ဖားအောက်တောရ ဝတ်ရွတ်စဉ်
ဖားအောက်တောရ ဝတ်ရွတ်စဉ်
▬▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬▬▬
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နေ့စဉ်အလှည့်ကျ ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ရန် အစီအစဉ်
နံနက်ပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ်
ဘုရားအနေကဇာတင်ပါဠိတော် (နေ့စဉ်)
သင်္ကန်း, ဆွမ်း, ကျောင်း, ဆေး ပစ္စည်းလေးပါးတို့၌ ပစ္စဝေက္ခဏာ ဆင်ခြင်ပုံ ပါဠိတော် + မြန်မာ (နေ့စဉ်)
ညပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ်
မဟာနမက္ကာရ ဘုရားရှိခိုး (နေ့စဉ်)
ပရိတ်ကြီးပါဠိတော် (၁၃-ရက်)
- သမန္တာ ... နှင့် မင်္ဂလသုတ်
- ရတနသုတ်
- မေတ္တသုတ်
- ခန္ဓသုတ်
- မောရသုတ်
- ဝဋ္ဋသုတ်
- ဓဇဂ္ဂသုတ်
- အာဋာနာဋိယသုတ်
- အင်္ဂုလိမာလသုတ်နှင့် ပဌမဂိလာနသုတ်
- ဒုတိယဂိလာနသုတ်
- တတိယဂိလာနသုတ္တံ
- ပရိတ်ကြီး ၁၁-သုတ်၌ ပါရှိသော ဗောဇ္ဈင်သုတ်
- ပုဗ္ဗဏှသုတ်
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် (၁၄-ရက်)
- မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်အစနှင့်
ကာယာနုပဿနာ အာနာပါနပဗ္ဗ - ကာယာနုပဿနာ ဣရိယာပထပဗ္ဗနှင့်
ကာယာနုပဿနာ သမ္ပဇာနပဗ္ဗ - ကာယာနုပဿနာ ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗနှင့်
ကာယာနုပဿနာ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗ - ကာယာနုပဿနာ နဝသိဝထိကပဗ္ဗ
- ဝေဒနာနုပဿနာ
- စိတ္တာနုပဿနာ
- ဓမ္မာနုပဿနာ နီဝရဏပဗ္ဗ
- ဓမ္မာနုပဿနာ ခန္ဓပဗ္ဗ
- ဓမ္မာနုပဿနာ အာယတနပဗ္ဗ
- ဓမ္မာနုပဿနာ ဗောဇ္ဈင်္ဂပဗ္ဗ
- ဓမ္မာနုပဿနာ သစ္စပဗ္ဗမှ ဒုက္ခသစ္စနိဒ္ဒေသအထိ
- သမုဒယသစ္စနိဒ္ဒေသ
- နိရောဓသစ္စနိဒ္ဒေသ
- မဂ္ဂသစ္စနိဒ္ဒေသ
၂၈။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဝိဘင်းပါဠိတော် သုတ္တန္တဘာဇနီယနည်း (၁-ရက်)
၂၉။ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ် (၁ - ရက်)
၃၀။ အနတ္တလက္ခဏသုတ် (၁ - ရက်)
၃၁။ ပဗ္ဗဇိတအဘိဏှသုတ် (၁ - ရက်)
မေတ္တာပို့ - ဆုတောင်း - အမျှဝေ
နေ့စဉ်အလှည့်ကျ ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ရန် အစီအစဉ် ပြီး၏။
ရတနသုတ်ပရိတ်တရားတော်မြတ် - နိဿယ
ဘုရားအနေကဇာတင်ပါဠိတော် - နိဿယ
မေတ္တာပို့ ဆုတောင်း အမျှဝေ - နိဿယ
နောက်ဆက်တွဲ - ပဋ္ဌာန်း ပစ္စယနိဒ္ဒေသပါဠိ
ဖားအောက်တောရ နံနက်ပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ်
နေ့စဉ် နံနက်ပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ်
ဘုရားအနေကဇာတင်ပါဠိတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ (သုံးကြိမ်)
(၁)
အနေကဇာတိသံသာရံ၊ သန္ဓာဝိဿံ အနိဗ္ဗိသံ။
ဂဟကာရံ ဂဝေသန္တော၊ ဒုက္ခာ ဇာတိ ပုနပ္ပုနံ။
ဂဟကာရက ဒိဋ္ဌောသိ၊ ပုန ဂေဟံ န ကာဟသိ။
သဗ္ဗာ တေ ဖာသုကာ ဘဂ္ဂါ၊ ဂဟကူဋံ ဝိသင်္ခတံ။
ဝိသင်္ခါရဂတံ စိတ္တံ၊ တဏှာနံ ခယမဇ္ဈဂါ။ (သုံးကြိမ်)
(ဓမ္မပဒ၊၃၆။ ၁၅၃-၁၅၄-ဂါထာ)
(၂)
ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ၊ ဣမဿုပ္ပါဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ၊ အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ။
အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ၊ ယတော ပဇာနာတိ သဟေတုဓမ္မံ။
(ဥဒါန၊၇၇။)
(၃)
ဣတိ ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ၊ ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ၊ ယဒိဒံ -- အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော၊ ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော၊ နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော၊ သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော၊ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော၊ ဝေဒနာ-နိရောဓာ တဏှာနိရောဓော၊ တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ။
ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ၊ အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ။
အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ၊ ယတော ခယံ ပစ္စယာနံ အဝေဒိ။
(ဥဒါန၊၇၈။)
(၄)
ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ၊ ဣမဿုပ္ပါဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ၊ ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ၊ ယဒိဒံ -- အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော၊ ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော၊ နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော၊ သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော၊ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော၊ ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော၊ တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါန-နိရောဓော၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ။
ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ၊ အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ။
ဝိဓူပယံ တိဋ္ဌတိ မာရသေနံ၊ သူရိယောဝ ဩဘာသယမန္တလိက္ခံ။
(ဥဒါန၊၇၉။)
(၅)
ဟေတုပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ အဓိပတိပစ္စယော၊ အနန္တရပစ္စယော၊ သမနန္တရပစ္စယော၊ သဟဇာတပစ္စယော၊ အညမညပစ္စယော၊ နိဿယပစ္စယော၊ ဥပနိဿယပစ္စယော၊ ပုရေဇာတပစ္စယော၊ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော၊ အာသေဝနပစ္စယော၊ ကမ္မပစ္စယော၊ ဝိပါကပစ္စယော၊ အာဟာရပစ္စယော၊ ဣန္ဒြိယပစ္စယော၊ ဈာနပစ္စယော၊ မဂ္ဂပစ္စယော၊ သမ္ပယုတ္တပစ္စယော၊ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော၊ အတ္ထိပစ္စယော၊ နတ္ထိပစ္စယော၊ ဝိဂတပစ္စယော၊ အဝိဂတပစ္စယောတိ။
(ဤနေရာတွင် ဟေတုပစ္စယောတိ အစရှိသော ပစ္စယနိဒ္ဒေသပါဠိကိုလည်း အနည်းဆုံး တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ကြရန် ဖြစ်ပါသည်။)
(၆)
ဇယန္တော ဗောဓိယာ မူလေ၊ သကျာနံ နန္ဒိဝဍ္ဎနော။
ဧဝမေဝ ဇယော ဟောတု၊ ဇယဿု ဇယမင်္ဂလေ။
အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ၊ သီသေ ပုထုဝိပုက္ခလေ။
အဘိသေကေ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ၊ အဂ္ဂပတ္တော ပမောဒတိ။
(၇)
သုနက္ခတ္တံ သုမင်္ဂလံ၊ သုပ္ပဘာတံ သုဟုဋ္ဌိတံ။
သုခဏော သုမုဟုတ္တော စ၊ သုယိဋ္ဌံ ဗြဟ္မစာရိသု။
ပဒက္ခိဏံ ကာယကမ္မံ၊ ဝါစာကမ္မံ ပဒက္ခိဏံ။
ပဒက္ခိဏံ မနောကမ္မံ၊ ပဏီဓိ တေ ပဒက္ခိဏေ။
ပဒက္ခိဏာနိ ကတွာန၊ လဘန္တ’တ္ထေ ပဒက္ခိဏေ။
တေ အတ္ထလဒ္ဓါ သုခိတာ၊ ဝိရူဠှာ ဗုဒ္ဓသာသနေ။
အရောဂါ သုခိတာ ဟောထ၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ။
(၈)
ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။
ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
သဗ္ဗဓမ္မာနုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။
ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
သဗ္ဗသံဃာနုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။
[မှတ်ချက်။ ။ “ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ”အစချီသည့် အဆုံး (၃)ဂါထာကို ညပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ် အားလုံး၏ အဆုံး၌လည်း ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ရန် ဖြစ်ပါသည်။]
နေ့စဉ် နံနက်ပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ်
သင်္ကန်း, ဆွမ်း, ကျောင်း, ဆေး ပစ္စည်းလေးပါးတို့၌ ပစ္စဝေက္ခဏာဆင်ခြင်ပုံပါဠိတော်
ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရံ ပဋိသေဝါမိ -- ‘ယာဝဒေဝ သီတဿ ပဋိဃာတာယ၊ ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယ၊ ဍံသ-မကသ-ဝါတာတပ-သရီသပသမ္ဖဿာနံ ပဋိဃာတာယ၊ ယာဝဒေဝ ဟိရိကောပီနပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ’။
ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝါမိ -- ‘နေဝ ဒဝါယ၊ န မဒါယ၊ န မဏ္ဍနာယ၊ န ဝိဘူသနာယ၊ ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ၊ ဝိဟိံသူပရတိယာ၊ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ၊ ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ၊ နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပါဒေဿာမိ၊ ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စ’။
ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော သေနာသနံ ပဋိသေဝါမိ -- ‘ယာဝဒေဝ သီတဿ ပဋိဃာတာယ၊ ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယ၊ ဍံသ-မကသ-ဝါတာတပ-သရီသပ-သမ္ဖဿာနံ ပဋိဃာတာယ၊ ယာဝဒေဝ ဥတုပရိဿယဝိနောဒနပဋိသလ္လာနာ-ရာမတ္ထံ’။
ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ ပဋိသေဝါမိ - ‘ယာဝဒေဝ ဥပ္ပန္နာနံ ဝေယျာဗာဓိကာနံ ဝေဒနာနံ ပဋိဃာတာယ၊ အဗျာပဇ္ဇပရမတာယ’။
(မ၊၁၊၁၂-၁၃။ အံ၊၂၊၃၄၁။)
သင်္ကန်း၌ ဆင်ခြင်ပုံ
ချမ်း-ပူကိုဖျက်၊ ခြင်-မှက်-လေ-နေ၊ ကင်း-မြွေလွှဲသုန်၊ ဟိရီဂုဏ်ကို၊ ကုန်စေတတ်စွာ၊ ကိုယ်အင်္ဂါကို၊ လုံပါစေလို၊ ကိုယ်ကို စံပယ်၊ ဆင်ပြင်မယ်ဟု၊ စိတ်ဝယ်မသန်း၊ ဤသင်္ကန်းကို၊ ဖုံးလွှမ်းသုံးဆောင်ပါသတည်း။
ဆွမ်း၌ ဆင်ခြင်ပုံ
ဤသည့်စားဖွယ်၊ အမယ်မယ်ကို၊ မြူးရယ်မာန်ကြွ၊ လှပရေဆင်း၊ ပြည့်ဖြိုးခြင်းငှာ၊ မသုံးပါဘူး၊ လေးဖြာဓာတ်ဆောင်၊ ဤကိုယ်ကောင်သည်၊ ရှည်အောင်တည်လျက်၊ အသက်မျှတန်း၊ မမောပန်းငြား၊ ဘုရားသာသနာ၊ ကျင့်နှစ်ဖြာကို၊ ကျင့်ပါနိုင်စေ၊ ဝေဒနာဟောင်း-သစ်၊ မဖြစ်စေရ၊ ယာပိုထ်မျှလစ်၊ ခပ်သိမ်းပြစ်ကို၊ မဖြစ်လေအောင်၊ ချမ်းမြေ့အောင်ဟု၊ သုံးဆောင်မှီဝဲပါသတည်း။
အိပ်ရာ-နေရာ ကျောင်း၌ ဆင်ခြင်ပုံ
ချမ်း-ပူကိုဖျက်၊ ခြင်-မှက်-လေ-နေ၊ ကင်း-မြွေ ဝေးမှု၊ ဥတုဘေးဘျမ်း၊ မသန်း ကင်းစင်၊ စိတ်ကြည်လင်ကြောင်း၊ နေရာကျောင်းကို၊ ကိန်းအောင်း မှီခိုပါသတည်း။
ဆေးအကပ်ခံရာ ဆေးဘုဉ်းပေးရာ ရေသောက်ရာ၌ ဆင်ခြင်ပုံ
ကျင်နာခံခက်၊ နှိပ်စက်ဖိစီး၊ ဖြစ်ပြီးဖြစ်လာ၊ ဝေဒနာကို၊ စွန့်ခွာပယ်လျှင်း၊ ဆင်းရဲကင်း၍၊ လူမင်းမြတ်စွာ၊ သာသနာကို၊ ကြည်သာရွှင်လန်း၊ ဖြည့်ကျင့်စွမ်းနိုင်ဖို့၊ ရည်မှန်းသုံးဆောင်ပါသတည်း။
ဖားအောက်တောရ ညပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ်
နေ့စဉ် ညပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ်
မဟာနမက္ကာရ ဘုရားရှိခိုး
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ (သုံးကြိမ်)
၁။ သုဂတံ သုဂတံ သေဋ္ဌံ၊ ကုသလံကုသလံ ဇဟံ။
အမတံ အမတံ သန္တံ၊ အသမံ အသမံ ဒဒံ။
သရဏံ သရဏံ လောကံ၊ အရဏံ အရဏံ ကရံ။
အဘယံ အဘယံ ဌာနံ၊ နာယကံ နာယကံ နမေ။
၂။ နယနသုဘဂကာယင်္ဂံ၊ မဓုရဝရသရောပေတံ။
အမိတဂုဏဂဏာဓာရံ၊ ဒသဗလမတုလံ ဝန္ဒေ။
၃။ ယော ဗုဒ္ဓေါ ဓိတိမာညဓာရကော၊ သံသာရေ အနုဘောသိ ကာယိကံ။
ဒုက္ခံ စေတသိကဉ္စ လောကတော၊ တံ ဝန္ဒေ နရဒေဝမင်္ဂလံ။
၄။ ဗာတ္တိံသတိလက္ခဏစိတြဒေဟံ၊ ဒေဟဇ္ဇုတိနိဂ္ဂတပဇ္ဇလန္တံ။
ပညာဓိတိသီလဂုဏောဃဝိန္ဒံ၊ ဝန္ဒေ မုနိမန္တိမဇာတိယုတ္တံ။
၅။ ပါတောဒယံ ဗာလဒိဝါကရံဝ၊ မဇ္ဈေ ယတီနံ လလိတံ သိရီဟိ။
ပုဏ္ဏိန္ဒုသင်္ကာသမုခံ အနေဇံ၊ ဝန္ဒာမိ သဗ္ဗညုမဟံ မုနိန္ဒံ။
၆။ ဥပေတပုညော ဝရဗောဓိမူလေ၊ သသေနမာရံ သုဂတော ဇိနိတွာ။
အဗောဇ္ဈိ ဗောဓိ ံ အရုဏောဒယမှိ၊ နမာမိ တံ မာရဇိနံ အဘင်္ဂံ။
၇။ ရာဂါဒိဆေဒါမလဉာဏခဂ္ဂံ၊ သတီသမညာဖလကာဘိဂါဟံ။
သီလောဃလင်္ကာရဝိဘူသိတံ တံ၊ နမာမိဘိညာဝရမိဒ္ဓုပေတံ။
၈။ ဒယာလယံ သဗ္ဗဓိ ဒုက္ကရံ ကရံ၊ ဘဝဏ္ဏဝါတိက္ကမမဂ္ဂတံ ဂတံ။
တိလောကနာထံ သုသမာဟိတံ ဟိတံ၊ သမန္တစက္ခုံ ပဏမာမိ တံမိတံ။
၉။ တဟိံ တဟိံ ပါရမိသဉ္စယံ စယံ၊ ဂတံ ဂတံ သဗ္ဘိ သုခပ္ပဒံ ပဒံ။
နရာနရာနံ သုခသမ္ဘဝံ ဘဝံ၊ နမာနမာနံ ဇိနပုင်္ဂဝံ ဂဝံ။
၁၀။ မဂ္ဂင်္ဂနာဝံ မုနိဒက္ခနာဝိကော၊ ဤဟာဖိယံ ဉာဏကရေန ဂါဟကော။
အာရုယှ ယော တာယ ဗဟူ ဘဝဏ္ဏဝါ၊ တာရေသိ တံ ဗုဒ္ဓမဃပ္ပဟံ နမေ။
၁၁။ သမတိံသတိပါရမိသမ္ဘရဏံ၊ ဝရဗောဓိဒုမေ စတုသစ္စဒသံ။
ဝရမိဒ္ဓိဂတံ နရဒေဝဟိတံ၊ တိဘဝူပသမံ ပဏမာမိ ဇိနံ။
၁၂။ သတပုညဇလက္ခဏိကံ ဝိရဇံ၊ ဂဂနူပမဓိံ ဓိတိမေရုသမံ။
ဇလဇူပမသီတလသီလယုတံ၊ ပထဝီသဟနံ ပဏမာမိ ဇိနံ။
၁၃။ ယော ဗုဒ္ဓေါ သုမတိ ဒိဝေ ဒိဝါကရောဝ၊ သောဘန္တော ရတိဇနနေ သိလာသနမှိ။
အာသီနော သိဝသုခဒံ အဒေသိ ဓမ္မံ၊ ဒေဝါနံ တမသဒိသံ နမာမိ နိစ္စံ။
၁၄။ ယော ပါဒပင်္ကဇမုဒုတ္တလရာဇိကေဟိ၊ လောကေဟိ တီဟိဝိကလေဟိ နိရာကုလေဟိ။
သမ္ပာပုဏေ နိရုပမေယျတမေဝ နာထော၊ တံ သဗ္ဗလောကမဟိတံ အသမံ နမာမိ။
၁၅။ ဗုဒ္ဓံ နရာနရသမောသရဏံ ဓိတတ္တံ၊ ပညာပဒီပဇုတိယာ ဝိဟတန္ဓကာရံ။
အတ္ထာဘိကာမနရဒေဝဟိတာဝဟံ တံ၊ ဝန္ဒာမိ ကာရုဏိကမဂ္ဂမနန္တဉာဏံ။
၁၆။ အခိလဂုဏနိဓာနော ယော မုနိန္ဒောပဂန္တွာ၊ ဝနမိသိပတနဝှံ သညတာနံ နိကေတံ။
တဟိမကုသလဆေဒံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တော၊ တမတုလမဘိကန္တံ ဝန္ဒနေယျံ နမာမိ။
၁၇။ သုစိပရိဝါရိတံ သုရုစိရပ္ပဘာဟိ ရတ္တံ၊ သိရိဝိသရာလယံ ဂုပိတမိန္ဒြိယေဟုပေတံ။
ရဝိသသိမဏ္ဍလပ္ပဘုတိလက္ခဏောပစိတ္တံ၊ သုရနရပူဇိတံ သုဂတမာဒရံ နမာမိ။
၁၈။ မဂ္ဂေါဠုမ္ပေန မုဟပဋိဃာသာဒိဥလ္လောလဝီစိံ၊
သံသာရောဃံ တရိ တမဘယံ ပါရပတ္တံ ပဇာနံ။
တာဏံ လေဏံ အသမသရဏံ ဧကတိတ္ထံ ပတိဋ္ဌံ၊
ပုညက္ခေတ္တံ ပရမသုခဒံ ဓမ္မရာဇံ နမာမိ။
၁၉။ ကဏ္ဍမ္ဗံမူလေ ပရဟိတကရော ယော မုနိန္ဒော နိသိန္နော၊
အစ္ဆေရံ သီဃံ နယနသုဘဂံ အာကုလဏ္ဏဂ္ဂိဇာလံ။
ဒုဇ္ဇာလဒ္ဓံသံ မုနိဘိဇဟိတံ ပါဋိဟေရံ အကာသိ၊
ဝန္ဒေ တံ သေဋ္ဌံ ပရမရတိဇံ ဣဒ္ဓိဓမ္မေဟုပေတံ။
၂၀။ မုနိန္ဒက္ကော ယေကော ဒယုဒယရုဏော ဉာဏဝိတ္ထိဏ္ဏဗိမ္ဗော၊
ဝိနေယျပ္ပါဏောဃံ ကမလကထိတံ ဓမ္မရံသီဝရေဟိ။
သုဗောဓေသိ သုဒ္ဓေ တိဘဝကုဟရေ ဗျာပိတက္ကိတ္တိနဉ္စ၊
တိလောကေကစ္စက္ခုံ ဒုခမသဟနံ တံ မဟေသိံ နမာမိ။
၂၁။ ယော ဇိနော အနေကဇာတိယံ သပုတ္တဒါရမင်္ဂဇီဝိတမ္ပိ၊
ဗောဓိပေမတော အလဂ္ဂမာနသော အဒါသိယေဝ အတ္ထိကဿ။
ဒါနပါရမိံ တတော ပရံ အပူရိ သီလပါရမာဒိကမ္ပိ၊
တာသမိဒ္ဓိယောပယာတမဂ္ဂတံ တမေကဒီပကံ နမာမိ။
၂၂။ ဒေဝါဒေဝါတိဒေဝံ နိဓနဝပုဓရံ မာရဘင်္ဂံ အဘင်္ဂံ၊
ဒီပံ ဒီပံ ပဇာနံ ဇယဝရသယနေ ဗောဓိပတ္တံဓိပတ္တံ။
ဗြဟ္မာဗြဟ္မာဂတာနံ ဝရဂိရကထိကံ ပါပဟီနံ ပဟီနံ၊
လောကာလောကာဘိရာမံ သတတမဘိနမေ တံ မုနိန္ဒံ မုနိန္ဒံ။
၂၃။ ဗုဒ္ဓေါ နိဂြောဓဗိမ္ဗော မုဒုကရစရဏော ဗြဟ္မဃောသေဏိဇင်္ဃော၊
ကောသစ္ဆာဒင်္ဂဇာတော ပုနရပိ သုဂတော သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ။
မူဒေါဒါတုဏ္ဏလောမော အထမပိ သုဂတော ဗြဟ္မုဇုဂ္ဂတ္တဘာဝေါ၊
နီလက္ခီ ဒီဃပဏှီ သုခုမမလဆဝီ ထောမျရသဂ္ဂသဂ္ဂီ။
၂၄။ စတ္တာလီသဂ္ဂဒန္တော သမကလပနဇော အန္တရံသပ္ပပီနော၊
စက္ကေနင်္ကိတပါဒေါ အဝိရဠဒသနော မာရဇုဿင်္ခပါဒေါ။
တိဋ္ဌန္တော နောနမန္တောဘယကရမုဒုနာ ဇဏ္ဏုကာနာမသန္တော၊
ဝဋ္ဋက္ခန္ဓော ဇိနော ဂေါတရုဏပခုမကော သီဟပုဗ္ဗဍ္ဎကာယော။
၂၅။ သတ္တပ္ပီနော စ ဒီဃင်္ဂုလိ မထ သုဂတော လောမကူပေကလောမော၊
သမ္ပန္နောဒါတဒါဌော ကနကသမတစော နီလမုဒ္ဓဂ္ဂလောမော။
သမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူလဇိဝှေါ အထ သီဟဟနုကော ဇာလိကပ္ပါဒဟတ္ထော၊
နာထော ဥဏှီသသီသော ဣတိဂုဏသဟိတံ တံ မဟေသိံ နမာမိ။
၂၆။ ဗုဒ္ဓေါဗုဒ္ဓေါတိဃောသော အတိဒုလ္လဘတရောကာ ကထာ ဗုဒ္ဓဘာဝေါ၊
လောကေ တသ္မာ ဝိဘာဝီ ဝိဝိဓဟိတသုခံ သာဓဝေါ ပတ္ထယန္တာ။
ဣဋ္ဌံ အတ္ထံ ဝဟန္တံ သုရနရမဟိတံ နိဗ္ဘယံ ဒက္ခိဏေယျံ၊
လောကာနံ နန္ဒိဝဍ္ဎံ ဒသဗလမသမံ တံ နမဿန္တု နိစ္စံ။
(အဋ္ဌကထာဆရာတော် အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ မထေရ်မြတ်၏ မဟာနမက္ကာရပါဠိ၊ ၁-၂၆-ဂါထာ)
ညပိုင်း ဝတ်ရွတ်စဉ် (ပိုင်းခြား၍ ရွတ်ဖတ်ရန်)
ပရိတ်ကြီးပါဠိတော်
၁။ သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု၊ အတြာ’ဂစ္ဆန္တု ဒေဝတာ။
သဒ္ဓမ္မံ မုနိရာဇဿ၊ သုဏန္တု သဂ္ဂမောက္ခဒံ။
၂။ ဓမ္မဿဝနကာလော အယံ ဘဒန္တာ။ (သုံးကြိမ်)
၃။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ (သုံးကြိမ်)
၄။ ယေ သန္တာ သန္တစိတ္တာ, တိသရဏသရဏာ, ဧတ္ထ လောကန္တရေ ဝါ။
ဘုမ္မာဘုမ္မာ စ ဒေဝါ, ဂုဏ-ဂဏ-ဂဟဏ-ဗျာဝဋာ သဗ္ဗကာလံ။
ဧတေ အာယန္တု ဒေဝါ, ဝရ-ကနက-မယေ, မေရုရာဇေ ဝသန္တော၊
သန္တော သန္တောသဟေတုံ, မုနိ-ဝရ-ဝစနံ, သောတုမဂ္ဂံ သမဂ္ဂံ။
၅။ သဗ္ဗေသု စက္ကဝါဠေသု၊ ယက္ခာ ဒေဝါ စ ဗြဟ္မနော။
ယံ အမှေဟိ ကတံ ပုညံ၊ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိသာဓကံ။
၆။ သဗ္ဗေ တံ အနုမောဒိတွာ၊ သမဂ္ဂါ သာသနေ ရတာ။
ပမာဒရဟိတာ ဟောန္တု၊ အာရက္ခာသု ဝိသေသတော။
၇။ သာသနဿ စ လောကဿ၊ ဝုဍ္ဎီ ဘဝတု သဗ္ဗဒါ။
သာသနမ္ပိ စ လောကဉ္စ၊ ဒေဝါ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒါ။
၈။ သဒ္ဓိံ ဟောန္တု သုခီ သဗ္ဗေ၊ ပရိဝါရေဟိ အတ္တနော။
အနီဃာ သုမနာ ဟောန္တု၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ။
၉။ ရာဇတော ဝါ စောရတော ဝါ
မနုဿတော ဝါ အမနုဿတော ဝါ
အဂ္ဂိတော ဝါ ဥဒကတော ဝါ
ပိသာစတော ဝါ ခါဏုကတော ဝါ
ကဏ္ဋကတော ဝါ နက္ခတ္တတော ဝါ
ဇနပဒရောဂတော ဝါ အသဒ္ဓမ္မတော ဝါ
အသန္ဒိဋ္ဌိတော ဝါ အသပ္ပုရိသတော ဝါ
စဏ္ဍ-ဟတ္ထိ-အဿ-မိဂ-ဂေါဏ-ကုက္ကုရ-အဟိ-ဝိစ္ဆိက-မဏိသပ္ပ-ဒီပိ-အစ္ဆ-တရစ္ဆ-သူကရ-မဟိံသ-ယက္ခ-ရက္ခသာဒီဟိ
နာနာဘယတော ဝါ နာနာရောဂတော ဝါ
နာနာဥပဒ္ဒဝတော ဝါ အာရက္ခံ ဂဏှန္တု။
၁။ မင်္ဂလသုတ်
၁၀။ ယံ မင်္ဂလံ ဒွါဒသဟိ၊ စိန္တယိံသု သဒေဝကာ။
သောတ္ထာနံ နာဓိဂစ္ဆန္တိ၊ အဋ္ဌတ္တိံသဉ္စ မင်္ဂလံ။
၁၁။ ဒေသိတံ ဒေဝဒေဝေန၊ သဗ္ဗပါပဝိနာသနံ။
သဗ္ဗလောကဟိတတ္ထာယ၊ မင်္ဂလံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၁၂။ ဧဝံ မေ သုတံ --
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ
ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။
အထ ခေါ အညတရာ ဒေဝတာ
အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ
ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ
ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ
ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။
ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ
ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ။
၁၃။ ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စ၊ မင်္ဂလာနိ အစိန္တယုံ။
