိုင်ဆိုင်ပြီး သခင်ရဲ့ ဆန္ဒအတိုင်း နေထိုင်ရတယ်။ တချို့ ကျေးကျွန်များသည် သခင့်ထံ ခွင့်မပန်နိုင်ဘဲ ရှင်ရဟန်း ပြုပြီး နေကြတယ်။ ကျေးပိုင် ကျွန်ပိုင်များသည် သူတို့၏ ကျေးကျွန်များကို ပြန်ခေါ် လိုသော်လည်း လွတ်လပ်စွာ ကျင့်ကြံနိုင်ရန် ရှင်ရဟန်းပြုနေသူများကို အနှောင့်အယှက် မပေးရဟူသော ဘုရင် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး၏ အမိန့်အာဏာကို မလွန်ဆန်ရဲသဖြင့် ရှင်ရဟန်း ပြုပေးသူများကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချကြ၏။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ ဒါသော = ကျေးကျွန်ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကို၊ န ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော = ရှင် ရဟန်း ပြုမပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = ဝိနည်းဥပဒေ မိန့်ချွေသတ်မှတ် ပညတ်တော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ် ကြောင့် သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ကလည်း ငါ့ရှင်ကို —
တွံ = သင် ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်း သည်၊ ဘုဇိဿော = တော်လှန်မင်းစစ် သူ့ကျွန်အဖြစ်မှလွတ်လပ်သူ ကျေးကျွန် မဟုတ်သူ မိမိကိုယ် ကိုမိမိ စိုးပိုင်သူသည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
ဒီလိုလဲ စစ်ဆေး မေးမြန်းကြလိမ့်မည်။ အဲဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်တဲ့အခါ တော်လှန်မင်းစစ် သူ့ကျွန် အဖြစ်မှလွတ်လပ်သူ ကျေးကျွန် မဟုတ်သူ မှန်ခဲ့ပါက - အာမ ဘန္တေ - ဟူ၍ လျှောက်ထားပါလေ။ အကယ်၍ ငါ့ ရှင် ရဟန်းလောင်းသည် သူ့ကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်လပ်သူ မဟုတ်ပါက - န အမှိ ဘန္တေ = တပည့်တော် သူ့ကျွန် အဖြစ်မှ လွတ်လပ်သူ မဟုတ်ပါဘုရား-ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
အဏဏောသိ။
ဘုရားလက်တော်အခါက ကြွေးရှိသူများသည် ကြွေးမဆပ်နိုင်သဖြင့် ကြွေးမဆပ်ရအောင် ပြေးရှောင် ပြီး ရှင်ရဟန်း ပြုနေကြတယ်။ ကြွေးရှင်များက ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ ဣဏာယိကော = ကြွေးမြီရှိသူကို၊ န ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော = ရှင်ရဟန်း ပြုမပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = ရဟန်းဖြစ်မှ မြီရှင်ထ၍ ခေါ်ချကြွေးတောင်း ဤအကြောင်းကို အရင်းပြု ၍ ဝိနည်းဥပဒေ မိန့်ချွေသတ်မှတ် ပညတ်တော်မူအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့က လည်း ငါ့ရှင်ကို —
တွံ = သင် ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်းသည်၊ အဏဏော = ကြွေးမြီမတင် သန့်ရှင်းစင်သောသူ ကြွေး ကင်းသောသူသည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
ဒီလိုလဲပဲ စစ်ဆေး မေးမြန်းလိမ့်မည်။ အဲဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်တဲ့အခါ ငါ့ရှင် ရဟန်းလောင်းသည် ကြွေးမြီမတင် သန့်ရှင်းစင်သောသူ ဟုတ်မှန်ခဲ့ပါက - အာမ ဘန္တေ - ဟူ၍ လျှောက်ထားပါလေ။ အကယ်၍ ငါ့ရှင် ရဟန်းလောင်းသည် ကြွေးမြီမတင် သန့်ရှင်းစင်သောသူ မဟုတ်ခဲ့ပါက - န အမှိ ဘန္တေ = တပည့်တော် ကြွေးမြီမတင် သန့်ရှင်းစင်သောသူ မဟုတ်ပါဘုရား-ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
နသိ ရာဇဘဋော။
ဘုရားလက်ထက်က ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး၏ တပ်မတော်သား ဗိုလ်မှူးများဟာ — ငါတို့ ဘုရင့်အမှု ထမ်းပြီး စစ်တိုက်သတ်ဖြတ်နေရတာ အကုသိုလ်များလှတယ်။ သာသနာ့ဘောင်ဝင်၍ ရှင်ရဟန်းပြု နေရလျှင် ကုသိုလ်လည်းရ ချမ်းချမ်းသာလည်း နေရမှာပဲဟု စဉ်းစားပြီး ဘုရင့်ထံ ခွင့်မပန်ဘဲ ရှင်ရဟန်း ပြုနေကြတယ်။ တိုင်းပြည်နယ်စပ်၌ ထကြွနေသော သောင်းကျန်းသူများကို နှိမ်နင်းတိုက်ခိုက်ဖို့ ကြုံကြိုက်လာသောအခါ ကာကွယ်ရေးဌာန အကြီးအကဲ အမတ်ကြီးများက ရှေးတန်းသို့ တပ်လွှတ်ဖို့ရန် စီမံတော့တပ်မတော်သား ဗိုလ်မှူး များ ရှင်ရဟန်း ပြုသွားတဲ့အကြောင်း သိရသဖြင့် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးထံ သံတော်ဦး တင်ကြတယ်။ ဗိမ္ဗိသာရ မင်းကြီးကလည်း ဥပဒေပညာရှင် အမတ်ကြီးများနှင့် တိုင်ပင်သောအခါ ဘုရင့်ထံမှ ခွင့်မရသောသူများကို ရဟန်းပြုပေးသော ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာကို ဦးခေါင်းဖြတ်သင့်ကြောင်း၊ ကမ္မဝါစာဆရာ၏ လျှာကို ထုတ်နုတ် လှီးဖြတ် သင့်ကြောင်း၊ ကာရက သံဃာတော်များကို နံရိုးချိုးပစ်သင့်ကြောင်း ဥပဒေပညာရှင် အမတ်ကြီးများက အကြံပြု တင်ပြကြ၏။ အရိယာသာဝကဖြစ်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးသည် သံဝေဂဖြစ်ပြီး မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရား ဘုရင့်ထံမှ ခွင့်မရသောသူများကို ရှင်ရဟန်း ပြုပေးသောကိစ္စသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဘုရင်များ လက်ထက်မှာဖြစ်လျှင် ကိစ္စမရှိ မထောင်းတာလှသော်လည်း သာသနာတော်ကို မကြည်ညိုသူ ဘုရင်များ လက် ထက်တော် အခါမှာဖြစ်လျှင် သာသနာတော်အတွက် ဘေးရန် များလှပါသည်ဘုရား။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဘုရင့်ထံမှ ခွင့်မရသော မင်းအမှုထမ်းများကို ရှင်ရဟန်း ပြုမပေးပါရန် လျှောက်ထား တောင်းပန်လေ၏။ ထိုတောင်းပန်မှုကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ ရာဇဘဋော = မင်း၏ရိက္ခာ လခစာကို ယူခါသုံးစား မင်းခ ယောက်ျား မင်းမှုထမ်းများကိုိ၊ န ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော = ရှင်ရဟန်းပြုမပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = ဝိနည်း ဥပဒေ မိန့်ချွေသတ်မှတ် ပညတ်တော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ် ကြောင့် သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ကလည်း ငါ့ရှင်ကို —
တွံ = သင်သည်၊ ရာဇဘဋော = မင်းခယောက်ျား မင်းမှုထမ်းသည်၊ န အသိ = မဖြစ်ဘဲ ရှိပါသလော။
ဒီလိုလဲ စစ်ဆေး မေးမြန်းကြလိမ့်မည်။ အဲဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်းတဲ့အခါ ငါ့ရှင်သည် မင်းခယောက်ျား မင်းမှုထမ်း မဟုတ်က - အာမ ဘန္တေ - ဟူ၍ လျှောက်ထားပါလေ။ အစိုးရလခစား အမှုထမ်း ဖြစ်နေသော်လည်း ခွင့်ရထားသူဖြစ်က မင်းမှုထမ်း မဟုတ်တော့။
အကယ်၍ မင်းခစား ယောက်ျားဖြစ်သူ ခွင့်မရသူဆိုလျှင်တော့ - န အမှိ ဘန္တေ = မင်းခစား ယောက်ျား မင်းအမှုထမ်း ဖြစ်နေပါသည်ဘုရား-ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ။
ဘုရားလက်ထက်က မြတ်စွာဘုရား၏ ညီတော် နန္ဒမင်းသားနှင့် သားတော် ရာဟုလာတို့ကို မြတ်စွာ ဘုရားက သူ့ဆန္ဒအတိုင်း ရှင်ရဟန်းပြုပေးလိုက်သောအခါ ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးက စိတ်ဆင်းရဲခြင်း များစွာဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ထားတယ်။ သားသမီးများအပေါ်မှာ မိဘတို့၏ ထားရှိအပ်သော စေတနာ သည် အရေပါးကို ဖောက်ထွင်း၍ ရိုးတွင်းချဉ်ဆီသို့တိုင်အောင် တည်ပါသည်ဘုရား။ တပည့်တော်လို အရိယာဖြစ်နေသော ဥပသကာရင့်မာကြီးပင် သားသမီး မြေးမြစ်များနှင့် ခွဲရသော ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခ - သည်းအူလှိုက်မျှ ခံစားရပါကုန်သေး၏။ အခြားသူများမှာဆိုလျှင် ပြောဆိုဖွယ်ရာ ရှိတော့မည်မဟုတ်ပါဘုရား၊ သို့အတွက်ကြောင့် အရှင်ဘုရားတို့သည် မိဘတို့၏ ကျေကျေနပ်နပ် ခွင့်ပြုချက်မရှိသော သားသမီးများကို ရှင် ရဟန်း ပြုမပေးပါရန် တောင်းပန်ပါသည် ဘုရား-ဟူသော ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ လျှောက်ထား တောင်းပန်ချက်ကို အရင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ မာတာပိတူဟိ = မိခင် ဖခင် ကျေးဇူးရှင်တို့သည်၊ မိခင် ဖခင် ကျေးဇူးရှင်တို့က၊ အနနုညာတော = ကျေကျေနပ်နပ် အနူးအညွတ် ခွင့်မလွှတ်အပ်သော၊ ပုတ္တော = သားသမီးကို၊ န ပဗ္ဗာဇေ-တဗ္ဗော = ရှင်ရဟန်းပြုမပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = ဝိနည်းဥပဒေ မိန့်ချွေသတ်မှတ် ပညတ်တော် မူအပ်သည်၏အဖြစ် ကြောင့် သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ကလည်း ငါ့ရှင်ကို —
တွံ = သင် ငါ့ရှင် ပဉ္စင်း လောင်းသည်၊ မာတာပိတူဟိ = မိခင် ဖခင် ကျေးဇူးရှင်တို့သည်၊ ကျေးဇူးရှင် တို့က၊ အနုညာတော = ကျေကျေ နပ်နပ် အနူးအညွတ် ခွင့်လွှတ်အပ်သူသည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။ ဒီလိုလဲ စစ်ဆေး မေးမြန်းလိမ့်မည်။ အဲဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်းသောအခါ ငါ့ရှင်သည် မိခင် ဖခင် ကျေး ဇူးရှင်တို့က အနူးအညွတ် ခွင့်လွှတ်အပ်သူ မှန်ပါက - အာမ ဘန္တေ - ဟူ၍ လျှောက်ထားပါလေ။
မိခင် ဖခင် ကျေးဇူးရှင်တို့က ကျေကျေနပ်နပ် ခွင့်လွှတ်အပ်သူ မဟုတ်ခဲ့ပါက - န အမှိ ဘန္တေ (မိဘ တို့က ခွင့်လွှတ်အပ်သူ မဟုတ်ပါဘုရား)ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿောသိ။
ဘုရားလက်ထက်အခါက သတ္တရသဝဂ္ဂီ အပါအဝင်ဖြစ်သော ဥပါလိသူငယ်၏ မိဘများသည် သူတို့၏ သားကလေး ဥပါလိ မပင်မပန်း ချမ်းသာစွာ အသက်မွေးနိုင်ရေးအတွက် တွေး၍ ပူပန်နေကြ၏။ စာရေး စာဖတ် သင်ခိုင်းပြန်ယင်လည်း သားကလေး၏ လက်ချောင်းများ ဒုက္ခရောက်မှာ စိုးရိမ်ကြ၏။ ဂဏန်းသင်္ချာ အတတ် ဆိုပြန်ကလည်း တွေးတောကြံစည်ရသဖြင့် စိတ်ဆင်းရဲရသော အလုပ်ဟု ထင်နေကြ၏။ ရွှေပန်းတိမ်သည်အ တတ် သင်ခိုင်းပြန်ယင်လည်း အသပြာရွှေငွေများကို လှည့်ပတ်ကာ ကြည့်ရှုရသဖြင့် မျက်လုံးများ ညောင်းညာ ပင်ပန်းလိမ့်မည်ဟု ယူဆပြီး ခွင့်မပြုလိုကြ၊၊ ရဟန်းပြုခြင်းသည်သာ မပင်မပန်း အချမ်းသာဆုံးဟု ယူဆပြီး သားကလေး ဥပါလိကို ရဟန်းပြုဖို့အတွက် တိုက်တွန်းကြ၏။ ဥပါလိသူငယ်ကလည်း မိဘတို့၏ ဆန္ဒကို လိုက် လျောပြီး သူ့သူငယ်ချင်းများနှင့်တကွ ၁၇-ယောက် စုပေါင်းပြီး ရဟန်းပြုကြသဖြင့် သာသနာတော်၌ သတ္တရသ ဝဂ္ဂီ ရဟန်းငယ်များဟု ထင်ရှား၏။ အသက် ၂၀ မပြည့်သူ ကလေးသူငယ်များ ဖြစ်ကြသဖြင့် ဆာလောင် မွတ် သိပ်မှုကို သည်းမခံနို်င်ဘဲ နံနက် စောစောထကာ ထမင်းပေးပါ ဟင်းပေးပါဟု တစာတစာ တောင်းသူက တောင်းကြ၏။ တချို့ကလည်း အိပ်ရာတည်းတွင် ကျင်စွန့်သဖြင့် အိပ်ရာနေရာများ မသန့်မရှင်း ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကို အရင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ ဦနဝီသတိဝဿော = အသက် ၂၀ မပြည့်ကြွယ်သည့် လူ မမယ် ကလေးများကို၊ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော = ရဟန်းခံမပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = အသက် ၂၀ မပြည့်ကြွယ်သည့် လူမမယ် သတ္တရသဝဂ္ဂီကလေးများကို ရဟန်းပြုပေးမိသဖြင့် အဆာမခံ အချိန်မတန်ဘဲ တစာစာတောင်းခြင်းကို အရင်းပြုလျက် ဝိနည်းဥပဒေ မိန့်ချွေသတ်မှတ် ပညတ်တော်မူအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် သံဃာတော် အရှင် သူမြတ်တို့ကလည်း ငါ့ရှင်ကို —
တွံ = သင်သည်၊ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿော = ပဋိသန္ဓေ တည်နေသည်မှ ယနေ့ ကျအောင် အသက် ၂၀ ပြည့်ဖြိုးကြွယ်သောသူသည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
ဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်းတဲ့အခါ ငါ့ရှင်သည် ပဋိသန္ဓေနှင့်တကွ အသက် ၂၀ ပြည့်ဖြိုးကြွယ်သောသူ ဟုတ်မှန်ပါက - အာမ ဘန္တေ - ဟူ၍ လျှောက်ထားပါလေ။
အသက် ၂၀ မပြည့်သေးပါကလည်း - န အမှိ ဘန္တေ (အသက် ၂၀ ပြည့်သူ မဟုတ်ပါဘုရား)ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရံ။
ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရံ-ဟူ၍လည်း မေးကြလိမ့်မည်—ဘုရားလက်ထက်အခါက ကိုယ်ပိုင် သပိတ် သင်္ကန်း မရှိသူများ သူတစ်ပါးထံမှ သပိတ် သင်္ကန်း ခေတ္တခဏ ငှါးရမ်းပြီး ရဟန်းခံကြတယ်။ ရဟန်းခံပြီးသော အခါ သပိတ် သင်္ကန်းပိုင်ရှင်များက သပိတ် သင်္ကန်း ပြန်ယူသွားကြသောကြောင့် တက္ကတွန်းများကဲ့သို့ သင်္ကန်း မပါ ဗလာကိုယ်တည်း လက်ချည်းဖြင့်သာ ဆွမ်းခံဝင်သဖြင့် လူအများ ကဲ့ရဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာ ဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ အပတ္တစီဝရကော = ကိုယ်ပိုင် သပိတ် သင်္ကန်း မရှိသူများကို၊ န ဥပသမ္ပာ-ဒေတဗ္ဗော = ရဟန်းခံမပေးအပ်။
ဣတိ = ဤသို့၊ ဝစနတော = သပိတ် သင်္ကန်းမပါ ဗလာကိုယ်တည်း လက်ချည်းသာလျှင် ဆွမ်းခံဝင် သဖြင့် လူမြင်မကောင်း အကြောင်းမလျော် ဝတ္ထုပေါ်၍ ဥပဒေထုတ်ဖော် ပညတ်တော် မူအပ်သည်၏ အဖြစ် ကြောင့် သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ကလည်း ငါ့ရှင်ကို —
တေ = သင့်အား၊ သင့်မှာ၊ ပတ္တစီဝရံ = သပိတ်တစ်လုံး ၃ ထည်သော သင်္ကန်းသည်၊ ပရိပုဏ္ဏံ = ရှေးကံအဟုန် ပေးခိုက် ကြုံသဖြင့် ပြည့်စုံ လုံလောက်ပြီလော။
ဒီလိုလဲပဲ စစ်ဆေး မေးမြန်းလိမ့်မည်။ အဲဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်းတဲ့အခါ ငါ့ရှင်၏ ရဟန်း ဒါယကာ ဦး ……...၊ ရဟန်းအမ ………. တို့က ပရိက္ခရာ ၈ ပါးကို လှူဒါန်းထားခြင်းကြောင့် ငါ့ရှင်ပိုင် သပိတ် သင်္ကန်းများ ကိုလည်း ပြောကြားခဲ့ပြီးပြီ။ ဒါကြောင့် - အာမ ဘန္တေ - ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
ကိန္နာမောသိ။
ကိန္နာမောသိ-ဟု ငါ့ရှင်၏ အမည်ကိုလည်း စစ်ဆေး မေးမြန်းလိမ့်မည်။ ကမ္မဝါဉတ် ရွတ်ဖတ်သောအခါ ကိုယ်ပိုင်အမည်ဖြင့် ရွတ်ဖတ်ရ၏၊ ထို့ကြောင့် ငါ့ရှင်ကို တွံ = သင်သည်၊ ကိံ နာမော = အဘယ်အမည်ရှိသည်၊ အသိ = ဖြစ်သနည်း။
အဲဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်းသောအခါ ကမ္မဝါဉတ် ရွတ်ဖတ်၍ လွယ်ကူစေခြင်းအကျိုးငှါ ငါ့ရှင်၏ အမည် ကို “နာဂ”ဟူ၍ မှည့်ခဲ့တဲ့အတိုင်း အဟံ ဘန္တေ နာဂေါ နာမ = တပည့်တော် “နာဂ” မည်ပါသည်ဘုရား-ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
နောက်ပြီးတော့—တေ = သင်၏၊ ဥပဇ္ဈာယော = အပြစ်ကြီး အပြစ်ငယ် အသွယ်သွယ်ကို ကပ်၍ကြည့် ရှု ဆုံးမတော်မူမည့် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်မြတ်သည်၊ ကော နာမော = အဘယ်အမည် ရွှေဘွဲ့တော်ချီသနည်း။
အဲဒီလို စစ်ဆေး မေးမြန်းတဲ့အခါ စောစောပိုင်းက “ ဥပဇ္ဈာယော မေ ဘန္တေ ဟောဟိ ”ဟု ဥပဇ္ဈာယ် ယူခဲ့တဲ့ ............. ဆရာတော်ဘုရားကြီးဟာ ငါ့ရှင်၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ဖြစ်တယ်။ (ကမ္မဝါဉတ် ရွတ်ဖတ် လွယ် ကူစေရန် “တိဿ”ဟု အမည်မှည့်ခဲ့သော) ဆရာတော်ဘုရားကြီးကိုပင် ဥပဇ္ဈာယော မေ ဘန္တေ အာယသ္မာ တိဿတ္ထေရော နာမ -ဟု လျှောက်ထားပါလေ။
အာဝုသော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခ = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်း၊ ဧဝံ = ဤသို့ ဤပုံ ဤဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်၊ တံ = သင့်ကို၊ ပုစ္ဆိဿန္တိ = ဝိနည်းထုံးတမ်း တရားလမ်းဖြင့် မေးမြန်း စစ်ဆေးကြကုန်လိ်မ့်လတ္တံ့၊ ဧဝံ = ဤသို့ စစ် ဆေး မေးမြန်းခဲ့သော်၊ ဧဝမေဝ = ယခု သင်ပြခဲ့သည့်အတိုင်းသာလျှင်၊ ဝတ္တဗ္ဗံ = လျှောက်ထားရမည်၊ လျှောက် ထားပါလေ။
နိဂုံး
အာဝုသော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခ = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်း၊ မယာ = ငါသည်၊ တယာ = သင်နှင့်၊ သဟ = အတူတကွ၊ သံဃမဇ္ဈံ = သံဃာ့အလယ်သို့၊ န ဂန္တဗ္ဗံ = ပြန်မသွားကောင်းခဲ့၊ တသ္မာ = ထို့ကြောင့်၊ တွံ = သင် သည်၊ ဣဓေဝ = ယခု ရပ်တည်ရာ အရပ်၌သာလျှင်၊ တိဋ္ဌာဟိ = ဩသာရဏဉတ် ပြီးဆုံးလတ်အောင် ဆိုင်းရပ် ငံ့တွေ နေရစ်ခဲ့ပေဦးလော့။
အာမန္တိတောယေဝ = ဩသာရဏဉတ် မိန့်တော်မြတ်ဖြင့် ဆင့်ခေါ်လတ်သော်သာလျှင်၊ အာဂစ္ဆာဟိ = လက်သည်းအပေါင်း လက်ဆယ်ချောင်းကို ဦးခေါင်းတင်ကာ ရိုသေစွာ လာခဲ့ရမည်။ (ထို့နောင် အနုသာသက ပုဂ္ဂိုလ်က ရှေးဦးစွာ သွား၍ ဩသာရဏဉတ် ရွတ်ဖတ်ပြီး “လာခဲ့လော့”ဟု ရဟန်းလောင်းကို ခေါ်ရမည်။)
ဩသာရဏဉတ်
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ အနုသိဋ္ဌော သော မယာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ (နာဂေါ) အာဂစ္ဆေယျ။ (“အာဂစ္ဆာဟီ”တိ ဝတ္တဗ္ဗော - ဝါကျကား လာခဲ့လော့ဟု ခေါ်ပုံ အစီအရင်ကိုပြသော ဝါကျတည်း။ ဉတ်၌ မပါဝင်ဟုမှတ်။ ရဟန်းလောင်းကို သံဃာ့အလယ်သို့ သွင်းပြီးသောအခါ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒာပေတွာ-ဟု မိန့်ဆို ထားသောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆို၍ ရှိခိုးစေပါ။)
ရှိခိုးကန်တော့ပုံ
သံဃာတော် အရှင်မြတ်တို့ဘုရား၊ ဘုရားတပည့်တော်သည် ဤသိမ်အပြင်၌တည်သော သံဃာတော် အပေါင်း၏ ခြေတော်အစုံကို ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏ဘုရား။
နှစ်ကြိမ်မြောက် ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏ဘုရား။
သုံးကြိမ်မြောက် ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏ဘုရား။
(ထို့နောက် ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒါပေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာပေတွာ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာပေတွာ -ဟူသော ညွှန်ကြားချက်အရ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင် လက်အုပ်ချီစေပြီး ရဟန်းအဖြစ် တောင်းစေရမည်။)
ဘုရားလက်ထက်က ရဟန်းတစ်ပါးသည် ရဟန်းခံပြီးနောက် ရဟန်းသိက္ခာများကို မလိုက်နာဘဲ ထင် သလိုနေ၏။ အခြားရဟန်းများက ပြောဆိုဆုံးမသောအခါ နဂိုက သူသည် ရဟန်းပြုလိုစိတ် မရှိခဲ့။ ရဟန်းပြုလို ကြောင်း တောင်းပန်မှုမရှိပဲ အရှင်ဘုရားတို့က ရဟန်းပြုပေးလို့သာ ရဟန်းဖြစ်လာရသည်ဟု ဆင်ခြေပေး သည်ကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားက —
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ အယာစိတေန = ရဟန်းပြုလိုကြောင်း မတောင်းပန်သူကို (ရဟန်းပြုလိုကြောင်း တောင်းပန်မှု မရှိဘဲ)၊ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော = ရဟန်းခံမပေးအပ်။
ဒီလို မြတ်စွာဘုရား မိန့်ကြားချက်နှင့်လျော်ညီစွာ ရဟန်းပြုလိုကြောင်း လျှောက်ထား တောင်းပန်ပါ လေ။
ရဟန်းဖြစ်လိုကြောင်း တောင်းပန်ပုံ
သံဃံ ဘန္တေ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ။ ဥလ္လုမ္ပတု မံ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။
ဒုတိယမ္ပိ ဘန္တေ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ။ ဥလ္လုမ္ပတု မံ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။
တတိယမ္ပိ ဘန္တေ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ။ ဥလ္လုမ္ပတု မံ ဘန္တေ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။
အနက်
ဘန္တေ = အရှင်ဘုရားတို့၊ အဟံ = တပည့်တော်သည်၊ သံဃံ = သံဃာတော်ကို၊ ဥပသမ္ပဒံ = ရဟန်း ပဉ္စင်းအဖြစ်ကို၊ ယာစာမိ = လျှောက်ထား တောင်းပန်ပါ၏၊
ဒုတိယမ္ပိ = နှစ်ကြိမ်မြောက် နောက်ထပ်တစ်ဖန်လည်း၊ ဥပသမ္ပဒံ = ရဟန်းပဉ္စင်းအဖြစ်ကို၊ ယာစာမိ = လျှောက်ထား တောင်းပန်ပါ၏၊
တတိယမ္ပိ = သုံးကြိမ်မြောက် နောက်ထပ်တစ်ဖန်လည်း၊ ဥပသမ္ပဒံ = ရဟန်းပဉ္စင်းအဖြစ်ကို၊ ယာစာမိ = လျှောက်ထား တောင်းပန်ပါ၏၊ ဘန္တေ = အရှင်ဘုရားတို့၊ သံဃော = သံဃာတော်သည်၊ မံ = တပည့်တော် ကို၊ အနုကမ္ပံ = သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်ကယ်မခြင်းကို၊ ဥပါဒါယ = အကြောင်းပြု၍၊ ဥလ္လုမ္ပတု = အကု သိုလ်နယ်မှ ထုတ်ဆယ်ကယ်တင်၍ ကုသိုလ်နယ်ပယ်၌ တည်စေတော်မူပါလော့။ [အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတု။ အဋ္ဌကထာ။]
တစ်နည်း
ဥလ္လုမ္ပတု = သာမဏေအဖြစ်မှ ထုတ်ဆယ်ကယ်တင်၍ ရဟန်းပဉ္စင်းအဖြစ်၌ တည်စေတော်မူပါလော့။ [သာမဏေရဘာဝါ ဝါ ဥဒ္ဓရိတွာ ဘိက္ခုဘာဝေ ပတိဋ္ဌာပေတု။ အဋ္ဌကထာ။]
တစ်နည်း
ဥလ္လုမ္ပတု = သံသရာတည်းဟူသော ရေအလျဉ်မှ ထုတ်ဆယ်ကယ်တင်၍ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ကြည်းကုန်းထက်၌ တည်စေတော်မူပါလော့။
ဥလု-သဒ္ဒူပ ပဒ ပါဓာတ် အ-ပစ္စည်း တု-ဝိဘတ်၊ ဥလု-သဒ္ဒါ ရေဟော၊ ရေအလျဉ်မှ စောင့်ရှောက် ကယ်တင်ခြင်းဟူလို။ [မဟာဝါ စလင်းဂဏ္ဌိ]
ပုစ္ဆက သမ္မုတိဉတ်
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အယံ (နာဂေါ) အာယသ္မတော (တိဿဿ) ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ (နာဂံံ) အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆေယျံ။
မေးစိစစ်ခြင်း
သုဏသိ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဥပသမ္ပဒါပေက္ခ။
ဥပသမ္ပဒါပေက္ခ = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်း၊ သုဏသိ = အာရုံအများ စိတ်မသွားဘဲ ထောင်နားစိုက်လော့၊ အယံ = ဒုက္ခ ပွေနှောင် လူတို့ဘောင်မှ ခွါရှောင်ထွက်လှမ်း အထက်တန်း၌ ရဟန်းပြုရန် စိတ်အကြံဖြင့် အမှန် ရောက်လာ ဤ အချိန်ခါသည်ကား၊ တေ = သင်၏၊ သစ္စကာလော = မသွေမလှန် မထိန်ချန်ပဲ အမှန်ကိုသာ လျှောက်ဆိုရမည့် အခါပေတည်း၊ ဘူတကာလော = မပိုမယုတ် အတိုချုပ်လျက် အဟုတ်ကိုသာ လျှောက်ဆိုရ မည့် အခါပေတည်း၊ ယံ = အကြင်ဥပသမ္ပဒ အန္တရာယ် ကိုယ်ဝယ် ရှိ, မရှိသဘော ကာရက သံဃာမှာ အပြစ် လွတ်, မလွတ်သဘောသည်၊ ဇာတံ = ရှေးကြောင်းစီမံ ငါ့ရှင်၏ သန္တာန်၌ ဧကန်ဖြစ်ပေါ်၍နေ၏၊ တံ = ထိုရှိရှိသ မျှ သဘာဝကို၊ ပုစ္ဆာမိ = ရှိ, မရှိပြစ်ဘေး သိလိုရေးနှင့် စစ်ဆေး မေးမြန်းပါ၏၊ သန္တံ = မိမိကိုယ်တွင် ထင်ရှားရှိ သည်ကို၊ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ = အတ္ထိ ဘန္တေ-ဟူ၍ လျောက်ထားပါလေ၊ အသန္တံ = ဥပသမ္ပဒ အန္တရာယ် တစိုးတစိ မရှိခဲ့ငြားမူ၊ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ = နတ္ထိ ဘန္တေ-ဟူ၍ လျောက်ထားပါလေ၊ တေ = သင်၏၊ သရီရေ = ခန္ဓာကိုယ်၌၊ ဧဝရူပါ = ဤသို့ ဆိုအပ်လတ္တံ့သော သဘောရှိကုန်သော၊ အာဗာဓာ = အနာဆိုးတို့သည်၊ သန္တိ = ရှိကုန်သ လော။
မရပ်ဘဲ ဆက်မေးရန်
ကုဋ္ဌံ - ငါ့ရှင်၏ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ကိုယ်ရေပြားရောဂါ နူနာ ရှိသလော။
(နတ္ထိ ဘန္တေ။)
ကဏ္ဍော - ငါ့ရှင်၏ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ထွတ်မြင်းအနာ အိုင်းအမာ အသားပို မြင်းဖုနာမျိုးရှိသလော။
(နတ္ထိ ဘန္တေ။)
ကိလာသော - ငါ့ရှင်၏ ခန္ဓာကိုယ်မှာ တင်းတိတ် ပွေး ညှင်း ခရုသင်းနှင့် ဆင်ညှင်းကြီးမျိုး အနာဆိုး ရှိသလော။
(နတ္ထိ ဘန္တေ။)
သောသော -ငါ့ရှင်၏ ခန္ဓာကိုယ်မှာ တစ်နေ့တခြား သွေးသားဆုတ်ယုတ် ခယရုပ် ဝေါဟာ ပန်းနာရှုနာ မြစ်ခြောက်နာရောဂါ တီဘီနာမျိုး ရှိသလော။
(နတ္ထိ ဘန္တေ။)
အပမာရော -ငါ့ရှင်၏ ခန္ဓာကိုယ်မှာ သတိမေ့မူး ထွန့်ထွန့်လူးရသည့် ဝက်ရူး ကြက်ရူး စသော ရူးနှမ်း သော အနာမျိုး ရှိသလော။
(နတ္ထိ ဘန္တေ။)
[ဤမှ နောက်မေး ခွန်းများကို အာမ ဘန္တေ-ဟု ဖြေဆိုပါလေ။]
မနုဿောသိ။
အာဝုသော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခ = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းလောင်း၊ တွံ = သင်သည်၊ မနုဿော = လူသား စင်စစ် သည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
(အာမ ဘန္တေ။)
ပုရိသောသိ။
တွံ = သင်သည်၊ ပုရိသော = ယောက်ျားစင်စစ်သည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
(အာမ ဘန္တေ။)
ဘုဇိဿောသိ။
တွံ = သင်သည်၊ ဘုဇိဿော = တော်လှန်မင်းစစ် သူ့ကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်လပ်သူ ကျေးကျွန် မဟုတ်သူ မိမိကိုယ်ကိုမိမိ စိုးပိုင်သူသည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
(အာမ ဘန္တေ။)
အဏဏောသိ။ နသိ ရာဇဘဋော။
တွံ = သင်သည်၊ အဏဏော = ကြွေးမြီမတင် သန့်ရှင်းစင်သောသူ ကြွေးကင်းသောသူသည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
(နတ္ထိ ဘန္တေ။)
တွံ = သင်သည်၊ ရာဇဘဋော = မင်းခယောက်ျား မင်းမှုထမ်းသည်၊ န အသိ = မဖြစ်ဘဲ ရှိပါသလော။ (မင်းခယောက်ျား မင်းမှုထမ်း မဟုတ်သူ မှန်ပါသလော။)
(အာမ ဘန္တေ။)
အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ။
တွံ = သင်သည်(သင့်ကို)၊ မာတာပိတူဟိ = မိခင် ဖခင် ကျေးဇူးရှင်တို့်သည်(တို့က)၊ အနုညာတော = ရဟန်းပြုဖို့ရန် ကျေကျေနပ်နပ် အနူးအညွတ် ခွင့်လွှတ်အပ်သူသည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
(အာမ ဘန္တေ။)
ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿောသိ။
တွံ = သင်သည်၊ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿော = ပဋိသန္ဓေ တည်နေသည်မှ ယနေ့ကျအောင် အသက် ၂၀ ပြည့်ဖြိုးကြွယ်သူသည်၊ အသိ = ဟုတ်မှန်ပါ၏လော။
(အာမ ဘန္တေ။)
ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရံ။
တေ = သင့်အား (သင့်မှာ)၊ ပတ္တစီဝရံ = သပိတ်တစ်လုံး သုံးထည်သော သင်္ကန်းသည်၊ ပရိပုဏ္ဏံ = ပြည့်စုံလုံလောက်ပြီလော။
(အာမ ဘန္တေ။)
ကိံ နာမောသိနာမောသိ။
တွံ = သင်သည်၊ ကိံ နာမော = အဘယ်အမည်ရှိသူသည်၊ အသိ = ဖြစ်သနည်း။ (အဟံ ဘန္တေ နာဂေါ နာမ = တပည့်တော် နာဂ မည်ပါသည်ဘုရား)။
ကော နာမော တေ ဥပဇ္ဈာယော။
တေ = သင်၏၊ ဥပဇ္ဈာယော = ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမြတ်သည်၊ ကော နာမော = အဘယ်နာမည် ရွှေဘွဲ့ တော်ချီသနည်း၊
“ဥပဇ္ဈာယော မေ ဘန္တေ အာယသ္မာ တိဿထေရော နာမ” = တပည့်တော်၏ ဥပဇ္ဈာယ် ဆရာတော် သည် အရှင် တိဿထေရ် မည်ပါသည်ဘုရား။
မှတ်ချက်။ ။ သင်ပြခန်း မေးစစ်ခန်းတို့၌ “သုဏသိ နာဂ”ဟူသော ပါဌ်အရာ၌ အချို့သော ဆရာတို့က ဝတ္တမာန်ဝိဘတ်သည် အာဏတ္တိအနက်မှာ မသက်နိုင်။ ထို့ကြောင့် “သုဏသိ”ဟူသော ဝတ္တမာန် ဝိဘတ်ဖြင့် ပါဌ်မသင့်၊ ပဉ္စမီ ဝိဘတ်ဖြင့် သုဏာဟိ ပါဌ်သာ သင့်၏ဟု ဆုံးဖြတ် ပြောဆိုကြ၏။ သို့သော် ပါဠိတော်မူ အစောင်စောင်နှင့် ကမ္မဝါစာမူ အစောင်စောင်တို့၌ သုဏသိဟူ၍သာ ရှိနေကြသည်။ ဆရာတော် ဦးဗုဓ် ၏ ခုဒ္ဒသိက္ခာ နိဿယ ဒေသနာကြားခန်း၌—ပဿသိ အာဝုသော တာ အာပတ္တိယော ပါဌ်အရာဝယ် ပဉ္စမီ အတ္တနောပုဒ် ဿု-ဝိဘတ်ဖြင့် ပဿသု-မှ ပဿသိ ဖြစ်လာပုံ၊ သတ္တမီ ဧယျာသိ ဝိဘတ်ဖြင့် ပေဿယျာသိ-မှ ပဿသိ ဖြစ်လာပုံ ဆုံးဖြတ်ထားသည်ကိုလည်း ရှုလေဦး။
ရဟန်းဖြစ်ချိန် ပြောကြားခြင်း ကိစ္စ
တာဝဒေဝ ဆာယာ မေတဗ္ဗာ။ ဥတုပ္ပမာဏံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ဒိဝသဘာဂေါ အာစိက္ခိတဗ္ဗော။
ကြီးသူ ငယ်သူ ခွဲခြားရာ၌ လူ့လောကမှာ အသက်အားဖြင့် ခွဲလေ့ရှိ၏။ သာသနာတော်၌ကား သိက္ခာ ဝါအားဖြင့် ခွဲခြားရသည်။ ရဟန်းခံသောအခါ တတိယ ကမ္မဝါစာအဆုံး “သော ဘာသေယျ” ပြီးလျှင် ရဟန်းဖြစ် လေတော့၏။ ရဟန်းဖြစ်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ရဟန်းသစ်သန္တာန်မှာ အကျဉ်းအားဖြင့် သိက္ခာ ၃ ပါး၊ မကျဉ်း မကျယ် အလယ်အလတ်အားဖြင့် နှစ်ရာ့နှစ်ဆယ် ခုနစ်သွယ်၊ အကျယ်အားဖြင့် ကုဋေ ကိုးထောင်ကျော်သော သိက္ခာပုဒ်များ တည်ပြီးသား ဖြစ်တော့၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ချိန်စောသူ (ရှေ့ကျသူ)ကို သိက္ခာကြီးသူဟု ခေါ်ရ၏။ သာသနာတော် စည်းကမ်းအရ သိက္ခာငယ်သူက သိက္ခာကြီးသူကို ရှိခိုးခြင်း၊ ခရီးဦး ကြိုဆိုခြင်း စသည်ဖြင့် အရိုအသေ ပြုရ၏။ ၎င်းပြင် ရဟန်းဖြစ်ချိန်ကို တိတိကျကျ သိထားမှသာ ထေရ်စဉ် ဝါလိုက် ပစ္စည်း ဝေဖန်ရာ နိဿရည်း လွတ်အင်္ဂါ, ကျောင်းထိုင်အင်္ဂါ စသော ဝါစဉ်နှင့် စပ်ဆိုင်သော ကိစ္စတိုင်း တို့၌ လွယ်ကူစွာ ကျင့်သုံးနိုင်မည်။ ထို့ကြောင့် သိက္ခာကြီးသူ ငယ်သူ တိတိကျကျ ခွဲခြားသိအောင် ရဟန်းဖြစ် ချိန် မှတ်သားထားဖို့ရန် မြတ်စွာဘုရားက —
တာဝဒေဝ ဆာယာမေတဗ္ဗာ။
တာဝဒေဝ = ရဟန်းဖြစ်ရာ ထိုခဏ၌သာလျှင်၊ ဆာယာ = အရိပ်ကို၊ မေတဗ္ဗာ = နှိုင်းယှဉ် တိုင်းတာ အပ်၏။ (ရှေးခေတ်က ယခုလို နာရီများ မရှိသေးသဖြင့် နေရောင်၌ မတ်တတ်ရပ်ပြီး အရိပ်ကို ခြေဖဝါးဖြင့် တိုင်းရသည်။ ခြေဖဝါး အရှည်လိုက် တိုင်းသည်ကို “ဖဝါး ”ဟုလည်းကောင်း၊ အစွန်းပိုကို ခြေဖဝါး ကန့်လန့်ဖြင့် တိုင်းခါ “ဖီလာ ”ဟုလည်းကောင်း ခေါ်လေ့ရှိ၏။ ဘယ်နှစ်ဖဝါး၊ ဘယ်နှစ်ဖီလာ အချိန်၌ ရဟန်းဖြစ်သည်ဟု အရိပ်ကို သတ်မှတ်ထားရမည်။ ယခု ခေတ်ပေါ်နာရီ, မိနစ်, စက္ကန့်များဖြင့် မှတ်သားလျှင်လည်း ပြီးနိုင်သည်။ ရှေးမူမပျက် အရိပ်ဖဝါး ဖီလာကို မှတ်သားလိုကလည်း မှတ်နိုင်သည်။
ဥတုပ္ပမာဏံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ဒိဝသဘာဂေါ အာစိက္ခိတဗ္ဗော။
ဥတုပ္ပမာဏံ = ဆောင်း နွေ မိုး-ဟု သုံးပါးသော ဥတုတို့တွင် ယခုရောက်ဆဲ ဥတုကို၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ = ပြောထားအပ်၏။ (ဘယ်ဥတုမှာ ရဟန်းဖြစ်သည်ဟု ပြောထားရမည်။)
ဒိဝသဘာဂေါ = လဆန်းတစ်ရက်, နှစ်ရက် စသော နေ့အဖို့, တနင်္ဂနွေ တနင်းလာ စသော နေ့အဖို့, နံနက် နေ့လည် စသော နေ့အဖို့ကို၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗော = ပြောထားအပ်၏။
သံဂီတိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ။
သံဂီတိ = အရိပ်, ဥတု, နေ့အစုကို ပေါင်းစုပြုလျက် ရဟန်းရက်ချုပ် သာသနာဝင် မှတ်တမ်းကို၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ = ပြောထားအပ်၏။
ရဟန်းရက်ချုပ် ပြောကြားပုံ
ရဟန်းတော် ဦး …………………………………………..………………………….. ၏
ရဟန်းဖြစ်ရာ ချိန်အခါ ရက်ချုပ် မှတ်တမ်း
လောကသင်းကျစ် ဓမ္မရာဇ်မှန်ကူ သယမ္ဘူထွတ်ထား မြတ်ဘုရား၏ ထားတော်မူခဲ့သော သာသနာတော်နှစ် …………. ခု၊ လူတို့ဝေါဟာ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ……….… ခု၊ …………. ဥတု …………. လဆ ….. ( )ရက် ……………. နေ့ ……… ( )နာရီ ( )မိနစ် ( )ဖဝါး ( )ဖီလာ မင်္ဂလာအချိန်ဝယ် ……….… တိုင်း၊ ……….… မြို့နယ်၊ ……….… ကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ် တော်အတွင်း၌ …………. ကျောင်းဆရာတော်၊ အရှင် …………. ထေရ် အရှင်မြတ်ကို ကျောက်ထီးတန္တု ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် ဖော်ပြအပ်လတ္တံ့သော ကမ္မဝါစာ ဆရာတော်တို့နှင့်တကွ ကာရက သံဃာတော် ( )ပါးတို့၏ ချီးမြှောက်မှု ကြောင့် ရဟန်းတော် ဦး ……….… သည် နှစ်ရာ့နှစ်ဆယ် ခုနစ်သွယ်ကို ကိုယ်ဝယ်ဆင်မြန်း ဝန်ကြီးထမ်းသည့် ရဟန်းသမဏအဖြစ်၌ ဓူရနှစ်ဖြာ သာသနာကို ကြိုးစားအားထုတ်ခွင့်ရကြောင်း မှတ်တမ်းတင်အပ်ပါသတည်း။
ပထမအကြိမ် ကမ္မဝါစာ ကမ္မဝါစာ ဆရာတော်များ
၁။ ……………….