အာကင်္ခမာနာ သောတ္ထာနံ၊ ဗြူဟိ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၁၄။ အသေဝနာ စ ဗာလာနံ၊ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ။
ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၁၅။ ပတိရူပဒေသဝါသော စ၊ ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ။
အတ္တသမ္မာပဏိဓိ စ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၁၆။ ဗာဟုသစ္စဉ္စ သိပ္ပဉ္စ၊ ဝိနယော စ သုသိက္ခိတော။
သုဘာသိတာ စ ယာ ဝါစာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၁၇။ မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ၊ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော။
အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၁၈။ ဒါနဉ္စ ဓမ္မစရိယာ စ၊ ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟော။
အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၁၉။ အာရတီ ဝိရတီ ပါပါ၊ မဇ္ဇပါနာ စ သံယမော။
အပ္ပမာဒေါ စ ဓမ္မေသု၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၂၀။ ဂါရဝေါ စ နိဝါတော စ၊ သန္တုဋ္ဌိ စ ကတညုတာ။
ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၂၁။ ခန္တီ စ သောဝစဿတာ၊ သမဏာနဉ္စ ဒဿနံ။
ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၂၂။ တပေါ စ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ၊ အရိယသစ္စာန ဒဿနံ။
နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ စ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၂၃။ ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟိ၊ စိတ္တံ ယဿ န ကမ္ပတိ။
အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ၊ ဧတံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
၂၄။ ဧတာဒိသာနိ ကတွာန၊ သဗ္ဗတ္ထ မပရာဇိတာ။
သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တံ တေသံ မင်္ဂလ’မုတ္တမံ။
မင်္ဂလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၂။ ရတနသုတ်
၂၅။ ပဏိဓာနတော ပဋ္ဌာယ တထာဂတဿ ဒသ ပါရမိယော၊
ဒသ ဥပပါရမိယော, ဒသ ပရမတ္ထပါရမိယောတိ
သမတိံသ ပါရမိယော, ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂေ၊
လောကတ္ထစရိယံ ဉာတတ္ထစရိယံ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယန္တိ
တိဿော စရိယာယော ပစ္ဆိမဘဝေ ဂဗ္ဘဝေါက္ကန္တိံ
ဇာတိံ အဘိနိက္ခမနံ ပဓာနစရိယံ ဗောဓိပလ္လင်္ကေ
မာရဝိဇယံ သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိဝေဓံ
ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ နဝ လောကုတ္တရဓမ္မေတိ
သဗ္ဗေပိ’မေ ဗုဒ္ဓဂုဏေ အာဝဇ္ဇေတွာ
ဝေသာလိယာ တီသု ပါကာရန္တရေသု
တိယာမရတ္တိံ ပရိတ္တံ ကရောန္တော
အာယသ္မာ အာနန္ဒတ္ထေရော ဝိယ
ကာရုညစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ --
၂၆။ ကောဋီသတသဟဿေသု၊ စက္ကဝါဠေသု ဒေဝတာ။
ယဿာ’ဏံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ၊ ယဉ္စ ဝေသာလိယာ ပုရေ။
၂၇။ ရောဂါမနုဿဒုဗ္ဘိက္ခ-သမ္ဘူတံ တိဝိဓံ ဘယံ။
ခိပ္ပ’မန္တရဓာပေသိ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၂၈။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ။
သဗ္ဗေဝ ဘူတာ သုမနာ ဘဝန္တု၊ အထောပိ သက္ကစ္စ သုဏန္တု ဘာသိတံ။
၂၉။ တသ္မာ ဟိ ဘူတာ နိသာမေထ သဗ္ဗေ၊ မေတ္တံ ကရောထ မာနုသိယာ ပဇာယ။
ဒိဝါ စ ရတ္တော စ ဟရန္တိ ယေ ဗလိ ံ၊ တသ္မာ ဟိ နေ ရက္ခထ အပ္ပမတ္တာ။
၃၀။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။
န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊ ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ၊
ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၃၁။ ခယံ ဝိရာဂံ အမတံ ပဏီတံ၊ ယဒဇ္ဈဂါ သကျမုနီ သမာဟိတော။
န တေန ဓမ္မေန သမတ္ထိ ကိဉ္စိ၊ ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ၊
ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၃၂။ ယံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော ပရိဝဏ္ဏယီ သုစိံ၊ သမာဓိ’မာနန္တရိကညမာဟု။
သမာဓိနာ တေန သမော န ဝိဇ္ဇတိ၊ ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ၊
ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၃၃။ ယေ ပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌ သတံ ပသတ္ထာ၊ စတ္တာရိ ဧတာနိ ယုဂါနိ ဟောန္တိ။
တေ ဒက္ခိဏေယျာ သုဂတဿ သာဝကာ၊ ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနိ။
ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၃၄။ ယေ သုပ္ပယုတ္တာ မနသာ ဒဠှေန၊ နိက္ကာမိနော ဂေါတမသာသနမှိ။
တေ ပတ္တိပတ္တာ အမတံ ဝိဂယှ၊ လဒ္ဓါ မုဓာ နိဗ္ဗုတိံ ဘုဉ္ဇမာနာ။
ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၃၅။ ယထိန္ဒခီလော ပထဝိဿိတော သိယာ၊ စတုဗ္ဘိ ဝါတေဟိ အသမ္ပကမ္ပိယော။
တထူပမံ သပ္ပုရိသံ ဝဒါမိ၊ ယော အရိယသစ္စာနိ အဝေစ္စ ပဿတိ။
ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၃၆။ ယေ အရိယသစ္စာနိ ဝိဘာဝယန္တိ၊ ဂမ္ဘီရပညေန သုဒေသိတာနိ။
ကိဉ္စာပိ တေ ဟောန္တိ ဘုသံ ပမတ္တာ၊ န တေ ဘဝံ အဋ္ဌမ’မာဒိယန္တိ။
ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၃၇။ သဟာဝဿ ဒဿနသမ္ပဒါယ၊ တယဿု ဓမ္မာ ဇဟိတာ ဘဝန္တိ။
သက္ကာယဒိဋ္ဌီ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ၊ သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ယဒတ္ထိ ကိဉ္စိ။
၃၈။ စတူဟပါယေဟိ စ ဝိပ္ပမုတ္တော၊ ဆ စာဘိဌာနာနိ အဘဗ္ဗ ကာတုံ။
ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၃၉။ ကိဉ္စာပိ သော ကမ္မ ကရောတိ ပါပကံ၊ ကာယေန ဝါစာ ဥဒ စေတသာ ဝါ။
အဘဗ္ဗ သော တဿ ပဋိစ္ဆဒါယ၊ အဘဗ္ဗတာ ဒိဋ္ဌပဒဿ ဝုတ္တာ။
ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၄၀။ ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထ ဖုဿိတဂ္ဂေ၊ ဂိမှာနမာသေ ပဌမသ္မိံ ဂိမှေ။
တထူပမံ ဓမ္မဝရံ အဒေသယိ၊ နိဗ္ဗာနဂါမိံ ပရမံဟိတာယ။
ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၄၁။ ဝရော ဝရညူ ဝရဒေါ ဝရာဟရော၊ အနုတ္တရော ဓမ္မဝရံ အဒေသယိ။
ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၄၂။ ခီဏံ ပုရာဏံ နဝ နတ္ထိသမ္ဘဝံ၊ ဝိရတ္တစိတ္တာ’ယတိကေ ဘဝသ္မိံ။
တေ ခီဏဗီဇာ အဝိရူဠှိဆန္ဒာ၊ နိဗ္ဗန္တိ ဓီရာ ယထာယံ ပဒီပေါ။
ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၄၃။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ။
တထာဂတံ ဒေဝမနုဿပူဇိတံ၊ ဗုဒ္ဓံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၄၄။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ။
တထာဂတံ ဒေဝမနုဿပူဇိတံ၊ ဓမ္မံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၄၅။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ။
တထာဂတံ ဒေဝမနုဿပူဇိတံ၊ သံဃံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတု။
ရတနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၃။ မေတ္တသုတ်
၄၆။ ယဿာ’နုဘာဝတော ယက္ခာ၊ နေဝ ဒဿေန္တိ ဘီသနံ။
ယမှိ စေဝါ’နုယုဉ္ဇန္တော၊ ရတ္တိန္ဒိဝ’မတန္ဒိတော။
၄၇။ သုခံ သုပတိ သုတ္တော စ၊ ပါပံ ကိဉ္စိ န ပဿတိ။
ဧဝမာဒိဂုဏူပေတံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၄၈။ ကရဏီယ’မတ္ထကုသလေန၊ ယန္တ သန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ။
သက္ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ၊ သုဝစော စဿ မုဒု အနတိမာနီ။
၄၉။ သန္တုဿကော စ သုဘရော စ၊ အပ္ပကိစ္စော စ သလ္လဟုကဝုတ္တိ။
သန္တိန္ဒြိယော စ နိပကော စ၊ အပ္ပဂဗ္ဘော ကုလေသွ’နနုဂိဒ္ဓေါ။
၅၀။ န စ ခုဒ္ဒ’မာစရေ ကိဉ္စိ၊ ယေန ဝိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျုံ။
သုခိနော ဝ ခေမိနော ဟောန္တု၊ သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။
၅၁။ ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထိ၊ တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝ’နဝသေသာ။
ဒီဃာ ဝါ ယေ ဝ မဟန္တာ၊ မဇ္ဈိမာ ရဿကာ အဏုကထူလာ။
၅၂။ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ယေဝ အဒိဋ္ဌာ၊ ယေ ဝ ဒူရေ ဝသန္တိ အဝိဒူရေ။
ဘူတာ ဝ သမ္ဘဝေသီ ဝ၊ သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။
၅၃။ န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ၊ နာတိမညေထ ကတ္ထစိ န ကဉ္စိ။
ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည၊ နာညမညဿ ဒုက္ခ’မိစ္ဆေယျ။
၅၄။ မာတာ ယထာ နိယံ ပုတ္တ-မာယုသာ ဧကပုတ္တ’မနုရက္ခေ။
ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု၊ မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏံ။
၅၅။ မေတ္တဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မိ၊ မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏံ။
ဥဒ္ဓံ အဓော စ တိရိယဉ္စ၊ အသမ္ဗာဓံ အဝေရ’မသပတ္တံ။
၅၆။ တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ဝ၊ သယာနော ယာဝတာ’ဿ ဝိတမိဒ္ဓေါ။
ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျ၊ ဗြဟ္မ’မေတံ ဝိဟာရ’မိဓ မာဟု။
၅၇။ ဒိဋ္ဌိဉ္စ အနုပဂ္ဂမ္မ၊ သီလဝါ ဒဿနေန သမ္ပန္နော။
ကာမေသု ဝိနေယျ ဂေဓံ၊ န ဟိ ဇာတု’ဂ္ဂဗ္ဘသေယျ ပုန ရေတိ။
မေတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၄။ ခန္ဓသုတ်
၅၈။ သဗ္ဗာသီဝိသဇာတီနံ၊ ဒိဗ္ဗမန္တာဂဒံ ဝိယ။
ယံ နာသေတိ ဝိသံ ဃောရံ၊ သေသဉ္စာပိ ပရိဿယံ။
၅၉။ အာဏာက္ခေတ္တမှိ သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗပါဏိနံ။
သဗ္ဗသောပိ နိဝါရေတိ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၆၀။ ဝိရူပက္ခေဟိ မေ မေတ္တံ၊ မေတ္တံ ဧရာပထေဟိ မေ။
ဆဗျာပုတ္တေဟိ မေ မေတ္တံ၊ မေတ္တံ ကဏှာဂေါတမကေဟိ စ။
၆၁။ အပါဒကေဟိ မေ မေတ္တံ၊ မေတ္တံ ဒွိပါဒကေဟိ မေ။
စတုပ္ပဒေဟိ မေ မေတ္တံ၊ မေတ္တံ ဗဟုပ္ပဒေဟိ မေ။
၆၂။ မာ မံ အပါဒကော ဟိံသိ၊ မာ မံ ဟိံသိ ဒွိပါဒကော။
မာ မံ စတုပ္ပဒေါ ဟိံသိ၊ မာ မံ ဟိံသိ ဗဟုပ္ပဒေါ။
၆၃။ သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ၊ သဗ္ဗေ ဘူတာ စ ကေဝလာ။
သဗ္ဗေ ဘဒြာနိ ပဿန္တု၊ မာ ကဉ္စိ ပါပ’မာဂမာ။
၆၄။ အပ္ပမာဏော ဗုဒ္ဓေါ၊ အပ္ပမာဏော ဓမ္မော၊
အပ္ပမာဏော သံဃော၊ ပမာဏဝန္တာနိ သရီသပါနိ။
အဟိ ဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ၊ ဥဏ္ဏနာဘီ သရဗူ မူသိကာ။
၆၅။ ကတာ မေ ရက္ခာ, ကတံ မေ ပရိတ္တံ၊ ပဋိက္ကမန္တု ဘူတာနိ။
သောဟံ နမော ဘဂဝတော၊ နမော သတ္တန္နံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ။
ခန္ဓသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၅။ မောရသုတ်
၆၆။ ပူရေန္တံ ဗောဓိသမ္ဘာရေ၊ နိဗ္ဗတ္တံ မောရယောနိယံ။
ယေန သံဝိဟိတာရက္ခံ၊ မဟာသတ္တံ ဝနေစရာ။
၆၇။ စိရဿံ ဝါယမန္တာပိ၊ နေဝ သက္ခိံသု ဂဏှိတုံ။
“ဗြဟ္မမန္တ”န္တိ အက္ခာတံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၆၈။ ဥဒေတ’ယံ စက္ခုမာ ဧကရာဇာ၊ ဟရိဿဝဏ္ဏော ပထဝိပ္ပဘာသော။
တံ တံ နမဿာမိ ဟရိဿဝဏ္ဏံ ပထဝိပ္ပဘာသံ၊ တယာ’ဇ္ဇ ဂုတ္တာ ဝိဟရေမု ဒိဝသံ။
၆၉။ ယေ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဒဂူ သဗ္ဗဓမ္မေ၊ တေ မေ နမော, တေ စ မံ ပါလယန္တု။
နမတ္ထု ဗုဒ္ဓါနံ, နမတ္ထု ဗောဓိယာ၊ နမော ဝိမုတ္တာနံ, နမော ဝိမုတ္တိယာ။
ဣမံ သော ပရိတ္တံ ကတွာ၊ မောရော စရတိ ဧသနာ။
၇၀။ အပေတ’ယံ စက္ခုမာ ဧကရာဇာ၊ ဟရိဿဝဏ္ဏော ပထဝိပ္ပဘာသော။
တံ တံ နမဿာမိ ဟရိဿဝဏ္ဏံ ပထဝိပ္ပဘာသံ၊ တယာ’ဇ္ဇ ဂုတ္တာ ဝိဟရေမု ရတ္တိံ။
၇၁။ ယေ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဒဂူ သဗ္ဗဓမ္မေ၊ တေ မေ နမော, တေ စ မံ ပါလယန္တု။
နမတ္ထု ဗုဒ္ဓါနံ, နမတ္ထု ဗောဓိယာ၊ နမော ဝိမုတ္တာနံ, နမော ဝိမုတ္တိယာ။
ဣမံ သော ပရိတ္တံ ကတွာ၊ မောရော ဝါသ’မကပ္ပယိ။
မောရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၆။ ဝဋ္ဋသုတ်
၇၂။ ပူရေန္တံ ဗောဓိသမ္ဘာရေ၊ နိဗ္ဗတ္တံ ဝဋ္ဋဇာတိယံ။
ယဿ တေဇေန ဒါဝဂ္ဂိ၊ မဟာသတ္တံ ဝိဝဇ္ဇယိ။
၇၃။ ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ၊ လောကနာထေန ဘာသိတံ။
ကပ္ပဋ္ဌာယိံ မဟာတေဇံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၇၄။ အတ္ထိ လောကေ သီလဂုဏော၊ သစ္စံ သောစေယျ’နုဒ္ဒယာ။
တေန သစ္စေန ကာဟာမိ၊ သစ္စကိရိယ’မုတ္တမံ။
၇၅။ အာဝေဇ္ဇေတွာ ဓမ္မဗလံ၊ သရိတွာ ပုဗ္ဗကေ ဇိနေ။
သစ္စဗလ’မဝဿာယ၊ သစ္စကိရိယ’မကာသဟံ။
၇၆။ သန္တိ ပက္ခာ အပတနာ၊ သန္တိ ပါဒါ အဝဉ္စနာ။
မာတာ ပိတာ စ နိက္ခန္တာ၊ ဇာတဝေဒ ပဋိက္ကမ။
၇၇။ သဟ သစ္စေ ကတေ မယှံ၊ မဟာပဇ္ဇလိတော သိခီ။
ဝဇ္ဇေသိ သောဠသ ကရီသာနိ၊ ဥဒကံ ပတွာ ယထာ သိခီ။
သစ္စေန မေ သမော နတ္ထိ၊ ဧသာ မေ သစ္စပါရမီ။
ဝဋ္ဋသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၇။ ဓဇဂ္ဂသုတ်
၇၈။ ယဿာ’နုဿရဏေနာပိ၊ အန္တလိက္ခေပိ ပါဏိနော။
ပတိဋ္ဌ’မဓိဂစ္ဆန္တိ၊ ဘူမိယံ ဝိယ သဗ္ဗထာ။
၇၉။ သဗ္ဗုပဒ္ဒဝဇာလမှာ၊ ယက္ခစောရာဒိသမ္ဘဝါ။
ဂဏနာ န စ မုတ္တာနံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၈၀။ ဧဝံ မေ သုတံ --
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ
ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။
၈၁။ တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ - “ဘိက္ခဝေါ”တိ။
“ဘဒန္တေ”တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ။
ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ --
ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ
ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ။
အထ ခေါ ဘိက္ခဝေ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော
ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ --
“သစေ မာရိသာ ဒေဝါနံ သင်္ဂါမဂတာနံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ
ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
မမေဝ တသ္မိံ သမယေ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ။
မမံ ဟိ ဝေါ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ
ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
သော ပဟီယိဿတိ။
၈၂။ နော စေ မေ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊
အထ ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ။
ပဇာပတိဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ
ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
သော ပဟီယိဿတိ။
၈၃။ နော စေ ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊
အထ ဝရုဏဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ။
ဝရုဏဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ
ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
သော ပဟီယိဿတိ။
၈၄။ နော စေ ဝရုဏဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊
အထ ဤသာနဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ။
ဤသာနဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ
ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
သော ပဟီယိဿတီ”တိ။
၈၅။ တံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ
သက္ကဿ ဝါ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊
ပဇာပတိဿ ဝါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊
ဝရုဏဿ ဝါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊
ဤသာနဿ ဝါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ
ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
သော ပဟီယေထာပိ နောပိ ပဟီယေထ။
၈၆။ တံ ကိဿ ဟေတု?
သက္ကော ဟိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝါနမိန္ဒော
အဝီတရာဂေါ အဝီတဒေါသော အဝီတမောဟော
ဘီရု ဆမ္ဘီ ဥတြာသီ ပလာယီတိ။
၈၇။ အဟဉ္စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧဝံ ဝဒါမိ၊
သစေ တုမှာကံ ဘိက္ခဝေ
အရညဂတာနံ ဝါ ရုက္ခမူလဂတာနံ ဝါ
သုညာဂါရဂတာနံ ဝါ
ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
မမေဝ တသ္မိံ သမယေ အနုဿရေယျာထ --
၈၈။ “ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ,
ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော, သုဂတော, လောကဝိဒူ,
အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ,
သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ, ဗုဒ္ဓေါ, ဘဂဝါ”တိ။
၈၉။ မမံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ
ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
သော ပဟီယိဿတိ။
၉၀။ နော စေ မံ အနုဿရေယျာထ၊
အထ ဓမ္မံ အနုဿရေယျာထ --
၉၁။ “သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော,
သန္ဒိဋ္ဌိကော, အကာလိကော,
ဧဟိပဿိကော, ဩပနေယျိကော,
ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ”တိ။
၉၂။ ဓမ္မံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ
ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
သော ပဟီယိဿတိ။
၉၃။ နော စေ ဓမ္မံ အနုဿရေယျာထ၊
အထ သံဃံ အနုဿရေယျာထ --
၉၄။ “သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,
ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,
ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,
သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,
ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ၊
ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော
အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော
ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော
အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ”တိ။
၉၅။ သံဃံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ
ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊
သော ပဟီယိဿတိ။
၉၆။ တံ ကိဿ ဟေတု?
တထာဂတော ဟိ ဘိက္ခဝေ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ
ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော
အဘီရု အစ္ဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီတိ။
၉၇။ ဣဒ’မဝေါစ ဘဂဝါ။ ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော
အထာ’ပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ --
၉၈။ အရညေ ရုက္ခမူလေ ဝါ၊ သုညာဂါရေ ဝ ဘိက္ခဝေါ။
အနုဿရေထ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဘယံ တုမှာက နော သိယာ။
၉၉။ နော စေ ဗုဒ္ဓံ သရေယျာထ၊ လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ။
အထ ဓမ္မံ သရေယျာထ၊ နိယျာနိကံ သုဒေသိတံ။
၁၀ဝ။နော စေ ဓမ္မံ သရေယျာထ၊ နိယျာနိကံ သုဒေသိတံ။
အထ သံဃံ သရေယျာထ၊ ပုညက္ခေတ္တံ အနုတ္တရံ။
၁၀၁။ ဧဝံ ဗုဒ္ဓံ သရန္တာနံ၊ ဓမ္မံ သံဃဉ္စ ဘိက္ခဝေါ။
ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊ လောမဟံသော န ဟေဿတိ။
ဓဇဂ္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၈။ အာဋာနာဋိယသုတ်
၁၀၂။ အပ္ပသန္နေဟိ နာထဿ၊ သာသနေ သာဓု သမ္မတေ။
အမနုဿေဟိ စဏ္ဍေဟိ၊ သဒါ ကိဗ္ဗိသကာရိဘိ။
၁၀၃။ ပရိသာနံ စတဿန္နံ၊ အဟိံသာယ စ ဂုတ္တိယာ။
ယံ ဒေသေသိ မဟာဝီရော၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၁၀၄။ ဝိပဿိဿ စ နမတ္ထု၊ စက္ခုမန္တဿ သိရီမတော။
သိခိဿပိ စ နမတ္ထု၊ သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပိနော။
၁၀၅။ ဝေဿဘုဿ စ နမတ္ထု၊ နှာတကဿ တပဿိနော။
နမတ္ထု ကကုသန္ဓဿ၊ မာရသေနာပမဒ္ဒိနော။
၁၀၆။ ကောဏာဂမနဿ နမတ္ထု၊ ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော။
ကဿပဿ စ နမတ္ထု၊ ဝိပ္ပမုတ္တဿ သဗ္ဗဓိ။
၁၀၇။ အင်္ဂီရသဿ နမတ္ထု၊ သကျပုတ္တဿ သိရီမတော။
ယော ဣမံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနံ။
၁၀၈။ ယေ စာပိ နိဗ္ဗုတာ လောကေ၊ ယထာဘူတံ ဝိပဿိသုံ။
တေ ဇနာ အပိသုဏာ’ထ၊ မဟန္တာ ဝီတသာရဒါ။
၁၀၉။ ဟိတံ ဒေဝမနုဿာနံ၊ ယံ နမဿန္တိ ဂေါတမံ။
ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ၊ မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ။
၁၁၀။ ဧတေ စညေ စ သမ္ဗုဒ္ဓါ၊ အနေကသတကောဋိယော။
သဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓါ’သမသမာ၊ သဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓါ မဟိဒ္ဓိကာ။
၁၁၁။ သဗ္ဗေ ဒသဗလူပေတာ၊ ဝေသာရဇ္ဇေဟု’ပါဂတာ။
သဗ္ဗေ တေ ပဋိဇာနန္တိ၊ အာသဘံ ဌာန’မုတ္တမံ။
၁၁၂။ သီဟနာဒံ နဒန္တေ’တေ၊ ပရိသာသု ဝိသာရဒါ။
ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တိ၊ လောကေ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ။
၁၁၃။ ဥပေတာ ဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ၊ အဋ္ဌာရသဟိ နာယကာ။
ဗာတ္တိံသလက္ခဏူပေတာ၊ သီတာနုဗျဉ္ဇနာဓရာ။
၁၁၄။ ဗျာမပ္ပဘာယ သုပ္ပဘာ၊ သဗ္ဗေ တေ မုနိကုဉ္ဇရာ။
ဗုဒ္ဓါ သဗ္ဗညုနော ဧတေ၊ သဗ္ဗေ ခီဏာသဝါ ဇိနာ။
၁၁၅။ မဟာပဘာ မဟာတေဇာ၊ မဟာပညာ မဟဗ္ဗလာ။
မဟာကာရုဏိကာ ဓီရာ၊ သဗ္ဗေသာနံ သုခါဝဟာ။
၁၁၆။ ဒီပါ နာထာ ပတိဋ္ဌာ စ၊ တာဏာ လေဏာ စ ပါဏိနံ။
ဂတီ ဗန္ဓူ မဟဿာသာ၊ သရဏာ စ ဟိတေသိနော။
၁၁၇။ သဒေဝကဿ လောကဿ၊ သဗ္ဗေ ဧတေ ပရာယဏာ။
တေသာ’ဟံ သိရသာ ပါဒေ၊ ဝန္ဒာမိ ပုရိသုတ္တမေ။
၁၁၈။ ဝစသာ မနသာ စေဝ၊ ဝန္ဒာမေ’တေ တထာဂတေ။
သယနေ အာသနေ ဌာနေ၊ ဂမနေ စာပိ သဗ္ဗဒါ။
၁၁၉။ သဒါ သုခေန ရက္ခန္တု၊ ဗုဒ္ဓါ သန္တိကရာ တုဝံ။
တေဟိ တွံ ရက္ခိတော သန္တော၊ မုတ္တော သဗ္ဗဘယေဟိ စ။
၁၂၀။ သဗ္ဗရောဂါ ဝိနီမုတ္တော၊ သဗ္ဗသန္တာပဝဇ္ဇိတော။
သဗ္ဗဝေရ’မတိက္ကန္တော၊ နိဗ္ဗုတော စ တုဝံ ဘဝ။
၁၂၁။ တေသံ သစ္စေန သီလေန၊ ခန္တိမေတ္တာဗလေန စ။
တေပိ အမှေ’နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၁၂၂။ပုရတ္ထိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ ဘူတာ မဟိဒ္ဓိကာ။
တေပိ အမှေ’နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၁၂၃။ ဒက္ခိဏသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ ဒေဝါ မဟိဒ္ဓိကာ။
တေပိ အမှေ’နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၁၂၄။ ပစ္ဆိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ နာဂါ မဟိဒ္ဓိကာ။
တေပိ အမှေ’နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၁၂၅။ ဥတ္တရသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ ယက္ခာ မဟိဒ္ဓိကာ။
တေပိ အမှေ’နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၁၂၆။ ပုရတ္ထိမေန ဓတရဋ္ဌော၊ ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော။
ပစ္ဆိမေန ဝိရူပက္ခော၊ ကုဝေရော ဥတ္တရံ ဒိသံ။
၁၂၇။ စတ္တာရော တေ မဟာရာဇာ၊ လောကပါလာ ယဿသိနော။
တေပိ အမှေ’နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၁၂၈။ အာကာသဋ္ဌာ စ ဘူမဋ္ဌာ၊ ဒေဝါ နာဂါ မဟိဒ္ဓိကာ။
တေပိ အမှေ’နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၁၂၉။ ဣဒ္ဓိမန္တော စ ယေ ဒေဝါ၊ ဝသန္တာ ဣဓ သာသနေ။
တေပိ အမှေ’နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၁၃၀။ သဗ္ဗီတိယော ဝိဝဇ္ဇန္တု၊ သောကော ရောဂေါ ဝိနဿတု။
မာ တေ ဘဝန္တွန္တရာယာ၊ သုခီ ဒီဃာယုကော ဘဝ။
၁၃၁။ အဘိဝါဒနသီလိဿ၊ နိစ္စံ ဝုဍ္ဎာပစာယိနော။
စတ္တာရော ဓမ္မာ ဝဍ္ဎန္တိ၊ အာယုဝဏ္ဏော သုခံ ဗလံ။
အာဋာနာဋိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၉။ အင်္ဂုလိမာလသုတ်
၁၃၂။ပရိတ္တံ ယံ ဘဏန္တဿ၊ နိသိန္နဋ္ဌာနဓောဝနံ။
ဥဒကမ္ပိ ဝိနာသေတိ၊ သဗ္ဗေမေဝ ပရိဿယံ။
၁၃၃။သောတ္ထိနာ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ၊ ယဉ္စ သာဓေတိ တင်္ခဏေ။
ထေရဿ’င်္ဂုလိမာလဿ၊ လောက နာထေန ဘာသိတံ။
ကပ္ပဋ္ဌာယိံ မဟာတေဇံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၁၃၄။ ယတော’ဟံ ဘဂိနိ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော
နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ။
တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ ဟောတု သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿ။
အင်္ဂုလိမာလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၁၀။ ဗောဇ္ဈင်သုတ်များ
(က) ပဌမဂိလာနသုတ်
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ပိပ္ပလိဂုဟာယံ ဝိဟရတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော။ အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ။ နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ဧတဒဝေါစ --
“ကစ္စိ တေ ကဿပ ခမနီယံ ကစ္စိ ယာပနီယံ? ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ၊ နော အဘိက္ကမန္တိ၊ ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော အဘိက္ကမော”တိ? “န မေ ဘန္တေ ခမနီယံ၊ န ယာပနီယံ။ ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ၊ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော ပဋိက္ကမော”တိ။
“သတ္တိမေ ကဿပ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ မယာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ။ ကတမေ သတ္တ?—
သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ကဿပ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ကဿပ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ကဿပ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ကဿပ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ကဿပ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ကဿပ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ကဿပ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဣမေ ခေါ ကဿပ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ မယာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီ”တိ။
“တဂ္ဃ ဘဂဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ တဂ္ဃ သုဂတ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”တိ။
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ အတ္တမနော အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ။ ဝုဋ္ဌဟိ စာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တမှာ အာဗာဓာ။ တထာပဟီနော စာယသ္မတော မဟာကဿပဿ သော အာဗာဓော အဟောသီတိ။
(သံ၊၃၊၇၁-၇၂၊ စာပိုဒ်၊၁၉၅။)
(ခ) ဒုတိယဂိလာနသုတ်
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဝိဟရတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော။ အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ။ နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ --
“ကစ္စိ တေ မောဂ္ဂလ္လာန ခမနီယံ ကစ္စိ ယာပနီယံ? ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ၊ နော အဘိက္ကမန္တိ၊ ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော အဘိက္ကမော”တိ? “န မေ ဘန္တေ ခမနီယံ၊ န ယာပနီယံ။ ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ၊ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ၊ နော ပဋိက္ကမော”တိ။
“သတ္တိမေ မောဂ္ဂလ္လာန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ မယာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ။ ကတမေ သတ္တ?—
သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာန မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာန မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာန မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာန မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာန မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာန မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာန မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဣမေ ခေါ မောဂ္ဂလ္လာန သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ မယာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီ”တိ။
“တဂ္ဃ ဘဂဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ တဂ္ဃ သုဂတ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”တိ။
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ အတ္တမနော အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ။ ဝုဋ္ဌဟိ စာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တမှာ အာဗာဓာ။ တထာပဟီနော စာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ သော အာဗာဓော အဟောသီတိ။
(သံ၊၃၊၇၂-၇၃၊ စာပိုဒ်၊၁၉၆။)
(ဂ) တတိယဂိလာနသုတ္တံ
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော။ အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ မဟာစုန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ -- “ပဋိဘန္တု တံ စုန္ဒ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”တိ။
“သတ္တိမေ ဘန္တေ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ။ ကတမေ သတ္တ?—
သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဣမေ ခေါ ဘန္တေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘဂဝတာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီ”တိ။
“တဂ္ဃ စုန္ဒ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ တဂ္ဃ စုန္ဒ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”တိ။
ဣဒမဝေါစာယသ္မာ စုန္ဒော။ သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ။ ဝုဋ္ဌဟိ စ ဘဂဝါ တမှာ အာဗာဓာ။ တထာပဟီနော စ ဘဂဝတော သော အာဗာဓော အဟောသီတိ။
(သံ၊၃၊၇၃၊ စာပိုဒ်၊၁၉၇။)
(ဃ) ပရိတ်ကြီး ၁၁-သုတ်၌ ပါရှိသော ဗောဇ္ဈင်သုတ်
၁၃၅။ သံသာရေ သံသာရန္တာနံ၊ သဗ္ဗဒုက္ခဝိနာသနေ။
သတ္တ ဓမ္မေ စ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ၊ မာရသေနာပမဒ္ဒနေ။
၁၃၆။ ဗုဇ္ဈိတွာ ယေ စိ’မေ သတ္တာ၊ တိဘဝါ မုတ္တကု’တ္တမာ။
အဇာတိ’မဇရာ’ဗျာဓိံ၊ အမတံ နိဗ္ဘယံ ဂတာ။
၁၃၇။ ဧဝမာဒိဂုဏူပေတံ၊ အနေကဂုဏသင်္ဂဟံ။
ဩသဓဉ္စ ဣမံ မန္တံ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂဉ္စ ဘဏာမ ဟေ။
၁၃၈။ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သတိသင်္ခါတော၊ ဓမ္မာနံ ဝိစယော တထာ။
ဝီရိယံ ပီတိ ပဿဒ္ဓိ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ တထာ’ပရေ။
၁၃၉။ သမာဓုပေက္ခာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ သတ္တေ’တေ သဗ္ဗဒဿိနာ။
မုနိနာ သမ္မဒက္ခာတာ၊ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ။
၁၄၀။ သံဝတ္တန္တိ အဘိညာယ၊ နိဗ္ဗာနာယ စ ဗောဓိယာ။
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။
၁၄၁။ ဧကသ္မိံ သမယေ နာထော၊ မောဂ္ဂလ္လာနဉ္စ ကဿပံ။
ဂိလာနေ ဒုက္ခိတေ ဒိသွာ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သတ္တ ဒေသယိ။
၁၄၂။ တေ စ တံ အဘိနန္ဒိတွာ၊ ရောဂါ မုစ္စိံသု တင်္ခဏေ။
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။
၁၄၃။ ဧကဒါ ဓမ္မရာဇာပိ၊ ဂေလညေနာ’ဘိပီဠိတော။
စုန္ဒတ္ထေရေန တံယေဝ၊ ဘဏာပေတွာန သာဒရံ။
၁၄၄။ သမ္မောဒိတွာန အာဗာဓာ၊ တမှာ ဝုဋ္ဌာသိ ဌာနသော။
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။
၁၄၅။ ပဟီနာ တေ စ အာဗာဓာ၊ တိဏ္ဏန္နမ္ပိ မဟေသိနံ။
မဂ္ဂါဟတာ ကိလေသာဝ၊ ပတ္တာ’နုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ။
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။
ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
၁၁။ ပုဗ္ဗဏှသုတ်
၁၄၆။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊ ယော စာ’မနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ။
ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဝိနာသ’မေန္တု။
၁၄၇။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊ ယော စာ’မနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ။
ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊ ဓမ္မာနုဘာဝေန ဝိနာသ’မေန္တု။
၁၄၈။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊ ယော စာ’မနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ။
ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊ သံဃာနုဘာဝေန ဝိနာသ’မေန္တု။
၁၄၉။ ဒုက္ခပ္ပတ္တာ စ နိဒ္ဒုက္ခာ၊ ဘယပ္ပတ္တာ စ နိဗ္ဘယာ။
သောကပ္ပတ္တာ စ နိဿောကာ၊ ဟောန္တု သဗ္ဗေပိ ပါဏိနော။
၁၅၀။ ဧတ္တာဝတာ စ အမှေဟိ၊ သမ္ဘတံ ပုညသမ္ပဒံ။
သဗ္ဗေ ဒေဝါ’နုမောဒန္တု၊ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိ သိဒ္ဓိယာ။
၁၅၁။ ဒါနံ ဒဒန္တု သဒ္ဓါယ၊ သီလံ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒါ။
ဘာဝနာဘိရတာ ဟောန္တု၊ ဂစ္ဆန္တု ဒေဝတာ ဂတာ။
၁၅၂။ သဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓါ ဗလပ္ပတ္တာ၊ ပစ္စေကာနဉ္စ ယံ ဗလံ။
အရဟန္တာနဉ္စ တေဇေန၊ ရက္ခံ ဗန္ဓာမိ သဗ္ဗသော။
၁၅၃။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။
န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊ ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ၊
ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၅၄။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။
န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊ ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ၊
ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၅၅။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။
န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊
ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၅၆။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။
၁၅၇။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
သဗ္ဗဓမ္မာနုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။
၁၅၈။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
သဗ္ဗသံဃာနုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။
၁၅၉။ မဟာကာရုဏိကော နာထော၊ ဟိတာယ သဗ္ဗပါဏိနံ။
ပူရေတွာ ပါရမီ သဗ္ဗာ၊ ပတ္တော သမ္ဗောဓိ’မုတ္တမံ
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။
၁၆၀။ ဇယန္တော ဗောဓိယာ မူလေ၊ သကျာနံ နန္ဒိဝဍ္ဎနော။
ဧဝမေဝ ဇယော ဟောတု၊ ဇယဿု ဇယမင်္ဂလေ။
၁၆၁။ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ၊ သီသေ ပုထုဝိပုက္ခလေ။
အဘိသေကေ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ၊ အဂ္ဂပတ္တော ပမောဒတိ။
၁၆၂။ သုနက္ခတ္တံ သုမင်္ဂလံ၊ သုပ္ပဘာတံ သုဟုဋ္ဌိတံ။
သုခဏော သုမုဟုတ္တော စ၊ သုယိဋ္ဌံ ဗြဟ္မစာရိသု။
၁၆၃။ ပဒက္ခိဏံ ကာယကမ္မံ၊ ဝါစာကမ္မံ ပဒက္ခိဏံ။
ပဒက္ခိဏံ မနောကမ္မံ၊ ပဏီဓိ တေ ပဒက္ခိဏေ။
၁၆၄။ ပဒက္ခိဏာနိ ကတွာန၊ လဘန္တ’တ္ထေ ပဒက္ခိဏေ။
တေ အတ္ထလဒ္ဓါ သုခိတာ၊ ဝိရူဠှာ ဗုဒ္ဓသာသနေ။
အရောဂါ သုခိတာ ဟောထ၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ။
ပုဗ္ဗဏှသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
ပရိတ္တပါဠိ နိဋ္ဌိတာ။
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်
ဧဝံ မေ သုတံ - ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု ဝိဟရတိ ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော။ တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ -”ဘိက္ခဝေါ”တိ။ “ဘဒ္ဒန္တေ”တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ။ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ -
ဥဒ္ဒေသော
ဧကာယနော အယံ ဘိက္ခဝေ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ၊ ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ။
ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ။
ဥဒ္ဒေသော နိဋ္ဌိတော။
ကာယာနုပဿနာ အာနာပါနပဗ္ဗံ
ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ၊ သော သတောဝ အဿသတိ, သတောဝ ပဿသတိ။
ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ၊
‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ။
‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ၊
‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ။
သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ဒက္ခော ဘမကာရော ဝါ ဘမကာရန္တေဝါသီ ဝါ ..
ဒီဃံ ဝါ အဉ္ဆန္တော ‘ဒီဃံ အဉ္ဆာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
ရဿံ ဝါ အဉ္ဆန္တော ‘ရဿံ အဉ္ဆာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
ဧဝမေဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ၊
‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ။
‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ၊
‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
အာနာပါနပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ကာယာနုပဿနာ ဣရိယာပထပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
ဂစ္ဆန္တော ဝါ ‘ဂစ္ဆာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
ဌိတော ဝါ ‘ဌိတောမှီ’တိ ပဇာနာတိ၊
နိသိန္နော ဝါ ‘နိသိန္နောမှီ’တိ ပဇာနာတိ၊
သယာနော ဝါ ‘သယာနောမှီ’တိ ပဇာနာတိ၊
ယထာ ယထာ ဝါ ပနဿ ကာယော ပဏိဟိတော ဟောတိ၊ တထာ တထာ နံ ပဇာနာတိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
ဣရိယာပထပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ကာယာနုပဿနာ သမ္ပဇာနပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ၊
အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ၊
သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ၊
သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ၊
အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ၊
ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ၊
ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
သမ္ပဇာနပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ကာယာနုပဿနာ ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော၊ မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ၊ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ၊ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ (မတ္ထလုင်္ဂံ)၊ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ၊ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’န္တိ။
သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ဥဘတောမုခါ ပုတောဠိ ပူရာ နာနာဝိဟိတဿ ဓညဿ၊ သေယျထိဒံ သာလီနံ ဝီဟီနံ မုဂ္ဂါနံ မာသာနံ တိလာနံ တဏ္ဍုလာနံ။ တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော မုဉ္စိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ -- ‘ဣမေ သာလီ ဣမေ ဝီဟီ ဣမေ မုဂ္ဂါ ဣမေ မာသာ ဣမေ တိလာ ဣမေ တဏ္ဍုလာ’တိ။ ဧဝမေဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော၊ မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ၊ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ၊ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ (မတ္ထလုင်္ဂံ)၊ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ၊ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’န္တိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ကာယာနုပဿနာ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ။
သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ ဂါဝိံ ဝဓိတွာ စတုမဟာပထေ ဗိလသော ဝိဘဇိတွာ နိသိန္နော အဿ၊ ဧဝမေဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ကာယာနုပဿနာ နဝသိဝထိကပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ဧကာဟမတံ ဝါ ဒွီဟမတံ ဝါ တီဟမတံ ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝိနီလကံ ဝိပုဗ္ဗကဇာတံ။ သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ကာကေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ကုလလေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဂိဇ္ဈေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ကင်္ကေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ သုနခေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဗျဂ္ဃေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဒီပီဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ သိင်္ဂါလေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဝိဝိဓေဟိ ဝါ ပါဏကဇာတေဟိ ခဇ္ဇမာနံ။ သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ..
အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ သမံသလောဟိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ။ ပ ။
အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ နိမံသလောဟိတမက္ခိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ။ ပ ။
အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ အပဂတမံသလောဟိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ။ ပ ။
အဋ္ဌိကာနိ အပဂတသမ္ဗန္ဓာနိ ဒိသာ ဝိဒိသာ ဝိက္ခိတ္တာနိ၊ အညေန ဟတ္ထဋ္ဌိကံ အညေန ပါဒဋ္ဌိကံ အညေန ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကံ အညေန ဇင်္ဃဋ္ဌိကံ အညေန ဦရုဋ္ဌိကံ အညေန ကဋိဋ္ဌိကံ အညေန ဖာသုကဋ္ဌိကံ အညေန ပိဋ္ဌိဋ္ဌိကံ အညေန ခန္ဓဋ္ဌိကံ အညေန ဂီဝဋ္ဌိကံ အညေန ဟနုကဋ္ဌိကံ အညေန ဒန္တဋ္ဌိကံ အညေန သီသကဋာဟံ။
သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ .. ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ..
အဋ္ဌိကာနိ သေတာနိ သင်္ခဝဏ္ဏပဋိဘာဂါနိ။ ပ ။
အဋ္ဌိကာနိ ပုဉ္ဇကိတာနိ တေရောဝဿိကာနိ။ ပ ။
အဋ္ဌိကာနိ ပူတီနိ စုဏ္ဏကဇာတာနိ။
သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ .. ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ကာယသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ကာယော’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
နဝသိဝထိကပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
စုဒ္ဒသ ကာယာနုပဿနာ နိဋ္ဌိတာ။
ဝေဒနာနုပဿနာ
ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
သုခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
ဒုက္ခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
အဒုက္ခမသုခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
သာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သာမိသံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
နိရာမိသံ ဝါ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘နိရာမိသံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
သာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သာမိသံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
နိရာမိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘နိရာမိသံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
သာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သာမိသံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ၊
နိရာမိသံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘နိရာမိသံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဝေဒနာသု ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဝေဒနာသု ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဝေဒနာသု ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ဝေဒနာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
ဝေဒနာနုပဿနာ နိဋ္ဌိတာ။
စိတ္တာနုပဿနာ
ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ၊
ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ၊
ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ၊
ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘သံခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ၊
ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ၊
အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဥတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ၊
အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘အနုတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ၊
အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အသမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ စိတ္တသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ စိတ္တသ္မိံ ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ စိတ္တသ္မိံ ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ စိတ္တ’န္တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
စိတ္တာနုပဿနာ နိဋ္ဌိတာ။
ဓမ္မာနုပဿနာ နီဝရဏပဗ္ဗံ
ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု နီဝရဏေသု။ ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု နီဝရဏေသု? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ကာမစ္ဆန္ဒော’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ ကာမစ္ဆန္ဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဗျာပါဒေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဗျာပါဒဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဗျာပါဒဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ ဗျာပါဒဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓ’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ထိနမိဒ္ဓ’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ထိနမိဒ္ဓဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ထိနမိဒ္ဓဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ ထိနမိဒ္ဓဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’န္တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’န္တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆာ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝိစိကိစ္ဆာ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု နီဝရဏေသု။
နီဝရဏပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ဓမ္မာနုပဿနာ ခန္ဓပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု။ ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
‘ဣတိ ရူပံ၊ ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော၊ ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော။
ဣတိ ဝေဒနာ၊ ဣတိ ဝေဒနာယ သမုဒယော၊ ဣတိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော။
ဣတိ သညာ၊ ဣတိ သညာယ သမုဒယော၊ ဣတိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော။
ဣတိ သင်္ခါရာ၊ ဣတိ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော၊ ဣတိ သင်္ခါရာနံ အတ္ထင်္ဂမော။
ဣတိ ဝိညာဏံ၊ ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော၊ ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု။
ခန္ဓပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ဓမ္မာနုပဿနာ အာယတနပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု။ ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
စက္ခုဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ရူပေ စ ပဇာနာတိ၊ ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သောတဉ္စ ပဇာနာတိ၊ သဒ္ဒေ စ ပဇာနာတိ၊ ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
ဃာနဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ဂန္ဓေ စ ပဇာနာတိ၊ ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
ဇိဝှဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ရသေ စ ပဇာနာတိ၊ ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
ကာယဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ ပဇာနာတိ၊ ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
မနဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ဓမ္မေ စ ပဇာနာတိ၊ ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သံယောဇနံ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သံယောဇနဿ ပဟာနံ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ပဟီနဿ သံယောဇနဿ အာယတိံ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ။ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု။
အာယတနပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ဓမ္မာနုပဿနာ ဗောဇ္ဈင်္ဂပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု။ ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ တဉ္စ ပဇာနာတိ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု။
ဗောဇ္ဈင်္ဂပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ဓမ္မာနုပဿနာ သစ္စပဗ္ဗံ
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု။
ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု?
ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊
‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊
‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊
‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။
ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော။
ဒုက္ခသစ္စနိဒ္ဒေသော
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ? ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊ ဇရာပိ ဒုက္ခာ၊ မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿုပါယာသာပိ ဒုက္ခာ၊ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါပိ ဒုက္ခော၊ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါပိ ဒုက္ခော၊ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ ဇာတိ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဇာတိ။
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ ဇရာ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဇရာ။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ မရဏံ? ယံ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မစ္စု မရဏံ ကာလကိရိယာ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿုပစ္ဆေဒေါ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ မရဏံ။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သောကော? ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သောကော။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ပရိဒေဝေါ? ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ပရိဒေဝေါ။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ? ယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ကာယိကံ ဒုက္ခံ ကာယိကံ အသာတံ ကာယသမ္ဖဿဇံ ဒုက္ခံ အသာတံ ဝေဒယိတံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒေါမနဿံ? ယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတသိကံ အသာတံ မနောသမ္ဖဿဇံ ဒုက္ခံ အသာတံ ဝေဒယိတံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒေါမနဿံ။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ဥပါယာသော? ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာယာသော ဥပါယာသော အာယာသိတတ္တံ ဥပါယာသိတတ္တံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဥပါယာသော။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော? ဣဓ ယဿ တေ ဟောန္တိ အနိဋ္ဌာ အကန္တာ အမနာပါ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ယေ ဝါ ပနဿ တေ ဟောန္တိ အနတ္ထကာမာ အဟိတကာမာ အဖာသုကကာမာ အယောဂက္ခေမကာမာ၊ ယာ တေဟိ သဒ္ဓိံ သင်္ဂတိ သမာဂမော သမောဓာနံ မိဿီဘာဝေါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော? ဣဓ ယဿ တေ ဟောန္တိ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ယေ ဝါ ပနဿ တေ ဟောန္တိ အတ္ထကာမာ ဟိတကာမာ ဖာသုကကာမာ ယောဂက္ခေမကာမာ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ဘာတာ ဝါ ဘဂိနီ ဝါ မိတ္တာ ဝါ အမစ္စာ ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ ဝါ၊ ယာ တေဟိ သဒ္ဓိံ အသင်္ဂတိ အသမာဂမော အသမောဓာနံ အမိဿီဘာဝေါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ? ဇာတိဓမ္မာနံ ဘိက္ခဝေ သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ - ‘အဟော ဝတ မယံ န ဇာတိဓမ္မာ အဿာမ၊ န စ ဝတ နော ဇာတိ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ။ န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ၊ ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ။
ဇရာဓမ္မာနံ ဘိက္ခဝေ သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ - ‘အဟော ဝတ မယံ န ဇရာဓမ္မာ အဿာမ၊ န စ ဝတ နော ဇရာ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ။ န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ၊ ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ။
ဗျာဓိဓမ္မာနံ ဘိက္ခဝေ သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘အဟော ဝတ မယံ န ဗျာဓိဓမ္မာ အဿာမ၊ န စ ဝတ နော ဗျာဓိ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ။ န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ၊ ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ။
မရဏဓမ္မာနံ ဘိက္ခဝေ သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘အဟော ဝတ မယံ န မရဏဓမ္မာ အဿာမ၊ န စ ဝတ နော မရဏံ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ။ န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ၊ ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ။
သောကပရိဒေဝ-ဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မာနံ ဘိက္ခဝေ သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘အဟော ဝတ မယံ န သောကပရိဒေဝ-ဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မာ အဿာမ၊ န စ ဝတ နော သောကပရိဒေဝဒုက္ခ-ဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မာ အာဂစ္ဆေယျု’န္တိ။ န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ၊ ဣဒမ္ပိ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ။
ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ? သေယျထိဒံ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဘိက္ခဝေ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ။
သမုဒယသစ္စနိဒ္ဒေသော
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ? ယာယံ တဏှာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ၊ သေယျထိဒံ - ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။
သာ ခေါ ပနေသာ ဘိက္ခဝေ တဏှာ ကတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ကတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ? ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
ကိဉ္စ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ? စက္ခု လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။ သောတံ လောကေ။ ပ ။ ဃာနံ လောကေ။ ဇိဝှါ လောကေ။ ကာယော လောကေ။ မနော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
ရူပါ လောကေ။ သဒ္ဒါ လောကေ။ ဂန္ဓာ လောကေ။ ရသာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ လောကေ။ ဓမ္မာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
စက္ခုဝိညာဏံ လောကေ။ သောတဝိညာဏံ လောကေ။ ဃာနဝိညာဏံ လောကေ။ ဇိဝှါဝိညာဏံ လောကေ။ ကာယဝိညာဏံ လောကေ။ မနောဝိညာဏံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
စက္ခုသမ္ဖဿော လောကေ။ သောတသမ္ဖဿော လောကေ။ ဃာနသမ္ဖဿော လောကေ။ ဇိဝှါသမ္ဖဿော လောကေ။ ကာယသမ္ဖဿော လောကေ။ မနောသမ္ဖဿော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
ရူပသညာ လောကေ။ သဒ္ဒသညာ လောကေ။ ဂန္ဓသညာ လောကေ။ ရသသညာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ လောကေ။ ဓမ္မသညာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
ရူပသဉ္စေတနာ လောကေ။ သဒ္ဒသဉ္စေတနာ လောကေ။ ဂန္ဓသဉ္စေတနာ လောကေ။ ရသသဉ္စေတနာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ လောကေ။ ဓမ္မသဉ္စေတနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
ရူပတဏှာ လောကေ။ သဒ္ဒတဏှာ လောကေ။ ဂန္ဓတဏှာ လောကေ။ ရသတဏှာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ လောကေ။ ဓမ္မတဏှာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
ရူပဝိတက္ကော လောကေ။ သဒ္ဒဝိတက္ကော လောကေ။ ဂန္ဓဝိတက္ကော လောကေ။ ရသဝိတက္ကော လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိတက္ကော လောကေ။ ဓမ္မဝိတက္ကော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
ရူပဝိစာရော လောကေ။ သဒ္ဒဝိစာရော လောကေ။ ဂန္ဓဝိစာရော လောကေ။ ရသဝိစာရော လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိစာရော လောကေ။ ဓမ္မဝိစာရော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ။
နိရောဓသစ္စနိဒ္ဒေသော
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ? ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော။
သာ ခေါ ပနေသာ ဘိက္ခဝေ တဏှာ ကတ္ထ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ကတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ? ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
ကိဉ္စ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ? စက္ခု လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။ သောတံ လောကေ။ ပ ။ ဃာနံ လောကေ။ ဇိဝှါ လောကေ။ ကာယော လောကေ။ မနော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
ရူပါ လောကေ။ သဒ္ဒါ လောကေ။ ဂန္ဓာ လောကေ။ ရသာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ လောကေ။ ဓမ္မာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
စက္ခုဝိညာဏံ လောကေ။ သောတဝိညာဏံ လောကေ။ ဃာနဝိညာဏံ လောကေ။ ဇိဝှါဝိညာဏံ လောကေ။ ကာယဝိညာဏံ လောကေ။ မနောဝိညာဏံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
စက္ခုသမ္ဖဿော လောကေ။ သောတသမ္ဖဿော လောကေ။ ဃာနသမ္ဖဿော လောကေ။ ဇိဝှါသမ္ဖဿော လောကေ။ ကာယသမ္ဖဿော လောကေ။ မနောသမ္ဖဿော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
ရူပသညာ လောကေ။ သဒ္ဒသညာ လောကေ။ ဂန္ဓသညာ လောကေ။ ရသသညာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ လောကေ။ ဓမ္မသညာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
ရူပသဉ္စေတနာ လောကေ။ သဒ္ဒသဉ္စေတနာ လောကေ။ ဂန္ဓသဉ္စေတနာ လောကေ။ ရသသဉ္စေတနာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ လောကေ။ ဓမ္မသဉ္စေတနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
ရူပတဏှာ လောကေ။ သဒ္ဒတဏှာ လောကေ။ ဂန္ဓတဏှာ လောကေ။ ရသတဏှာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ လောကေ။ ဓမ္မတဏှာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
ရူပဝိတက္ကော လောကေ။ သဒ္ဒဝိတက္ကော လောကေ။ ဂန္ဓဝိတက္ကော လောကေ။ ရသဝိတက္ကော လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိတက္ကော လောကေ။ ဓမ္မဝိတက္ကော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။
ရူပဝိစာရော လောကေ။ သဒ္ဒဝိစာရော လောကေ။ ဂန္ဓဝိစာရော လောကေ။ ရသဝိစာရော လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိစာရော လောကေ။ ဓမ္မဝိစာရော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ၊ ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတိ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ။
မဂ္ဂသစ္စနိဒ္ဒေသော
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သေယျထိဒံ - သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ။
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ? ယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ? နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပေါ အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေါ အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ။
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ? မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော? ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ အရိယသာဝကော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါယာမော? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊
ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊
အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊
ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။
အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါယာမော။
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊
ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊
စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊
ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ။
အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသတိ။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသမာဓိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ..
ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။
ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။
ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ၊ သတော စ သမ္ပဇာနော၊ သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။
သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။
အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသမာဓိ။
ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ၊ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဓမ္မေသု ဝိဟရတိ။
‘အတ္ထိ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ၊ န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု။
သစ္စပဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတံ။
ဓမ္မာနုပဿနာ နိဋ္ဌိတာ။
ယော ဟိ ကောစိ ဘိက္ခဝေ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ သတ္တဝဿာနိ၊ တဿ ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ, သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာ။
တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခဝေ သတ္တဝဿာနိ။ ယော ဟိ ကောစိ ဘိက္ခဝေ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ ဆ ဝဿာနိ။ ပ ။ ပဉ္စ ဝဿာနိ။ စတ္တာရိ ဝဿာနိ။ တီဏိ ဝဿာနိ။ ဒွေ ဝဿာနိ။ ဧကံ ဝဿံ။
တိဋ္ဌတု ဘိက္ခဝေ ဧကံ ဝဿံ။ ယော ဟိ ကောစိ ဘိက္ခဝေ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ သတ္တမာသာနိ၊ တဿ ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ, သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာ။
တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခဝေ သတ္တ မာသာနိ။ ယော ဟိ ကောစိ ဘိက္ခဝေ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ ဆ မာသာနိ။ ပ ။ ပဉ္စ မာသာနိ။ စတ္တာရိ မာသာနိ။ တီဏိ မာသာနိ။ ဒွေ မာသာနိ။ ဧကံ မာသံ။ အဍ္ဎမာသံ။
တိဋ္ဌတု ဘိက္ခဝေ အဍ္ဎမာသော။ ယော ဟိ ကောစိ ဘိက္ခဝေ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ သတ္တာဟံ၊ တဿ ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ, သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာတိ။
“ဧကာယနော အယံ ဘိက္ခဝေ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ”တိ ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တန္တိ။ ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ။
(ဒီ၊၂၊၂၃၁-၂၅၂။ မ၊၁၊၇၀-၉၁။)
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဝိဘင်းပါဠိတော်
သုတ္တန္တဘာဇနီယနည်း
အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
တတ္ထ ကတမာ အဝိဇ္ဇာ၊ ဒုက္ခေ အညာဏံ ဒုက္ခသမုဒယေ အညာဏံ ဒုက္ခနိရောဓေ အညာဏံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အဝိဇ္ဇာ။
တတ္ထ ကတမေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ ပုညာဘိသင်္ခါရော အပုညာဘိသင်္ခါရော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော စိတ္တသင်္ခါရော။
တတ္ထ ကတမော ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ ကုသလာ စေတနာ ကာမာဝစရာ ရူပါဝစရာ ဒါနမယာ သီလမယာ ဘာဝနာမယာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ပုညာဘိသင်္ခါရော။
တတ္ထ ကတမော အပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အကုသလာ စေတနာ ကာမာဝစရာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အပုညာဘိသင်္ခါရော။
တတ္ထ ကတမော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော၊ ကုသလာ စေတနာ အရူပါဝစရာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော။
တတ္ထ ကတမော ကာယသင်္ခါရော၊ ကာယသဉ္စေတနာ ကာယသင်္ခါရော၊ ဝစီသဉ္စေတနာ ဝစီသင်္ခါရော၊ မနောသဉ္စေတနာ စိတ္တသင်္ခါရော၊ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ။
တတ္ထ ကတမံ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ စက္ခုဝိညာဏံ သောတဝိညာဏံ ဃာနဝိညာဏံ ဇိဝှါဝိညာဏံ ကာယဝိညာဏံ မနောဝိညာဏံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။
တတ္ထ ကတမံ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ အတ္ထိ နာမံ၊ အတ္ထိ ရူပံ။
တတ္ထ ကတမံ နာမံ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ နာမံ၊
တတ္ထ ကတမံ ရူပံ၊ စတ္တာရော မဟာဘူတာ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ရူပံ၊
ဣတိ ဣဒဉ္စ နာမံ ဣဒဉ္စ ရူပံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ။
တတ္ထ ကတမံ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ စက္ခာယတနံ သောတာယတနံ ဃာနာယတနံ ဇိဝှါယတနံ ကာယာယတနံ မနာယတနံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ။
တတ္ထ ကတမော သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ စက္ခုသမ္ဖဿော သောတသမ္ဖဿော ဃာနသမ္ဖဿော ဇိဝှါသမ္ဖဿော ကာယသမ္ဖဿော မနောသမ္ဖဿော၊ အယံ ဝုစ္စတိ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော။
တတ္ထ ကတမာ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ။
တတ္ထ ကတမာ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ။
တတ္ထ ကတမံ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ကာမုပါဒါနံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ။
တတ္ထ ကတမော ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝေါ ဒုဝိဓေန အတ္ထိ ကမ္မဘဝေါ၊ အတ္ထိ ဥပပတ္တိဘဝေါ။
တတ္ထ ကတမော ကမ္မဘဝေါ၊ ပုညာဘိသင်္ခါရော အပုညာဘိသင်္ခါရော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော၊ အယံ ဝုစ္စတိ ကမ္မဘဝေါ။ သဗ္ဗမ္ပိ ဘဝဂါမိကမ္မံ ကမ္မဘဝေါ။
တတ္ထ ကတမော ဥပပတ္တိဘဝေါ၊ ကာမဘဝေါ ရူပဘဝေါ အရူပဘဝေါ သညာဘဝေါ အသညာဘဝေါ နေဝသညာနာသညာဘဝေါ ဧကဝေါကာရဘဝေါ စတုဝေါကာရဘဝေါ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဥပပတ္တိဘဝေါ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ။
တတ္ထ ကတမာ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ။
တတ္ထ ကတမံ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ၊ အတ္ထိ ဇရာ၊ အတ္ထိ မရဏံ။
တတ္ထ ကတမာ ဇရာ၊ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဇရာ။
တတ္ထ ကတမံ မရဏံ၊ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မစ္စု မရဏံ ကာလကိရိယာ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿုပစ္ဆေဒေါ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ မရဏံ။
ဣတိ အယဉ္စ ဇရာ ဣဒဉ္စ မရဏံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ။
တတ္ထ ကတမော သောကော၊ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော စေတသော ပရိဇ္ဈာယနာ ဒေါမနဿံ သောကသလ္လံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ သောကော။
တတ္ထ ကတမော ပရိဒေဝေါ၊ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ ဝါစာ ပလာပေါ ဝိပ္ပလာပေါ လာလပ္ပေါ လာလပ္ပနာ လာလပ္ပိတတ္တံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ပရိဒေဝေါ။
တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ကာယိကံ အသာတံ ကာယိကံ ဒုက္ခံ ကာယသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ ကာယသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခံ။
တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ၊ ယံ စေတသိကံ အသာတံ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတောသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ စေတောသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဒေါမနဿံ။
တတ္ထ ကတမော ဥပါယာသော၊ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာယာသော ဥပါယာသော အာယာသိတတ္တံ ဥပါယာသိတတ္တံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဥပါယာသော။
ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီတိ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သင်္ဂတိ ဟောတိ၊ သမာဂမော ဟောတိ၊ သမောဓာနံ ဟောတိ၊ ပါတုဘာဝေါ ဟောတိ၊ တေန ဝုစ္စတိ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီတိ။
(အဘိ၊၂၊၁၄၂-၁၄၅။)
ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ်
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ။ တတြ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ - “ဒွေမေ ဘိက္ခဝေ အန္တာ ပဗ္ဗဇိတေန န သေဝိတဗ္ဗာ။ ကတမေ ဒွေ? –
ယော စာယံ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ ဟီနော ဂမ္မော ပေါထုဇ္ဇနိကော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော။
ယော စာယံ အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ဒုက္ခော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော။
ဧတေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ကတမာ စ သာ ဘိက္ခဝေ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ?
အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သေယျထိဒံ -- သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ။
အယံ ခေါ သာ ဘိက္ခဝေ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။
ဣဒံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ -- ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊ ဇရာပိ ဒုက္ခာ၊ ဗျာဓိပိ ဒုက္ခော၊ မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ။ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။
ဣဒံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ -- ယာယံ တဏှာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒိရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ၊ သေယျထိဒံ - ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာ။
ဣဒံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ -- ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော။
ဣဒံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ -- အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သေယျထိဒံ - သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ။
‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပရိညေယျ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပရိညာတ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘ဣဒံ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ ပဟာတဗ္ဗ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ ပဟီန’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘ဣဒံ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ သစ္ဆိကတ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘ဣဒံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ ဘာဝေတဗ္ဗ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ ဘာဝိတ’န္တိ မေ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ။
ယာဝကီဝဉ္စ မေ ဘိက္ခဝေ ဣမေသု စတူသု အရိယသစ္စေသု ဧဝံ တိပရိဝဋ္ဋံ ဒွါဒသာကာရံ ယထာဘူတံ ဉာဏဒဿနံ န သုဝိသုဒ္ဓံ အဟောသိ၊ နေဝ တာဝါဟံ ဘိက္ခဝေ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ။
ယတော စ ခေါ မေ ဘိက္ခဝေ ဣမေသု စတူသု အရိယသစ္စေသု ဧဝံ တိပရိဝဋ္ဋံ ဒွါဒသာကာရံ ယထာဘူတံ ဉာဏဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ အဟောသိ၊ အထာဟံ ဘိက္ခဝေ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ။
ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ - ‘အကုပ္ပါ မေ ဝိမုတ္တိ၊ အယမန္တိမာ ဇာတိ၊ နတ္ထိဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’တိ။
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ အတ္တမနာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ။
ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ အာယသ္မတော ကောဏ္ဍညဿ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ - “ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ”န္တိ။
ပဝတ္တိတေ စ ပန ဘဂဝတာ ဓမ္မစက္ကေ .. ဘုမ္မာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ “ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ”န္တိ။
ဘုမ္မာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ .. စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ “ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ၊ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ”န္တိ။
စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ တာဝတိံသာ ဒေဝါ (သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ “ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ၊ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ”န္တိ။
တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ) ယာမာ ဒေဝါ (သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ “ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ၊ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ”န္တိ။
ယာမာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ) တုသိတာ ဒေဝါ (သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ “ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ၊ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ”န္တိ။
တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ) နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ (သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ “ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ၊ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ”န္တိ။
နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ) ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ (သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ “ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ၊ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ”န္တိ။
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ) ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ “ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ၊ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ”န္တိ။
ဣတိဟ တေန ခဏေန တေန လယေန တေန မုဟုတ္တေန ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိ။ အယဉ္စ ဒသသဟဿိလောကဓာတု သင်္ကမ္ပိ သမ္ပကမ္ပိ သမ္ပဝေဓိ၊ အပ္ပမာဏော စ ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုရဟောသိ အတိက္ကမ္မ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝန္တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ - “အညာသိ ဝတ ဘော ကောဏ္ဍညော၊ အညာသိ ဝတ ဘော ကောဏ္ဍညော”တိ၊ ဣတိ ဟိဒံ အာယသ္မတော ကောဏ္ဍညဿ ‘အညာသိကောဏ္ဍညော’ တွေဝ နာမံ အဟောသိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ အညာသိကောဏ္ဍညော ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ - “လဘေယျာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ”န္တိ။
“ဧဟိ ဘိက္ခူ”တိ ဘဂဝါ အဝေါစ - “သွာက္ခာတော ဓမ္မော၊ စရ ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ”တိ။ သာဝ တဿ အာယသ္မတော ဥပသမ္ပဒါ အဟောသီတိ။
(သံ၊၃၊၃၆၈-၃၇၁။ ဝိနည်းမဟာဝါ၊၁၄-၁၇။)
ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
အနတ္တလက္ခဏသုတ်
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ။ တတြ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ - “ဘိက္ခဝေါ”တိ။ “ဘဒန္တေ”တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ။ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ -
ရူပံ ဘိက္ခဝေ အနတ္တာ။ ရူပဉ္စ ဟိဒံ ဘိက္ခဝေ အတ္တာ အဘဝိဿ၊ နယိဒံ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ၊ လဗ္ဘေထ စ ရူပေ - ‘ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ရူပံ အနတ္တာ၊ တသ္မာ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ၊ န စ လဗ္ဘတိ ရူပေ - ‘ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’တိ။
ဝေဒနာ အနတ္တာ။ ဝေဒနာ စ ဟိဒံ ဘိက္ခဝေ အတ္တာ အဘဝိဿ၊ နယိဒံ ဝေဒနာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ၊ လဗ္ဘေထ စ ဝေဒနာယ - ‘ဧဝံ မေ ဝေဒနာ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ဝေဒနာ မာ အဟောသီ’တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဝေဒနာ အနတ္တာ၊ တသ္မာ ဝေဒနာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ၊ န စ လဗ္ဘတိ ဝေဒနာယ - ‘ဧဝံ မေ ဝေဒနာ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ဝေဒနာ မာ အဟောသီ’တိ။
သညာ အနတ္တာ။ သညာ စ ဟိဒံ ဘိက္ခဝေ အတ္တာ အဘဝိဿ၊ နယိဒံ သညာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ၊ လဗ္ဘေထ စ သညာယ - ‘ဧဝံ မေ သညာ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ သညာ မာ အဟောသီ’တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ ဘိက္ခဝေ သညာ အနတ္တာ၊ တသ္မာ သညာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ၊ န စ လဗ္ဘတိ သညာယ - ‘ဧဝံ မေ သညာ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ သညာ မာ အဟောသီ’တိ။
သင်္ခါရာ အနတ္တာ။ သင်္ခါရာ စ ဟိဒံ ဘိက္ခဝေ အတ္တာ အဘဝိဿံသု၊ နယိဒံ သင်္ခါရာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျုံ၊ လဗ္ဘေထ စ သင်္ခါရေသု - ‘ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ ဟောန္တု၊ ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ မာ အဟေသု’န္တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ ဘိက္ခဝေ သင်္ခါရာ အနတ္တာ၊ တသ္မာ သင်္ခါရာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တန္တိ၊ န စ လဗ္ဘတိ သင်္ခါရေသု - ‘ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ ဟောန္တု၊ ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ မာ အဟေသု’န္တိ။
ဝိညာဏံ အနတ္တာ။ ဝိညာဏဉ္စ ဟိဒံ ဘိက္ခဝေ အတ္တာ အဘဝိဿ၊ နယိဒံ ဝိညာဏံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ၊ လဗ္ဘေထ စ ဝိညာဏေ - ‘ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ မာ အဟောသီ’တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဝိညာဏံ အနတ္တာ၊ တသ္မာ ဝိညာဏံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ၊ န စ လဗ္ဘတိ ဝိညာဏေ - ‘ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ မာ အဟောသီ’တိ။
“တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ”တိ? “အနိစ္စံ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ”တိ? “ဒုက္ခံ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ - ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ”တိ? “နော ဟေတံ ဘန္တေ”။
“ဝေဒနာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ”တိ? “အနိစ္စာ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ”တိ? “ဒုက္ခံ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ - ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ”တိ? “နော ဟေတံ ဘန္တေ”။
“သညာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ”တိ? “အနိစ္စာ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ”တိ? “ဒုက္ခံ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ - ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ”တိ? “နော ဟေတံ ဘန္တေ”။
“သင်္ခါရာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ”တိ? “အနိစ္စာ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ”တိ? “ဒုက္ခံ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ - ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ”တိ? “နော ဟေတံ ဘန္တေ”။
“ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ”တိ? “အနိစ္စံ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ”တိ? “ဒုက္ခံ ဘန္တေ”။
“ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ - ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ”တိ? “နော ဟေတံ ဘန္တေ”။
တသ္မာတိဟ ဘိက္ခဝေ ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ရူပံ - ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
ယာ ကာစိ ဝေဒနာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗာ ဝေဒနာ - ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
ယာ ကာစိ သညာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗာ သညာ - ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ ယေ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ - ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ - ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
ဧဝံ ပဿံ ဘိက္ခဝေ သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ။ နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ။ ဝိမုတ္တသ္မဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ။ ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီတိ။
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ အတ္တမနာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုံ။
ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စသူတိ။
(သံ၊၂၊၅၅-၅၆။ ဝိနည်းမဟာဝါ၊၁၈-၂၀။)
အနတ္တလက္ခဏသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
ပဋ္ဌာန်း ပစ္စယနိဒ္ဒေသပါဠိ
၁။ ဟေတုပစ္စယောတိ ----
ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော။
၂။ အာရမ္မဏပစ္စယောတိ ----
ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။
သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရသာယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။
သဗ္ဗေ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။
ယံ ယံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။
၃။ အဓိပတိပစ္စယောတိ ----
ဆန္ဒာဓိပတိ ဆန္ဒသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဝီရိယာဓိပတိ ဝီရိယသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။
စိတ္တာဓိပတိ စိတ္တသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဝီမံသာဓိပတိ ဝီမံသသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ယံ ယံ ဓမ္မံ ဂရုံ ကတွာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။
၄။ အနန္တရပစ္စယောတိ ----
စက္ခုဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
သောတဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဃာနဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ကာယဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ယေသံ ယေသံ ဓမ္မာနံ အနန္တရာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
၅။ သမနန္တရပစ္စယောတိ ----
စက္ခုဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
သောတဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဃာနဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ကာယဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
ယေသံ ယေသံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
၆။ သဟဇာတပစ္စယောတိ ----
စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ကိဉ္စိ ကာလေ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော၊ ကိဉ္စိ ကာလေ န သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
၇။ အညမညပစ္စယောတိ ----
စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။
စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။
၈။ နိဿယပစ္စယောတိ ----
စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
၉။ ဥပနိဿယပစ္စယောတိ ----
ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ကေသဉ္စိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ကေသဉ္စိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဥတုဘောဇနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုဂ္ဂလောပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
သေနာသနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၀။ ပုရေဇာတပစ္စယောတိ ----
စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရသာယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ကိဉ္စိ ကာလေ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော၊ ကိဉ္စိ ကာလေ န ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၁။ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယောတိ ----
ပစ္ဆာဇာတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၂။ အာသေဝနပစ္စယောတိ ----
ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပုရိမာ ပုရိမာ ကိရိယာဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကိရိယာဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၃။ ကမ္မပစ္စယောတိ ----
ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။
စေတနာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၄။ ဝိပါကပစ္စယောတိ ----
ဝိပါကာ စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ ဝိပါကပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၅။ အာဟာရပစ္စယောတိ ----
ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။
အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၆။ ဣန္ဒြိယပစ္စယောတိ ----
စက္ခုန္ဒြိယံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။
သောတိန္ဒြိယံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဃာနိန္ဒြိယံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဇိဝှိန္ဒြိယံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ကာယိန္ဒြိယံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ ကဋတ္တာရူပါနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။
အရူပိနော ဣန္ဒြိယာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၇။ ဈာနပစ္စယောတိ ----
ဈာနင်္ဂါနိ ဈာနသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဈာနပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၈။ မဂ္ဂပစ္စယောတိ ----
မဂ္ဂင်္ဂါနိ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ မဂ္ဂပစ္စယေန ပစ္စယော။
၁၉။ သမ္ပယုတ္တပစ္စယောတိ ----
စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သမ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။
၂၀။ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယောတိ ----
ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။
အရူပိနော ဓမ္မာ ရူပီနံ ဓမ္မာနံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။
၂၁။ အတ္ထိပစ္စယောတိ ----
စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
စိတ္တစေတသိကာဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရသာယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
၂၂။ နတ္ထိပစ္စယောတိ ----
သမနန္တရနိရုဒ္ဓါ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပဋုပ္ပန္နာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ နတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။
၂၃။ ဝိဂတပစ္စယောတိ ----
သမနန္တရဝိဂတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပဋုပ္ပန္နာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ ဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
၂၄။ အဝိဂတပစ္စယောတိ ----
စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရသာယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပစ္စယနိဒ္ဒေသော နိဋ္ဌိတော။ (ပဋ္ဌာန၊၁၊၁-၁၀။)
ပဗ္ဗဇိတအဘိဏှသုတ် (ပါဠိတော်)
ဒသယိမေ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ။ ကတမေ ဒသ? –
၁။ “ဝေဝဏ္ဏိယမှိ အဇ္ဈုပဂတော”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၂။ “ပရပဋိဗဒ္ဓါ မေ ဇီဝိကာ”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၃။ “အညော မေ အာကပ္ပေါ ကရဏီယော”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၄။ “ကစ္စိ နု ခေါ မေ အတ္တာ သီလတော န ဥပဝဒတီ”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၅။ “ကစ္စိ နု ခေါ မံ အနုဝိစ္စ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ သီလတော န ဥပဝဒန္တီ”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၆။ “သဗ္ဗေဟိ မေ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၇။ “ကမ္မဿကောမှိ ကမ္မဒါယာဒေါ ကမ္မယောနိ ကမ္မဗန္ဓု ကမ္မပဋိသရဏော၊ ယံ ကမ္မံ ကရိဿာမိ ကလျာဏံ ဝါ ပါပကံ ဝါ တဿ ဒါယာဒေါ ဘဝိဿာမီ”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၈။ “ကထံဘူတဿ မေ ရတ္တိန္ဒိဝါ ဝီတိဝတ္တန္တီ”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၉။ “ကစ္စိ နု ခေါ အဟံ သုညာဂါရေ အဘိရမာမီ”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊
၁၀။ “အတ္ထိ နု ခေါ မေ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မော အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော၊ ယေနာဟံ ပစ္ဆိမေ ကာလေ သဗြဟ္မစာရီဟိ ပုဋ္ဌော န မင်္ကု ဘဝိဿာမီ”တိ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒသ ဓမ္မာ ပဗ္ဗဇိတေန အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ။
(အံ၊၃၊၃၂၅။)
ပဗ္ဗဇိတအဘိဏှသုတ် မြန်မာပြန်
ရဟန်းတို့ ... ဤတရားဆယ်မျိုးတို့ကို ရဟန်းသည် မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်ကုန်၏။ အဘယ်တရား ဆယ်မျိုးတို့နည်းဟူမူ --
၁။ “ငါသည် အဆင်းဖောက်ပြန်သည်၏အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ရာ၏”ဟု ရဟန်းသည် မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
၂။ “ငါ၏ အသက်မွေးမှုသည် သူတစ်ပါးနှင့် ဆက်စပ်နေ၏”ဟု မပြတ် ဆင်ခြင်အပ်၏။
၃။ “ငါသည် (လူအမူအရာ အသွင်အပြင်မှတစ်ပါး) အခြားသော အသွင်အပြင် အမူအရာကို ပြုသင့်၏”ဟု မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
၄။ “ငါ၏ စိတ်သည် သီလအားဖြင့် (မိမိကိုယ်ကို) မစွပ်စွဲဘဲ ရှိ၏လော”ဟု မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
၅။ “ငါ့ကို သိနားလည်သော သီတင်းသုံးဖော်တို့က ဉာဏ်ဖြင့်သက်ဝင်၍ သီလအားဖြင့် မစွပ်စွဲဘဲ ရှိကြ၏လော”ဟု မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
၆။ “ငါ့အား ချစ်ခင်သူ နှစ်သက်သူ အားလုံးတို့နှင့် ရှင်ကွဲ ကွဲမှု သေကွဲ ကွဲမှု (ဖြစ်ရမည်)”ဟု မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
၇။ “ငါသည် ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိသူ, ကံ၏အမွေခံသူ, ကံသာလျှင် အကြောင်းရှိသူ, ကံသာလျှင် မိတ်ဆွေရှိသူ, ကံသာလျှင် လည်းလျောင်းရာရှိသူ ဖြစ်၏၊ ငါပြုမည့် မကောင်းသောကံ ကောင်းသောကံ၏ အမွေခံဖြစ်ရမည်”ဟု မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
၈။ “ငါသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်နေစဉ် ညဉ့်နေ့တို့သည် ငါ့ကို လွန်ကုန်သနည်း”ဟု မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
၉။ “ငါသည် ဆိတ်ငြိမ်ရာကျောင်း၌ မွေ့လျော်၏လော”ဟု မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
၁၀။ “ငါသည် လူတို့၏ကုသိုလ်ကမ္မပထတရား ဆယ်ပါးထက် လွန်မြတ်သော, ကိလေသာကို ဖျက်ဆီးခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော မြတ်သောဉာဏ် အမြင်အထူးကို ရအပ်လေသလော၊ ငါသည် နောက်ဆုံး (သေခါနီး) ကာလ၌ သီတင်းသုံးဖော်တို့က မေးသည်ရှိသော် မျက်နှာမလှ မဖြစ်ရအံ့”ဟု ရဟန်းသည် မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။
ရဟန်းတို့ ... ဤ (ဆိုခဲ့ပြီး) တရားဆယ်မျိုးတို့ကို ရဟန်းသည် မပြတ် ဆင်ခြင်အပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (အံ၊မြန်၊၃၊၃၂၄။)
မေတ္တာပို့ - ဆုတောင်း - အမျှဝေ
၁။ သဗ္ဗေ သတ္တာ, သဗ္ဗေ ပါဏာ, သဗ္ဗေ ဘူတာ, သဗ္ဗေ ပုဂ္ဂလာ, သဗ္ဗေ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ, သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော, သဗ္ဗေ ပုရိသာ, သဗ္ဗေ အရိယာ, သဗ္ဗေ အနရိယာ, သဗ္ဗေ ဒေဝါ, သဗ္ဗေ မနုဿာ, သဗ္ဗေ ဝိနိပါတိကာ --
အဝေရာ ဟောန္တု, အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု,
အနီဃာ ဟောန္တု, သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု၊
ဒုက္ခာ မုစ္စန္တု၊ ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆန္တု၊ ကမ္မဿကာ။
၂။ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ, ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ,
ဥတ္တရာယ ဒိသာယ, ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ,
ပုရတ္ထိမာယ အနုဒိသာယ, ပစ္ဆိမာယ အနုဒိသာယ,
ဥတ္တရာယ အနုဒိသာယ, ဒက္ခိဏာယ အနုဒိသာယ,
ဟေဋ္ဌိမာယ ဒိသာယ, ဥပရိမာယ ဒိသာယ။
သဗ္ဗေ သတ္တာ, သဗ္ဗေ ပါဏာ, သဗ္ဗေ ဘူတာ, သဗ္ဗေ ပုဂ္ဂလာ, သဗ္ဗေ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ, သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော, သဗ္ဗေ ပုရိသာ, သဗ္ဗေ အရိယာ, သဗ္ဗေ အနရိယာ, သဗ္ဗေ ဒေဝါ, သဗ္ဗေ မနုဿာ, သဗ္ဗေ ဝိနိပါတိကာ --
အဝေရာ ဟောန္တု, အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု,
အနီဃာ ဟောန္တု, သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု၊
ဒုက္ခာ မုစ္စန္တု၊ ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆန္တု၊ ကမ္မဿကာ။
၃။ ဥဒ္ဓံ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ စ၊ အဓော ယာဝ အဝီစိတော။
သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု၊ ယေ သတ္တာ ပထဝီစရာ။
အဗျာပဇ္ဇာ နိဝေရာ စ၊ နိဒ္ဒုက္ခာ စာ’နုပ္ပဒ္ဒဝါ။
ဥဒ္ဓံ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ စ၊ အဓော ယာဝ အဝီစိတော။
သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု၊ ယေ သတ္တာ ဥဒကေစရာ။
အဗျာပဇ္ဇာ နိဝေရာ စ၊ နိဒ္ဒုက္ခာ စာ’နုပ္ပဒ္ဒဝါ။
ဥဒ္ဓံ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ စ၊ အဓော ယာဝ အဝီစိတော။
သမန္တာ စက္ကဝါဠေသု၊ ယေ သတ္တာ အာကာသေစရာ။
အဗျာပဇ္ဇာ နိဝေရာ စ၊ နိဒ္ဒုက္ခာ စာ’နုပ္ပဒ္ဒဝါ။
၄။ ယံ ပတ္တံ ကုသလံ တဿ၊ အာနုဘာဝေန ပါဏိနော။
သဗ္ဗေ သဒ္ဓမ္မရာဇဿ၊ ဉတွာ ဓမ္မံ သုခါဝဟံ။
ပါပုဏန္တု ဝိသုဒ္ဓါယ၊ သုခါယ ပဋိပတ္တိယာ။
အသောက’မနုပါယာသံ၊ နိဗ္ဗာနသုခ’မုတ္တမံ။
၅။ စိရံ တိဋ္ဌတု သဒ္ဓမ္မော၊ ဓမ္မေ ဟောန္တု သဂါရဝါ။
သဗ္ဗေပိ သတ္တာ ကာလေန၊ သမ္မာ ဒေဝေါ ပဝဿတု။
၆။ ယထာ ရက္ခိံသု ပေါရာဏာ၊ သုရာဇာနော တထေဝိမံ။
ရာဇာ ရက္ခတု ဓမ္မေန၊ အတ္တနောဝ ပဇံ ပဇံ။
၇။ ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဗုဒ္ဓံ ပူဇေမိ။
ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဓမ္မံ ပူဇေမိ။
ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ သံဃံ ပူဇေမိ။
အဒ္ဓါ ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ ဇာတိ-ဇရာ-ဗျာဓိ-မရဏမှာ ပရိမုစ္စိဿာမိ။
၈။ ဣဒံ မေ ပုညံ အာသဝက္ခယာ’ဝဟံ ဟောတု။
ဣဒံ မေ ပုညံ နိဗ္ဗာနဿ ပစ္စယော ဟောတု။
၉။ မမ ပုညဘာဂံ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဘာဇေမိ။
တေ သဗ္ဗေ မေ သမံ ပုညဘာဂံ လဘန္တု။
မမ = တပည့်တော်၏။
ပုညဘာဂံ = (ဤနေ့ဤရက်၌ ပြုလုပ်ရသော) ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အဖို့ဘာဂကို။
သဗ္ဗသတ္တာနံ = ခပ်သိမ်းကုန်သော သတ္တဝါတို့အား။
ဘာဇေမိ = အမျှပေးဝေပါ၏။
တေ သဗ္ဗေ = ထို ခပ်သိမ်းကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
မေ = တပည့်တော်နှင့်။
သမံ = ထပ်တူထပ်မျှ။
ပုညဘာဂံ = ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အဖို့ဘာဂကို။
လဘန္တု = ရရှိကြပါစေကုန်သတည်း။
သာဓု သာဓု သာဓုပါဘုရား ...