၂။ ……………….
၃။ ……………….
ဒုတိယအကြိမ် ကမ္မဝါစာ ကမ္မဝါစာ ဆရာတော်များ
၁။ ……………….
၂။ ……………….
၃။ ……………….
တတိယအကြိမ် ကမ္မဝါစာ ကမ္မဝါစာ ဆရာတော်များ
၁။ ……………….
၂။ ……………….
၃။ ……………….
အနုသာသက ဆရာတော်
ဦး ………………….
ရဟန်းဒါယကာ ဒါယိကာမများ
ဦး …………………. ဒေါ် ………………….
နောက်ပြီး ရဟန်းဖြစ်လာလျှင် သိထားသင့်သော အချက်တို့ကို ပြောထားဖို့ရန် မြတ်စွာဘုရားက —
၁။ အဖိုးနည်းခြင်း အပ္ပဂုဏ်၊
၂။ အချိန်အခါ အရပ်ဒေသမရွေး ရလွယ်ခြင်း သုလဘဂုဏ်၊
၃။ အပြစ်ကင်းခြင်း အနဝဇ္ဇဂုဏ်
စတ္တာရော = လေးပါးကုန်သော၊ နိဿယာ = ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော၏ မှီရာ ပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို၊ (ဝါ) ရဟန်းဖြစ်ကြောင်း သိက္ခာသုံးပါး အပေါင်း၏ မှီရာ ပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ = ရဟန်းသစ်အား ပြော ထားအပ်ကုန်၏၊ စတ္တာရိ = လေးပါးကုန်သော၊ အကရဏီယာနိ = ရဟန်းဘဝ ဆုံးရှုံးရသဖြင့် အရေးကြီးလှ ပါရာဇိကကျကြောင်း မပြုကောင်းသော အမှုတို့ကို၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗာနိ = ရဟန်းသစ်အား ပြောထားအပ်ကုန်၏။ ဒီလို မြတ်စွာဘုရား မိန့်မှာ ဟောထားခြင်းကြောင့် ငါသည် သင့်အား နိဿယ ၄-ပါးနှင့် အကရဏီယ ၄-ပါး တို့ကို ပြောထားပေအံ့။
ဘုရားလက်ထက်က ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှာ မွန်မြတ်ကောင်းမွန်သော ဆွမ်းလှည့်များ ဆက်ကာ ဆက်ကာ မပြတ်ဖြစ်ပေါ်နေသဖြင့် ရဟန်းတော်များ အတန်ကြာအောင် ဆွမ်းခံမထွက်ရဘဲ ဘုဉ်းပေးနေသည်ကို မြင်ရ သော ပုဏ္ဏားတစ်ယောက်သည် ဒီဘုရားသားတော် ရဟန်းများဟာ ကောင်းကောင်း စားပြီး လေလုံမိုးလုံ အိပ် ကြရ၏။ ငါလည်း ရဟန်းပြုလျှင် ကောင်းမှာပဲဟု စဉ်းစားပြီး ရဟန်းများထံ ခွင့်ပန်ခါ ရဟန်းပြုနေ၏။ ကံဆိုး ချင်တော့ ထိုပုဏ္ဏား ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်၍ မကြာခင်ပဲ ဆွမ်းလှည့်က ကုန်သွားလေတော့၏။ အခြားရဟန်း များက ဆွမ်းခံထွက်ဖို့ ခေါ်သောအခါ တပည့်တော်ဟာ ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ကောင်းကောင်းစားရမလားလို့ ရဟန်းပြု လာတာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဆွမ်းခံတော့ မသွားနိုင်ပါ။ အရှင်ဘုရားတို့က မကျွေးလျှင်လဲ လူထွက်မှာပဲဟု ပြောသ ဖြင့် ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားလျှောက်တော့ မြတ်စွာဘုရားက —
စတ္တာရော = လေးပါးကုန်သော၊ နိဿယာ = ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော၏ မှီရာ ပစ္စည်း လေးပါးတို့ကို၊ (ဝါ) ရဟန်းဖြစ်ကြောင်း သိက္ခာသုံးပါး အပေါင်း၏မှီရာ ပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ = ရဟန်းသစ်အား ပြောထားအပ်ကုန်၏။
ဤသို့ ရဟန်းဖြစ်လာသူများကို နိဿယလေးပါး ပြောထားဖို့ရန် မိန့်တော်မူ၏။ နိဿယ လေးပါးဆိုတာ သာသနာ ဝေါဟာရနှင့် ပြောရမယ်ဆိုလျှင် ဆွမ်း, သင်္ကန်း, ကျောင်း, ဆေး ပစ္စည်းလေးပါးကို ခေါ်တယ်။ လူ့အသုံးနှင့် ပြောလျှင်တော့ စား, ဝတ်, နေရေး, ကျန်းမာရေးပင် ဖြစ်တယ်။ ဒီ ၄ ချက် မရှိလျှင် ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော မတည်တံ့နိုင်။ ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော၏ မှီရာဖြစ်ခြင်းကြောင့် နိဿယ ၄ ပါးလို့ ခေါ်ခြင်း ဖြစ်တယ်။ ပစ္စည်းလေးပါးသည် ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော၏ မှီရာဖြစ်လောက်အောင် အရေးကြီးသည် မှန်သော်လည်း အပ္ပါနိ စ = အဖိုးနည်းကုန်သည်လည်းကောင်း၊ သုလဘာနိ စ = အချိန်အခါ အရပ်ဒေသမရွေး ရ လွယ်ကုန် သည်လည်းကောင်း၊ ဟောန္တိ = ဖြစ်ကုန်အံ့၊ တာနိ = ထိုပစ္စည်းတို့သည်၊ အနဝဇ္ဇာနိ စ = အပြစ် ကင်းကုန်သည်လည်း၊ ဟောန္တိ = ဖြစ်ကုန်အံ့ဟူ၍ အင်္ဂုတ္တိုရ် စတုက္ကနိပါတ် သန္တုဋ္ဌီ-သုတ်၌ မြတ်စွာဘုရား ဟောထားအပ်သည်နှင့်အညီ —
(၁) ဆွမ်းဟူသော မှီရာနိဿယ
ဤဂုဏ် သုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်မှသာလျှင်—“သံသာရဝဋ္ဋဒုက္ခတော မောစနတ္ထာယ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစာမိ ”ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သော ရဟန်းတော်များအား— “သန္တုဿကော စ သုဘရော စ၊ အပ္ပကိစ္စော စ သလ္လဟုကဝုတ္တိ ”ဟူသော ဒေသနာ လာသည့်အတိုင်း ဓုရ နှစ်ဖြာ သာသနာကို အားထုတ်ဖို့ရန် အခွင့်အခါ ရပေမည်။ ဆိုခဲ့ပြီးသော ဂုဏ်သုံးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသော ဆွမ်းပစ္စည်း အတွက် မြတ်စွာဘုရားက —
“ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ။ တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယော ” ဟု ဟောတော်မူ၏။
အာဝုသော နဝက = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းသစ်၊ ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ = သလုံးကြွက်သား အစွမ်းအားဖြင့် သွားလာလှည့်ပတ် ဆွမ်းခံရပ်၍ တစ်လုတ်စာ တစ်လုပ်စာမျှ ရအပ်သော ဆွမ်းကို၊ နိဿာယ = အားကိုးသမှု အမှီပြု၍၊ ယာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ = အကြင်ရဟန်း၏ အဖြစ်သည်၊ ပဝတ္တာ = ဖြစ်၏။ တတ္ထ = ထို ရဟန်း၏ အဖြစ်၌၊ တေတယာ = သင်ပဉ္စင်းသစ်သည်၊ ယာဝဇီဝံ = သိက္ခာပုဒ်တော်တည်းဟူသော အသက်ဇီဝ တည်နေသမျှ ကာလ ပတ်လုံး၊ ဥဿာဟော = ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်းကို၊ ကရဏီယော = ပြုအပ် ပြုသင့် ပြုထိုက်၏၊ ဝါ ပြုရမည်၊ ဝါ - ပြုပါလေ။
ဆွမ်းခံ၍ရသော ဆွမ်းသည် တစ်အိမ်လျှင် တစ်လုပ်စာ တစ်ဇွန်း တစ်ယောက်မမျှ လောင်းလှူသော ဆွမ်းဖြစ်၍ အပ္ပ ဂ္ဃဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့်ပင် လောင်းသူ ဒါယကာတို့ကလဲ ကျေးဇူးဟူသော မြီမထား၊ ရဟန်းကလည်း ဒါယကာတို့အပေါ်၌ တွယ်တာခြင်း ငဲ့ညှာခြင်း မရှိပဲ တဏှာ သံယောဇဉ် ကင်း၏။ ဒါယကာ အကြိုက်လိုက်ရခြင်း စသော ကုလဒူသက အနေသန မိစ္ဆာဇီဝ အပြစ်တို့မှ ကင်း၏။ ပစ္စည်းဥစ္စာ နည်းပါး၍ သော်လည်းကောင်း၊ ဇရာဒုဗ္ဗလဖြစ်၍လည်းကောင်း၊ ကျောင်းကန်သို့ မလာရောက်နိုင်သူများကို ကုသိုလ်ထုပ် ကို လှည့်လည်ဝေငှလျက် အပါယ ဒုက္ခမှ စောင့်ရှောက် ကယ်ဆယ်သည်လည်း မည်၏။ ဆွမ်းခံစားခြင်းဖြင့် ရှေးသူတော်ကောင်းတို့၏ ကျင့်ဝတ်ကို ပူဇော်လျက် အာဟာရ ပရိယေသန ဒုက္ခဟူသော ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထုကို ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် တွေ့မြင်နိုင်၏။ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ခြင်းဖြင့် အနာရောဂါ ကင်းခြင်းစသော စင်္ကြံလျှောက် ခြင်း၏ အကျိုးများ ရရှိခံစားရခြင်းစသော မရေမတွက်နိုင်သော အကျိုးများ ပြည့်စုံနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိဏ္ဍိယာလောပ ဘောဇဉ်ကိုသာ မှီရာ နိဿယအဖြစ် မြတ်စွာဘုရား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။
အတိရေက ဆွမ်း
ဆွမ်းခံစားခြင်းဟူသော ပိဏ္ဍိယာလောပ ဘောဇဉ်သည်သာ ရဟန်းများအတွက် အမွန်မြတ်ဆုံး ဖြစ်သော်လည်း ကာယဗလ အားနည်းခြင်း၊ ခြေလက်၌ အနာရှိခြင်း၊ မျက်စိ အားနည်းခြင်းစသော အနာရောဂါရှိ၍ အချမ်းအပူဒဏ် မခံနိုင်ခြင်း၊ ကိုယ်ရေ ကိုယ်သား နူးညံ့လှ၍ ဆွမ်းကိစ္စကြောင့် ကာယိကဒုက္ခ များသဖြင့် စိတ္တသုခကို မရနိုင်ခြင်း၊ သံဃာ့ဝန်ကို ဆောင်ရွက်နေခြင်း၊ ဒုဗ္ဘိက္ခ အခါဖြစ်၍ ဆွမ်းခံလှည့်လည်၍ မပြည့်စုံသော အခါဖြစ်ခြင်း၊ တတ်နိုင်သူတို့က သံဃဘတ် ဥဒ္ဒေသဘတ်စသော ဆွမ်းအလှူကို အားထုတ်သောအခါ ဖြစ်ခြင်းစသော အကြောင်းကြောင့် ပိဏ္ဍိယာလောပ ဘောဇဉ်အပြင် အခြားဆွမ်းများ သုံးဆောင်နိုင်သေးကြောင်းကို သိစေလို၍ အတိရေကလာဘော၊ သံဃဘတ္တံ-စသည်ကို ဟောတော်မူသည်။
အတိရေကလာဘော = ပိဏ္ဍိယာလောပ ဆွမ်းထက် ပိုလျှံသော ဆွမ်း၊ ပစ္စည်း၊ လာဘ်လာဘကား—
သံဃဘတ္တံ = တိုက်သံဃာ အားလုံးအား လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းလည်းကောင်း၊
ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ = သံဃာ့ ကိုယ်စား ညွှန်း၍ ရအပ်သော ဆွမ်းလည်းကောင်း၊
နိမန္တနံ = စွမ်းနိုင်သလောက် ပင့်ဖိတ်လျှောက်၍ လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းလည်းကောင်း၊
သလာကဘတ္တံ = စာရေးတံမဲကျရာ ရဟန်းအား လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းလည်းကောင်း၊
ပက္ခိကံ = နေ့ထူး နေ့မြတ်ဟု သတ်မှတ်အပ်သော လဆန်း လဆုတ် ပက္ခတို့၌ လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းလည်းကောင်း၊
ဥပေါသထိကံ = ဥပုသ်နေ့၌ လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းလည်းကောင်း၊
ပါဋိပဒိကံ = ဥပုသ်ကျော်တက် အထွက်တစ်ရက်နေ့၌ လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းလည်းကောင်း၊
ဣမာနိပိ = ဤ ခုနစ်ပါးသော အတိရေက ဆွမ်းတို့ကိုလည်း၊ သေဝိတဗ္ဗာနိ = သုံးဆောင်မှီဝဲအပ်ကုန်သေး၏။ (သုံးဆောင် ကောင်းသေး၏ ဟူ၍မှတ်။)
(အာမ ဘန္တေ။)
(၂) သင်္ကန်းဟူသော မှီရာနိဿယ
နောက်ပြီး သင်္ကန်းဟူသော မှီရာ နိဿယအတွက်— ပံသုကူလံ ဘိက္ခဝေ စီဝရာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ - နှင့်အညီ သင်္ကန်းဟူသမျှတို့တွင် ပံသုကူ သင်္ကန်းသည် တန်ကြေးနည်း၍ ရလွယ်ပြီး အပြစ်ကင်း၏။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက —
“ပံသုကူလစီဝရံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ။ တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယော”
ဟု အာမိသအမွေ ပေးတော်မူခဲ့၏။
အာဝုသော နဝက = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းသစ်၊ ပံသုကူလစီဝရံ = ပံသုကူသင်္ကန်းကို၊ နိဿာယ = အားကိုးသမှု အမှီပြု၍၊ ယာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ = အကြင်ရဟန်း၏ အဖြစ်သည်၊ ပဝတ္တာ = ဖြစ်၏၊ တတ္ထ = ထို ရဟန်း၏ အဖြစ်၌၊ တေ = သင် ပဉ္စင်းသစ်သည်၊ ယာဝဇီဝံ = သိက္ခာပုဒ်တော်တည်းဟူသော အသက်ဇီဝ တည်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ ဥဿာဟော = ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်းကို၊ ကရဏီယော = ပြုအပ် ပြုသင့် ပြုထိုက်၏၊ ဝါ - ပြရမည်၊ ဝါ - ပြုပါလေ။
ပံသုကူ သင်္ကန်းဟူသည်မှာ သူများ မသုံးလို၍ စွန့်ပစ်ထားသော အဝတ်စုတ်များ၊ လူသေကောင်ကို လွှမ်းထားသော သုသာန်မှ အဝတ်များကို ကောက်ယူဖွပ်လျှော် ချုပ်ဆိုးထားသော သင်္ကန်းမျိုးဖြစ်သည်။ အလှူရှင်ကိုယ်တိုင် လှူသော သင်္ကန်း မဟုတ်၍ ဒါယကာကို ငဲ့ညှာရခြင်း၊ ဒါယကာ၏စိတ် စောင့်ရှောက်ရခြင်း စသော လူတို့နှင့်စပ်သော တဏှာ သံယောဇဉ်မှ ကင်း၏။ သင်္ကန်း လှူသူနှင့်စပ်၍လည်းကောင်း၊ သင်္ကန်း ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်မှုနှင့်စပ်၍လည်းကောင်း - ကြောင့်ကြ ဗျာပါရ စိုးရိမ်သောကမှ ကင်း၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် မရေမတွက်နိုင်သော အကျိုးအာနိသင်တို့ကို ရစေနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက—ပံသုကူ သင်္ကန်းကိုသာ မှီရာ နိဿယအဖြစ် မိန့်ထားတော်မူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အတိရေက သင်္ကန်း
အတိရေကလာဘော = ပံသုကူ သင်္ကန်းထက် ပိုလျှံတက်သော သင်္ကန်း၊ ပစ္စည်း၊ လာဘ်လာဘကား
ခေါမံ = ခေါမတိုင်းဖြစ် သင်္ကန်းလည်းကောင်း၊ (ဝါ) ခေါမ မည်သော ချည်အထူးဖြင့် ရက်အပ်သော သင်္ကန်းလည်းကောင်း၊
ကပ္ပါသိကံ = ဝါချည်ဖြင့် ရက်အပ်သော သင်္ကန်းလည်းကောင်း၊
ကောသေယျံ = ပိုးချည်ဖြင့် ရက်အပ်သော သင်္ကန်းလည်းကောင်း၊
ကမ္ဗလံ = သားမွေးဖြင့်ပြီးသော သင်္ကန်းလည်းကောင်း (ဝါ) သက္ကလပ်သင်္ကန်းလည်းကောင်း၊
သာဏံ = ပိုက်ဆံလျှော်ဖြင့် ရက်အပ်သော သင်္ကန်းလည်းကောင်း၊
ဘင်္ဂံ = ဘန်ချည်ဖြင့် ရက်အပ်သော သင်္ကန်း (ဝါ) ခေါမ စသော ချည်ငါးမျိုးကို ရော၍ ရက်အပ်သော သင်္ကန်းလည်းကောင်း၊
ဣမာနိပိ = ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အတိရေက သင်္ကန်းတို့ကိုလည်း၊ သေဝိတဗ္ဗာနိ = သုံးဆောင် မှီဝဲအပ်ကုန်သေး၏၊ (သုံးဆောင် မှီဝဲကောင်းသေး၏ ဟူ၍မှတ်။)
(အာမ ဘန္တေ။)
(၃) ကျောင်းဟူသော မှီရာနိဿယ
ကိန်းအောင်း မှီခို သီတင်းသုံးရန် ကျောင်းမရှိပြန်လျှင်လည်း ဒီခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘောသည် မတည်တံ့နိုင်။ ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘောအတွက် ကျောင်းဟူသော နိဿယ လိုအပ်၏။ ကိန်းအောင်း မှီခိုရာအတွက် ကျောင်းလိုသည် မှန်သော်လည်း ဂန္ထဓုရ ဝိပဿနာဓုရ - သာသနာ့ တာဝန်နှစ်ရပ်ကို မထမ်းဆောင်နိုင်လောက်အောင် ပလိဗောဓများသော ကျောင်းဖြစ်လျှင်ကား—“ ပေါ့စေလို၍ ကြောင်ရုပ်ထိုး ဆေးအတွက် လေး ”ဆိုသကဲ့သို့ မှန်းချက်နှင့် နှမ်းထွက်ကိုက်မည် မဟုတ်ပေ။
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ သေနာသနံ = ကျောင်းအမျိုးမျိုးတို့တွင်၊ ရုက္ခမူလံ = သစ်ပင်ရင်း သစ်ပင်အောက်ဟူသော ကျောင်းသည်၊ အပ္ပဉ္စ = အဖိုးလည်း နည်း၏၊ သုလဘဉ္စ = အရပ်ဒေသမရွေး အချိန်အခါမရွေး ရလည်း ရလွယ်၏၊ တံ = ထိုသစ်ပင်ရင်းတည်းဟူသော ကျောင်းသည်၊ အနဝဇ္ဇွံ စ = အပြစ်လည်း ကင်း၏။
ဤသို့ အင်္ဂုတ္တိုရ်၌ ဟောထားသည်နှင့်အညီ တန်ကြေးနည်း၍ ရလွယ်ပြီး အပြစ်ကင်းသော ကျောင်းမျိုးကို မှီဝဲဖို့ရန် —