ရတနသုတ်ပရိတ် တရားတော်မြတ် - နိဿယ
(၁)
ပဏိဓာနတော = ဒီပင်္ကရာ ထွဋ်ချာသေဌ်နင်း တရားမင်း၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဘုရားဖြစ်ရန် ဆုထူးပန်ထွာတော်မူခဲ့သည်မှ။
ပဋ္ဌာယ = စ၍။
တထာဂတဿ = တထာဂတ အမည်ရတော်မူသော သုံးလောကထွဋ်ထား ရှင်တော်မြတ်ဘုရား၏။
ဒသ ပါရမိယော = အပြင်အပ သက်ရှိသက်မဲ့ ပစ္စည်းဝတ္ထု အစုစုတို့ကို စွန့်လွှတ်၍ ဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူးတော်မူအပ်ကုန်သော ဆယ်ပါးကုန်သော ပါရမီတော်တို့ လည်းကောင်း။
ဒသ ဥပပါရမိယော = ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ်တို့ကို စွန့်လွှတ်၍ ဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူးတော်မူရသော ဆယ်ပါးကုန်သော ဥပပါရမီတော်တို့လည်းကောင်း။
ဒသ ပရမတ္ထပါရမိယော = ကိုယ်အသက်ကို စွန့်လွှတ်၍ ဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူး တော်မူရသော ဆယ်ပါးကုန်သော ပရမတ္ထပါရမီတော်တို့လည်းကောင်း။
ဣတိ = ဤသို့လျှင်။
သမတ္တိ ံသ ပါရမိယော စ = အမျှသုံးဆယ်ကုန်သော ပါရမီတော်မြတ်အပေါင်း တို့ကိုလည်းကောင်း။
ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂေ = ငါးပါးကုန်သော စွန့်ခြင်းကြီးတို့ကိုလည်းကောင်း။
လောကတ္ထစရိယံ = သတ္တဝါအများအတွက် ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများ အားထုတ် တော်မူခြင်းလည်းကောင်း။
ဉာတတ္ထစရိယံ = ဆွေမျိုးတို့အတွက် ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများအားထုတ် တော်မူခြင်းလည်းကောင်း။
ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယံ = ဘုရားဖြစ်ရန်အတွက် ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများအားထုတ် တော်မူခြင်းလည်းကောင်း။
ဣတိ = ဤသို့လျှင်။
တိဿော စရိယာယော စ = သုံးပါးကုန်သော စရိယကျင့်စဉ်တို့ကိုလည်းကောင်း။
ပစ္ဆိမဘဝေ = နောက်ဆုံးဘုရားဖြစ်မည့်ဘဝ၌။
ဂဗ္ဘဝေါက္ကန္တိ ံ = မယ်တော်ဝမ်းတိုက် သက်ဆိုက်စံနေ သန္ဓေစွဲယူ တည်နေတော် မူခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ဇာတိံ = မယ်တော်ဝမ်းတိုက်မှ မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူခြင်းကို လည်းကောင်း။
(မဟာ)အဘိနိက္ခမနံ = မြတ်သော တောထွက်တော်မူခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ပဓာနစရိယံ = ဒုက္ကရစရိယာ ခြောက်နှစ်ကြာအောင် ကျင့်ကြံကျိုးကုတ် ပွားများ အားထုတ်တော်မူခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ဗောဓိပလ္လင်္ကေ = ဗောဓိပင်ခြေ မြတ်သော ပလ္လင်ဗွေထက်၌။
မာရဝိဇယံ = မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူခြင်းကိုလည်းကောင်း။
သဗ္ဗညုတဉာဏပ္ပဋိဝေဓံ = သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်ကို ထွင်းဖောက် သိမြင်တော် မူခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ = ဓမ္မစကြာတရား ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမတော်မူခြင်းကို လည်းကောင်း။
နဝ လောကုတ္တရဓမ္မေ = ရှင်တော်မြတ်ဘုရား၏ သန္တာန်၌ တည်ရှိတော်မူကြ ကုန်သော ကိုးပါးကုန်သော လောကုတ္တရာတရားတို့ကိုလည်းကောင်း။
ဣတိ = ဤသို့လျှင်။
သဗ္ဗေပိ’မေ ဗုဒ္ဓဂုဏေ = ဤအလုံးစုံကုန်သော ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော် ကျေးဇူးတော်တို့ကို။
အာဝဇ္ဇေတွာ = ဆင်ခြင်အောက်မေ့ကြကုန်၍။
ဝေသာလိယံ = ဝေသာလီပြည်၌။
တီသု ပါကာရန္တရေသု = တံတိုင်းသုံးထပ် ကြားအရပ်တို့၌။
တိယာမရတ္တိံ = ညဉ့်သုံးယာမ်တို့ကာလပတ်လုံး။
ပရိတ္တံ = ရတနသုတ်ပရိတ်အရံအတားကို။
ကရောန္တော = ရွတ်ဖတ်ပူဇော်တော်မူသော။
အာယသ္မာ အာနန္ဒတ္ထေရော ဝိယ = အရှင်အာနန္ဒာ ကိုယ်တော်မြတ်ကဲ့သို့။
သတ္တေသု = သတ္တဝါတို့အပေါ်၌။
ကာရုညစိတ္တံ = ကြင်နာဆပွား ကရုဏာနှင့်ယှဉ်သော စိတ်ထားကို။
ဥပဋ္ဌပေတွာ = ရှေ့ရှုဖြစ်စေကြ တည်စေကြကုန်၍။
(၂)
ကောဋီသတသဟဿေသု စက္ကဝါဠေသု = ကုဋေ တစ်သိန်းကုန်သော စကြဝဠာ တို့၌။
ဒေဝတာ = နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည်။
ယဿ = အကြင်ရတနသုတ်ပရိတ်တရားတော်မြတ်၏။
အာဏံ = တန်ခိုးရှိန်စော် အာနုဘော်ကို။
သိရသာ = ဦးခေါင်းရတနာ မြတ်အင်္ဂါဖြင့်။
ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ = ရိုသေစွာ ဦးညွတ်ခံယူကြလေကုန်၏။
ယဉ္စ = ယင်းရတနသုတ် ပရိတ်တော်မြတ်သည်လည်း။
ဝေသာလိယာ ပုရေ = ဝေသာလီပြည်၌။
(၃)
ရောဂါမနုဿဒုဗ္ဘိက္ခသမ္ဘူတံ = ရောဂါထူးခြား ဘီလူးများနှင့် အစာငတ်မွတ် ခေါင်းပါးခြင်းကြောင့် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်၍လာရသော။
တိဝိဓံ ဘယံ = သုံးမျိုးသော ဘေးဒုက္ခကို။
ခိပ္ပံ = လျင်မြန်စွာ။
အန္တရဓာပေသိ = ကွယ်ပျောက်ရုပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းစေခဲ့လေပြီ။
တံ ရတနပရိတ္တံ = ထိုရတနသုတ်ပရိတ်အရံအတားကို။
ဟေ = အို သူတော်ကောင်းတို့ ...။
မယံ = ငါတို့သည်။
ဘဏာမ = ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ကြပါကုန်စို့။
(၄)
ဣဓ = ဤပရိတ်တရားတော်မြတ် ရွတ်ဖတ်ရာဌာန ဤအရပ်သို့။
ဘုမ္မာနိ = မြေ၌တည်ကြကုန်သော။
ယာနိ ဘူတာနိ ဝါ = အကြင်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း။
အန္တလိက္ခေ = အဇဋာပြင် ထက်ကောင်းကင်၌။
ယာနိ ဘူတာနိ ဝါ = အကြင်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း။
သမာဂတာနိ = ညီညာဖြဖြ စည်းဝေးရောက်လာကြပေကုန်၏။
သဗ္ဗေဝ = ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံသာလျှင် ဖြစ်ကြကုန်သော။
တေ ဘူတာ = ထိုနတ်များစွာတို့သည်။
သုမနာ = နှစ်သက်ရွှင်လန်း ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ထား ရှိကြကုန်သည်။
ဘဝန္တု = ဖြစ်ကြပါကုန်လော့။
အထောပိ = ထိုမှတစ်ပါးလည်း။
ဘာသိတံ = ငါဘုရားသည် ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမတော်မူအပ်သော ရတနသုတ်ပရိတ်အရံအတားကို။
သက္ကစ္စ = ရိုသေသမှု အလေးဂရုပြု၍။
သုဏန္တု = နာယူကြပါကုန်လော့။
(၅)
ဘူတာ = အို နတ်များစွာတို့ ...။
တသ္မာ ဟိ = ထိုကဲ့သို့ တရားနာယူရန် ငါဘုရား တိုက်တွန်းတော်မူသောကြောင့် ပင်လျှင်။
တုမှေ = သင်နတ်များစွာတို့သည်။
နိသာမေထ = နားစိုက်ကြပါကုန်လော့။
မာနုသိယာ ပဇာယ = လူသားဖြစ်သော သတ္တဝါအပေါ်၌။
မေတ္တံ = ချစ်မြတ်နိုးခြင်း မေတ္တာတရားကို။
ကရောထ = ပြုကြပါကုန်လော့။
ယေ = ယင်းလူသားအပေါင်းတို့သည်။
တုမှာကံ = သင်နတ်များစွာတို့အား။
ဒိဝါ စ = နေ့အခါ၌လည်းကောင်း။
ရတ္တော စ = ညဉ့်အခါ၌လည်းကောင်း။
ဗလိ ံ = ဒေဝတာဗလိဟုခေါ်ဆိုအပ်သော ပူဇော်ပသဖွယ်ရာ အဖြာဖြာကို။
ဟရန္တိ = ဆောင်ယူပသ ပူဇော်ကြပေကုန်၏။
တသ္မာ ဟိ = ထို့ကြောင့်ပင်လျှင်။
တုမှေ = သင်နတ်များစွာတို့သည်။
နေ = ထိုလူသားအပေါင်းတို့ကို။
အပ္ပမတ္တာ = မမေ့မလျော့ကြကုန်ဘဲ။
ရက္ခထ = သနားစောင့်ရှောက်ကြပါကုန်လော့။
(၆)
ဣဓ ဝါ = ဤလူ့ပြည်၌လည်းကောင်း။
ဟုရံ ဝါ = နဂါးဂဠုန်စသော တစ်ပါးသောပြည်တို့၌လည်းကောင်း။
ယံ ကိဉ္စိ = အလုံးစုံသော။
ဝိတ္တံ = နှစ်သက်မြတ်နိုးခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော လောကီဥစ္စာရတနာသည်။
အတ္ထိ = ရှိချေ၏။
သဂ္ဂေသု ဝါ = နတ်ပြည် ဗြဟ္မာ့ပြည်တို့၌မူလည်း။
ပဏီတံ = မရောင့်ရဲစေတတ် မွန်မြတ်လှစွာသော။
ယံ ရတနံ = အကြင် နှစ်သက်မြတ်နိုးဖွယ်ရာသော လောကီဥစ္စာရတနာသည်။
အတ္ထိ = ရှိချေ၏။
ဧတ္ထ = ဤရတနာအပေါင်းတို့တွင်။
တထာဂတေန = သုံးလောကထွဋ်ထား ရှင်တော်မြတ်ဘုရားတည်းဟူသော ရတနာနှင့်။
သမံ = တူမျှသော။
နံ = ထိုလောကီဥစ္စာ ရတနာမျိုးသည်။
န နော အတ္ထိ = မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ဗုဒ္ဓေ = သုံးလောကထွဋ်ထား ရှင်တော်မြတ်ဘုရား၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၇)
ခယံ = တစ်ထောင့်ငါးရာ ကိလေသာတို့၏ ကုန်ဆုံး ပျက်စီးရာလည်း ဖြစ်ထသော။
ဝိရာဂံ = အာရုံဓမ္မ ဟူသမျှတို့၌ တွယ်တာပေတတ် ရာဂငတ်တို့၏ ကင်းပြတ် ရုပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာလည်း ဖြစ်ထသော။
အမတံ = စုတိပြတ်ကျွေ ဘယ်အခါမှ သေကျေပျက်စီးရခြင်းလည်း မရှိထသော။
ယံ နိဗ္ဗာနံ = အကြင် အငြိမ်းဓာတ်မှန် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို။
သမာဟိတော = မယိမ်းမယိုင် ကျောက်စာတိုင်ကဲ့သို့ မြဲခိုင်စွာဘိ တည်ကြည်သော သမာဓိ ရှိတော်မူသော။
သကျမုနိ = သာကီဝင်ထွဋ်ထား ဂေါတမရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည်။
အဇ္ဈဂါ = လက်ဝယ်တင်ထား ပတ္တမြားကဲ့သို့ ကောင်းစွာပိုင်ပိုင် ဉာဏ်ဖြင့် ဆိုက်ရောက် သိမြင်တော်မူခဲ့လေပြီ။
တေန ဓမ္မေန = ထိုအငြိမ်းဓာတ်မှန် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်နှင့်။
သမံ = တူမျှသော။
ကိဉ္စိ = တစ်စုံတစ်ခုသော တရားမျိုးသည်။
န နော အတ္ထိ = မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ဓမ္မေ = အငြိမ်းဓာတ်မှန် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၈)
ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော = သုတဗုဒ္ဓ သာဝကဗုဒ္ဓ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ဗုဒ္ဓ သုံးဆူ ချီးမွမ်းအပ်သောသူတို့ထက် ကဲသာလွန်မြတ် အထူးသဖြင့် ချီးမွမ်းတော်မူအပ်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင်သည်။
သုစိံ = ကိလေသာမြူအလှေး အညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းဝေးစင်ပ ဖြူစင်တော် မူလှသော။
ယံ သမာဓိံ = အကြင် အရိယာမဂ်နှင့် တွဲဖက်ယှဉ်ဘိ သမာဓိတရားတော်မြတ်ကို။
ပရိဝဏ္ဏယီ = ချီးမွမ်းမြှောက်စားတော်မူခဲ့လေပြီ။
ယံ သမာဓိံ = အကြင် အရိယာမဂ်နှင့် တွဲဖက်ယှဉ်ဘိ သမာဓိတရားတော်မြတ်ကို။
အနန္တရိကံ = မိမိကွယ်ပ အခြားမဲ့ကာလ၌ မုချဆတ်ဆတ် အရိယာဖိုလ် ဟူသော အကျိုးတရားကို ပေးတတ်၏ဟူ၍။
ဗုဒ္ဓါ = သုံးဘုံကျော်ဟီး ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးတို့သည်။
အာဟု = သံသာကျူးသီ ဟောပြတော်မူကြလေကုန်ပြီ။
တေန သမာဓိနာ = ထိုအရိယာမဂ်နှင့် တွဲဖက်ယှဉ်ဘိ သမာဓိတရားတော်မြတ်နှင့်။
သမော = တူမျှသော တစ်စုံတစ်ခုသော လောကီသမာဓိတရားမျိုးသည်။
န ဝိဇ္ဇတိ = မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ဓမ္မေ = အရိယာမဂ်နှင့် တွဲဖက်ယှဉ်ဘိ သမာဓိတရားတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၉)
သတံ = ပါရမီရင့်ကြူး သမ္ဘာထူးသည့် ကျေးဇူးဂုဏ်ကြီးမား ဘုရားအစရှိသော သူတော်စင်ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့သည်။
ပသတ္ထာ = လွန်စွာထပ်ထပ် ချီးမွမ်းတော်မူအပ်ကုန်သော။
ယေ ပုဂ္ဂလာ = အကြင် ပုထုဇဉ်အနွယ် ကင်းကွယ်ကုန်ပြတ် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်မြတ် တို့သည်။
အဋ္ဌ = ရှစ်ယောက်တို့သည်။
ဟောန္တိ = ဖြစ်ကြလေကုန်၏။
ဧတာနိ = ထို ပုထုဇဉ်အနွယ် ကင်းကွယ်ကုန်ပြတ် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တို့သည်။
စတ္တာရိ ယုဂါနိ = မဂ်ဖိုလ်နှစ်ရပ် စပ်သောအားဖြင့် အစုံလေးပါးတို့သည်။
ဟောန္တိ = ဖြစ်ကြလေကုန်၏။
သုဂတဿ = သုံးဘုံကျော်ဟီး ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး၏။
သာဝကာ = တပည့်ရင်းသာဝကအစစ် ဖြစ်တော်မူကြကုန်သော။
တေ ပုဂ္ဂလာ = ထိုပုထုဇဉ်အနွယ်ကင်းကွယ်ကုန်ပြတ် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တို့သည်။
ဒက္ခိဏေယျာ = ကံနှင့်အကျိုး ရည်ကိုးမျှော်သန် အလှူကောင်း အလှူမှန် ဟူသမျှကို စိုးယူပိုင်သ ခံယူတော်မူထိုက်ကြပေကုန်၏။
ဧတေသု = ထိုအရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။
ဒိန္နာနိ = သဒ္ဓါကြည်ဖြူ ပေးလှူသမျှ အလှူဒါန ကောင်းမှုကုသိုလ် မှန်သမျှတို့သည်။
မဟပ္ဖလာနိ = ကြီးကျယ်ဖွံ့ဖြိုး များမြတ်သော အကျိုး ရှိကြပေကုန်၏။
သံဃေ = အရိယာသံဃာတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၀)
ယေ ခီဏာသဝါ = အကြင် ကိလေသာ အာသဝေါ လျှောကျကင်းကွာ ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ကြီးတို့သည်။
ဂေါတမသာသနမှိ = ဂေါတမမြတ်စွာ ရောင်ဝါထိန်လင်း သာသနာတော်မြတ် အတွင်း၌။
ဒဠှေန = ကျောက်တောင်ကြီးပမာ မြဲခိုင်လှစွာသော။
မနသာ = သမာဓိနှင့်ယှဉ်သော စိတ်ဓာတ်ဖြင့်။
သုပ္ပယုတ္တာ = လွန်စွာကြိုးကုတ် အားထုတ်တော်မူကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
နိက္ကာမိနော = ကိလေသာဟူ အပူခပ်သိမ်းမှ အလျှင်းကျွတ်၍ ကင်းလွတ် ထွက်မြောက်တော်မူကြလေကုန်ပြီ။
တေ ခီဏာသဝါ = ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ကြီးတို့သည်။
အမတံ = စုတိပြတ်ကြွေ ဘယ်အခါမှ သေကျေပျက်စီးရခြင်း မရှိသော အမတဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်သို့။
ဝိဂယှ = အာရုံပြုသောအားဖြင့် သက်ရောက်တော်မူကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
မုဓာ = ပစ္စည်းဥစ္စာ အနည်းငယ်မျှ မကုန်ကြရဘဲ။
လဒ္ဓါ = လိုရာခဏ အလွယ်ပင် ရတော်မူကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
နိဗ္ဗုတိံ = ဖလသမာပတ် အငြိမ်းဓာတ်အရသာကို။
ဘုဉ္ဇမာနာ = သုံးဆောင်ခံစားတော်မူကြကုန်လျက်။
ပတ္တိပတ္တာ = မိမိတို့သည် ရောက်ရှိအပ်ပြီး ရရှိအပ်ပြီး ဖြစ်သည့် အရဟတ္တ ဖိုလ်သို့ အသစ်တစ်ဖန် ဝင်စားသောအားဖြင့် ဆိုက်ရောက်တော်မူကြလေကုန်ပြီ။
သံဃေ = ရဟန္တာသံဃာတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၁)
ပထဝိဿိတော = မြေ၌စွဲမှီ ကောင်းစွာတည်သော။
ဣန္ဒခီလော = မြို့တံခါးတိုင်ကြီးသည်။
စတုဗ္ဘိ ဝါတေဟိ = အရပ်လေးမျက်နှာတို့မှ တိုက်ခတ်လာသော လေပြင်း မုန်တိုင်းတို့သည်။
အသမ္ပကမ္ပိယော = မလှုပ်ရှားစေနိုင်သည်။
သိယာ ယထာ = ဖြစ်ဘိသကဲ့သို့။
ယော သပ္ပုရိသော = အကြင် သူတော်မျိုးမှန် အဖိုးတန်သည့် သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ် သူမြတ်သည်။
အရိယသစ္စာနိ = အရိယာသစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်တို့ကို။
အဝေစ္စ = သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သက်ဝင်၍။
ပဿတိ = သိတော်မူ မြင်တော်မူ၏။
တံ သပ္ပုရိသံ = ထို သူတော်မျိုးမှန် အဖိုးတန်သည့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်ကို။
တထူပမံ = အရိယာသစ္စာလေးပါးတည်းဟူသော တရားမြေ၌ မြဲစွာစိုက်၍ တည်နေခြင်းကြောင့် ထိုတံခါးတိုင်ကြီးလျှင် ပုံပမာရှိ၏ဟူ၍။
အဟံ = ငါဘုရားသည်။
ဝဒါမိ = ဟောတော်မူ၏။
သံဃေ = သောတာပန်သံဃာတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၂)
ယေ = အကြင် သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်တို့သည်။
ဂမ္ဘီရပညေန = နက်နဲလှစွာသော သဗ္ဗညုတဉာဏ်သခင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင်သည်။
သုဒေသိတာနိ = ကောင်းစွာပိုင်းဖြတ် ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်သော။
အရိယသစ္စာနိ = အရိယသစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်တို့ကို။
ဝိဘာဝယန္တိ = ကိုယ့်သန္တာန်တွင် မဂ်ဉာဏ်ဖြစ်ပွား ထင်ရှားအောင် ပြုတော် မူကြလေကုန်ပြီ။
တေ = ထိုသတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်တို့သည်။
ဘုသံ = အလွန်အကဲ။
ပမတ္တာ = စည်းစိမ်ယစ်၍ မေ့လျော့ကြကုန်သည်။
ကိဉ္စာပိ ဟောန္တိ = အကယ်၍ကား ဖြစ်ကြကုန်သေး၏။
ပန တထာပိ = ထိုသို့ပင် စည်းစိမ်ယစ်၍ မေ့လျော့ကြကုန်ငြားသော်လည်း။
အဋ္ဌမံ ဘဝံ = ရှစ်ကြိမ်မြောက်ဖြစ်သော ဘဝကို။
န အာဒိယန္တိ = ယူတော်မူရိုး မရှိကြလေကုန်။
သံဃေ = သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်သံဃာတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၃)
အဿ = ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည်။
ဒဿနသမ္ပဒါယ = သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည်စုံခြင်းနှင့်။
သဟာဝ = အတူမကွာ တစ်ပြိုင်နက်သာလျှင်။
သက္ကာယဒိဋ္ဌိ စ = ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ ငါ သူတစ်ပါး ယောက်ျား မိန်းမ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ လူ နတ် ဗြဟ္မာ အသက်ကောင် လိပ်ပြာကောင် ဝိညာဉ်ကောင် အတ္တကောင် စသည်ဖြင့် စွဲလမ်းယုံကြည်ခြင်း သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သံယောဇဉ်တရား လည်းကောင်း။
ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ = ရတနာသုံးတန် ကံ-ကံ၏အကျိုးတရား စသည်တို့အပေါ်၌ သို့လော သို့လော တွေးတော ယုံမှားခြင်း ဝိစိကိစ္ဆာ သံယောဇဉ်တရား လည်းကောင်း။
သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ = နွားအကျင့် ခွေးအကျင့် စသည်ဖြင့် ကိလေသာတို့မှ စင်ကြယ်နိုင်၏ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်နိုင်၏ဟု မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော သီလဗ္ဗတပရာမာသ သံယောဇဉ်တရား လည်းကောင်း။
ဣတိ = ဤသို့လျှင်။
တယော ဓမ္မာ = သုံးပါးကုန်သော သံယောဇဉ်တရားတို့ကို။
ဇဟိတာ = အရှင်းပယ်သတ် စွန့်လွှတ်အပ်ခဲ့လေပြီ။
ကိဉ္စိ = စိုးစဉ်းအနည်းငယ်သော။
ယံ ကိလေသဇာတမ္ပိ = အကြင် အပါယ်သို့ ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော ကိလေသာတရားအပေါင်းသည်လည်း။
အတ္ထိ = ကြွင်းကျန်သေး၏။
တမ္ပိ = ထိုအပါယ်သို့ ရောက်ခြင်း၏အကြောင်းဖြစ်သော ကိလေသာတရား အပေါင်း ကိုလည်း။
ဇဟိတံ = အရှင်းပယ်သတ် စွန့်လွှတ်အပ်ခဲ့လေပြီ။
(၁၄)
သော = ထိုသောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည်။
စတူဟပါယေဟိ စ = အပါယ်လေးဘုံတို့မှလည်း။
ဝိပ္ပမုတ္တော = အရှင်းကျွတ်၍ ကင်းလွတ်ထွက်မြောက်တော်မူခဲ့လေပြီ။
ဆစ္စာဘိဌာနာနိ = အမိကို သတ်ခြင်း၊ အဘကို သတ်ခြင်း၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို သတ်ခြင်း၊ ဘုရားရှင်အား သွေးစိမ်းတည်စေခြင်း၊ သံဃာသင်းခွဲခြင်း၊ ဘုရားရှင်မှ တစ်ပါးသော အခြားအခြားသော ဂိုဏ်းဆရာတို့အား ဆရာအဖြစ် ရည်ညွှန်းခြင်း တည်းဟူသော ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းကုန်သော ခြောက်ပါးကုန်သော အကြောင်းအစု မကောင်းမှုတို့ကိုလည်း။
ကာတုံ = ပြုခြင်းငှာ။
အဗ္ဘဗ္ဗော = မထိုက်တန်ပေ။
သံဃေ = သောတာပန် သံဃာတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၅)
သော = ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည်။
ကာယေန ဝါ = ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း။
ဝါစာ = ဝါစာယ ဝါ = နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း။
ဥဒ = ထို့အပြင်။
စေတသာ ဝါ = စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း။
ပါပကံ ကမ္မံ = ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းကုန်သော အကြောင်းအစု မကောင်းမှုကို။
ကိဉ္စာပိ ကရောတိ = မသိခဲ့၍ မေ့လျော့သမှု အကယ်၍ ပြုခဲ့မိစေကာမူ။
တဿ = ထို မိမိပြုခဲ့မိသည့် မကောင်းမှု အကုသိုလ်ကံကို။
ပဋိစ္ဆဒါယ = ဖုံးကွယ်၍ ထားခြင်းငှာ။
အဗ္ဘဗ္ဗော = မထိုက်တန်ပေ။
ဒိဋ္ဌပဒဿ = သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်အပ်ပြီးသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ် ရှိတော်မူသော သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်၏။
အဗ္ဘဗ္ဗတာ = မိမိပြုခဲ့မိသည့် မကောင်းမှု အကုသိုလ်ကံကို ဖုံးကွယ်၍ ထားခြင်းငှာ မထိုက်တန်သည်၏အဖြစ်ကို။
ဘဂဝတာ = ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးသခင် ဘုရားရှင်သည်။
ဝုတ္တာ = ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမတော်မူအပ်ခဲ့လေပြီ။
သံဃေ = သောတာပန် သံဃာတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၆)
ဂိမှာနံ = နွေလတို့၏။
ပဌမသ္မိံ ဂိမှေ = ရှေ့ဦးအစ နွေလဖြစ်သော။
မာသေ = စိတြမာသ တန်ခူးလ၌။
ဖုဿိတဂ္ဂေ = ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်သော ခက်ဖျားစုံရှိသော။< ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ = တောအုပ်သည်။
သသိရီကော ယထာ = အသရေရှိလှဘိသကဲ့သို့။
တထူပမံ = အနက်သဒ္ဒါ ပန်းစုံစွာဖြင့် ဝေဆာပြန့်ပြော ထိုတောအုပ်လျှင် ပုံပမာ ရှိသော။
နိဗ္ဗာနဂါမိံ = အငြိမ်းဓာတ်မှန် မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်ထုတ်ချောက် ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော။
ဓမ္မဝရံ = သုံးပုံပိဋကတ် တရားမြတ်ဒေသနာတော်ကို။
ပရမံဟိတာယ = လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ နိဗ္ဗာနဓာတ်တည်းဟူသော အမြတ်ဆုံး အကျိုးစီးပွားချမ်းသာ အလို့ငှာ။
အဒေသယိ = ကရုဏာရှေ့သွား မေတ္တာထား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ခဲ့လေပြီ။
ဗုဒ္ဓေ = သုံးလောကထွဋ်ထား ရှင်တော်မြတ်ဘုရား၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၇)
ဝရော = စိတ်ထားမြတ်သူ နတ်လူအများ လိုလားတောင့်တအပ် မြတ်တော်မူ ထသော။
ဝရညူ = အမြတ်ဆုံးမှန် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို သိတော်မူတတ်ထသော။
ဝရဒေါ = အမြတ်ဆုံးမှန် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို ပေးသနားတော်မူတတ် ထသော။
ဝရာဟရော = အမြတ်ဆုံးမှန် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်သို့ ဧကန်ထုတ်ချောက် ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်တရားတည်း ဟူသော ရှေးဟောင်းလမ်းမြတ်ကို သယ်ဆောင်တော်မူတတ်ထသော။
အနုတ္တရော = သာလွန်သူမထင် အမြတ်ဆုံး ဘုရားရှင်သည်။
ဓမ္မဝရံ = သုံးပုံပိဋကတ်တည်းဟူသော အမြတ်ဆုံး တရားဒေသနာတော်ကို။
ပရမံဟိတာယ = လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ နိဗ္ဗာနဓာတ်တည်းဟူသော အမြတ်ဆုံး အကျိုးစီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ။
အဒေသယိ = ကရုဏာရှေ့သွား မေတ္တာထား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ခဲ့လေပြီ။
ဗုဒ္ဓေ = သုံးလောကထွဋ်ထား ရှင်တော်မြတ်ဘုရား၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၈)
ယေသံ ခီဏာသဝါနံ = အကြင် ကိလေသာ အာသဝေါ လျှောကျကင်းကွာ ရဟန္တာ အရှင်သူမြတ်ကြီးတို့အား။
ပုရာဏံ = အဟောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ မှန်သမျှသည်။
ခီဏံ = အမြစ်အရင်းနှင့်တကွ ကုန်ဆုံးပျက်ပြုန်းခဲ့လေပြီ။
နဝံ = အသစ်ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ မှန်သမျှသည်။
နတ္ထိ သမ္ဘဝံ = နောက်ထပ်တစ်ဖန် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း အလျှင်း မရှိတော့ချေ။
တေ ခီဏာသဝါ = ထို ရဟန္တာအရှင်မြတ်ကြီးတို့သည်။
အာယတိကေ ဘဝသ္မိံ = နောင်လာလတ္တံ့သော အနာဂတ်ဘဝသစ်၌။
ဝိရတ္တစိတ္တာ = တွယ်တာမက်မောခြင်း ကင်းသော စိတ်ထား ရှိတော်မူကြလေ ကုန်၏။
ခီဏဗီဇာ = ကုန်အပ်ပြီးသော ပဋိသန္ဓေမျိုးစေ့ ရှိတော်မူကြကုန်၏။
အဝိရူဠှိဆန္ဒာ = သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ၌ မစည်ပင် မပြန့်ပွားသော ဆန္ဒဓာတ် ရှိတော်မူကြကုန်၏။
အယံ ပဒီပေါ = ဤတောက်လောင်နေသော ဆီမီးသည်။
နိဗ္ဗာတိ ယထာ = ငြိမ်းလေဘိသကဲ့သို့။
ဓီရာ = မြဲမြံခိုင်ခံ့ တည်တံ့သော ပညာရှိအစစ် ဖြစ်တော်မူကြကုန်သော ရဟန္တာ အရှင်မြတ်ကြီးတို့သည်။
နိဗ္ဗန္တိ = သံသရာစက်ရဟတ် အဆက်ပြတ်၍ ဇာတ်စုံရုတ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းတော် မူကြလေကုန်ပြီ။
သံဃေ = ရဟန္တာ သံဃာတော်မြတ်၌။
ဣဒမ္ပိ ရတနံ = ဤမြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာအဖြစ် သိသာဖွယ်အကြောင်း နှစ်သက်ဖွယ် ဂုဏ်တော်အပေါင်းသည်လည်း။
ပဏီတံ = ထူးမြတ်တော်မူလှပါပေ၏။
ဧတေန သစ္စေန = ဝစီမင်္ဂလာ ဤသစ္စာစကားကြောင့်။
တုမှာကံ = အိမ်သူအိမ်သား လူအများနှင့် ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက်ရှိကြကုန်သော သင် သပ္ပုရိသအပေါင်း သူတော်ကောင်း တို့အား။
(ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။)
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၁၉၊၂၀၊၂၁)
ဣဓ = ဤပရိတ်တရားတော်မြတ် ရွတ်ဖတ်ရာဌာန ဤအရပ်သို့။
ဘုမ္မာနိ = မြေ၌ တည်ကြကုန်သော။
ယာနိ ဘူတာနိ ဝါ = အကြင်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း။
အန္တလိက္ခေ = အဇဋာပြင် ထက်ကောင်းကင်၌။
ယာနိ ဘူတာနိ ဝါ = အကြင်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း။
သမာဂတာနိ = ညီညာဖြဖြ စည်းဝေးရောက်လာကြကုန်၏။
သဗ္ဗေဝ = ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံသာလျှင် ဖြစ်ကြကုန်သော။
တေ မယံ = ထိုငါတို့ နတ်များစွာတို့သည်။
ဒေဝမနုဿပူဇိတံ = နတ်လူအများ လေးစားကော်ရော် ပူဇော်တော်မူအပ်သော။
တထာဂတံ = ရှေးဘုရားရှင်တို့ကဲ့သို့ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်သို့တိုင်အောင် ကောင်းသော လာခြင်း ရှိတော်မူသောကြောင့်, နိဗ္ဗာန်သို့တိုင်အောင် ကောင်းစွာ ကြွသွားတော် မူသောကြောင့် တထာဂတ အမည်ရတော်မူသော။
ဗုဒ္ဓံ = မြတ်စွာဘုရားကို။
(ဒေဝမနုဿပူဇိတံ = နတ်လူအများ လေးစားကော်ရော် ပူဇော်တော်မူအပ်သော။
တထာဂတံ = သမထ ဝိပဿနာ စုံတွဲကာဖြင့် ကိလေသာအသင်းအပင်းကို ရှင်းလင်းဖြတ်တောက်လျက် ရောက်အပ်ရအပ်သောကြောင့် တထာဂတ အမည် ရတော်မူသော။
ဓမ္မံ = တရားတော်မြတ်ကို။)
(ဒေဝမနုဿပူဇိတံ = နတ်လူအများ လေးစားကော်ရော် ပူဇော်တော်မူအပ်သော။
တထာဂတံ = ကိုယ့်ကျိုးစီးပွားအတွက် ကျင့်ကြံကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ထိုထို အရိယမဂ်ဖြင့် ရောက်အပ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ထိုထိုအရိယမဂ်ဖြင့် အရိယသံဃာ အဖြစ်သို့ ရောက်အပ်သောကြောင့် တထာဂတ အမည်ရတော်မူသော။
သံဃံ = သံဃာတော်မြတ်ကို။)
နမဿာမ = ရှိခိုးဦးညွတ်ကြပါကုန်၏။
ပါဏီနံ = အပေါင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။
သုဝတ္ထိ = ဘေးရန်ကုန်ကင်း ချမ်းသာအေးမြခြင်းသည်။
ဟောတု = မုချမသွေ ဖြစ်ပါစေသတည်း။
ရတနသုတ္တံ = ရတနသုတ်ပရိတ်တရားတော်မြတ်သည်။
နိဋ္ဌိတံ = ပြီးဆုံးတော်မူပြီ။
ဘုရားအနေကဇာတင် ပါဠိတော် - နိဿယ
(၁)
ပုနပ္ပုနံ = အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်။
ဇာတိ = ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းသည်။
ဒုက္ခာ = အို-နာ-သေရေး ဒုက္ခဘေးတို့နှင့် ရောထွေး၍ နေရသောကြောင့် ဆင်းရဲလှပေ၏။
တသ္မာ = ထို့ကြောင့်။
ဂဟကာရံ = ခန္ဓာအိမ်ကို ကြိမ်ကြိမ်ကြိုးကုတ် တည်ဆောက်လုပ်သည့် တဏှာ ယောက်ျား လက်သမားကို။
ဂဝေသန္တော = မတွေ့လျှင်မနေဟူသော ဇွဲမာန်ဖြင့် အဖန်ဖန် စူးစမ်းရှာဖွေနေသော ငါဘုရားသည်။
အနိဗ္ဗိသံ = အနိဗ္ဗိသန္တော = တဏှာယောက်ျား လက်သမားကို ပိုင်းခြား ထင်ထင် သိမြင်နိုင်သည့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်မဟာကို မရသေးသောကြောင့်။
အနေကဇာတိသံသာရံ = ဘဝများစွာ သံသရာကာလပတ်လုံး။
သန္ဓာဝိဿံ = ဆုံလည်တပ်နွား ရဟတ်ခြားသို့ မရပ်မနား တဖားဖားလျှင် ပြေးသွား ကျင်လည်ခဲ့ရလေပြီ။
ဂဟကာရက = တဏှာယောက်ျား ဟယ် .လက်သမား ...။
ဣဒါနိ = ဘုရားဖြစ်လာ ယခုအခါ၌။
တွံ = တဏှာယောက်ျား သင်လက်သမားကို။
ဒိဋ္ဌော = သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရသဖြင့် ဒိဋ္ဌထင်ထင် တွေ့မြင်အပ်သည်။
အသိ = ဖြစ်၏။
တွံ = တဏှာယောက်ျား သင်လက်သမားသည်။
ဂေဟံ = ခန္ဓာအိမ်ကို။
ပုန န ကာဟသိ = တစ်ဖန်ထပ်လျှောက် ဆောက်လုပ်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ချေ။
တေ = တဏှာယောက်ျား သင်လက်သမား၏။
သဗ္ဗာ = အလုံးစုံကုန်သော။
ဖာသုကာ = ခန္ဓာအိမ်၏ ထုပ်လျောက်ဒိုင်းမြား ကိလေသာတရားတို့ကို။
ဘဂ္ဂါ = ဝါသနာအငွေ့အသက်နှင့်တကွ စိစိကြေညက် ငါ ချိုးဖျက်အပ်ကုန်ပြီ။
ဂဟကူဋံ = အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အိမ်၏အထွဋ်ကို။
ဝိသင်္ခတံ = မှုန့်မှုန့်ကြေမွ ငါ ဖျက်ချအပ်လေပြီ။
စိတ္တံ = ကိလေသာဟူ မြူအညစ်အကြေး ကင်းဝေးဖြူစင် ငါဘုရား၏ စိတ် အစဉ်သည်။
ဝိသင်္ခါရဂတံ = သင်္ခါရစက်ကွင်း ဒုက္ခခပင်းမှ လွတ်ကင်းရာမှန် နန်းနိဗ္ဗာန်သို့ အာရုံပြုသောအားဖြင့် ရောက်ခဲ့လေပြီ။
တဏှာနံ = တဏှာယောက်ျား လက်သမားတို့၏။
ခယံ = ပျက်ပြားကုန်ခန်းရာ အရဟတ္တမဂ် အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်ကို။
အဇ္ဈဂါ = ဗောဓိမဏ္ဍိုင် ခန်းဝါပိုင်၌ ကိုယ်တိုင်ရရှိတော်မူခဲ့လေပြီ။
(၂)
ဣတိ = ဤသို့လျှင်။
ဣမသ္မိံ = ဤအကြောင်းတရားသည်။
သတိ = ထင်ရှားရှိလတ်သော်။
ဣဒံ = ဤအကျိုးတရားသည်။
ဟောတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာ၏။
ဣမဿ = ဤအကြောင်းတရား၏။
ဥပ္ပါဒါ = ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကြောင့်။
ဣဒံ = ဤအကျိုးတရားသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာ၏။
၁။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ = သစ္စာလေးပါး၌ မသိမှု အသိမှားမှု အဝိဇ္ဇာအကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်။
သင်္ခါရာ = ပစ္စုပ္ပန်မှု သံသရာမှုတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း (သင်္ခါရ)တို့သည်။
သမ္ဘဝန္တိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာကြကုန်၏။
၂။ သင်္ခါရပစ္စယာ = ယင်း ပစ္စုပ္ပန်မှု သံသရာမှုတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း (သင်္ခါရ) အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ = ကမ္မဝိညာဏ်သည်၊ တစ်နည်း ဝိပါက်ဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
၃။ (က) ဝိညာဏပစ္စယာ = ယင်း ကမ္မဝိညာဏ် အကြောင်းတရား ထင်ရှား ရှိနေခြင်းကြောင့်။
နာမရူပံ = ဝိပါက်နာမ်တရား ကမ္မဇရုပ်တရားသည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
(ခ ) တစ်နည်း -----
ဝိညာဏပစ္စယာ = ဝိပါက်ဝိညာဏ်အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်။
နာမရူပံ = ဝိပါက်စေတသိက်နာမ်, ဝိပါက်စိတ္တဇရုပ်သည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
၄။ နာမရူပပစ္စယာ = ယင်း နာမ်ရုပ်အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်။
သဠာယတနံ = အတွင်းအာယတန (၆)ပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
၅။ သဠာယတနပစ္စယာ = ယင်း အတွင်းအာယတန (၆)ပါး အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်။
ဖဿော = ဖဿ (၆)ပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
၆။ ဖဿပစ္စယာ = ယင်း ဖဿ (၆)ပါး အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်။
ဝေဒနာ = ဝေဒနာ (၆)ပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
၇။ ဝေဒနာပစ္စယာ = ယင်း ဝေဒနာ (၆)ပါး အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေ ခြင်းကြောင့်။
တဏှာ = တဏှာ (၆)ပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
၈။ တဏှာပစ္စယာ = ယင်း တဏှာ (၆)ပါး အကြောင်းတရား ထင်ရှား ရှိနေခြင်းကြောင့်။
ဥပါဒါနံ = စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန် (၄) မျိုးသည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
၉။ ဥပါဒါနပစ္စယာ = ယင်း စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန် (၄)ပါး အကြောင်းတရား ထင်ရှား ရှိနေခြင်းကြောင့်။
ဘဝေါ = ကမ္မဘဝ ဥပပတ္တိဘဝသည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှား ဖြစ်ပွားလာ၏။
၁၀။ ဘဝပစ္စယာ = ယင်း ကမ္မဘဝ အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်။
ဇာတိ = ပဋိသန္ဓေ တည်နေရခြင်း ဇာတိတရားသည်။
သမ္ဘဝတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာ၏။
၁၁။ ဇာတိပစ္စယာ = ယင်း ပဋိသန္ဓေ တည်နေရခြင်း ဇာတိအကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်။
ဇရာမရဏံ = အိုခြင်း (ဇရာ), သေခြင်း (မရဏ)သည်လည်းကောင်း။
သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ = စိုးရိမ်ရခြင်း (သောက), ငိုကြွေး မြည်တမ်းရခြင်း (ပရိဒေဝ), ကိုယ်ဆင်းရဲရခြင်း (ဒုက္ခ), စိတ်ဆင်းရဲရခြင်း (ဒေါမနဿ), ပြင်းစွာ ပူပန်ရခြင်း (ဥပါယာသ) တရားတို့သည်လည်းကောင်း။
သမ္ဘဝန္တိ = ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာကြကုန်၏။
ဧဝံ = ဤသို့လျှင်။
ကေဝလဿ = ချမ်းသာမဖက် သက်သက်သော။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ = ဤ ဒုက္ခအတုံး ဒုက္ခအစုအပုံ၏။
သမုဒယော = ဖြစ်ကြောင်းသည်။
တစ်နည်း ----
သမုဒယော = ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ = ဖြစ်ပေါ်၍ လာပေ၏။
အာတာပိနော = တစ်ထောင့်ငါးရာ ကိလေသာတို့ကို လွန်စွာနှိပ်ကွပ် ပူပန် စေတတ်သည့် သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဝီရိယလည်း ရှိပေထသော။
ဈာယတော = အာနာပါနစသည်ဖုံဖုံ သမထအာရုံနှင့် အစုံအစုံသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတို့၏ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တအခြင်းအရာလက္ခဏာကို အပ္ပနာခိုက် ဈာန်မဂ်သို့ ဆိုက်အောင် စိုက်စိုက်စူးစူး အထူးမြဲမြံ ရှုအားသန်ပေထသော။
(ဝါ) ရှုအားသန်သောကြောင့်။
ဗြာဟ္မဏဿ = မကောင်းမှုဟူသမျှကို အပပြုအပ်ပြီးသောကြောင့် ဝိသုဒ္ဓိဗြာဟ္မဏ အမည်ရသည့် ရဟန္တာသခင် အရှင်မြတ်၏ သန္တာန်၌။
ယဒါ = အကြင်အခါ၌။
ဓမ္မာ = ဗောဓိပက္ခိယ ဓမ္မအပြား သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးကုန်သော တရားတို့သည်။
ဟဝေ = စင်စစ်။
ပါတုဘဝန္တိ = ဥပါဒ်ထင်ရှား ဖြစ်ပွားကာလာကြကုန်၏။
ယတော = ယင်းသို့ ဗောဓိပက္ခိယ ဓမ္မအပြား သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးကုန်သော တရားတို့၏ ဥပါဒ်ထင်ရှား ဖြစ်ပွားကာလာခြင်းကြောင့်။
သဟေတုဓမ္မံ = အဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းတရားနှင့်တကွ သင်္ခါရအစရှိသော အကျိုးတရားစု ဒုက္ခထုကို။
ပဇာနာတိ = ဝိပဿနာပညာ မဂ်ပညာဖြင့် ပိုင်းခြား ထင်ထင် ထိုးထွင်း သိမြင်လေ၏။
အထ = ထိုသို့ ပဋိစ္စဓာတ် သမုပ္ပါဒ်ကို တပ်အပ်ထင်ထင် လင်းလင်းသိမြင်သော ထိုအခါ၌။
အဿ = ထိုရဟန္တာသခင် အရှင်မြတ်၏ သန္တာန်၌။
သဗ္ဗာ = တစ်ခုမကြွင်း ခပင်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော။
ကင်္ခါ = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရား၌ ယုံမှားခြင်း, ထိုပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားကို မသိမြင်ခြင်း ကြောင့် ကာလသုံးပါးဝယ် ဖြစ်ပွားသည့် ရုပ်နာမ်တရားတို့၌ ယုံမှားခြင်းတရား (၁၆)ပါးတို့သည်။
ဝပယန္တိ = ဝိအပယန္တိ = နေလျှံရှိန်ကျောက် ဆီးနှင်းပေါက်သို့ ကင်းပျောက် ချုပ်ငြိမ်းကြလေကုန်၏။
(၃)
ဣတိ = ဤသို့လျှင်။
ဣမသ္မိံ = ဤအကြောင်းတရားသည်။
အသတိ = ထင်ရှားမရှိလတ်သော်။
ဣဒံ = ဤအကျိုးတရားသည်။
န ဟောတိ = ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်မလာ။
ဣမဿ = ဤအကြောင်းတရား၏။
နိရောဓာ = နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဟူသော အနုပ္ပါဒ နိရောဓသဘောအားဖြင့် ချုပ်ခြင်းကြောင့်။
ဣဒံ = ဤအကျိုးတရားသည်။
နိရုဇ္ဈတိ = နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်း ဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်၏။
ယဒိဒံ -- အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရ နိရောဓော = အဝိဇ္ဇာ၏သာလျှင် အရဟတ္တမဂ် ကြောင့် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ပ ။
ဧဝံ = ဤသို့လျှင်။
ကေဝလဿ = ချမ်းသာမဖက် သက်သက်သော။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ = ဤ ဒုက္ခအတုံး ဒုက္ခအစုအပုံ၏။
နိရောဓော = ချုပ်ကြောင်းသည်။
တစ်နည်း ----
နိရောဓော = ချုပ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ = ဖြစ်၏။
အာတာပိနော = တစ်ထောင့်ငါးရာ ကိလေသာတို့ကို လွန်စွာနှိပ်ကွပ် ပူပန် စေတတ်သည့် သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဝီရိယလည်း ရှိပေထသော။
ဈာယတော = အာနာပါနစသည်ဖုံဖုံ သမထအာရုံနှင့် အစုံအစုံသော ရုပ်နာမ် ဓမ္မ သင်္ခါရတို့၏ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တအခြင်းအရာလက္ခဏာကို အပ္ပနာခိုက် ဈာန်မဂ်သို့ ဆိုက်အောင် စိုက်စိုက်စူးစူး အထူးမြဲမြံ ရှုအားသန်ပေထသော။
(ဝါ) ရှုအားသန်သောကြောင့်။
ဗြာဟ္မဏဿ = မကောင်းမှုဟူသမျှကို အပပြုအပ်ပြီးသောကြောင့် ဝိသုဒ္ဓိဗြာဟ္မဏ အမည်ရသည့် ရဟန္တာသခင် အရှင်မြတ်၏ သန္တာန်၌။
ယဒါ = အကြင်အခါ၌။
ဓမ္မာ = ဗောဓိပက္ခိယ ဓမ္မအပြား သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးကုန်သော တရားတို့သည်။
ဟဝေ = စင်စစ်။
ပါတုဘဝန္တိ = ဥပါဒ်ထင်ရှား ဖြစ်ပွားကာလာကြကုန်၏။
ယတော = ယင်းသို့ ဗောဓိပက္ခိယ ဓမ္မအပြား သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးကုန်သော တရား တို့၏ ဥပါဒ်ထင်ရှား ဖြစ်ပွားကာလာခြင်းကြောင့်။
ပစ္စယာနံ = အဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းတရားတို့၏။