“ရုက္ခမူလသေနာသနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ။ တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယော”
အာဝုသော နဝက = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းသစ်၊ ရုက္ခမူလသေနာသနံ = သစ်ပင်ရင်းတည်းဟူသော ကျောင်းကို၊ နိဿာယ = အားကိုးသမှု အမှီပြု၍၊ ယာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ = အကြင်ရဟန်း၏ အဖြစ်သည်၊ ပဝတ္တာ = ဖြစ်၏၊ တတ္ထ = ထို ရဟန်း၏အဖြစ်၌၊ တေ = သင် ပဉ္စင်းသစ်သည်၊ ယာဝဇီဝံ = သိက္ခာပုဒ်တော်တည်းဟူသော အသက်ဇီဝ တည်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ ဥဿာဟော = ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်းကို၊ ကရဏီယော = ပြုအပ် ပြုသင့် ပြုထိုက်၏၊ ဝါ - ပြုရမည်၊ ပြုပါလေ။
သစ်ပင်ရင်းတည်းဟူသော ကျောင်းသည် အချိန်မရွေး အရပ်ဒေသတိုင်းမှာ ရလွယ်သည် သာမက တံခါးပိတ်ရမှု၊ ပြုပြင်မှု၊ စောင့်ရှောက်ရမှုစသော ပလိဗောဓလည်း ကင်း၏။ ကျောင်း၌ စွဲလမ်းမှု တဏှာ သံယောဇဉ်မှ ကင်းခြင်းစသော မရေမတွက်နိုင်သော အကျိုးအာနိသင်တို့နှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် အလွန်မွန်မြတ်၏။ သူတော်ကောင်းတို့နှင့် လျော်ကန်လှ၏။ သစ်ပင်ရင်းတည်းဟူသော ကျောင်းသည် ဝိပဿနာဓုရ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် သင့်လျော်သည် မှန်သော်လည်း ပရိသတ်မွေး၍ ဂန္ထဓုရ တာဝန်ဆောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက်ကား မိုးလုံလေလုံကျောင်းများ လိုအပ်သေးသည်။ ထို့ကြောင့် — အတိရေကလာဘော- စသော ဒေသနာကို ဟောတော်မူပြန်သည်။
အတိရေက ကျောင်း
အတိရေကလာဘော = ရုက္ခမူလကျောင်းထက် ပိုလျှံတက်သော ကျောင်းပစ္စည်း လာဘ်လာဘကား
ဝိဟာရော = လေးဘက်မိုးသောကျောင်းလည်းကောင်း၊
အဍ္ဎယောဂေါ = နှစ်ဘက်မိုးသော ကျောင်းလည်းကောင်း၊
ပါသာဒေါ = လေးတောင်မြင့်မောက် ဘုံဆင့်ပေါက်သည့် မြားမြောက်သော အထွတ်ရှိသော ပြာသာဒ်လည်းကောင်း၊
ဟမ္မိယံ = အုတ်တိုက်ကတုံးလည်းကောင်း၊
ဂုဟာ = လိုဏ်ဂူလည်းကောင်း၊
ဣမေပိ = ဤကျောင်းတို့ကိုလည်း၊ သေဝိတဗ္ဗာ = သုံးဆောင် မှီဝဲအပ်ကုန်သေး၏၊ (သုံးဆောင် မှီဝဲကောင်းသေး၏ ဟူ၍မှတ်။)
(အာမ ဘန္တေ။)
(၄) ဆေးဟူသော မှီရာနိဿယ
ဆေးပစ္စည်းသည် ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော ကျန်းမာရေးအတွက် မရှိမဖြစ်သော မှီရာ နိဿယ တစ်ပါး ဖြစ်၏။ မကျန်းမာသူသည် မည်သည့်လုပ်ငန်းကိုမျှ အောင်မြင်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်။ ထို့ကြောင့် ကျန်းမာခြင်းကို တရားအားထုတ်သူ၏ အင်္ဂါ ပဓာနိယင်္ဂ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ “အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံ” ဒေသနာ အရ အကောင်းဆုံးလာဘ် အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဟောတော်မူသည်။ ထိုဆေးပစ္စည်းအတွက် မြတ်စွာဘုရားက —
“ပူတိမုတ္တဘေသဇ္ဇနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ တတ္ထ တေ ယာဝဇီဝံ ဥဿာဟော ကရဏီယော”
အာဝုသော နဝက = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းသစ်၊ ပူတိမုတ္တဘေသဇ္ဇနံ = နွားကျင်ငယ်တည်းဟူသော ဆေးကို၊ နိဿာယ = အားကိုးသမှု အမှီပြု၍၊ ယာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ = အကြင်ရဟန်း၏အဖြစ်သည်၊ ပဝတ္တာ = ဖြစ်၏၊ တတ္ထ = ထိုရဟန်း၏အဖြစ်၌၊ တေ = သင် ပဉ္စင်းသစ်သည်၊ ယာဝဇီဝံ = သိက္ခာပုဒ်တော်တည်းဟူသော အသက်ဇီဝ တည်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ ဥဿာဟော = ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်းကို၊ ကရဏီယော = ပြုအပ် ပြုသင့် ပြုထိုက်၏၊ ဝါ - ပြရမည်၊ ပြုပါလေ။
ပူတိမုတ္တ ဆေးအရကို - နွားကျင်ငယ်ဖြင့် စိမ်အပ်သော ဆီးဖြူသျှိသျှား သဖန်းခါးဟု ကေစိ ဆရာတိုိ့က ဆို၏။ တစ်နည်းအားဖြင့် — ပူတိ = ပုပ်သိုးသည် မကောင်းသည်ဖြစ်၍၊ မုတ္တ = စွန့်ပစ်အပ်သော ဆေး၊ သူများတွေ မလိုချင်၍ စွန့်ပစ်အပ်သော ဆေးကို ပူတိမုတ္တ ဆေးဟုလည်း အပရေ ဆရာတို့က ဆို၏။ သို့သော် — “ပုတိမုတ္တံ ဘိက္ခဝေ ဘေသဇ္ဇာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ အနဝဇ္ဇံ”ဟူသော ဒေသနာအရ တန်ကြေးနည်း၍ ရလွယ်မည် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နွားကျင်ငယ်ကို ပူတိမုတ္တ ခေါ်ခြင်းက ဘုရားအလိုကျ၏။ ထိုနွားကျင်ငယ်ကို သောက်သုံးက အဖျားရောဂါ၊ လေငန်းရောဂါ၊ သွေးဒူလာရောဂါ စသော (၉၆)ပါးသော ရောဂါအမျိုးမျိုး ပျောက်ကင်းနိုင်၏။
အတိရေက ဆေး
အတိရေကလာဘော = ဘုန်းကံကြီးမား၍ နွားကျင်ငယ်ဆေးထက် ပိုလျှံတက်သော ဆေး၊ ပစ္စည်း၊ လာဘ်လာဘကား —
သပ္ပိ = ထောပတ်လည်းကောင်း၊
နဝနီတံ = ထောပတ်မဖြစ်ခင် အပေါ်တွင် အဆီမို့လျက် နို့ရည်မှဖြစ်သော ဆီဦးလည်း ကောင်း၊
တေလံ = ဆီလည်းကောင်း၊
မဓု = ပျားလည်းကောင်း၊
ဖာဏိတံ = တင်လဲလည်းကောင်း၊
ဣမာနိပိ = ဤဆိုအပ်ပြီးသော အတိရေက ဆေးမျိုးတို့ကိုလည်း၊ သေဝိတဗ္ဗာနိ = သုံးဆောင် မှီဝဲအပ်ကုန်သေး၏၊ (သုံးဆောင် မှီဝဲကောင်း၏ ဟူ၍မှတ်။)
(အာမ ဘန္တေ။)
အကရဏီယ (၄)ပါး
သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းများအတွက် မရှိမဖြစ်သော ပစ္စည်းလေးပါး နိဿယများကို ပြောကြားပြီးသည့်နောက် - လွန်ကျူးမိလျှင် ရဟန်းဘဝ ဆုံးရှုံးရလောက်အောင် အပြစ်ကြီးသဖြင့် မပြုလုပ်ကောင်းသော အကရဏီယ လေးပါးကို သိရှိအောင် ပြောထားဖို့ လိုအပ်သေးတယ် … ။
ဘုရားလက်ထက်က ရဟန်းတော်များသည် ရဟန်းလောင်းတစ်ပါးကို ရဟန်းခံပေးပြီးနောက် မပြုသင့်သောအရာများကို မပြောကြားဘဲ တစ်ပါးတည်းထား၍ ဖဲသွားကြကုန်၏။ ထိုရဟန်းသစ်ကလေးသည် အဖော်မမှီး တစ်ပါးတည်းဖြစ်လာစဉ် ရဟန်းဘဝဆုံးရှုံးရသော ပါရာဇိက အမှုဟု မသိ၍ မယားဟောင်း၌ မေထုန် မှီဝဲမိ၏။ ကျောင်းသို့ ရောက်၍ ဘာဖြစ်လို့ ကြာနေသလဲဟု အခြားရဟန်းများက မေးမြန်းသောအခါ မယားဟောင်းနှင့် တွေ့၍ ကြာခဲ့ရပုံ အလုံးစုံကို ပြောပြတော့ — သင်သည် ပါရာဇိက အမှုကို လွန်ကျူးခဲ့သူဖြစ်၍ ရဟန်း မဟုတ်တော့တဲ့အကြောင်း ပြောဆိုကဲ့ရဲ့ပြီး မြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက
ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတို့၊ ဥပသမ္ပာဒေတွာ = ရဟန်းခံပေးပြီး၍၊ ဒုတိယံ ဒါတုံ စ = ရဟန်းသစ်အား အဖော်ပေးထားခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ စတ္တာရိ = လေးပါးကုန်သော၊ အကရဏီယာနိ = ရဟန်းဘဝ ဆုံးရှုံးရသဖြင့် အရေးကြီးလှ ပါရာဇိကကျကြောင်း မပြုကောင်းသော အမှုတို့ကို၊ အာစိက္ခိတုံ စ = ပြောထားခြင်းငှါလည်း ကောင်း၊ အနုဇာနာမိ = ငါခွင့်ပြုတော်မူ၏ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုမပြုကောင်းသော အကရဏီယအမှုတို့ကို ယခု ပြောကြားပေအံ့။ အာရုံအများ စိတ်မသွားပဲ နားထောင်လေ —
ပထမ အကရဏီယ
အာဝုသော နဝက = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းသစ်၊ ဥပသမ္ပန္နေန = မြင့်မြတ်တင့်ဆန်း အထက်တန်း ရဟန်းပဉ္စင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးသော၊ ဘိက္ခုနာ = ရဟန်းသည်၊ အန္တမသော = အောက်ထစ်ပိုင်းခြား အယုတ်ဆုံးအားဖြင့်၊ တိရစ္ဆာနဂတာယပိ = တိရစ္ဆာန်မ၌သော်လည်း၊ မေထုနော = တပ်ခြင်းတူငြား နှစ်ဦးသားတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော၊ ဓမ္မော = ရွာ၌ နေသူတို့၏ အကျင့်ကို၊ နပ္ပဋိသေဝိတဗ္ဗော = မမှီဝဲအပ် မမှီဝဲသင့် မမှီဝဲကောင်း။
ယော ဘိက္ခု = အကြင်ရဟန်းသည်၊ မေထုနံ ဓမ္မံ = မေထုန်အကျင့်ကို၊ ပဋိသေဝတိ = မှီဝဲငြားအံ့၊ အဿမဏော = ရဟန်းအစစ် မဟုတ်တော့သည်၊ အသကျပုတ္တိယော = သာကီဝင်မင်းသား မြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်စစ် မဟုတ်တော့သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်၏၊
သေယျထာပိ နာမ = မျက်မှောက်မြင်ရ သဘာဝဖြင့် ချိန်ဆသိရာ ဥပမာသော်ကား၊ သီသစ္ဆိန္နော = ဦးခေါင်းပြတ်ပြီးသော၊ ပုရိသော = ယောက်ျားသည်၊ တေန = ထိုပြတ်ပြီးသော ဦးခေါင်းနှင့်၊ သရီရ-ဗန္ဓေန = ကိုယ်ကိုတစ်ဖန် ဆက်စပ်ပြန်သဖြင့်၊ ဇီဝိတုံ = အသက်တစ်ဖန် ရှင်ပြန်ခြင်းငှါ၊ အဘဗ္ဗော သေယျထာပိ = မထိုက်တော့သကဲ့သို့၊ ဧဝမေဝ = ပုံစံနှိုင်းယူ ဤအတူသာလျှင်၊ ဘိက္ခု = ရဟန်းသူမြတ်သည်၊ (သမာနော = ဖြစ်လျက်) မေထုနံ ဓမ္မံ = မေထုန်အကျင့်ကို၊ ပဋိသေဝိတွာ = မှီဝဲမိ၍၊ ဝါ - မှီဝဲမိသည်ရှိသော်၊ မှီဝဲမိသောကြောင့်၊ အဿမဏော = ရဟန်းစစ် မဟုတ်တော့သည်၊ အသကျပုတ္တိယော = သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်စစ် မဟုတ်တော့သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်၏၊ တသ္မာ = ထို့ကြောင့်၊ တံ = ထိုမေထုန်မှီဝဲမှုကို၊ တေတယာ = သင် ပဉ္စင်းသစ်သည်၊ ယာဝဇီဝံ = သိက္ခာပုဒ်တော်တည်းဟူသော အသက်ဇီဝ တည်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ အကရဏီယံ = မပြုကျင့်အပ်၊ မပြုကျင့်ကောင်း၊ မပြုကျင့်ပါလေနှင့်။
(အာမ ဘန္တေ။)
ဒုတိယ အကရဏီယ
ဥပသမ္ပန္နေန = မြင့်မြတ်တင့်ဆန်း အထက်တန်း ရဟန်းပဉ္စင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးသော၊ ဘိက္ခုနာ = ရဟန်းသည်၊ အန္တမသော = အောက်ထစ်ပိုင်းခြား အယုတ်ဆုံးအားဖြင့်၊ တိဏသလာကံ = မြက်၊ ဝါးခြမ်းစိတ်ကို၊ ဥပါဒါယ = အစပြု၍၊ အဒိန္နံ = ပိုင်ရှင်သည် ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် မပေးအပ်သော သူတစ်ပါးဥစ္စာကို၊ ထေယျသင်္ခါတံ = ခိုးလိုယူမှု စိတ်အစုဖြင့်၊ န အာဒါတဗ္ဗံ = မခိုးယူအပ် မခိုးယူကောင်း။
ယော ဘိက္ခု = အကြင်ရဟန်းသည်၊ ပါဒံ ဝါ = နီလ ကဟာပဏ၏ တစ်မတ်သော ဥစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ပါဒါရဟံ ဝါ = တစ်မတ်တန် ကပ္ပိယဘဏ္ဍာကိုဖြစ်စေ၊ အတိရေကပါဒံ ဝါ = တစ်မတ်ထက်လွန်သော အကပ္ပိယ ဘဏ္ဍာ တစ်မတ်ထက်အလွန် ထိုက်တန်သော ကပ္ပိယ ဘဏ္ဍာကိုဖြစ်စေ၊ အဒိန္နံ = ပိုင်ရှင်သည် ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် မပေးအပ်ဘဲ၊ ထေယျသင်္ခါတံ = ခိုးလိုယူမှု စိတ်အစုဖြင့်၊ အာဒိယတိ = ခိုးယူမိငြားအံ့၊ အဿမဏော = ရဟန်းစစ် မဟုတ်တော့သည်၊ အသကျပုတ္တိယော = သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်စစ် မဟုတ်တော့သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်၏။
သေယျထာပိ နာမ = မျက်မှောက်မြင်ရ သဘာဝဖြင့် ချိန်ဆသိရာ ဥပမာသော်ကား၊ ဗန္ဓနာ = အညှာမှ၊ ပဝုတ္တော = ကင်းလွတ်ပြုတ်ကြွေ ကျလေပြီးသော၊ ပဏ္ဍုပလာသော = သစ်ရွက်လျော်သည်၊ ဟရိတတ္ထာယ = နောက်ထပ် တစ်ဖန် စိမ်းရှင်ပြန်ခြင်းငှါ၊ အဘဗ္ဗော သေယျထာပိ = မထိုက်တော့သကဲ့သို့၊ ဧဝမေဝ = ပုံစံနှိုင်းယူ ဤအတူသာလျှင်၊ ဘိက္ခု = ရဟန်းသူမြတ်သည်၊ (သမာနော = ဖြစ်လျက်)၊ ပါဒံ ဝါ = တစ်မတ်သော ဥစ္စာကို ဖြစ်စေ၊ ပါဒါရဟံ ဝါ = တစ်မတ်တန် ကပ္ပိယ ဘဏ္ဍာကိုဖြစ်စေ၊ အတိရေကပါဒံ ဝါ = တစ်မတ်ထက်လွန်သော အကပ္ပိယ ဘဏ္ဍာ၊ တစ်မတ်ထက် အလွန်ထိုက်သော ကပ္ပိယ ဘဏ္ဍာကိုဖြစ်စေ၊ အဒိန္နံ = ပိုင်ရှင်သည် ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် မပေးအပ်ဘဲ၊ ထေယျသင်္ခါတံ = ခိုးလိုယူမှု စိတ်အစုဖြင့်၊ အာဒိယိတွာ = ခိုးယူမိ၍ (ဝါ) ခိုးယူမိသည်ရှိသော် (ဝါ) ခိုးယူမိသောကြောင့်၊ အဿမဏော = ရဟန်းစစ် မဟုတ်တော့သည်၊ အသကျပုတ္တိယော = သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်စစ် မဟုတ်တော့သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်၏၊ တသ္မာ = ထို့ကြောင့်၊ တံ = ထို သူတစ်ပါးဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်းအမှုကို၊ တေ-တယာ = သင် ပဉ္စင်းသစ်သည်၊ ယာဝဇီဝံ = သိက္ခာပုဒ်တော်တည်း ဟူသော အသက်ဇီဝ တည်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ အကရဏီယံ = မပြုကျင့်အပ်၊ မပြုကျင့်ကောင်း၊ မပြုကျင့်ပါလေနှင့်။
(အာမ ဘန္တေ။)
တတိယ အကရဏီယ
အာဝုသော နဝက = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းသစ်၊ ဥပသမ္ပန္နေန = မြင့်မြတ်တင့်ဆန်း အထက်တန်း ပဉ္စင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးသော၊ ဘိက္ခုနာ = ရဟန်းသည်၊ သဉ္စိစ္စ = ဝဓက စေတနာနှင့်တကွ စေ့ဆော်အားထုတ်၍၊ အန္တမသော = အောက်ထစ်ပိုင်းခြား အယုတ်ဆုံးအားဖြင့်၊ ကုန္ထကိပိလ္လိကံ = ခြပုံး ပိုးရွကို၊ ဥပါဒါယ = အစပြု၍၊ ပါဏော = သတ္တဝါကို၊ ဇီဝိတာ = ရုပ်နာမ်နှစ်ထွေ ဇီဝိတိန္ဒြေမှ၊ န ဝေါရောပေ-တဗ္ဗော = မချအပ် မချကောင်း (ဝါ) မသတ်အပ် မသတ်ကောင်း။
ယော ဘိက္ခု = အကြင်ရဟန်းသည်၊ သဉ္စိစ္စ = ဝဓက စေတနာနှင့်တကွ စေ့ဆော်အားထုတ်၍၊ အန္တမသော = အောက်ထစ်ပိုင်းခြား အယုတ်ဆုံးအားဖြင့်၊ ဂဗ္ဘပါတနံ = ကိုယ်ဝန်သန္ဓေ ပျက်ကြွေ လျောကျစေခြင်းကို၊ ဥပါဒါယ = အစပြု၍၊ မနုဿဝိဂ္ဂဟံ = လူဇာတ်ဖြစ်သော သူ၏ကိုယ်ကို၊ ဇီဝိတာ = ရုပ်နာမ်နှစ်ထွေ ဇီဝိတိန္ဒြေမှ၊ ဝေါရောပေတိ = ချ-ခွင်း-ကင်းစေ သတ်မိချေအံ့၊ အဿမဏော = ရဟန်းစစ် မဟုတ်တော့သည်၊ အသကျပုတ္တိယော = သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်စစ် မဟုတ်တော့သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်၏။