ခယံ = ကုန်ခန်းရာမှန် အသင်္ခတနိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို။
အဝေဒိ = ထိုးထွင်းထင်ထင် လင်းလင်းသိမြင်တော်မူလေပြီ။
အထ = ထိုသို့ အကြောင်းတရားတို့၏ ကုန်ရာ (ပစ္စယက္ခယ) အမည်ရသည့် အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်ပရမတ်ကို တပ်အပ်ထင်ထင် လင်းလင်းသိမြင်သော အခါ၌။
အဿ = ထိုရဟန္တာသခင် အရှင်မြတ်၏ သန္တာန်၌။
သဗ္ဗာ = တစ်ခုမကြွင်း ခပင်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော။
ကင်္ခါ = အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို ထိုးထိုး ထွင်းထွင်း လင်းလင်းထင်ထင် မသိမြင်ခြင်းကြောင့် ကိုယ်တွင်း၌မှာ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကင်္ခါ ယုံမှား တရားအစုတို့သည်။
ဝပယန္တိ = ဝိအပယန္တိ = နေလျှံရှိန်ကျောက် ဆီးနှင်းပေါက်သို့ ကင်းပျောက် ချုပ်ငြိမ်း ကြလေကုန်၏။
(၄)
ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ။ ပ ။ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ။
အာတာပိနော = တစ်ထောင့်ငါးရာ ကိလေသာတို့ကို လွန်စွာနှိပ်ကွပ် ပူပန်စေ တတ်သည့် သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဝီရိယလည်း ရှိပေထသော။
ဈာယတော = အာနာပါနစသည်ဖုံဖုံ သမထအာရုံနှင့် အစုံအစုံသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတို့၏ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တအခြင်းအရာလက္ခဏာကို အပ္ပနာခိုက် ဈာန်မဂ်သို့ ဆိုက်အောင် စိုက်စိုက်စူးစူး အထူးမြဲမြံ ရှုအားသန်ပေထသော။
(ဝါ) ရှုအားသန်သောကြောင့်။
ဗြာဟ္မဏဿ = မကောင်းမှုဟူသမျှကို အပပြုအပ်ပြီးသောကြောင့် ဝိသုဒ္ဓိဗြာဟ္မဏ အမည်ရသည့် ရဟန္တာသခင် အရှင်မြတ်၏ သန္တာန်၌။
ယဒါ = အကြင်အခါ၌။
ဓမ္မာ = ဗောဓိပက္ခိယ ဓမ္မအပြား သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးကုန်သော တရားတို့သည်။
ဟဝေ = စင်စစ်။
ပါတုဘဝန္တိ = ဥပါဒ်ထင်ရှား ဖြစ်ပွားကာလာကြကုန်၏။
(တဒါ = ထိုအခါ၌။)
သူရိယော = ယုဂန္ဓိုရ်တောင်စွန်းမှ ပေါ်ထွန်းထွက်ပြူ ဥဒည်မူသော ရှင်နေမင်းသည်။
အန္တလိက္ခံ = အဇဋာပြင် မိုးကောင်းကင်ကို။
ဩဘာသယံ = ဩဘာသယန္တော = မိမိအရောင် ခြည်တစ်ထောင်ဖြင့် မိုက်မှောင်ပယ်ရှင်း ထွန်းလင်းတောက်ပလျက်။
တိဋ္ဌတိ ဣဝ = တည်နေသကဲ့သို့။
(သော ဗြာဟ္မဏော = ထိုရဟန္တာသခင် အရှင်သူမြတ်သည်။
တေဟိ ဓမ္မေဟိ = ထို ဗောဓိပက္ခိယ ဓမ္မအပြား သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးကုန်သော တရား တို့ဖြင့်။)
မာရသေနံ = ကာမရာဂ စသည်ဆယ်ထပ် မာရ်စစ်တပ်ကို။
ဝိဓူပယံ = ဝိဓူပယန္တော = မုန့်မုန့်ညက်ညက် တိုက်ဖျက်ပယ်ဖျောက်လျက်။
တိဋ္ဌတိ = ပညာတန်ဆောင် ဉာဏ်တော်ရောင်ဖြင့် ထွန်းပြောင် ထိန်လက် ပြိုးပြိုးပြက်လျှင် နေစက်နှုန်းတူ တည်နေတော်မူပါပေ၏။
(၅)
ဟေတုပစ္စယော။ ပ ။ အဝိဂတပစ္စယောတိ။
(၆)
သကျာနံ = သာကီဝင်မင်းသားတို့၏။
နန္ဒိဝုဍ္ဎနော = နှစ်သက်ခြင်းကို တိုးပွားစေတတ်သော ဘုရားမြတ်စွာသည်။
ဗောဓိယာ မူလေ = ဗောဓိပင်၏အနီးဖြစ်သော။
အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ = အပရာဇိတ မည်ရခေါ်တွင် မြတ်သောပလ္လင်ထက်၌။
ဇယန္တော ယထာ = မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူဘိသကဲ့သို့။
ဧဝမေဝ = ပုံစံနှိုင်းယူ ဤအတူသာလျှင်။
တေ = သင့်အား။
ဇယော = ကိလေသာတည်းဟူသော ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ရာ အောင်မြင်ကြောင်း ကောင်းမှုမင်္ဂလာသည်။
ဟောတု = မုချမသွေ ဖြစ်ပါစေသတည်း။
ဇယမင်္ဂလေ = ကိလေသာတည်းဟူသော ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ရာ အောင်မြင်ကြောင်း ကောင်းမှုမင်္ဂလာကြောင့်။
တွံ = သင်သည်။
ဇယဿု = ကိလေသာတည်းဟူသော ရန်အပေါင်းကို ထောင်းထောင်းကြေညက် ပယ်ဖျက်အောင်မြင်နိုင်ပါစေသတည်း။
သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ = ဂင်္ဂါဝါဠုသဲစုမက ပွင့်ပေါ်တော်မူကြပြီးကုန်သော ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံ ကုန်သော ဘုရားရှင်တို့၏။
အဘိသေကေ = ဗုဒ္ဓအဘိသေကမင်္ဂလာ သွန်းလောင်းရာလည်း ဖြစ်တော် မူထသော။
ပုထုဝိပုက္ခလေ = မြေအပြင်၌ သန့်ရှင်းစင်ကြယ် အလွန်တင့်တယ်တော်မူထသော။
သီသေ = မြေတို့၏ အထွတ်အထိပ် ဖြစ်တော်မူသော။
အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ = အပရာဇိတ မည်ရခေါ်တွင် မြတ်သောပလ္လင်ထက်၌။
အဂ္ဂပတ္တော = မြတ်သော ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်ဖြစ်၍။
ဘဂဝါ = မြတ်စွာဘုရားသည်။
ပမောဒတိ = နှစ်သက်ကြည်ဖြူ ဝမ်းမြောက်တော်မူရပေ၏။
ဧဝမေဝ = ပုံစံနှိုင်းယူ ဤအတူသာလျှင်။
တွမ္ပိ = သင်သည်လည်း။
အဂ္ဂပတ္တော = မြတ်သော အလိုဆန္ဒသို့ ရောက်ရှိသည်ဖြစ်၍။
ပမောဒဿု = နှစ်သက်ရွှင်ပျ ဝမ်းမြောက်ရပါစေသတည်း။
(၇)
ယသ္မိံ ဒိဝသေ = အကြင် နေ့၌။
တယော = သုံးပါးကုန်သော။
သုစရိတဓမ္မေ = ကိုယ်ဖြင့် ကောင်းသောအကျင့်ကို ကျင့်ခြင်း ကာယသုစရိုက် တရား, နှုတ်ဖြင့် ကောင်းသောစကားကို ပြောဆိုခြင်း ဝစီသုစရိုက်တရား, စိတ်ဖြင့် ကောင်းသောအကြံကို ကြံစည်ခြင်း မနောသုစရိုက်တရား တည်းဟူသော သုစရိုက် တရား သုံးပါးတို့ကို။
ပရိပူရေန္တိ = ဖြည့်ကျင့်ကြကုန်၏။
သော ဒိဝသော = ထို သုစရိုက်တရားတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ရာဖြစ်သော နေ့အခါသည်။
သုနက္ခတ္တံ = နက္ခတ်အပေါင်း မကောင်းမရှိ အကောင်းအတိသာ ဖြစ်ပါပေ၏။
သုမင်္ဂလံ = မကောင်းအမင်္ဂလာ ဘယ်ခါမရှိ ကောင်းမြတ်သော မင်္ဂလာအတိသာ ဖြစ်ပါပေ၏။
သုပ္ပဘာတံ = အပြစ်ကင်းရှင်း ကောင်းမြတ်သော မိုးသောက်မိုးလင်းရခြင်း ဖြစ်ပါပေ၏။
သုဟုဋ္ဌိတံ = သာယာသန့်ရှင်း ကောင်းမြတ်သော အိပ်ရာမှထရခြင်း ဖြစ်ပါပေ၏။
သုခဏော = ကြုံလာဆိုက်ရာ ခဏတိုင်းမှာ အကောင်းချည်းသာ ဖြစ်ပါပေ၏။
သုမုဟုတ္တော = ကြုံလာဆိုက်ရာ မုဟုတ်တိုင်းမှာ အကောင်းချည်းသာ ဖြစ်ပါပေ၏။
တသ္မိံ ဒိဝသေ = ထိုကဲ့သို့သော သုစရိုက်တရားတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ရာဖြစ်သော နေ့အခါ၌။
ဗြဟ္မစာရိသု = မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လေ့ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။
ယိဋ္ဌံ = လှူအပ်ပူဇော်အပ်သော အလှူဒါနကောင်းမှုကုသိုလ်မှန်သမျှသည်။
သုယိဋ္ဌံ = အပြစ်ကင်း၍ သန့်ရှင်းကောင်းမြတ်သော ပူဇော်ရခြင်း ဖြစ်ပါပေ၏။
တသ္မိံ ဒိဝသေ = ထိုကဲ့သို့သော သုစရိုက်တရားတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ရာဖြစ်သော နေ့အခါ၌။
ကာယကမ္မံ = ကိုယ်ဖြင့် ပြုသမျှ ကာယကံမှုမှန်သမျှသည်။
ပဒက္ခိဏံ = တိုးတက်ကြီးပွား ချမ်းသာခြင်း၏အကြောင်း အကောင်းချည်းသာ ဖြစ်ပါပေ၏။
ဝါစာကမ္မံ = နှုတ်ဖြင့် ပြောဆိုသမျှ ဝစီကံမှုမှန်သမျှသည်။
ပဒက္ခိဏံ = တိုးတက်ကြီးပွားချမ်းသာခြင်း၏အကြောင်း အကောင်းချည်းသာ ဖြစ်ပါပေ၏။
မနောကမ္မံ = စိတ်ဖြင့် ကြံစည်သမျှ မနောကံမှုမှန်သမျှသည်။
ပဒက္ခိဏံ = တိုးတက်ကြီးပွားချမ်းသာခြင်း၏အကြောင်း အကောင်းချည်းသာ ဖြစ်ပါပေ၏။
တေ = ထို ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံတို့ကို။
ပဒက္ခိဏေ = ကောင်းမြတ်သောအမှု၌။
ပဏီဓိ = ထားခြင်းမည်ပါပေ၏။
ယေ ဇနာ = အကြင် သူတို့သည်။
ပဒက္ခိဏာနိ = ကောင်းမြတ်ကုန်သော ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံတို့ကို။
ကတွာန = ပြုကြလေကုန်သောကြောင့်။
ပဒက္ခိဏေ = ကောင်းမြတ်ကုန်သော။
အတ္ထေ = အကျိုးတို့ကို။
လဘန္တိ = ရရှိကြကုန်၏။
တေ ဇနာ = ထိုသူတို့သည်။
အတ္ထလဒ္ဓါ = ရအပ်ကုန်သော ကောင်းကျိုးချမ်းသာရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
ဗုဒ္ဓသာသနေ = ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ သာသနာတော်မြတ်အတွင်း၌။
ဝိရူဠှာ = မဂ်ဉာဏ်ဖိုလ်ဉာဏ်ရသည့်တိုင်အောင် တိုးတက်စည်ကား ကြီးပွား ချမ်းသာခြင်း ရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
သုခိတာ = ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ငြိမ်းအေးချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်ရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
သဗ္ဗေဟိ = မိဘက် ဖဘက် အောက်ထက်နှစ်စုံ ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော။
ဉာတိဘိ = ဆွေမျိုးအပေါင်းတို့နှင့်။
သဟ = အတူတကွ။
အရောဂါ = အနာရောဂါတို့မှ ကင်းဝေးကြကုန်သည်။
သုခိတာ = ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ငြိမ်းအေးချမ်းသာခြင်း ရှိကြကုန်သည်။
ဟောန္တိ = ဖြစ်ကြကုန်၏။
ဧဝမေဝ = ပုံစံနှိုင်းယူ ဤအတူသာလျှင်။
တုမှေပိ = သင်သူတော်ကောင်းတို့သည်လည်း။
ပဒက္ခိဏာနိ = ကောင်းမြတ်ကုန်သော ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံတို့ကို။
ကတွာန = ပြုကြလေကုန်သောကြောင့်။
ပဒက္ခိဏေ = ကောင်းမြတ်ကုန်သော။
အတ္ထေ = အကျိုးတို့ကို။
လဘိတွာန = ရရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
အတ္ထလဒ္ဓါ = ရအပ်ကုန်သော ကောင်းကျိုးချမ်းသာရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
ဗုဒ္ဓသာသနေ = ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသာသနာတော်မြတ်အတွင်း၌။
ဝိရူဠှာ = မဂ်ဉာဏ်ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်ရသည့်တိုင်အောင် တိုးတက်စည်ကား ကြီးပွား ချမ်းသာခြင်း ရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
သုခိတာ = ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ငြိမ်းအေးချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်ရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍။
သဗ္ဗေဟိ = မိဘက် ဖဘက် အောက်ထက်နှစ်စုံ ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော။
ဉာတိဘိ = ဆွေမျိုးအပေါင်းတို့နှင့်။
သဟ = အတူတကွ။
အရောဂါ = အနာရောဂါတို့မှ ကင်းဝေးကြကုန်သည်။
သုခိတာ = ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ငြိမ်းအေးချမ်းသာခြင်း ရှိကြကုန်သည်။
ဟောထ = ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။
(၈)
သဗ္ဗမင်္ဂလံ = ကိုယ်စိတ်ချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်း ကောင်းမြတ်သော ခပ်သိမ်း ဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော မင်္ဂလာအပေါင်းသည်။
ဘဝတု = ဖြစ်ပါစေသတည်း။
သဗ္ဗဒေဝတာ = ခပ်သိမ်းကုန်သော နတ်မြတ်နတ်ကောင်း နတ်အပေါင်းတို့သည်။
ရက္ခန္တု = အမြဲမပြတ် စောင့်ရှောက်ကြပါစေကုန်သတည်း။
သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန = ဂင်္ဂါဝါဠုသဲစုမက ပွင့်ပေါ်တော်မူကြပြီးကုန်သော ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော ဘုရားရှင်တို့၏ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်ကြောင့်။
သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန = ဂင်္ဂါဝါဠုသဲစုမက ပွင့်ပေါ်တော်မူကြပြီးကုန်သော ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော ဘုရားရှင်တို့၏ ဂုဏ်ကို အာရုံပြု၍ ကြည်ညိုရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာ၏ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်ကြောင့်။
သဗ္ဗဓမ္မာနုဘာဝေန = မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန် ဓမ္မက္ခန်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော တရားတော်မြတ်တို့၏ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်ကြောင့်။
သဗ္ဗဓမ္မာနုဘာဝေန = မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန် ဓမ္မက္ခန်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော တရားတော်မြတ်တို့၏ ဂုဏ်ကို အာရုံပြု၍ ကြည်ညိုရသော ကုသိုလ်ကံစေတနာ၏ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်ကြောင့်။
သဗ္ဗသံဃာနုဘာဝေန = ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော အရိယာ သံဃာတော် မြတ်တို့၏ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်ကြောင့်။
သဗ္ဗသံဃာနုဘာဝေန = ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော အရိယာသံဃာတော် မြတ်တို့၏ ဂုဏ်ကို အာရုံပြု၍ ကြည်ညိုရသော ကုသိုလ်ကံစေတနာ၏ တန်ခိုး တေဇော် အာနုဘော်ကြောင့်။
တေ = (ပရိတ်တရားကို စိတ်ထားကြည်သာ ရိုသေစွာဖြင့် နာယူလျက် ရှိကြကုန်သော) သင်သပ္ပုရိသအပေါင်းသူတော်ကောင်းတို့သည်။
သဒါ = နေ့ရောညဉ့်ပါ ဘယ်ခါမပြတ် အခါခပ်သိမ်း။
သုခီ = ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ငြိမ်းအေးချမ်းသာခြင်း ရှိကြကုန်သည်။
ဘဝန္တု = ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။
သာဓု သာဓု သာဓု။
မေတ္တာပို့ ဆုတောင်း အမျှဝေ - နိဿယ
(၁)
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
သတ္တာ = ခန္ဓာ (၅)ပါး၌ ငြိကပ်တွယ်တာခြင်း ရှိကြကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
ပါဏာ = ဝင်သက် ထွက်သက် ရှိကြကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
ဘူတာ = ကံ-ကိလေသာကြောင့် ထင်ရှားဖြစ်ကြကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
ပုဂ္ဂလာ = ငရဲ၌ ကျရောက်ခြင်းသဘော ရှိကြကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
အတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ = ခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော၌ အကျုံးဝင်ကြကုန်သော သတ္တဝါ တို့သည်။
သဗ္ဗာ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
ဣတ္ထိယော = အမျိုးသမီးတို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
ပုရိသာ = အမျိုးသားတို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
အရိယာ = အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
အနရိယာ = အရိယာ မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
ဒေဝါ = နတ်တို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
မနုဿာ = လူသားတို့သည်။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
ဝိနိပါတိကာ = အပါယ်သား သတ္တဝါတို့သည်။
အဝေရာ ဟောန္တု = ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု = စိတ်ဆင်းရဲ ကင်းကြပါစေ။
အနီဃာ ဟောန္တု = ကိုယ်ဆင်းရဲ ကင်းကြပါစေ။
သုခီ = ကျန်းကျန်းမာမာ ချမ်းချမ်းသာသာဖြင့်။
အတ္တာနံ = မိမိတို့၏ ခန္ဓာဝန်ကို။
ပရိဟရန္တု = ရွက်ဆောင်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခာ = ဆင်းရဲဒုက္ခမှ။
မုစ္စန္တု = လွတ်မြောက်ကြပါစေ။
ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတော = ရရှိပြီးသော စည်းစိမ်ချမ်းသာမှ။
မာဝိဂစ္ဆန္တု = မရွေ့လျောကြပါစေနှင့်။
ကမ္မဿကာ = ကံသာလျှင် ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ရှိကြကုန်၏။
(၂)
ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ = အရှေ့အရပ်မျက်နှာ၌။
ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ = အနောက်အရပ်မျက်နှာ၌။
ဥတ္တရာယ ဒိသာယ = မြောက်အရပ်မျက်နှာ၌။
ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ = တောင်အရပ်မျက်နှာ၌။
ပုရတ္ထိမာယ အနုဒိသာယ = အရှေ့တောင်အရပ်မျက်နှာ၌။
ပစ္ဆိမာယ အနုဒိသာယ = အနောက်မြောက်အရပ်မျက်နှာ၌။
ဥတ္တရာယ အနုဒိသာယ = အရှေ့မြောက်အရပ်မျက်နှာ၌။
ဒက္ခိဏာယ အနုဒိသာယ = အနောက်တောင်အရပ်မျက်နှာ၌။
ဟေဋ္ဌိမာယ ဒိသာယ = အောက်အရပ်မျက်နှာ၌။
ဥပရိမာယ ဒိသာယ = အထက်အရပ်မျက်နှာ၌။
သဗ္ဗေ = ခပ်သိမ်းကုန်သော။
သတ္တာ = ခန္ဓာ (၅)ပါး၌ ငြိကပ်တွယ်တာခြင်း ရှိကြကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
။ ပ ။
ကမ္မဿကာ = ကံသာလျှင် ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ရှိကြကုန်၏။
(၃)
သမန္တာ = ဤစကြဝဠာခွင်ပတ်ဝန်းကျင်မှ။
စက္ကဝါဠေသု = အနန္တစကြဝဠာတို့၌။
ဥဒ္ဓံ = အထက်အဖို့၌။
ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ စ = ဘဝဂ်သို့တိုင်အောင်လည်းကောင်း။
အဓော = အောက်အဖို့၌။
ယာဝ အဝီစိတော စ = အဝီစိသို့တိုင်အောင်လည်းကောင်း။
ပထဝီစရာ = မြေ၌ သွားလာကျက်စားကြကုန်သော။
(ဥဒကေစရာ = ရေ၌ သွားလာကျက်စားကြကုန်သော။)
(အာကာသေစရာ = ကောင်းကင်၌ သွားလာကျက်စားကြကုန်သော။)
ယေ သတ္တာ = အကြင်သတ္တဝါတို့သည်။
သန္တိ = ရှိကြကုန်၏။
တေ = ထိုသတ္တဝါတို့သည်။
အဗျာပဇ္ဇာ စ ဟောန္တု = စိတ်ဆင်းရဲခြင်းကင်းကြသည်လည်း ဖြစ်ကြပါစေ။
နိဝေရာ စ ဟောန္တု = ဘေးရန်ကင်းကြသည်လည်း ဖြစ်ကြပါစေ။
နိဒ္ဒုက္ခာ စ ဟောန္တု = ဆင်းရဲကင်းကြသည်လည်း ဖြစ်ကြပါစေ။
နုပ္ပဒ္ဒဝါ စ ဟောန္တု = ဘေးဥပဒ်ကင်းကြသည်လည်း ဖြစ်ကြပါစေ။
(၄)
မယာ = တပည့်တော်သည်။
ယံ ကုသလံ = များမြောက်လှသော အကြင်ကုသိုလ်ကို။
ပတ္တံ = ဧကန်ဆတ်ဆတ် ရောက်အပ်ရအပ်လေပြီ။
တဿ ကုသလဿ = များမြောက်လှသော ထိုကုသိုလ်၏။
အာနုဘာဝေန = တန်ခိုးရှိန်စော် အာနုဘော်ကြောင့်။
သဗ္ဗေ = ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော။
ပါဏိနော = သက်ရှိများစွာ သတ္တဝါတို့သည်။
သဒ္ဓမ္မရာဇဿ = တရားမင်းဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏။
သုခါဝဟံ = လူ နတ် နိဗ္ဗာန် သုံးတန်သော ချမ်းသာစက်ကို လက်ရောက်ရအောင် ရွက်ဆောင်ပေတတ်ထသော။
ဓမ္မံ = ဟောဖော်မိန့်ညောင်း တရားကောင်းကို။
ဉတွာ = အမှန်အတိုင်း သိမြင်ကြ၍။
ဝိသုဒ္ဓါယ = ကာမသုခလ္လိက, အတ္တကိလမထာ နှစ်ဖြာသော အယုတ်တရားတို့မှ ဝေးခြားကင်းကွယ် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော။
သုခါယ = လွယ်ကူချမ်းသာစွာသော။
ပဋိပတ္တိယာ = အဋ္ဌင်္ဂိက ဖြူစင်လှသား မဇ္ဈိမပဋိပတ် အကျင့်မြတ်ဖြင့်။
အသောကံ = စိုးရိမ်ပူဆွေးရခြင်း အလျှင်းမရှိထသော။
အနုပါယာသံ = ဥပါယာသ အလောင်အမြိုက်ဘေးလည်း မရှိထသော။
ဥတ္တမံ = မြင့်မြတ်ကဲချွန် သာလွန်စွာသော။
နိဗ္ဗာနသုခံ = နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ချမ်းသာသို့။
ပါပုဏန္တု = ဆိုက်ရောက်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
(၅)
သဒ္ဓမ္မော = ပရိယတ်, ပဋိပတ်, ပဋိဝေဓဟု သဒ္ဓမ္မတွင်ခေါ် သာသနာတော် သုံးရပ်သည်။
စိရံ = များမြောင်ရှည်ကြာ အခါကာလပတ်လုံး။
တိဋ္ဌတု = လျှံခြည်ဝေရွှန်း နေစက်ဝန်းသို့ တည်ထွန်းတောက်ပပါစေသတည်း။
သဗ္ဗေပိ = ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံလည်းဖြစ်ကုန်သော။