သေယျထာပိ နာမ = မျက်မှောက်မြင်ရ သဘာဝဖြင့် ချိန်ဆသိရာ ဥပမာသော်ကား၊ ဒွေဓာ ဘိန္နာ = နှစ်ဖြာနှစ်ခြမ်း ဖြန်းဖြန်းကွဲလေပြီးသော၊ ပုထုသိလာ = ကြီးစွာသော ကျောက်ဖြာ ကျောက်တုံးသည်၊ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ = ပကတိအတိုင်း နောက်ထပ်တစ်ဖန် ဆက်စပ်ပြန်ခြင်း သဘောမရှိတော့သည်၊ ဟောတိ သေယျထာပိ = ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ဧဝမေဝ = ပုံစံနှိုင်းယူ ဤအတူသာလျှင် - ဘိက္ခု = ရဟန်းသူမြတ်သည်၊ (သမာနော = ဖြစ်လျက်) သဉ္စိစ္စ = ဝဓက စေတနာနှင့်တကွ စေ့ဆော်အားထုတ်၍၊ မနုဿဝိဂ္ဂဟံ = လူဇာတ်ဖြစ်သော သူ၏ကိုယ်ကို၊ ဇီဝိတာ = ရုပ်နာမ်နှစ်ထွေ ဇီဝိတိန္ဒြေမှ၊ ဝေါရောပေတွာ = ချ-ခွင်း-ကင်းစေ သတ်မိချေ၍ (ဝါ) သတ်မိသည်ရှိသော် (ဝါ) သတ်မိချေသောကြောင့်၊ အဿမဏော = ရဟန်းစစ် မဟုတ်တော့သည်၊ အသကျပုတ္တိယော = သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်စစ် မဟုတ်တော့သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်၏၊ တသ္မာ = ထို့ကြောင့်၊ တံ = ထိုသူတစ်ပါး အသက်ကို သတ်ခြင်းအမှုကို၊ တေ-တယာ = သင် ပဉ္စင်းသစ်သည်၊ ယာဝဇီဝံ = သိက္ခာပုဒ်တော်တည်းဟူသော အသက်ဇီဝ တည်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ အကရဏီယံ = မပြုကျင့်အပ်၊ မပြုကျင့်ကောင်း၊ မပြုကျင့်ပါလေနှင့်။
(အာမ ဘန္တေ။)
စတုတ္ထ အကရဏီယ
အာဝုသော နဝက = ငါ့ရှင် ပဉ္စင်းသစ်၊ ဥပသမ္ပန္နေန = မြင့်မြတ်တင့်ဆန်း အထက်တန်း ပဉ္စင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးသော၊ ဘိက္ခုနာ = ရဟန်းသည်၊ အန္တမသော = အောက်ထစ်ပိုင်းခြား အယုတ်ဆုံးအားဖြင့်၊ သုညာဂါရေ = ဆိတ်ငြိမ်သော တောအရပ်၌၊ အဘိရမာမိ = မွေ့လျော်၏၊ ဣတိ = ဤသို့၊ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မော = မြတ်ကုန်သော စျာနလာဘီပုဂ္ဂိုလ် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော စျာန်၊ ဝိမောက္ခ၊ သမာဓိ၊ သမာပတ်၊ မဂ်၊ ဖိုလ်တရားမြတ်ကို၊ န ဥလ္လပိတဗ္ဗော = ငါရသည် ငါ၌ရှိသည် ငါမျက်မှောက်ပြုနိုင်သည်ဟု ဝါဝါကြွားကြွား မပြောကြားအပ် မပြောကြားကောင်း။
ယော ဘိက္ခု = အကြင်ရဟန်းသည်၊ ပါပိစ္ဆော = ယုတ်မာကောက်ကျစ် ဆိုးညစ်သော အလိုရှိသည်၊ ဣစ္ဆာပက-တော = အလိုဆိုးသည် ပကတိသဘောမှ ကင်းကွာအောင် ပြုအပ်သည်၊ ဟုတွာ = ဖြစ်၍ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ အသန္တံ = မိမိသန္တာန်ဝယ် ပစ္စုပ္ပန်အားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသော၊ အဘူတံ = အတိတ်ကာလကလည်း မိမိသန္တာန်ဝယ် တရံတဆစ်မျှ မဖြစ်ဖူးလေသော၊ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ = မြတ်ကုန်သော စျာနလာဘီ ပုထုဇဉ် ပုဂ္ဂိုလ် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော စျာန်၊ ဝိမောက္ခ၊ သမာဓိ၊ သမာပတ်၊ မဂ်၊ ဖိုလ်တရားမြတ်ကို၊ စျာနံ ဝါ = စျာန်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိမောက္ခံ ဝါ = ဝိမောက္ခတရား သုံးပါးကိုလည်းကောင်း၊ သမာဓိံ ဝါ = သမာဓိ တရား သုံးပါးကိုသော်လည်းကောင်း၊ သမာပတ္တိံ ဝါ = သမာပတ် တရားသုံးပါးကိုသော်လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂံ ဝါ = မဂ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဖလံ ဝါ = ဖိုလ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဥလ္လပတိ = ငါရသည် ငါ၌ရှိသည် ငါမျက်မှောက်ပြုနိုင်သည်ဟု ဝါဝါကြွားကြွား ပြောကြားမိငြားအံ့၊ အဿမဏော = ရဟန်းစစ် မဟုတ်တော့သည်၊ အသကျပုတ္တိယော = သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်စစ် မဟုတ်တော့သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်၏။
သေယျထာပိ နာမ = မျက်မှောက်မြင်ရ သဘာဝဖြင့် ချိန်ဆသိရာ ဥပမာသော်ကား၊ မတ္ထကစ္ဆိန္နော = လည်ဆစ်လည်သီး ပြတ်လေပြီးသော၊ တာလော = ထန်းပင်သည်၊ ပုန ဝိရုဠှိယာ = ခက်ရွက်ဖူးညှောင့် ပေါက်ရောက် တစ်ဖန် စည်ပင်ပြန့်ပွားခြင်းငှါ၊ အဘဗ္ဗော သေယျထာပိ = မထိုက်တော့သကဲ့သို့၊ ဧဝမေဝ = ပုံစံနှိုင်းယူ ဤအတူသာလျှင်၊ ဘိက္ခု = ရဟန်းသူမြတ်သည်၊ (သမာနော = ဖြစ်လျက်) ပါပိစ္ဆော = ယုတ်မာ ကောက်ကျစ် ဆိုးညစ်သော အလိုရှိသည်၊ ဣစ္ဆာပကတော = အလိုဆိုး ရမ္မက်သည် ပကတိသဘောမှ ကင်းကွာအောင် ပြုအပ်သည်၊ ဟုတွာ = ဖြစ်၍ (ဝါ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ အသန္တံ = မိမိသန္တာန်ဝယ် ပစ္စုပ္ပန်အားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသော၊ အဘူတံ = အတိတ်ကာလကလည်း မိမိသန္တာန်ဝယ် တရံတဆစ်မျှ မဖြစ်ဖူးလေသော၊ ဥတ္တရိမနုဿ-ဓမ္မံ = မြတ်ကုန်သော စျာနလာဘီ ပုထုဇဉ် ပုဂ္ဂိုလ် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော စျာန်၊ ဝိမောက္ခ၊ သမာဓိ၊ သမာပတ်၊ မဂ်၊ ဖိုလ်တရားမြတ်ကို၊ ဥလ္လပိတွာ = ငါရသည် ငါ၌ရှိသည် ငါမျက်မှောက်ပြုနိုင်သည်ဟု ဝါဝါကြွားကြွား ပြောကြားမိသည်ရှိသော် (ဝါ) ပြောကြားမိသောကြောင့်၊ အဿမဏော = ရဟန်းစစ် မဟုတ်တော့သည်၊ အသကျ-ပုတ္တိယော = သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်စစ် မဟုတ်တော့သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်၏၊ တသ္မာ = ထို့ကြောင့်၊ တံ = ထိုဝါဝါကြွားကြွား ပြောကြားခြင်းအမှုကို၊ တေ-တယာ = သင် ပဉ္စင်းသစ်သည်၊ ယာဝဇီဝံ = သိက္ခာပုဒ်တော်တည်းဟူသော အသက်ဇီဝ တည်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ အကရဏီယံ = မပြုကျင့်အပ်၊ မပြုကျင့်ကောင်း၊ မပြုကျင့်ပါလေနှင့်။
(အာမ ဘန္တေ။)
ခွင့်ပန်/ခွင့်ပြု
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၊ ကမ္မဝါစာဆရာ၊ ကာရကသံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ဘုရား၊ အရှင်မြတ်တို့ အပေါ်၌ တပည့်တော်က ပြုရန်ရှိသော ခွင့်ပြု၍ ရစကောင်းသော ဥပဇ္ဈာယဝတ်၊ အာစရိယဝတ်များကို တိုက်တာတစ်ပါး ဝေးခြားခြင်းစသော အကြောင်းများကြောင့် မပြုကျင့်ဘဲ နေနိုင်ရန် တပည့်တော်အား သနားသမှု ခွင့်ပြုတော်မူကြပါကုန် အရှင်မြတ်တို့ဘုရား။ တပည့်တော်အပေါ်၌ အရှင်မြတ်တို့က စောင့်ရှောက်ရန်ရှိသော ခွင့်ပြု၍ ရစကောင်းသော သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ်၊ အန္တေဝါသိကဝတ်တို့ကိုလည်း ထို့အတူ ဘုရားတပည့်တော်က ခွင့်ပြုကျေနပ်ပါသည်ဘုရား။
ရဟန်းလောင်း ၂-ပါး, ၃-ပါး တစ်ပြိုင်နက် ရဟန်းခံရာ၌ ကမ္မဝါစာ ဖတ်နည်းများ
ဘုရားရှင်၏ ရဟန်းလောင်း ၂-ပါး၊ ၃-ပါးတို့ကို တစ်ပြိုင်နက် ရဟန်းခံပေးရန် ခွင့်ပြုတော်မူခြင်းဖြင့်ပင် “ဗဟုဝစန ဥပသမ္ပ ကမ္မဝါစာ”ကိုလည်း ခွင့်ပြုပြီး ဖြစ်တော့၏။ ထို့ကြောင့် — ရဟန်းလောင်း ၂-ပါး၊ ၃-ပါး အတွက် ကမ္မဝါစာ ဖတ်နည်းကို —
(၁) ငဲ့ဖတ်နည်း၊
(၂) ဒွန်ဖတ်နည်းတို့ကို အဋ္ဌကထာ၌ —
“ဒွေ ဧကာနုဿာဝစနေတိ ဒွေ ဧကတော အနုဿာဝနေ … (လ) … ဥပသမ္ပာဒေတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော” (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၅။)ဟူ၍ နှစ်မျိုး နှစ်စား ဖွင့်ပြထားလေ၏။
(၁) ငဲ့ဖတ်နည်းကို—ဝုစ်ပြောင်း၊ ဝုစ်လွဲ ဒွန်တွဲဖတ်နည်းများကို လေ့လာနှုတ်တက်မှု မရှိကြသော ကမ္မဝါစာဖတ် ဆရာတော်များအတွက် ဒုရုတ္တ အပြစ်မှ ကင်းလွတ်စွာ လွယ်လွယ်ကူကူ ပါဠိတော်၌ တိုက်ရိုက်လာရှိသည့် နှုတ်တက်ပြီး “ဧကဝုစ် ကမ္မဝါစာ” နည်းအတိုင်း ဖတ်ရွတ်နိုင်ရန် ရည်သန်ကာ ဖွင့်ပြတော်မူ၏။
(၂) ဒွန်ဖတ်နည်းကို—ဝုစ်ပြောင်း၊ ဝုစ်လွဲ ဒွန်တွဲဖတ်နည်းများကို လေ့လာနှုတ်တက် ခက်ခဲမှုကင်း ကျွမ်းကျင်ခြင်းရှိကြသော ကမ္မဝါစာဖတ် ဆရာတော်များအတွက် ရည်သန်ကာ ဖွင့်ပြတော်မူ၏။ (ရှေးခေတ်အခါ၌ ယခုခေတ်လို ဒွန်ကမ္မဝါစာများ မရှိ၊ “သုဒ္ဓ ကမ္မဝါစာ”ကိုပင် နာမည်၊ လိင်၊ ဝုစ် စသည် ပြင်၍ ဖတ်ရွတ်ကြသည်ကို သတိပြုပါ။)
“ဗဟုဝစန ကမ္မဝါစာ”မှာ “သမာသဒွန္ဒ ကမ္မဝါစာ”ပင် ဖြစ်သည်။ ရဟန်းလောင်းကို ဘွဲ့အမည် တူသဖြင့် ဧကသိသ် ပြုထားခြင်းသာ ထူးခြား၏။
ထို့ကြောင့် ရဟန်းလောင်းများ၏ ပင်ကိုယ်ဘွဲ့မည်များ တူနေကြသော်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းလောင်းများကို နာဂ-စသည်ဖြင့် ဘွဲ့အမည်ဟု မှည့်၍သော်လည်းကောင်း “ဗဟုဝစန ကမ္မဝါစာ” ဖတ်နည်းဖြင့် ဖတ်နိုင်၏။
ဘွဲ့အမည် မတူကြသော ရဟန်းလောင်းများ၏ မူလဘွဲ့မည်ရင်းအတိုင်း ဖတ်လိုလျှင်ကား ဘွဲ့မည်တူ အသစ်မမှည့်ဘဲ မူလဘွဲ့မည်များဖြင့်ပင်-သမာသ်ဒွန်၊ ဝါကျဒွန် ကြိုက်နှစ်သက်ရာ နည်းဖြင့် ဖတ်ရွတ်နိုင်၏။
ဒွန်ကမ္မဝါစာ (၃၃)မျိုး
၁။ စာမျက်နှာ ၇-ရှိ သမာသ်ဒွန်နည်း ကမ္မဝါစာသည် “သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ… ” စသော စူဠဝဂ္ဂ ကမ္မက္ခန္ဓက တဇ္ဇနီယကမ္မ (ဝိ၊၄၊၃။) ပါဠိတော်အား လျော်သောနည်းဖြစ်သည်။
၂။ စာမျက်နှာ ၆-ရှိ ဝါကျ ဒွန္ဒ ကမ္မဝါစာသည် “အယဉ္စ ဝိတက္ကော အယဉ္စ ဝိစာရော သန္တာ ဟောန္တိ … လ … ဗျန္တီကတာ၊ တေန ဝုစ္စတိ အဝိတက္ကအဝိစာရံ ” (အဘိ-၂၊ ၂၆၈။) ဝိဘင်္ဂ … စသော ပါဠိတော်အား လျော်သောနည်းဖြစ်သည်။
၃။ စာမျက်နှာ ၉-ရှိ ဝါကျဒွန္ဒကမ္မဝါစာသည် “သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သညာစိကာယ ကုဋိံ” (ဝိ၊၁၊၂၅၅။) ပါရာဇိက ကုဋိဝတ္ထုဩလောကန-စသော ပါဠိတော်အားလျော် သောနည်း ဖြစ်သည်။
သတိပြုရန်။ ။ ကမ္မဝါစာ ဖတ်ရာ၌ အမှားအယွင်း အကျအပျောက် အထစ်အငေါ့ မရှိ နှုတ်တက်စွာ သမ္ပတ္တိ ဖြစ်အောင် ဖတ်ရွတ်နိုင်မှုကား အဓိက အရေးကြီးလှ၏။ ပင်ကို ဘွဲ့မည်များဖြင့် ဒွန်တွဲ ဖတ်နည်းများကား ဒုရုတ္တ အပြစ်မှ လွတ်ကင်းအောင် ဖတ်ရွတ်နိုင်ခဲ၏။ ဤအချက်ကို အလေးအနက် သတိပြုရမည်။
ရဟန်းခံ အစီအစဉ် ပြီးပြီ။
ကထိန ကဏ္ဍ (ကထိန်ဆိုင်ရာ အခန်း)
၈။ ကထိန် အစီအစဉ်
ကထိန်သင်္ကန်း အလှူခံထိုက်သူ
ဝါဆိုရာ ခေတ်ဖြစ်သော ဥပစာရ သိမ်တစ်ခု၌ ပုရိမဝါကပ်၍ မကျိုးမပြတ် ကောင်းစွာ ဝါကျွတ်သော ရဟန်း။
ကထိန် ဒါယကာ ဒါယကာ ဖြစ်ထိုက်သူ
လူဖြစ်စေ၊ နတ်ဖြစ်စေ၊ သီတင်းသုံးဖော် ငါးဦးတို့တွင် တစ်ဦးဦးဖြစ်စေ မည်သူမဆို ကထိန် ဒါယကာ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ကထိန်နှင့်စပ် သိအပ်သော အချက်များ
၁။ ကထိန်သင်္ကန်း အလှူခံပုံ၊
၂။ ကထိန်သင်္ကန်း ပေးရမည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရွေးချယ်ပုံ၊
၃။ ကထိန်သင်္ကန်း ပေးပုံ၊
၄။ ကထိန်ခင်းပုံ၊
၅။ အနုမောဒနာ တိုက်တွန်းပုံ/ပြုပုံ - ဤ (၅)ချက်ကို အကျဉ်းမျှ ပြဆိုပေအံ့။
၁။ ကထိန်သင်္ကန်း အလှူခံပုံ
(က) သစေ ပန ဗဟိဥပစာရသီမာယံ ဌိတော “ဝဿံဝုဋ္ဌသံဃဿ ဒမ္မီ”တိ ဝဒတိ၊ သမ္ပတ္တာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ။
(ခ) အထ “အသုကဝိဟာရေ ဝဿံဝုဋ္ဌသံဃဿာ”တိ ဝဒတိ၊ တတြ ဝဿံဝုဋ္ဌာနမေဝ ယာဝ ကထိနဿုဗ္ဘာရာ ပါပုဏာတိ။ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၂၄။)
(က) အမှတ်ပြ အဋ္ဌကထာပါဌ်အရ ကျောင်းတိုက် ပြင်ပ၌ သံဃဿဟု သာမညလှူလျှင် သမ္ပတ္တ ရဟန်းအားလုံး ပိုင်ဆိုင်နေသဖြင့် ကထိန်ခင်းလိုရာ ကျောင်းတိုက်သို့ ယူ၍ ကထိန်မခင်းနိုင်ပါ။
(ခ)အမှတ်ပြ အဋ္ဌကထာပါဌ်အရ အသုက ဝိဟာရေ သံဃဿ-ဟု ကျောင်းတိုက် နာမည်တပ်၍ အာရာမ သံဃိက လှူပုံကိုလည်းကောင်း၊ အာရာမသံဃိက ဖြစ်ခဲ့သော် ကထိန်သင်္ကန်း ဖြစ်နိုင်သည်ကိုလည်း ကောင်း သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ စာတုဒ္ဒိသာ သံဃိက အဖြစ်ဖြင့် ရေစက်ချပါ။ ကျောင်းတိုက် အပြင်ဘက်၌ လှူလျှင် ကျောင်းတိုက်နာမည်တပ်၍ အာရာမ သံဃိက ရေစက်ချပါ။ ကထိန်လျာ ဉတ်သင်္ကန်းကို သံဃဂုဏ်ကို ရည်မှန်း၍ သံဃိကမြောက် လှူဒါန်းရန် ရှေးဦးစွာ ဖော်ပြပါ။
ကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ ကထိန် သင်္ကန်းအလှူခံပုံ
ဣမံ ကထိနစီဝရံ သံဃဿ ဒေမ၊ ဣမိနာ စီဝရေန ကထိနံ အတ္ထရထ။
ဘန္တေ = အရှင်ဘုရား၊ မယံ = တပည့်တော်တို့သည်၊ ဣမံ ကထိနစီဝရံ = ဤကထိန်သင်္ကန်းကို၊ သံဃဿ = အာဂတာနာဂတ စာတုဒ္ဒိသာ သံဃာအား၊ ဒေမ = လှူဒါန်းပါကုန်၏၊ ဣမိနာ စီဝရေန = ဤသင်္ကန်းဖြင့်၊ ကထိနံ = ကထိန်ကို၊ အတ္ထရထ = ခင်းတော်မူကြပါကုန်ဘုရား။
ကထိန်ခင်းမည့် ကျောင်းတိုက်ပြင်ပ၌ အလှူခံပုံ
ဣမံ ကထိနစီဝရံ အသုကသ္မိံ သံဃဿ ဒေမ၊ ဣမိနာ စီဝရေန ကထိနံ အတ္ထရထ။
ဘန္တေ = အရှင်ဘုရား၊ မယံ = ဘုရားတပည့်တော်တို့သည်၊ ဣမံ ကထိနစီဝရံ = ဤကထိန်သင်္ကန်းကို၊ အသုကသ္မိံ = ဤမည်သော ကျောင်းတိုက်၌၊ သံဃဿ = သံဃာတော်အား၊ ဒေမ = လှူဒါန်းပါကုန်၏၊ တုမှေ = အရှင်ဘုရားတို့သည်၊ ဣမိနာ စီဝရေန = ဤသင်္ကန်းဖြင့်၊ ကထိနံ = ကထိန်ကို၊ အတ္ထရထ = ခင်းတော်မူကြပါကုန်ဘုရား။
၂။ ကထိန်သင်္ကန်း ပေးရမည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရွေးချယ်ပုံ
ကထိန်သင်္ကန်း အလှူခံပြီးနောက် ကထိန်ခင်းမည့် ကျောင်းတိုက်အတွင်းရှိ ရဟန်းသာမဏေ သံဃာအားလုံး စုဝေးစေ၍ ဤကထိန်သင်္ကန်းသည် ဤကျောင်းတိုက်အတွင်းရှိ သံဃာအားလုံး ပိုင်ဆိုင်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းမရှိ နွမ်းပါး ရှားပါးသူအား ပေးထိုက်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း ပန်ကြားပြီး ယခုစည်းဝေးသော သံဃာတွင် အင်္ဂါ(၈)ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော တကယ့်ကို သင်္ကန်းမရှိ နွမ်းပါး ရှားပါးသူ ရှိပါသလားဟု သုံးကြိမ် မေးစစ်ရမည်။ သင်္ကန်းမရှိ နွမ်းပါး ရှားပါးသူ မရှိက “ဝုဍ္ဎဿ ဒါတဗ္ဗံ”နှင့်အညီ သီတင်းကြီး ရဟန်းအား ကထိန်သင်္ကန်း ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပန်းကြားရမည်။
၃။ ကထိန်သင်္ကန်းပေးပုံ
ကထိန်သင်္ကန်း ပေးရမည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရွေးချယ်ပြီးနောက် ထိုပုဂ္ဂိုလ်အား အနည်းဆုံး လေးပါးရှိသော သံဃာက သိမ်တွင်းသို့ သွားပြီး ဉတ်ကမ္မဝါစာဖြင့် သင်္ကန်းကိုပေးရမည်။ ထိုသို့ပေးရာ၌ ကထိန်ခင်းမည့် ကျောင်းတိုက်၌ ခဏ္ဍသိမ်ရှိလျှင် ၎င်းသိမ်၌လည်းကောင်း၊ မရှိလျှင် အခြားသင့်လျော်သည့် သိမ်၌လည်းကောင်း —
၁။ ပေးရမည့် ကထိန်သင်္ကန်း၊
၂။ ကထိန်သင်္ကန်းခံယူ၍ ခင်းမည့်ပုဂ္ဂိုလ်၊
၃။ ပေးမည့်သံဃာ
ဤသုံးချက် ပြည့်စုံစေ၍ ကမ္မဝါစာရွတ်ဖတ်၍ သံဃာက ကထိန်ခံမည့် ပုဂ္ဂိုလ်အား ကထိန်သင်္ကန်းကို ဉတ္တိဒုတိယ ကမ္မဝါစာဖြင့် ပေးရမည်။
ကမ္မဝါစာဖတ်ရာ၌ တစ်ပါးတည်းဖြစ်စေ၊ သုံးပါးတွဲ၍ဖြစ်စေ ဖတ်နိုင်သည်။ ကထိန်ခံမည့်ပုဂ္ဂိုလ် သိမ်အတွင်း၌ မပါသော်လည်း အပ်၏ဟု မိန့်ဆိုကြ၏။
၄။ ကထိန်ခင်းပုံ
ကမ္မဝါစာဖြင့် ပေးပြီးသော အဝတ်သည် သင်္ကန်းမဖြစ်သေးသော ပိတ်စဖြစ်လျှင် ဖွပ်၊ စီရင်၊ ဖြတ်၊ တည်းစပ်၊ ချုပ်၊ ဆိုး၊ ဗိန္ဓုထိုးခြင်းဟူသော ပုဗ္ဗကရဏ (၇)ပါးကို ထိုနေ့အတွင်း ပြီးစီးအောင် သံဃာအားလုံး တူညီ၍ ပြုလုပ်ပေးရသည်။ ယခုခေတ်ကဲ့သို့ ချုပ်၊ ဆိုးပြီးသော သင်္ကန်းဖြစ်မှု ဗိန္ဓုထိုးခြင်းဟူသော ပုဗ္ဗကရဏ တစ်ပါးကိုသာ ပြုရတော့သည်။ ဗိန္ဓုထိုးပြီးနောက် —
၁။ သင်္ကန်းဟောင်းကို ပစ္စုဒ္ဓိုရ်ပြု (အဓိဋ္ဌာန်ချ)ခြင်း၊
၂။ ကထိန်ခင်းမည့် သင်္ကန်းသစ်ကို အဓိဋ္ဌာန်တင်ခြင်း၊
၃။ ကထိန်ခင်းခြင်း၊
ဤအစီအစဉ် (၃)ချက်ဖြင့် ကထိန်ခင်းခြင်း အစီအစဉ်ကို ပြုလုပ်ရမည်။
၁။ အဓိဋ္ဌာန်ချပုံ
ဣမံ သံဃာဋိံ (ဥတ္တရာသင်္ဂံ/အန္တရဝါသကံ) ပစ္စုဒ္ဓရာမိ။
၂။ အဓိဋ္ဌာန်တင်ပုံ
ဣမံ သံဃာဋိံ (ဥတ္တရာသင်္ဂံ/အန္တရဝါသကံ) အဓိဋ္ဌာမိ။
ကထိန်ခင်းပုံ
ဣမာယ သံဃာဋိံယာ (ဣမိနာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန/အန္တရဝါသကေန) ကထိနံ အတ္ထရာမိ။
ဝါဆိုခေတ် ဥပစာရ သိမ်ဟူသော ကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ တိစီဝရိတ် အဓိဋ္ဌာန် မတင်သော်လည်း ကောင်း၊ အဓိဋ္ဌာန် ချစရာမလိုဟု မှတ်ပါ။ တိစီဝရိတ် အဓိဋ္ဌာန်တင်သည့် သင်္ကန်းဖြင့်သာ ကထိန်ခင်းရ၏။ တိစီဝရိတ် အဓိဋ္ဌာန်ကိုလည်း ၂-ထည် ၃-ထည် တင်ထားလို့မရ၊ ထို့ကြောင့် အဟောင်းတင်ပြီးရှိက ချ၍ အသစ်ကို တင်ရသည်။
၅။ အနုမောဒနာ တိုက်တွန်းပုံ/ပြုပုံ
ကထိန်ခင်းပြီးသော ရဟန်းသည် ဝါဆိုခေတ် ဥပစာရ သိမ်အတွင်း၌ ပုရိမ ဝါကျွတ်သော ရဟန်းသာမဏေများ ရှိသေးလျှင် ထိုသံဃာသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဥပစာရ သိမ်၌တည်လျက် “အတ္ထတံ ဘန္တေ သံဃဿ ကထိနံ ဓမ္မိကော ကထိနတ္ထာရော အနုမောဒထ”ဟု ဆို၍ အနုမောဒနာ တိုက်တွန်းရမည်။ ထိုသံဃာကလည်း ဥပစာရ သိမ်အတွင်း၌ တည်လျက်—“အတ္ထတံ ဘန္တေ သံဃဿ ကထိနံ ဓမ္မိကော ကထိနတ္ထာရော အနုမောဒါမ”ဟု သိသာအောင်ဆို၍ အနုမောဒနာ ပြုရမည်။
အကြီးအငယ် အနည်းအများအားလျော်စွာ ဘန္တေ အာဝုသော၊ အနုမောဒါဟိ၊ အနုမောဒထ၊ အနုမောဒါမိ၊ အနုမောဒါမ-ဟု ဆိုရမည်ကို သတိပြု။ ထိုသို့ အနုမောဒနာ ပြုလိုက်လျှင် အနုမောဒနာပြုသော ရဟန်းသာမဏေတို့လည်း ကထိန်ခင်းသည်မည်၍ ကထိန် အာနိသင် ငါးပါးကို ထိုက်သင့်သလို ရတော့သည်။
ဝါဆိုခေတ် ဥပစာရ သိမ်အတွင်း ပုရိမ ဝါကျွတ်သော အခြားရဟန်း သာမဏေများ မရှိလျှင် အနုမောဒနာ တိုက်တွန်းဖွယ်မလို၊ ဤကျောင်းတိုက်၌ နေသော်လည်း ဝါကျိုး ဝါပြတ်သူနှင့် ပစ္ဆိမ ဝါကပ်သူများ၊ အခြားကျောင်းတိုက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များ ဤအနုမောဒနာနှင့် မဆိုင်ဟု မှတ်ပါ။
*သာမဏေများအား ယောစတတ္ထစီဝရုပ္ပါဒ အကျိုး(၁)ပါး ရရှိ၏။
ကထိန်ခင်းပုံ အစီအစဉ်အကျဉ်း
၁။ ခံ--- ကထိန်သင်္ကန်းကို သံဃိကလှူဒါန်းရန် သံဃာကို လှူဒါန်ခြင်းသည် ပုဂ္ဂလိက လှူဒါန်းခြင်းထက် အကျိုးကြီးမားပုံများကို ဟောပြောလျက် သံဃလက်ရောက် သံဃိက မြောက်အောင် အလှူခံရမည်။ (ကထိန်လျာ ဉတ်သင်္ကန်းကို သံဃိကမြောက်အောင် ဒါယကာတို့ လှူဒါန်းနိုင်မှ သာ “ကထိနဿ ဧကံ မူလံ သံဃော”ဟူသော ဘုရားဟော ပါဠိအရ ကထိန်အခင်း မြောက်မည်။)
၂။ ရွေး--- သံဃာက ကထိန်ခင်းထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဝိနည်းစည်းကမ်းနှင့်အညီ ရွေးချယ်ရမည်။
၃။ ပေးနှင်း သိမ်အတွင်းသို့ သွားရောက်၍ ထိုကထိန်ခင်းထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား ဉတ်ကမ္မဝါစာဖြင့် ကထိန်သင်္ကန်းကို ပေးရမည်။
၄။ စွန့်---အကယ်၍ တိစီဝရိတ် အဓိဋ္ဌာန်တင်ထားသည့် သင်္ကန်းဟောင်းရှိခဲ့လျှင် ၎င်းသင်္ကန်းဟောင်းကို ပစ္စုဒ္ဓိုရ်ပြု၍ အဓိဋ္ဌာန်ကို စွန့်ရမည်။
၅။ ထိုးခြင်း---ကထိန်ခင်းမည့် သင်္ကန်းသစ်ကို မမေ့မလျော့ မပေါ့မဆ သတိပြုလျက် ကပ္ပဗိန္ဓု ထိုးရမည်။
၆။ တင် ---ကထိန်ခင်းမည့် သင်္ကန်းအားလျော်စွာ သင်္ကန်းသစ်နာမည် ထုတ်ဖော် အဓိဋ္ဌာန် တင်ရမည်။ (ကထိန်လျာသင်္ကန်းကို တိစီဝရိတ် အဓိဋ္ဌာန်နည်းဖြင့်သာ အဓိဋ္ဌာန်တင်ရမည်၊ ပရိက္ခာရစောဠ နည်းဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်တင်၍ ကထိန်ခင်းသော် မအပ်။)
၇။ ခင်း--- သင်္ကန်းကြီးဖြစ်ပါက “ဣမာယ သံဃာဋိယာ ကထိနံ အတ္ထရာမိ”ဟု၊
ဧကသီဖြစ်ပါက “ဣမိနာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန ကထိနံ အတ္ထရာမိ”ဟု၊
သင်းပိုင်ဖြစ်ပါက “ဣမိနာ အန္တရဝါသကေန ကထိနံ အတ္ထရာမိ”ဟု
(၃)ကြိမ် နှုတ်ဖြင့် မြွက်ဆိုကာ ကထိန်ခင်းရမည်။
၈။ နုမောဒါ--- ကထိန်ခင်းသော ရဟန်းက ကထိန်ခင်းခြင်းကိစ္စ ပြီးသောအခါ -“အတ္ထတံ (အာဝုသော) သံဃဿ ကထိနံ ဓမ္မိကော ကထိနတ္ထာရော အနုမောဒထ”ဟု (၃)ကြိမ် နှုတ်ဖြင့် မြွက်ဆိုကာ အနုမောဒနာ ပြုဖို့ရန် တိုက်တွန်းသောအခါ အခြားသော သံဃာ၊ ဂိုဏ်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်များက “အတ္ထတံ (ဘန္တေ) သံဃဿ ကထိနံ ဓမ္မိကော ကထိနတ္ထာရော အနုမောဒါမ”ဟု (၃)ကြိမ် (၃)ခါ နှုတ်မြွက်ဆိုကာ အနုမောဒနာ ပြုရမည်။
*ကထိန်ခင်းသည့်အခါ အထက်ပါ အစီအစဉ် (၈)မျိုးကို မလွဲမမှားအောင် သတိရှိပါလေ။
ခံ၊ ရွေး၊ ပေးနှင့်၊ စွန့်၊ ထိုးခြင်း၊ တင်၊ ခင်း၊ နုမောဒါ။ (ဝိနယသံခိပ် ပုဒ်-၅၄၀)။
ကထိန် အစီအစဉ် ပြီးပြီ။
ကထိနတ္ထာရ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣဒံ သံဃဿ ကထိနစီဝရံ ဥပ္ပန္နံ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣမံ ကထိနစီဝရံ (တိဿဿ) ဘိက္ခုနော ဒဒေယျ ကထိနံ အတ္ထရိတုံ၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣဒံ သံဃဿ ကထိနစီဝရံ ဥပ္ပန္နံ၊ ဣမံ ကထိနစီဝရံ (တိဿဿ) ဘိက္ခုနော ဒေတိ ကထိနံ အတ္ထရိတုံ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣမဿ ကထိနစီဝရဿ (တိဿဿ) ဘိက္ခုနော ဒါနံ ကထိနံ အတ္ထရိတုံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ဒိန္နံ ဣဒံ သံဃေန ကထိနစီဝရံ (တိဿဿ) ဘိက္ခုနော ကထိနံ အတ္ထရိတုံ၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
ကထိနုဒ္ဓါရ ကမ္မဝါစာ
ကထိနုဒ္ဓါရ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ကထိနံ ဥဒ္ဓရေယျ၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ သံဃော ကထိနံ ဥဒ္ဓရတိ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ကထိနဿ ဥဗ္ဘာရော၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ဥဗ္ဘတံ သံဃေန ကထိနံ၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
ကထိန်ဆိုင်ရာ အခန်းပြီးပြီ။
---
သီမာ ကဏ္ဍ (သိမ်ဆိုင်ရာ အခန်း)
သိမ်နှုတ်ပုံ အစီအစဉ်
သိမ်နှုတ်ရကြောင်း
သမုတ်အပ်ပြီးသော ဗဒ္ဓသိမ်သည် ကမ္မဝါစာဖြင့် နှုတ်သော်လည်းကောင်း၊ သာသနာကွယ်သော်လည်းကောင်း ဤအကြောင်းနှစ်မျိုးရှိမှသာ သိမ်အဖြစ်မှ ပျက်ပြယ်၏။ သိမ်သမုတ်လိုသည့် နေရာ၌ သာသနာတော်အတွင်း၌ပင် ရှေးရှေးက သမုတ်အပ်ပြီးသော သိမ်ဟောင်းများရှိချေက ထိုသိမ်ဟောင်းများနှင့် စပ်မိ ထပ်မိလျှင် “သီမသမ္ဘေဒ = သီမ-အဇ္ဈောတ္ထရဏ ” အဖြစ်မှ မလွတ်နိုင်ရာ။ ထို့ကြောင့် သိမ်ဟောင်းများ ရှိလိမ့်မည်ဟု တွေးထင်ဖွယ်ရှိ၍ သိမ်သမုတ်မည့်နေရာ၌ သိမ်နှုတ်ရသည်။
သိမ်နှုတ်အစီအစဉ်
(၁) ရှေးဦးစွာ သိမ်သမုတ်မည့်နေရာ၌ အပိုနှင့်တကွ ကြေးမုံပြင်ကဲ့သို့ ညီညွတ်အောင် ညှိ၍ သစ်မြစ် ချုံ နွယ် စသည် ရောယှက်ခြင်း မရှိရလေအောင် ရှင်းလင်း သုတ်သင်ရမည်။
(၂) ထိုရှင်းလင်းသုတ်သင်ပြီးသော မြေအပြင်၌ ညောင်စောင်းကွက်ဖြစ်စေ၊ လေးထောင့်ကွက်ဖြစ်စေ၊ အကွက်များကို ထုံးဖြင့် ပိုင်းခြားမှတ်သားရမည်။ (နှစ်ပေပတ်လည် စတုရန်းကွက်များသာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်၏။ နေရာယူရာ၌လည်းကောင်း၊ အကွက်မှတ်သားရာ၌လည်းကောင်း လွယ်ကူ၏။ နေရာအတွက် တစ်ကွက်တစ်ပါးစီဖြစ်၍ အထူးပြောနေစရာမလို၊ သေချာမှုလည်း ရှိ၏။)
(၃) သိမ်နှုတ်မည့် အချိန်အခါ နှုတ်မည့် ဗဒ္ဓသိမ်ဟောင်း ရှိလောက်ရာ အရပ်အတွင်းရှိ ရဟန်း အားလုံးကို ဟတ္ထပါသ်သို့ ပင့်ဆောင်ရမည်။ မလာရောက်နိုင်သူတို့၏ ဆန္ဒကို ဆောင်ရမည်။ (ဗဒ္ဓသိမ်ဟောင်းကို သာ နှုတ်သည်ဖြစ်၍ ဗဒ္ဓသိမ်ဟောင်းအတွင်း၌ ရှိနိုင်လောက်သည့် သံဃာကိုသာ သိမ်းရမည်။ ဂါမသိမ်ကို နှုတ်သည် မဟုတ်ခြင်းကြောင့် ဂါမခေတ်နယ်အတွင်းရှိ သံဃာကို သိမ်းဖွယ်မလို။)
(၄) လေးပါးအောက် မလျော့သော သံဃာသည် ဟတ္ထပါသ်မလွတ်အောင် တစ်ထွာထက်ပိုပြီး မခြားစေပဲ ထိုအကွက်များ၌ နေရာယူရမည်။ သံဃာများလျှင် နှစ်တန်း သုံးတန်း စသည် စဉ်နေရမည်။
(၅) ထိုအကွက်များ၌ တည်နေသောအခါ သိမ်ဟောင်း အချင်းချင်း ရောစပ်ဖွယ်ကင်းအောင် လက်ရုံးချင်း, သင်္ကန်းစွန်းချင်း မရောစပ်, မထိခိုက်စေဘဲ တည်နေရမည်။ နှစ်ပါး သုံးပါး ဆက်စပ်မိသော ဖျာ စသော အခင်းများကိုလည်း ခင်းမထားရ၊ တစ်ပါးသာ ထိုင်လောက်သော အခင်းဖြစ်လျှင်ကား အပြစ်မရှိ။
သိမ်မနှုတ်မီ မဏ္ဍပ်ကနားထိုးခဲ့လျှင် ထိုမဏ္ဍပ်က ရှေးဗဒ္ဓသိမ်ဟောင်း နှစ်ခုကို ခွမိဆက်မိကာ သိမ်ဟောင်းချင်း ဆက်စပ်မှု သီမသမ္ဘေဒ ဖြစ်နေသဖြင့် သိမ်ဟောင်းများ မပျက်မကွက်ဘဲ ရှိနိုင်သောကြောင့် သံသယကင်းစေခြင်းငှါ မဏ္ဍပ်ကနား မထိုးဘဲ နှုတ်ခြင်းက ကောင်း၏။ သို့မဟုတ် ရှေးဦးစွာ တစ်စပ် နှစ်စပ်လောက် နုတ်ပြီးမှသာ မဏ္ဍပ်ကနား ထိုးသင့်၏။ မီးကြိုးစသည်လည်း ထို့အတူပင်။ သို့သော် ဗဒ္ဓသိမ်ဟောင်း နှစ်ခုကား အနီးအကပ် ရှိရန် မလွယ်ပါ။
(၆) နေရာယူပြီးသော သံဃာသည် ရှေးသိမ်ဟောင်းကို နှုတ်နေသည်ဟူသော အာဘောဂဖြင့် အဝိပ္ပဝါသ, သမာနသံဝါသ သိမ်နှုတ်ကမ္မဝါ နှစ်စောင်လုံးကို တစ်ဆက်တည်း နှုတ်လွတ်ဖြစ်စေ, ကျကျနနရှိအောင် စာကြည့်၍ဖြစ်စေ သံဃာအားလုံးသော်လည်းကောင်း၊ တစ်ပါးခြား နှစ်ပါးခြားသော်လည်းကောင်း သံဃာများများ တစ်ပြိုင်နက် ရွတ်ဖတ်၍ နှုတ်ရမည်။
(၇) “ကြက်ခြေထောင့်တန်း၊ ရင်ပေါင်တန်း၊ လယ်လမ်း ထောင့် ပဿာ။
ခရု, ပျားကြီး၊ လယ်ပုံစည်း၊ ပြင်စည်း ငါးမျိုးလာ”
ဟူသော နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အကွက်စေ နေရာလပ်မရှိအောင် တစ်ကြိမ်သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ကြိမ်ထက် ပို၍သော်လည်းကောင်း နှုတ်ရမည်။
မှတ်ချက်။ ။ အနည်းဆုံး လေးပါးရှိသော သံဃာသည် သိမ်ဟောင်းရှိရာ တနေရာရာ၌ ဟတ္ထပါသ် စပ်အောင် တည်လျက် သိမ်နှုတ်ကမ္မဝါဖတ်မိလျှင် ထိုသိမ်ဟောင်းအတွင် ဟတ္ထပါသ်မှ လွတ်သော သံဃာမရှိက တသိမ်လုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျွတ်၏။ သေချာသည်ထက် သေချာအောင် အထပ်ထပ် အကြိမ်ကြိမ်နှုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သံဃာအများ နှုတ်ခဲ့လျှင် အချင်းချင်းလည်း မထိစေရ၊ ဟတ္ထပါသ်မှလည်း မလွတ်စေရ၊ ကမ္မဝါစာကိုလည်း (၄-၅)ပါးခြား တစ်ပါး ရွတ်ဖတ်ရ၏။
၁၂။ သီမာသမုဟနန ကမ္မဝါစာ
အဝိပ္ပဝါသ သီမာသမုဟနန ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယော သော သံဃေန တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသော သမ္မတော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော တံ တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသံ သမုဟနေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယော သော သံဃေန တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသော သမ္မတော၊ သံဃော တံ တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသံ သမုဟနတိ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဧတဿ တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသဿ သမုဂ္ဃါတော၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
သမုဟတော သော သံဃေန တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသော၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တှဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
အဝိပ္ပဝါသ သီမာသမုဟနန ကမ္မဝါစာ နိဋ္ဌိတာ။
သမာနသံဝါသ သီမာသမုဟနန ကမ္မဝါစာ
သမာနသံဝါသ သီမာသမုဟနန ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယာ သာ သံဃေန သီမာ သမ္မတာ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော တံ သီမံ သမုဟနေယျ သမာနသံဝါသံ ဧကူပေါသထံ၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယာ သာ သံဃေန သီမာ သမ္မတာ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ၊ သံဃော တံ သီမံ သမုဟနတိ သမာနသံဝါသံ ဧကူပေါသထံ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဧတိဿာ သီမာယ သမာနသံဝါသာယ ဧကူပေါသထာယ သမုဂ္ဃါတော၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
သမုဟတာ သာ သီမာ သံဃေန သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တှဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
သမာနသံဝါသ သီမာသမုဟနန ကမ္မဝါစာ နိဋ္ဌိတာ။
---
၁၃။ သိမ်သမုတ်ပုံ အစီအစဉ်
“ဧကာဒသ ဝိပတ္တိသီမာယော အတိက္ကမိတွာ တိဝိဓသမ္ပတ္တိယုတ္တာ နိမိတ္တေန နိမိတ္တံ သမ္ဗန္ဓိတွာ သမ္မတာ သီမာ ဗဒ္ဓသီမာ နာမ ” သိမ်ပျက် ဆယ့်တစ်လုံးမှ ကင်းလွတ်ပြီး သမ္ပတ္တိသုံးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံကာ နိမိတ်ချင်းချင်း စပ်မိအောင် ကြား၍ သမုတ်အပ်သော သိမ်သည် ဗဒ္ဓသိမ် မည်၏။
သမ္ပတ္တိသုံးမျိုး
၁။ နိမိတ္တသမ္ပတ္တိ၊
၂။ ပရိသသမ္ပတ္တိ၊
၃။ ကမ္မဝါစာသမ္ပတ္တိ။
နိမိတ္တသမ္ပတ္တိ
တောင်, ကျောက်, တော, သစ်ပင်, လမ်း, တောင်ပို့, မြစ်, ရေ - ဤနိမိတ် ရှစ်မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးတည်း သန့်သန့်ဖြစ်စေ၊ နှစ်မျိုး သုံးမျိုး စသည် ရောစပ်၍ဖြစ်စေ၊ အယုတ်ဆုံး သုံးဘက်မှ လေးဘက် ရှစ်ဘက် စသော အရပ်တို့၌ နိမိတ်ထားကာ ရှေးဦးစွာ ကြားပြီးသော နိမိတ်တိုင်အောင် အစဉ်အတိုင်း လှည့်ပတ်၍ နိမိတ် ကြားရမည်။
ပရိသသမ္ပတ္တိ
“ကံလောက်သံဃာ၊ မလာကုန်ကြ၊ ဆန္ဒတူအောင်၊ မဆောင်လေမြောက်၊
မျက်မှောက်မြစ်တား၊ ယင်းသုံးပါး၊ မမှားဝဂ်ဖြစ်မြဲ” ဟူသည်နှင့်အညီ —
၁။ သိမ်သမုတ်ရန် လိုအပ်သော အယုတ်ဆုံး လေးပါးသော သံဃာတို့ စုဝေးပြုလုပ်ခြင်း၊
၂။ ဗဒ္ဓသိမ်, မြစ်, သမုဒ္ဒရာ, ဇာတဿရအိုင်သို့ မသက်ရောက်မူ၍ သိ်မ်သမုတ်ရာ ဂါမခေတ်အတွင်း၌ တည်ကုန်သော ရဟန်းတို့ကို ဟတ္ထပါသ်သို့ သွင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ဆန္ဒ ဆောင်၍သော်လည်း ကောင်း ပြုလုပ်ခြင်း၊
၃။ မျက်မှောက် သံဃာ၏ တားမြစ်မှု မရှိခြင်း။
ကမ္မဝါစာသမ္ပတ္တိ
ပရိသုဒ္ဓဖြစ်သော သမာနသံဝါသ ဉတ္တိဒုတိယ ကမ္မဝါစာဖြင့် သမုတ်အပ်သော သိမ်သည် ကမ္မဝါစာ သမ္ပတ္တိ ဖြစ်၏။
ထို သမ္ပတ္တိသုံးမျိုးနှင့် ယှဉ်သော သိမ်ဖြစ်အောင် သမုတ်လိုသော တာဝန်ခံပုဂ္ဂိုလ်သည် —
၁။ ပိဋကတ် ကျမ်းဂန်ကို ကျနစွာ တတ်သိ၍ သိမ်အရာ၌ အာစရိယလဒ္ဓေါပဒေသ ဗဟုဿုတ ဓရ သဒ္ဓမ္မ မာမက ဝိနယ ဂရုက ဝိနယဝိဒူ ဖြစ်တော်မူသော ဆရာတော်တို့ကို ခပ်များများ ပင့်ရမည်။
၂။ အသုံးပြုမည့် နိမိတ်များကို အဆင်သင့် ပြင်ဆင်ထားရမည်။ (ယခုခေတ်၌ ရေနိမိတ်နှင့် ကျောက်နိမိတ်ကိုသာ များသောအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။)
၃။ သိမ်သမုတ်ချိန် - နယ်သိမ်း သမုတ်ခြင်း, ဂါမခေတ်တစ်ခုအတွင်းရှိ သံဃာတို့ကို ဝိသုံဂါမ ခံ၍ သမုတ်ခြင်းဖြစ်လျှင် ထို ဝိသုံဂါမ အတွင်းရှိ သံဃာတို့ကို ဟတ္ထပါသ် အတွင်းသို့ ဆောင်၍ မလာရောက်နိုင်သူတို့၏ ဆန္ဒကို ဆောင်၍ သို့မဟုတ် ဗဒ္ဓသိမ်, မြစ်, သမုဒ္ဒရာ, ဇာတဿရအိုင်တို့သို့ သက်ဝင်တည်နေစေ၍ သမုတ်ရမည်။
၄။ နယ်သိမ်းသမုတ်ခြင်းဖြစ်လျှင် ရဟန်းများ သွားလာမှု နည်းပါးချိန် ည ဆယ်နာရီ နောက်ပိုင်း အချိန်လောက်တွင် သမုတ်သင့်သည်။
၅။ သံဃာစုံလင်သောအခါ တစ်ကြိမ်လောက် ထပ်၍ သိမ်နုတ်သင့်သေးသည်။ နယ်သိမ်း သမုတ်ခြင်းဖြစ် က—သိမ်သမုတ်ခါနီးတွင် သေနတ်စသည်တို့ဖြင့် အချက်ပေး၍ ဒိုင်နယ်တစ်ခု၏ နယ်ခြားလမ်းခရီး တို့က သိမ်သမုတ်နေချိန် အတွင်းမှာ ရဟန်းများ မဝင်အောင် စောင့်ရှောက်ရန် ယုံကြည်လောက်သော လူသာမဏေများကို အစောင့် ကြိုတင်၍ လွှတ်ထားရမည်။
၆။ သိမ်သမုတ်ချိန် ကျရောက်သောအခါ သိမ်သမုတ်မည့်နေရာ ဟတ္ထပါသ်အတွင်းသို့ သံဃာ အားလုံး ပင့်ဆောင်ရမည်။ စုံ, မစုံ စစ်မေးပြီး စုံလင်စွာ ပါရှိလျှင် သံဃာစုံလင်ပြီဖြစ်ကြောင်း လျှောက်ထားရမည်။
၇။ သံဃာအားလုံး စုံလင်သောအခါ သင့်လျော်မည့် ဆရာတော်ကြီးများက အပြင်နိမိတ်အတွင်း နိမိတ်တို့ကို သင့်လျော်သလို ကြားရမည်။
၈။ နိမိတ်ကြားပြီးသောအခါ 'သမာနသံဝါသ သီမာသမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ' တစ်မျိုးတည်းကိုသာ အလိုရှိသလောက် သေချာအောင် ဖတ်ရမည်။
၉။ သမာနသံဝါသ ကမ္မဝါစာအဆုံး၌ နိမိတ်တို့၏ အတွင်းသားမြေသည် အောက်၌ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း မရှိမူ ယူဇနာ နှစ်သိန်းလေးသောင်း အထုရှိသော မြေဆုံးသည်တိုင်အောင် သိမ်ဖြစ်တော့၏။ ကမ္မဝါစာဖြင့် မနှုတ်လျှင် သာသနာကွယ်မှ ထိုသိမ် ပျက်၏။ နိမိတ်တို့ကား သိမ်ပ၌ တည်ကုန်၏။
၁၀။ သမာနသံဝါသ သီမာသမ္မုတိ ကမ္မဝါစာကို လိုသလောက် ဖတ်ပြီးမှ လိုအပ်လျှင် 'အဝိပ္ပဝါသ ကမ္မဝါစာ' ကို ထပ်၍ ဖတ်ရမည်။ (ကမ္မဝါစာအဆိုင်းတိုင်းလည်း သမာနသံဝါသ, အဝိပ္ပသံဝါသ သီမာသမ္မုတိ ကမ္မဝါစာများကို တဆက်တည်း ဖတ်ရွတ်ကာ သမုတ်ကြသေးသည်။)
၁၁။ ကမ္မဝါစာများကို လိုသလောက် ဖတ်ပြီးသောအခါ ပြီးဆုံးအောင်မြင်ကြောင်း အချက်ပေး၍ “ဩဘာစာ” စသည်ကို ဖတ်နိုင်သည်။
၁၂။ သိမ်သမုတ်ပြီးလျှင် နိမိတ်နေရာ မှတ်မိစိမ့်သောငှါ ကျောက်တိုင် စသည်တို့ကို စိုက်ထူထားအပ်ကုန်၏။ သိမ်နှုတ်စဉ်က-သမုတ်မည့် သိမ်ပမာဏထက် ပတ်ဝန်းကျင် လေးဘက်၌ (၄-၅) တောင်ခန့်စီ ပို၍ နုတ်ထားသင့်၏။ သို့မှသာ-ဗဒ္ဓသိမ်ဟောင်း အနီးကပ် မရှိတော့သောကြောင့် အဆောက်အဦကို လွတ်လပ်စွာ စိတ်ကြိုက် ဆောက်နိုင်၏။ (ဂါမနှင့် ဗဒ္ဓကား-နိဿယ နိဿိတ ဖြစ်၍ ဆက်စပ်ကောင်း၏။)
၁၃။ ထိုနိမိတ်များ၏ ပြင်ဘက်၌ အယုတ်ဆုံး လေးသစ်မျှခွါ၍ သီမန္တရိတ်တိုင်တို့ကို စိုက်ထူထားကြကုန်သေး၏။ (မဟာသိမ်အတွင်း မဟုတ်လျှင် သီမန္တရိတ်အတွက် အကျိုးမထူးလှ။ သို့သော်—ဗဒ္ဓသိမ်ဟောင်းမှ ကင်းစင်သော ဂါမသိမ်အပိုင်းအခြားကို သိနိုင်ရန် စိုက်ထူးလျှင်ကား အကျိုးရှိပါ၏။)
ဆန္ဒပေးပုံ
ဆန္ဒံ ဒမ္မိ၊ ဆန္ဒံ မေ ဟရ၊ ဆန္ဒံ မေ အာရောစေဟိ။
ဆန္ဒလျှောက်ပုံ
(တိဿေန) ဘိက္ခုနာ ဆန္ဒော ဒိန္နော၊ တမဟံ သံဃဿ အာရောစေမိ။
နိမိတ်ကြားပုံ
၁။ ဝိနည်းဓိုရ်မေး - ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ကိံ နိမိတ္တံ။
(ယခုသမုတ်အပ်လတ္တံ့သော သိမ်၏ အရှေ့အရပ်၌ အဘယ်နိမိတ်နည်း။)
နိမိတ်စောင့်ဖြေ - ဥဒကံ ဘန္တေ။
(ရေနိမိတ်ပါ အရှင်ဘုရား။)
ဝိနည်းဓိုရ်မေး - ဣဒံ ဥဒကံ နိမိတ္တံ။
(သင်လျှောက်အပ်သော ဤရေသည် ဂါမ-ဗဒ္ဓ, နှစ်ဝကွဲပြား, ခြားနားစွာ သိကြောင်း ဖြစ်သော သိမ်၏ အပိုင်းအခြား အမှတ်အသား နိမိတ်တည်း၊ နိမိတ် ဟူ၍မှတ်။)
နိမိတ်စောင့် - အာမ ဘန္တေ။ (အမိန့်တော်မြတ်အတိုင်း မှန်လှပါ အရှင်ဘုရား။)
၂။ ဝိနည်းဓိုရ်မေး - ပုရတ္ထိမာယ အနုဒိသာယ (အရှေ့တောင်ထောင့်အရပ်၌) ကိံ နိမိတ္တံ။
နိမိတ်စောင့် - ဥဒကံ ဘန္တေ။
ဝိနည်းဓိုရ် - ဣဒံ ဥဒကံ နိမိတ္တံ။
နိမိတ်စောင့် - အာမ ဘန္တေ။
၃။ ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ (တောင်အရပ်၌)
၄။ ဒက္ခိဏာယ အနုဒိသာယ (အနောက်တောင်ထောင့်အရပ်၌)
၅။ ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ (အနောက်အရပ်၌)
၆။ ပစ္ဆိမာယ အနုဒိသာယ (အနောက်မြောက်ထောင့်အရပ်၌)
၇။ ဥတ္တရာယ ဒိသာယ (မြောက်အရပ်၌)
၈။ ဥတ္တရာယ အနုဒိသာယ (အရှေ့မြောက်ထောင့်အရပ်၌)
၉။ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ (အရှေ့အရပ်၌)
အမှာ။ ။ ဤသို့ အလိုရှိရာအရပ်မှစ၍ အစဉ်အတိုင်း လက်ယာရစ်လှည့်ကာ ကြားပြီးလျှင် ရှေးဦးစွာ ကြားပြီးသော နိမိတ်ကို တစ်ဖန် ထပ်၍ ကြားပြီးမှ ရပ်အပ်၏။
အယံ ပဗ္ဗတော၊ အယံ ပါသာဏော၊ ဣဒံ ဝနံ၊ အယံ ရုက္ခော၊ အယံ မဂ္ဂေါ၊ အယံ ဝမ္မိကော၊ အယံ နဒီ၊ ဣဒံ ဥဒကံ —ဟု နိမိတ်နှင့် လိင်အားလျော်စွာ ဆိုအပ်၏။ နိမိတ်အနီးသို့ မချဉ်းကပ်ဘဲ သံဃာ့အလယ်၌ပင် နေလျက်ကြားအံ့။ ဧသော ပါသာဏော၊ ဧတံ ဥဒကံ —ဟု ဧတသဒ္ဒါဖြင့် ဆိုလေ။
အဋ္ဌကထာ၌ ဧသော ပဗ္ဗတော နိမိတ္တံ ဟု ဧသတဒ္ဒါဖြင့် သာမည ဆိုထားသည်ကို ထောက်၍ နိမိတ်အနီးသို့ သွား၍ ကြားရာ၌လည်း ဧတ သဒ္ဒါဖြင့် ကြားနိုင်၏ဟု မိန့်ဆိုကြ၏။
နိမိတ္တ ကိတ္တန
ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ကိံ နိမိတ္တံ၊ (ဥဒကံ ဘန္တေ) ၊ ဣဒံ ဥဒကံ နိမိတ္တံ။
ပုရတ္ထိမာယ အနုဒိသာယ။
ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ။
ဒက္ခိဏာယ အနုဒိသာယ။
ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ။
ပစ္ဆိမာယ အနုဒိသာယ။
ဥတ္တရာယ ဒိသာယ။
ဥတ္တရာယ အနုဒိသာယ။
ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ကိံ နိမိတ္တံ၊ (ဥဒကံ ဘန္တေ)၊ ဣဒံ ဥဒကံ နိမိတ္တံ။
---
၁၄။ သီမာ သမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ
သမာန သံဝါသ သီမာ သမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယာဝတာ သမန္တာ နိမိတ္တာ ကိတ္တိတာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဧတေဟိ နိမိတ္တေဟိ သီမံ သမ္မနေယျ သမာနသံဝါသံ ဧကူပေါသထံ၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယာဝတာ သမန္တာ နိမိတ္တာ ကိတ္တိတာ၊ သံဃော ဧတေဟိ နိမိတ္တေဟိ သီမံ သမ္မနတိ သမာနသံဝါသံ ဧကူပေါသထံ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဧတေဟိ နိမိတ္တေဟိ သီမာယ သမ္မုတိ (သမ္မတိ) သမာနသံဝါသာယ ဧကူပေါသထာယ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
သမ္မတာ သီမာ သံဃေန ဧတေဟိ နိမိတ္တေဟိ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တှဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
သမာနသံဝါသ သီမာသမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ နိဋ္ဌိတာ။
အဝိပ္ပဝါသ သီမာ သမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယာ သာ သံဃေန သီမာ သမ္မတာ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော တံ သီမံ တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသံ သမ္မနေယျ ဌပေတွာ ဂါမံ စ ဂါမူပစာရံ စ၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယာ သာ သီမာ သမ္မတာ သမာနသံဝါသာ ဧကူပေါသထာ၊ သံဃော တံ သီမံ တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသံ သမ္မနတိ ဌပေတွာ ဂါမံ စ ဂါမူပစာရံ စ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဧတိဿာ သီမာယ တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသာယ သမ္မုတိ (သမ္မတိ) ဌပေတွာ ဂါမံ စ ဂါမူပစာရံ စ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
သမ္မတာ သာ သီမာ သံဃေန တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသာ ဌပေတွာ ဂါမံ စ ဂါမူပစာရံ စ၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တှဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
အဝိပ္ပဝါသ သီမာသမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ နိဋ္ဌိတာ။
သီမာကဏ္ဍ(သိမ်ဆိုင်ရာ အခန်း) ပြီးပြီ။
---
အန္တရာယိက ကဏ္ဍ (အန္တရာယ်ကင်းဆိုင်ရာ အခန်း)
၁၅။ ကျေးဇူးရှင် ပခုက္ကူဆရာတော်များ၏ အန္တရာယ် အစီအစဉ်
ပရိတ် ကမ္မဝါစာ မဖတ်ရွတ်မီ ပြင်ဆင်ပုံ
) တည်ကာစ ကျောင်းတိုက်သစ်, မြို့သစ်, ရွာသစ်, အိမ်သစ်ဖြစ်စေ၊ အန္တရာယ်ဖြစ်ပေါ်သည့် အရံဖြစ်စေ အလိုရှိသလောက် သတ်မှတ်ပိုင်းခြား၍ ပရိတ်ပန်း, ပရိတ်ချည်, ပရိတ်ရေ, ပရိတ်သဲများကို သံဃာ့ရှေ့၌ အသင့်ပြင်ဆင်၍ ထားရမည်။ ဝိသေသအားဖြင့် သဲဖြူများကို အိုးသစ် ၄-လုံး၌ဖြစ်စေ၊ ရှစ်လုံး၌ဖြစ်စေ ထည့်၍ အသင့်ထားရမည်။
ထို့နောက် မေတ္တသုတ် ရတနသုတ်များကို ရွတ်ပြီးလျှင် အန္တရာယ သမုဂ္ဃါတ ကမ္မဝါစာကို ဟတ္ထပါသ်ချင်း စပ်အောင်နေ၍ ဖတ်ရမည်။
ထို့နောက် အိုးဖြစ်စေ၊ တောင်းဖြစ်စေ အောက်တည့်တည့်က အပေါက်ကျဉ်းကျဉ်း ဖောက်၍ ပရိတ်သဲများ ထည့်ပြီးလျှင် ပတ်ပတ်လည် စပ်မိအောင် စည်းချရာ၏။
ပရိတ်ရေကို သောက်၍ ကျန်သော ပရိတ်ရေ, ပရိတ်ပန်း, ပရိတ်ချည်, ပရိတ်သဲများကို အိမ်နံရံ စသည်များ၌ ထိုးချိတ် ပက်ဖျန်း ကြဲဖြန့်ရာ၏။
ထို့နောက် ပရိတ်သဲ ထည့်လောင်းပြီး အိုးသစ်လေးလုံး ရှစ်လုံးကို အရပ်လေးမျက်နှာ အရပ်ရှစ်မျက်နှာ၌ မြုပ်ထားရာ၏။
ထို့နောက် သိ်မ်နိမိတ်ကြားသကဲ့သို့ —
မေး။ ။ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ကိံ နိမိတ္တံ။ (ပါဠိ)
အရှေ့အရပ်က အဘယ်နိမိတ်နည်း။ (မြန်မာ)
ဖြေ။ ။ ဝါလိကာပရိတ္တံ ဘန္တေ။ (ပါဠိ)
ပရိတ်သဲပါ ဘုရား။ (မြန်မာ)
သတ်မှတ်။ ။ ဧတံ ဝါလိကာပရိတ္တံ နိမိတ္တံ။ (ပါဠိ)
ထိုပရိတ်သဲသည် နိမိတ် အမှတ်အသားတည်း။ (မြန်မာ)
ဤသို့ အရှေ့အရပ်ကစ၍ အရပ်လေးမျက်နှာ ပတ်မိ ထပ်မိအောင် နိမိတ်ကြားရာ၏။
ထို့နောက် အနန္တရာယိက သမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ, အန္တရာယိက ကရဏ ကမ္မဝါစာများကို ရွတ်ဖတ်ရာ၏။ ထို့နောက် စက္က မဏ္ဍလ ပရိတ်များကို ရွတ်ဖတ်ရာ၏။ ပရိတ်သဲအရာ၌ သဲများ မရနိုင်ခဲ့လျှင် တံတိုင်းဖြစ်စေ, အရံ အတားဖြစ်စေ, သစ်ပင်ဖြစ်စေ သင့်လျော်ရာ တစ်ခုခုကို နိမိတ်ပြုလုပ်နိုင်၏။
ရွာဖြစ်ခဲ့လျှင် (အာရာမေ) နေရာ၌ ပုလ္လိင် ဂါမသဒ္ဒါကို ပြင်၍ ဖတ်ရာ၏၊ မြို့ဖြစ်ခဲ့လျှင် နပုလ္လိင် နဂရသဒ္ဒါကို ပြင်၍ ဖတ်ရာ၏၊ အိမ်ဖြစ်ခဲ့လျှင် နပုလ္လိင် ဂေဟ-သဒ္ဒါကို ပြင်၍ ဖတ်ရာ၏၊ ယာဉ်ဖြစ်လျှင် ဣမသ္မိံယာနေ -ဟု ဖတ်ရာ၏၊ ကျောင်းတိုက် အရံဖြစ်ခဲ့လျှင် ယခု ရှိရင်းအတိုင်း ဖတ်ရာ၏၊ လူကို ရွတ်ဖတ်လျှင် သရီရ -သဒ္ဒါဖြင့် ဖတ်ရာ၏။
၁၆။ အနန္တရာယိက ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတကာယဝစီကမ္မာနံ အနန္တရာယိကဇီဝိတာနံ သဗ္ဗဝေရဇိတာနံ သဗ္ဗဝေရံ သမုဟနတံ ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသန္တံ သဗ္ဗန္တရာယံ သဗ္ဗပရိဿယံ သမုဟနေယျ၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ သံဃော သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတကာယဝစီကမ္မာနံ အနန္တရာယိကဇီဝိတာနံ သဗ္ဗဝေရဇိတာနံ သဗ္ဗဝေရံ သမုဟနတံ ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသန္တံ သဗ္ဗန္တရာယံ သဗ္ဗပရိဿယံ သမုဟနတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ
အာနုဘာဝေန ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတကာယဝစီကမ္မာနံ အနန္တရာယိကဇီဝိတာနံ သဗ္ဗဝေရဇိတာနံ သဗ္ဗဝေရံ သမုဟနတံ ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတော သဗ္ဗန္တရာယဿ သဗ္ဗပရိဿယဿ သမုဂ္ဃါတော၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
သမုဟတော သံဃေန သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတကာယဝစီကမ္မာနံ အနန္တရာယိကဇီဝိတာနံ သဗ္ဗဝေရဇိတာနံ သဗ္ဗဝေရံ သမုဟနတံ ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသန္တော သဗ္ဗန္တရာယော သဗ္ဗပရိဿယော၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
အန္တရာယိက သမ္မုတိ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယာဝတာ သမန္တာ နိမိတ္တာ ကိတ္တိတာ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဧတေဟိ နိမိတ္တေဟိ ဣမံ (အာရာမံ) သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတံ အနန္တရာယိကံ သဗ္ဗပရိဿယဝိနာသကံ သမ္မနေယျ၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယာဝတာ သမန္တာ နိမိတ္တာ ကိတ္တိတာ၊ သံဃော ဧတေဟိ နိမိတ္တေဟိ ဣမံ (အာရာမံ) သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတံ အနန္တရာယိကံ သဗ္ဗပရိဿယဝိနာသကံ သမ္မနတိ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဧတေဟိ နိမိတ္တေဟိ ဣမဿ (အာရာမဿ) သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတံ အနန္တရာယိကဿ ဒ္ဓါနံ သဗ္ဗပရိဿယဝိနာသကဿ သမ္မုတိ။ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။ သမ္မတော သံဃေန ဧတေဟိ နိမိတ္တေဟိ အယံ (အာရာမော) သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတံ အနန္တရာယိကော သဗ္ဗပရိဿယဝိနာသကော၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
အန္တရာယိက ကရဏ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣမံ (အာရာမံ) သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတကာယဝစီကမ္မာနံ အနန္တရာယိကဇီဝိတာနံ သဗ္ဗဝေရံ အဘိဘဝတံ သဗ္ဗဝေရဇိတာနံ အနန္တရာယိကံ သဗ္ဗဝေရဝိဃာတကံ ကရေယျ၊ ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတံ ဘယဝိနာသာယဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ၊ ဧသာ ဉတ္တိ။
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ သံဃော ဣမံ (အာရာမ) သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတကာယဝစီကမ္မာနံ အနန္တရာယိကဇီဝိတာနံ သဗ္ဗဝေရံ အဘိဘဝတံ
ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတ သဗ္ဗဝေရဇိတာနံ အနန္တရယိကံ သဗ္ဗဝေရဝိဃာတကံ ကရောတိ ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတံ ဘယဝိနာသာယ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣမဿ (အာရာမဿ) သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတကာယဝစီကမ္မာနံ အနန္တရာယိကဇီဝိတာနံ သဗ္ဗဝေရံ အဘိဘဝတံ သဗ္ဗဝေရဇိတာနံ အနန္တရာယိကဿ သဗ္ဗဝေရဝိဃာတကဿ ကရဏံ ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတံ ဘယဝိနာသာယ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ကတော သံဃေန အယံ (အာရာမော) သတ္တန္နံ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေန ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမာနုပရိဝတ္တိတ- ကာယဝစီကမ္မာနံ အနန္တရာယိကဇီဝိတာနံ သဗ္ဗဝေရံ အဘိဘဝတံ သဗ္ဗဝေရဇိတာနံ အနန္တရာယိကော သဗ္ဗဝေရဝိဃာတကော ဣမသ္မိံ (အာရာမေ) ဝသတံ ဘယဝိနာသာယ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ။
အနန္တရာယိက ကမ္မဝါစာ နိဋ္ဌိတာ။
---
၁၇။ ရှေးဆရာတော်များ၏ ပဗ္ဗာဇနီယ အစီအစဉ်
၁။ သီလခံယူ, ပရိတ်နာပြီးလျှင် ကမ္မဝါစာ မဖတ်ရွတ်မီ ကာယကံရှင်, အိမ်ရှင်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဆန္ဒကို မေးမြန်းရမည်။
၂။ မေတ္တာရပ်ခံ အမိန့်တော်ပြန်ရမည်။
၃။ သံဃာတော်များက ဟတ္ထပါသ်စပ်အောင် ထိုင်လျက် တစ်ပါးတည်းဖြစ်စေ, သုံးပါးဖြစ်စေ “ပဗ္ဗာဇနီယ ကမ္မဝါစာ”ကို ဖတ်ရွတ်ရမည်။
အိမ်ရှင်တို့ကို မေးမြန်းပုံ
ဤအိမ်၌ဖြစ်စေ, ဤအိမ်၏ အရံအတား ဥပစာ နယ်နိမိတ်အတွင်း၌ဖြစ်စေ၊ လူကို မူးအောင် ဝေအောင် မောအောင် ပန်းအောင် ဖျားနာအောင် ခေါင်းကိုက်အောင် နှလုံးတုန်လှုပ်အောင် မေ့လျော့အောင် ငိုခြင်း ရယ်ခြင်းရှိအောင် အချင်းချင်း မသင့်တင်အောင် စီးပွား ဆုတ်ယုတ်အောင် ပြုလုပ်တတ်ကုန်သော ဘီလူး, ဂန္ဓဗ္ဗ နတ်, ကုမ္ဘဏ်, နဂါး, အစိမ်းသရဲ, သင်းကွဲ ပြိတ္တာ, တစ္ဆေ, နတ်ဘီလူးများ ရှိနေတာကို အိမ်ရှင်ဖြစ်သော သူတို့က နှစ်သက်ကြကုန်သလား? မရှိတာကို နှစ်သက်ကြကုန်သလား?
(ဤသို့ ၃-ကြိမ် ၃-ခါ မေး၍ အိမ်ရှင်များက မရှိတာကို နှစ်သက်ပါလျှင် “မရှိတာကို နှစ်သက်ပါသည် ဘုရား”ဟု ၃-ကြိမ်လျှောက်။ ထို့နောက် မေးစစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကပင် ဆက်လက်၍ အမိန့်ရှိရန်မှာ … )
ပဗ္ဗာဇနီယ အမိန့်တော်ပြန်တမ်း
ဤအိမ်နှင့်တကွ အိမ်၏ အရံ ဥပစာ နယ်နိမိတ်အတွင်း၌ မှီတင်း နေထိုင်သူ အပေါင်းကို မူးဝေ မော ပန်း, စိတ်မချမ်းသာ, ဖျားနာတုန်လှုပ်, စီးပွားဆုတ်ယုတ်အောင် ပြုလုပ်တတ်ကြကုန်သော— အစိမ်းသရဲ, သင်းကွဲ ပြိတ္တာ, နတ်မိစ္ဆာ, နတ်ဘီလူး အပေါင်းတို့ … ဤအိမ်သည်ကား ရတနာ ၃-ရပ်ကို အမြဲမပြတ် ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော သူတို့၏ နေထိုင်ရာအရပ်သာ ဖြစ်ချေသည်။ အစိမ်းသရဲ, သင်းကွဲ ပြိတ္တာ, နတ်မိစ္ဆာ, နတ်ဘီလူးဖြစ်ကုန်သော သင်တို့သည်—ဤလို လူသူတော်ကောင်းများနှင့် အတူတကွ တစ်အိမ်တည်း တစ်ရံတည်း၌ နေခြင်းငှါ မလျောက်ပတ်၊ အိမ်ရှင်ဖြစ်သော သူတို့ကလည်း သင့်တို့ရှိနေတာကို မနှစ်သက်၊ သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ကလည်း သဘောမတူ၊ သို့အတွက်ကြောင့် သင်တို့သည် အရပ်လေးမျက်နှာကို အစိုးရကြကုန်သော ဓတရဋ္ဌ, ဝိရဠှက, ကုဝေရ, စသော နတ်မင်းကြီးများထံမှာ သင့်လျော်သော နေရာကို တောင်း၍ အခွင့်ရသော နေရာသို့ အမြန် ရွှေ့ပြောင်း၍ ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ကြရမည်။ (ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ကြလေ။)
အန္တရာယ်ကင်း အစီအစဉ် ပြီးပြီ။
၁၈။ ပဗ္ဗာဇနီယ ကမ္မဝါစာ
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အရှင်ဘုရားတို့၊ သံဃာတော်သည် တပည့်တော်၏ စကားကို နားဆင်တော်မူပါဘုရား။
ဣမေ အမနုဿာ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂါ၊ ဤဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါး အစရှိသော အမနုဿတို့သည်
စဏ္ဍာ ရုဒ္ဓါ ရဘသာ အဒယာလုကာ ဝိဟေသကာ၊ ကြမ်းကြုတ်ကုန်၏၊ ပြင်းထန်ကုန်၏၊ ရမ်းကားကုန်၏၊ သနားခြင်း ကင်းကုန်၏၊ ညှဉ်းဆဲတတ်ကုန်၏။
ဣမေသံ စဏ္ဍတာ ရုဒ္ဓတာ ရာဘဿံ အဒယာလုကတာ ဝိဟေသကတာ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ၊ ဤအမနုဿတို့၏ ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ ပြင်းထန်ခြင်း၊ ရမ်းကားခြင်း၊ သနားကရုဏာ ကင်းမဲ့ခြင်း၊ ညှဉ်းဆဲခြင်းတို့သည် မြင်အပ်ကုန်၏၊ ကြားအပ်ကုန်၏။
ကုလာနိ စ ဣမေဟိ ဝိဟေသိတာနိ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ၊ ဤအမနုဿတို့က ညှဉ်းဆဲအပ်သော အမျိုးအိမ်တို့သည်လည်းကောင်း မြင်ရကုန်၏၊ ကြားရကုန်၏။
ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အကယ်၍ သံဃာတော်အား သင့်လျော်ပါမူ
သံဃော ဣမေသံ အမနုဿာနံ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂါနံ ဣမသ္မာ (ဂေဟာ) ဣမသ္မာ အာရာမာ ပဗ္ဗာဇနိယကမ္မံ ကရေယျ၊ ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့အား ဤအိမ်မှ (ဤအရပ်မှ)၊ ဤကျောင်းတိုက်မှ နှင်ထုတ်ခြင်းဖြစ်သော ကံကို ပြုတော်မူပါကုန်။
န ဣမေဟိ အမနုေဿဟိ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂေဟိ ဣမသ္မိံ (ဂေဟေ) ဣမသ္မိံ အာရာမေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ၊ ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့သည် ဤအိမ်၌ (ဤအရပ်၌) ဤကျောင်းတိုက်၌ နေခြင်းငှာ မသင့်လျော်ကုန်။
ဧသာ ဉတ္တိ၊ ဤသည်ကား ဉတ္တိကမ္မဝါစာ ဖြစ်ပါသည်ဘုရား။
သုဏာတု မေ မေ ဘန္တေ သံဃော၊ အရှင်ဘုရားတို့၊ သံဃာတော်သည် တပည့်တော်၏ စကားကို နားဆင်တော်မူပါဘုရား။
ဣမေ အမနုဿာ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂါ စဏ္ဍာ ရုဒ္ဓါ ရဘသာ အဒယာလုကာ အဒယာလုကာ ဝိဟေသကာ ဣမေသံ စဏ္ဍတာ ရုဒ္ဓတာ ရာဘဿံ အဒယာလုကတာ ဝိဟေသကတာ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ၊ ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့သည် ကြမ်းကြုတ်ကုန်၏၊ ပြင်းထန်ကုန်၏၊ ရမ်းကားကုန်၏၊ သနားခြင်း ကင်းကုန်၏၊ ညှဉ်းဆဲကုန်၏။ ၎င်းတို့၏ ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ ပြင်းထန်ခြင်း၊ ရမ်းကားခြင်း၊ သနားခြင်းကင်းမဲ့ခြင်း၊ ညှဉ်းဆဲခြင်းတို့သည် မြင်အပ်ကုန်၏၊ ကြားအပ်ကုန်၏။
ကုလာနိ စ ဣမေဟိ ဝိဟေသိတာနိ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ၊ ဤအမနုဿတို့က ညှဉ်းဆဲအပ်သော အမျိုးအိမ်တို့သည်လည်းကောင်း မြင်ရကုန်၏၊ ကြားရကုန်၏။
သံဃော ဣမေသံ အမနုဿာနံ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂါနံ ဣမသ္မာ (ဂေဟာ) ဣမသ္မာ အာရာမာ ပဗ္ဗာဇနိယကမ္မံ ကရောတိ၊ သံဃာတော်သည် ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့အား ဤအိမ်မှ (ဤအရပ်မှ)၊ ဤကျောင်းတိုက်မှ နှင်ထုတ်ခြင်းဖြစ်သော ကံကို ပြုတော်မူ၏။
န ဣမေဟိ အမနုေဿဟိ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂေဟိ ဣမသ္မိံ (ဂေဟေ) ဣမသ္မိံ အာရာမေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ၊ ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့သည် ဤအိမ်၌ (ဤအရပ်၌) ဤကျောင်းတိုက်၌ နေခြင်းငှာ မသင့်လျော်ကုန်။
ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣမေသံ အမနုဿာနံ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂါနံ ဣမသ္မာ (ဂေဟာ) ဣမသ္မာ အာရာမာ ပဗ္ဗာဇနိယကမ္မဿ ကရဏံ၊ အကြင် အရှင်မြတ်အား ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့အား ဤအိမ်မှ (ဤအရပ်မှ)၊ ဤကျောင်းတိုက်မှ နှင်ထုတ်ခြင်းဖြစ်သော ကံကို ပြုခြင်းသည် နှစ်သက်၏။
န ဣမေဟိ အမနုေဿဟိ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂေဟိ ဣမသ္မိံ (ဂေဟေ) ဣမသ္မိံ အာရာမေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ၊ ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့သည် ဤအိမ်၌ (ဤအရပ်၌) ဤကျောင်းတိုက်၌ နေခြင်းငှာ မသင့်လျော်ကုန်။
သော တှဏှဿ၊ ထိုအရှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေတော်မူပါ။
ယဿ နက္ခမတိ၊ အကြင်အရှင်အား မနှစ်သက်။
သော ဘာသေယျ၊ ထိုအရှင်သည် ပြောဆိုတော်မူပါ။
ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ …… ။
ဒုတိယအကြိမ်လည်း ဤအကြောင်းအရာကို ပြောဆိုပါ၏။
တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ …… ။
တတိယအကြိမ်လည်း ဤအကြောင်းအရာကို ပြောဆိုပါ၏။
ကတံ သံဃေန သံဃေန ဣမေသံ အမနုဿာနံ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂါနံ ဣမသ္မာ (ဂေဟာ) ဣမသ္မာ အာရာမာ ပဗ္ဗာဇနိယကမ္မဿ ကရဏံ၊ သံဃာတော်သည် ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့အား ဤအိမ်မှ (ဤအရပ်မှ)၊ ဤကျောင်းတိုက်မှ နှင်ထုတ်ခြင်းဖြစ်သော ကံကို ပြုအပ်ပြီ။
န ဣမေဟိ အမနုေဿဟိ ယက္ခ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကုမ္ဘဏ္ဍ-နာဂေဟိ ဣမသ္မိံ (ဂေဟေ) ဣမသ္မိံ အာရာမေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ၊ ဤအမနုဿဘီလူး၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကုမ္ဘဏ်၊ နဂါးတို့သည် ဤအိမ်၌ (ဤအရပ်၌) ဤကျောင်းတိုက်၌ နေခြင်းငှာ မသင့်လျော်ကုန်။
ခမတိ သံဃဿ တသ္မာ တှဏှီ၊ သံဃာတော်သည် နှစ်သက်၏။ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေတော်မူကြ၏။
ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ၊ ဤအကြောင်းကို ဤအတိုင်းပင် မှတ်ယူတော်မူပါကုန်။
ပဗ္ဗာဇနီယ ကမ္မဝါစာ နိဋ္ဌိတာ။
ပဗ္ဗာဇနီယ ကမ္မဝါစာ ပြီးပြီ။
အန္တရာယိက ကဏ္ဍ (အန္တရာယ်ကင်းဆိုင်ရာ အခန်း) ပြီးပြီ။
ကိုးဆောင် ကံဆောင် ကမ္မဝါစာ ပြီးပြီ။
မူရင်း ကမ္မဝါစာ စာမျက်နှာအစီအစဉ်များကို အနည်းငယ် ပြင်ဆင်၍ ဖော်ပြထားပါသည်။
အမေရိကန် ညောင်ကန်အေး သာသနာ့ရိပ်သာ၊ သာသနောဒယ ဥပရိပါသာဒ သိမ်သမုတ်ပွဲ အမှတ်တရ၊ (ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်၊ ၂၀၁၀-ခုနှစ်)
(အမေရိကန်-ညောင်ကန်အေး သာသနာ့ရိပ်သာ ဆရာတော်၊ ဦးပရမ)