သတ္တာ = လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့သည်။
ဓမ္မေ = ရှင်စောဘုရား ဟောကြားြွမက်ဖော် တရားတော်၌။
သဂါရဝါ ဟောန္တု = ကျောက်ထီးအတူ အလေးမူကြပါစေကုန်သတည်း။
ဒေဝေါ = မိုးနတ်မင်းသည်။
ကာလေန = ရွာချိန်သင့်ရာ ညဉ့်အခါ၌။
သမ္မာ ပဝဿတု = မြို့ပြည်ရွာတို့ သာယာတင့်မော စည်ပင်ပြောအောင် ရွာဖြိုးသွန် ပါစေသတည်း။
(၆)
ပေါရာဏာ = ရှေးအထက်ကျော် အခါသော်က တေဇော်ထွန်းသစ် ဘုန်းရောင် လှစ်ကြကုန်သော။
သုရာဇာနော = ဘုရားအလောင်း ရှေးမင်းကောင်းတို့သည်။
ပဇံ = တိုင်းသားပြည်သူ ဗိုလ်လူအပေါင်းကို။
ဓမ္မေန = ရာဇဓံဆယ်ပါး မင်းကျင့်တရားဖြင့်။
ရက္ခိံ သု ယထာ = ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကုန်သကဲ့သို့။
တထေဝ = ထိုဘုရားအလောင်း ရှေးမင်းကောင်းတို့ အတူသာလျှင်။
ရာဇာ = သမ္မုတိနတ် တို့မင်းမြတ်သည်။
ဣမံ ပဇံ = ပြည်ထောင်စုသား ဤလူအများကို။
ဓမ္မေန = ရာဇဓံဆယ်ပါး မင်းကျင့်တရားဖြင့်။
အတ္တနော ပဇံ ဣဝ = ရင်မှပေါက်ဖွား မိမိ၏သားကိုကဲ့သို့။
ရက္ခတု = မေတ္တာ ကရုဏာ ဖြန့်ချိကာဖြင့် သဒ္ဓါဆော်နှိုး ဗြဟ္မစိုရ်မိုးကို စွေဖြိုးသွန်ကာ စောင့်ရှောက်ချီးပင့်နိုင်ပါစေသတည်း။
(၇)
ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ = ဤ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော ကျင့်ဝတ်ပဋိပတ်ဖြင့်။
ဗုဒ္ဓံ ပူဇေမိ = မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ပါ၏။ ပ ။
ဓမ္မံ ပူဇေမိ = တရားတော်မြတ်ကို ပူဇော်ပါ၏။ ပ ။
သံဃံ ပူဇေမိ = သံဃာတော်မြတ်ကို ပူဇော်ပါ၏။
အဒ္ဓါ = မချွတ်။
ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ = ဤကျင့်ဝတ်ပဋိပတ်ဖြင့်။
ဇာတိ-ဇရာ-ဗျာဓိ-မရဏမှာ = ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း အိုရခြင်း နာရခြင်း သေရခြင်းမှ။
ပရိမုစ္စိဿာမိ = လွတ်မြောက်ပေတော့အံ့။
(၈)
မေ = တပည့်တော်၏။
ဣဒံ ပုညံ = ဤနေ့ဤရက်၌ ပြုလုပ်ရသော ကောင်းမှုကုသိုလ်သည်။
အာသဝက္ခယာ’ဝဟံ = အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ဆောင်နိုင်သည်။
ဟောတု = ဖြစ်ပါစေသတည်း။
မေ = တပည့်တော်၏။
ဣဒံ ပုညံ = ဤနေ့ဤရက်၌ ပြုလုပ်ရသော ကောင်းမှုကုသိုလ်သည်။
နိဗ္ဗာနဿ = နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ခြင်း၏။
ပစ္စယော = အကြောင်းအထောက်အပံ့သည်။
ဟောတု = ဖြစ်ပါစေသတည်း။
(၉)
မမ = တပည့်တော်၏။
ပုညဘာဂံ = (ဤနေ့ဤရက်၌ ပြုလုပ်ရသော) ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အဖို့ဘာဂကို။
သဗ္ဗသတ္တာနံ = ခပ်သိမ်းကုန်သော သတ္တဝါတို့အား။
ဘာဇေမိ = အမျှပေးဝေပါ၏။
တေ သဗ္ဗေ = ထို ခပ်သိမ်းကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
မေ = တပည့်တော်နှင့်။
သမံ = ထပ်တူထပ်မျှ။
ပုညဘာဂံ = ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အဖို့ဘာဂကို။
လဘန္တု = ရရှိကြပါစေကုန်သတည်း။
သာဓု … သာဓု … သာဓု …။
မဟာနမက္ကာရ ဘုရားရှိခိုး - နိဿယ
နံပါတ် (၁) ဂါထာ
၁။ သုဂတံ သုဂတံ သေဋ္ဌံ၊ ကုသလံကုသလံ ဇဟံ။
အမတံ အမတံ သန္တံ၊ အသမံ အသမံ ဒဒံ။
သရဏံ သရဏံ လောကံ၊ အရဏံ အရဏံ ကရံ။
အဘယံ အဘယံ ဌာနံ၊ နာယကံ နာယကံ နမေ။
သုဂတံ = စကားခြောက်ခွန်း လူ၌ထွန်းလည်း လေးခွန်းကိုပယ် နှစ်ခွန်း တယ်သဖြင့် ကျိုးရှိ ဟုတ်မှန် အဖိုးတန်သည့် ကောင်းမွန် မှန်ကန်သော စကားကိုလည်း ပြောဆိုတော်မူတတ်ထသော။
သုဂတံ = ငါးဖြာ အာရုံ ကာမဂုဏ်နှင့် ကံ-ကိလေသာ ငါးခန္ဓာတို့မှ ကင်းဆိတ်ရာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘေးရန်ကင်းကွာ အေးချမ်းသာသည့် ခေမာသောင်ကမ်း နိဗ္ဗာန်နန်း သို့လည်း ကြွမြန်းတော်မူတတ်ထသော။
သေဋ္ဌံ = ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရိယာသာဝကတို့၏ သီလ-သမာဓိ-ပညာဂုဏ်-သိက္ခာထက် ကဲသာလွန်မြတ် သီလ-သမာဓိ-ပညာ ဂုဏ်သကတ်ကြောင့် အထူးသဖြင့် ချီးမွမ်းအပ် မြတ်တော်မူထသော။
ကုသလံကုသလံ = သံသရာဝဋ် ခန္ဓာညွှတ်မှ မကျွတ်လွတ်ရန် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် လည်ပတ်စေတတ်သည့် အပြစ်မဲ့ငြား ကုသိုလ်တရားနှင့် အပြစ်ရှိငြား အကုသိုလ် တရားကို။
ဇဟံ = အရဟတ္တမဂ် ဉာဏ်သန်လျက်ဖြင့် ပျက်ပျက်ကုန်စင် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်း မြစ်မကြွင်းအောင် ပယ်ရှင်းသုတ်သင်ကာ စွန့်ပယ်တော်မူပြီးထသော။
အမတံ = လေးပါးသော မဂ်ဉာဏ်, လေးပါးသော ဖိုလ်ဉာဏ်ဖြင့် မသေရာ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူပြီးသည့် အဖြစ်ကြောင့် နောက်ထပ် တစ်ဖန် သေကျေပျက်စီးရခြင်းမှလည်း ကင်းတော်မူထသော။
အမတံ = အရဟတ္တဖိုလ်သမာပတ်ကို အလိုရှိတိုင်း ဝင်စားတော်မူနိုင်သဖြင့် အမြိုက်အရသာနှင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူပြီးထသော။
သန္တံ = ကိလေသာအပူမီးတို့ကို မဂ်အရဟတ် ရေစင်မြတ်ဖြင့် ငြှိမ်းသတ်တော် မူပြီးသည့်အဖြစ်ကြောင့် ကိလေသာဟူ အပူမလိမ်း အငြိမ်းကြီး ငြိမ်းအေးတော် မူသော ကိုယ်စိတ်လည်း ရှိတော်မူထသော။
အသမံ = သောင်းလောက ဓာတ်တစ်ခွင်ဝယ် သီလဂုဏ် သမာဓိဂုဏ် ပညာဂုဏ် တို့ဖြင့် တူညီသူ မရှိခြင်းကြောင့် အတုလည်း မရှိထသော။
အသမံ = ကာမဂုဏ်ချမ်းသာ ဈာန်ချမ်းသာ ဝိပဿနာချမ်းသာတို့နှင့် မတူညီသဖြင့် အတုမရှိသော မဂ်ချမ်းသာ ဖိုလ်ချမ်းသာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို။
ဒဒံ = ရရာရကြောင်း ရောက်ရာရောက်ကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းဟု ခေါ်ဆို အပ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ကျင့်စဉ်တရားကို ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမလျက် ပေးသနား တော်မူတတ်ထသော။
သရဏံ = လူသုံးဦးတို့၏ ကိုးကွယ်အားထားရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
လောကံ = သတ္တလောက သင်္ခါရလောက ဩကာသလောကတည်းဟူသော လောကသုံးရပ်ကို။
သရဏံ = ပြက်ပြက်ကုန်စင် လင်းလင်းထင်လျက် ထွင်းဖောက်သိမြင်တော် မူတတ်ထသော။
အရဏံ = မဂ်အရဟတ် ရေစင်မြတ်ဖြင့် ဆေးကြောအပ်ပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ကိလေသာတည်းဟူသော မြူလည်း ကင်းစင်တော်မူပြီးထသော။
အရဏံ = ကျွတ်ထိုက်သသူ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ ကိလေသာမြူ၏ ကင်းစင်ခြင်းကို။
ကရံ = ကင်းရာကင်းကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းကို ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမလျက် ကင်းအောင် ပြုတော်မူတတ်ထသော။
အဘယံ = ဇာတိ-ဇရာ-ဗျာဓိ-မရဏ အစဖြာသည့် ဘေးဒုက္ခ အဝဝလည်း ရှိတော် မမူထသော။
အဘယံ = ဇာတိ-ဇရာ-ဗျာဓိ-မရဏ အစဖြာသည့် ဘေးဒုက္ခ အဝဝတို့၏ မရှိရာ ဖြစ်သော။
ဌာနံ = နိဗ္ဗာန်အရပ်သို့။
နာယကံ = သတ္တဝါတို့ကိုလည်း မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းကို ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမလျက် ရောက်အောင် ပို့ဆောင်တော် မူတတ်ထသော။
နာယကံ = လူသုံးဦးတို့၏ အကြီးအမှူး အဦးအခိုင် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမေ = နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာ မိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၂) ဂါထာ
၂။ နယနသုဘဂကာယင်္ဂံ၊ မဓုရဝရသရောပေတံ။
အမိတဂုဏဂဏာဓာရံ၊ ဒသဗလမတုလံ ဝန္ဒေ။
နယနသုဘဂကာယင်္ဂံ = ဖူးမြင်ရသူတို့၏ မျက်စိအား တင့်တယ်သော (၃၂) ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီး, (၈၀)သော လက္ခဏာတော်ငယ် တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းလည်း ရှိတော်မူထသော။
မဓုရဝရသရောပေတံ = ဗြဟ္မာမင်း၏ အသံကဲ့သို့ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ချိုမြိန် ကောင်းမြတ်သော အသံတော်နှင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူထသော။
အမိတဂုဏဂဏာဓာရံ = မနှိုင်းယှဉ်အပ် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော သီလဂုဏ်ကျေးဇူး သမာဓိဂုဏ်ကျေးဇူး ပညာဂုဏ်ကျေးဇူး အစရှိသည့် ဂုဏ်ကျေးဇူးတော် အပေါင်း၏ တည်ရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
အတုလံ = သီလ အစရှိသော ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကြောင့် တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူနှင့်မျှ တူတော်မမူထသော။
ဒသဗလံ = ကိုယ်တော်အား (၁၀)ပါး, ဉာဏ်တော်အား (၁၀)ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော် မူသော မြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ဝန္ဒေ = ဝန္ဒာမိ = သဒ္ဓါရိုကျိုး မာန်စွယ်ချိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၃) ဂါထာ
၃။ ယော ဗုဒ္ဓေါ ဓိတိမာညဓာရကော၊ သံသာရေ အနုဘောသိ ကာယိကံ။
ဒုက္ခံ စေတသိကဉ္စ လောကတော၊ တံ ဝန္ဒေ နရဒေဝမင်္ဂလံ။
ဓိတိမာ = အရပ်လေးမျက်နှာတို့မှ လာသော လေပြင်း မုန်တိုင်းတို့ကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိ ငြိမ်သက်စွာ တည်ရှိသော မြင်းမိုရ်တောင်မင်းကဲ့သို့ ဆန့်ကျင်ဘက် မိစ္ဆာဝါဒ လေပြင်းမုန်တိုင်း, ဣဋ္ဌလောကဓံ အနိဋ္ဌလောကဓံ လေပြင်းမုန်တိုင်း တို့ကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိ တည်ကြည်သော သမာဓိလည်း ရှိတော်မူထသော။
အညဓာရကော = ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်မှု (ဝိမုတ္တိ)ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ထီးဖြူကို ဆောင်တော်မူတတ်ထသော။
ယော ဗုဒ္ဓေါ = သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ကိုယ်တော်တိုင် ထွင်းဖောက် သိမြင်တော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍ ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ်လူဗြဟ္မာ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါ အပေါင်းကိုလည်း သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ထွင်းဖောက်သိမြင် စေတော်မူတတ် သောကြောင့် “ဗုဒ္ဓ”ဟူသော အမည်တော်ကို ရရှိတော်မူသော အကြင် မြတ်စွာဘုရားသည်။
သံသာရေ = ခန္ဓာ-အာယတန-ဓာတ်တို့၏ အဆက်မပြတ်ဖြစ်ရာ သံသရာအတွင်း၌။
[သံသရန္တော = ကျင်လည်ခဲ့ရစဉ်။
သံသာရဝဋ္ဋေ = သံသရာ ဝဲဩဃ ရေယဉ်ကြော၌။
နိမုဂ္ဂါနံ = နစ်မြုပ်၍ နေကြရကုန်သော။
သတ္တာနံ = ခပင်းများစွာ သတ္တဝါတို့အား။
အနုဒယာယ = ရင်ဝယ်သားပမာ အစဉ်ကွယ်ကာ သနားစောင့်ရှောက်လိုသော မဟာကရုဏာတော်ဖြင့်။
သံသာရဝဋ္ဋဒုက္ခတော = သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ အဝဝမှ။
ပမောစေတုကာမော = ကျွတ်စေလို လွတ်စေလိုသော သမ္မာဆန္ဒတော်ဓာတ် အလွန် ပြင်းပြသည်ဖြစ်၍။
ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနိ = ကမ္ဘာတစ်သိန်းအလွန်ရှိကုန်သော။
စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ = လေးသင်္ချေတို့ ကာလပတ်လုံး။
အတိဒုက္ကရာနိ = အင်္ဂါ ခြေလက် ကိုယ်အသက်တို့ကိုပင် စွန့်လွှတ်ကာ အလွန့် အလွန် ခဲယဉ်းစွာ ဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူးတော်မူအပ်ကုန်သော။
သမတိံသ ပါရမိယော = ပါရမီ, ဥပပါရမီ, ပရမတ္ထပါရမီဟု ဆိုအပ်ကုန်သော အမျှ သုံးဆယ်ကုန်သော ပါရမီတော်မြတ်အပေါင်းတို့ကိုလည်းကောင်း။
ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂေ = ငါးပါးကုန်သော စွန့်ခြင်းကြီးတို့ကိုလည်းကောင်း။
ကရောန္တော = ဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူးတော်မူလျက်။]
လောကတော = ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ်လူဗြဟ္မာ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါတို့ကို သံသရာ ဝဲဩဃမှ ထုတ်ဆောင် ကယ်တင်လိုခြင်း တည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ကာယိကံ ဒုက္ခဉ္စ = ကိုယ်တော်ကို အမှီပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆင်းရဲဒုက္ခ အဝဝကို လည်းကောင်း။
စေတသိကံ ဒုက္ခဉ္စ = စိတ်အစဉ်တော်ကို အမှီပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆင်းရဲဒုက္ခ အဝဝကိုလည်းကောင်း။
အနုဘောသိ = အစဉ် ခံစားတော်မူခဲ့လေပြီ။
နရဒေဝမင်္ဂလံ = လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ မွန်မြတ်သော မင်္ဂလာတစ်ဆူ ဖြစ်တော်မူပေသော။
တံ ဗုဒ္ဓံ = ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ဝန္ဒေ = ဝန္ဒာမိ = သဒ္ဓါရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၄) ဂါထာ
၄။ ဗာတ္တိံသတိလက္ခဏစိတြဒေဟံ၊ ဒေဟဇ္ဇုတိနိဂ္ဂတပဇ္ဇလန္တံ။
ပညာဓိတိသီလဂုဏောဃဝိန္ဒံ၊ ဝန္ဒေ မုနိမန္တိမဇာတိယုတ္တံ။
ဗာတ္တိံသတိလက္ခဏစိတြဒေဟံ = သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားအပ်သော ဆန်းကြယ်သော ကိုယ်တော် လည်း ရှိတော်မူထသော။
ဒေဟဇ္ဇုတိနိဂ္ဂတပဇ္ဇလန္တံ = ကိုယ်တော်မှ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက် ထွက်ပေါ်လာသော ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်တို့ဖြင့် တပြောင်ပြောင် ထွန်းတောက်ပတော်မူထသော။
ပညာဓိတိသီလဂုဏောဃဝိန္ဒံ = သူမတူသော ပညာဂုဏ် သမာဓိဂုဏ် သီလဂုဏ် အပေါင်းကိုလည်း ရတော်မူပြီးထသော။
အန္တိမဇာတိယုတ္တံ = အဆုံးစွန်သော ဘဝနှင့်လည်း ယှဉ်တော်မူပြီးထသော။
မုနိံ = အဂါရိယမုနိ, အနဂါရိယမုနိ, သေက္ခမုနိ, အသေက္ခမုနိ, ပစ္စေကမုနိ ဟူသော မုနိငါးမျိုးတို့ထက် ကဲသာလွန်မြတ်သော မုနိမုနိဖြစ်တော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင်ကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ဝန္ဒေ = ဝန္ဒာမိ = သဒ္ဓါရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၅) ဂါထာ
၅။ ပါတောဒယံ ဗာလဒိဝါကရံဝ၊ မဇ္ဈေ ယတီနံ လလိတံ သိရီဟိ။
ပုဏ္ဏိန္ဒုသင်္ကာသမုခံ အနေဇံ၊ ဝန္ဒာမိ သဗ္ဗညုမဟံ မုနိန္ဒံ။
ပါတောဒယံ = နံနက်အခါ၌ တက်လတ်သော။
ဗာလဒိဝါကရံဝ = တက်သစ်စ နေလုလင်ကဲ့သို့။
ယတီနံ = သမထ ဝိပဿနာ အစဖြာသည့် ကုသိုလ်တရားတို့ကို အပတ်တကုတ် ကြိုးစားအားထုတ်ကြကုန်သော ရဟန်းတော်တို့၏။
မဇ္ဈေ = အလယ်၌။
သိရီဟိ = (၃၂)ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီး, (၈၀)သော လက္ခဏာတော်ငယ်တို့မှ ထွက်ပေါ်လာသော ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်တို့ဖြင့် ကိုယ်အင်္ဂါတို့၏ တင့်တယ်စံပယ်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိနေကြကုန်သော ကျက်သရေ မင်္ဂလာတို့ဖြင့်။
လလိတံ = တင့်တယ်စံပယ်တော်မူထသော။
ပုဏ္ဏိန္ဒုသင်္ကာသမုခံ = တစ်ထောင်သော ရောင်ခြည်တို့ဖြင့် အသရေရှိလှသော လပြည့်ဝန်းနှင့် တူသော, လက္ခဏာတော်ကြီး လက္ခဏာတော်ငယ် အသွယ်သွယ် တို့မှ ထွက်ပေါ်လာသော ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သော မျက်နှာတော် လည်း ရှိတော်မူထသော။
အနေဇံ = တဏှာတည်းဟူသော မြူအညစ်အကြေးလည်း ကင်းစင်တော် မူပြီးထသော။
သဗ္ဗညုံ = သင်္ခါရ, ဝိကာရ, လက္ခဏ, နိဗ္ဗာန်, ပညတ်တည်းဟူသော ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော ဉေယျဓမ်တရား (၅)ပါးတို့ကိုလည်း ပြက်ပြက်ကုန်စင် ထိုးထွင်း သိမြင်တော်မူပြီးထသော။
မုနိန္ဒံ = ရဟန်းတို့ကို အစိုးရတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ဝန္ဒာမိ = သဒ္ဓါရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာ မိုး၍ ရှိခိုး ဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၆) ဂါထာ
၆။ ဥပေတပုညော ဝရဗောဓိမူလေ၊ သသေနမာရံ သုဂတော ဇိနိတွာ။
အဗောဇ္ဈိ ဗောဓိံ အရုဏောဒယမှိ၊ နမာမိ တံ မာရဇိနံ အဘင်္ဂံ။
ဥပေတပုညော = ပါရမီ (၁၀)ပါး, အပြား (၃၀)သော ပြည့်စုံသော ဘုန်းတော်လည်း ရှိတော်မူထသော။
ယော သုဂတော = ကောင်းမြတ် တင့်တယ်တော်မူသည့် နိဗ္ဗာန်အရပ်သို့ ကြွသွားတော်မူတတ်ခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် “သုဂတ” အမည် ရှိတော်မူသော အကြင် မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဝရဗောဓိမူလေ = ဗောဓိပင်ခြေ မြတ်သော ပလ္လင်ဗွေထက်၌။
သသေနမာရံ = စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့် တကွသော မိုးနတ်သား မာရ်နတ်မင်းကို။
ဇိနိတွာ = ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့ဝယ် နေမဝင်မီ အချိန်မှာပင်လျှင် ပါရမီ ဘုန်းတော် တို့၏ စွမ်းအားရှိန်စော် အာနုဘော်ကြောင့် အောင်မြင်တော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍။
အရုဏောဒယမှိ = နေအရုဏ် တက်သော အချိန်အခါကာလ၌။
ဗောဓိံ = ကဲသာလွန်ဘိ တုမရှိသည့် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော် တည်းဟူသော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်ကို (ဝါ) အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် တည်း ဟူသော သမ္မာသမ္ဗောဓိ ဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်သည့် သစ္စာ လေးရပ် တရားမြတ်ကို။
အဗောဇ္ဈိ = ထွင်းဖောက် သိမြင်တော်မူခဲ့လေပြီ။
မာရဇိနံ = ဒေဝပုတ္တမာရ်, ကိလေသမာရ်, ခန္ဓမာရ်, မစ္စုမာရ်, အဘိသင်္ခါရမာရ် တည်းဟူသော မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူပြီးထသော။
အဘင်္ဂံ = ငါးတန်သော မာရ်စစ်သည်တို့သည် မဖျက်ဆီးအပ် မဖျက်ဆီးနိုင်ထသော။
တံ သုဂတံ = “သုဂတ” ခေါ်ဆိုသည့် ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၇) ဂါထာ
၇။ ရာဂါဒိဆေဒါမလဉာဏခဂ္ဂံ၊ သတီသမညာဖလကာဘိဂါဟံ။
သီလောဃလင်္ကာရဝိဘူသိတံ တံ၊ နမာမိဘိညာဝရမိဒ္ဓုပေတံ။
ရာဂါဒိဆေဒမလဉာဏခဂ္ဂံ = ရာဂစသော ကိလေသာတို့ကို ပယ်ဖြတ်တတ်သော, ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းသော (သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ထွင်းဖောက် သိမြင်တတ်သော) အရဟတ္တမဂ် ဉာဏ်သန်လျက်လည်း ရှိတော်မူထသော။
သတိဿမညာဖလကာဘိဂါဟံ = သမ္မာသတိ အမည်ရှိသော ကာကိုလည်း မြဲစွာ စွဲကိုင်တော်မူထသော။
သီလောဃလင်္ကာရဝိဘူသိတံ = လောကုတ္တရာ သီလအပေါင်းတည်းဟူသော ချပ်ဝတ်တန်ဆာတို့ဖြင့် တင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်တော်မူပြီးထသော။
အဘိညာဝရမိဒ္ဓုပေတံ = အဘိညာဏ်တည်းဟူသော မြတ်သော တန်ခိုး ဣဒ္ဓိပါဒ် နှင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူပြီးသော။
တံ ဗုဒ္ဓံ = ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၈) ဂါထာ
၈။ ဒယာလယံ သဗ္ဗဓိ ဒုက္ကရံ ကရံ၊ ဘဝဏ္ဏဝါတိက္ကမမဂ္ဂတံ ဂတံ။
တိလောကနာထံ သုသမာဟိတံ ဟိတံ၊ သမန္တစက္ခုံ ပဏမာမိ တံမိတံ။
ဒယာလယံ = မဟာကရုဏာတော် မေတ္တာတော်၏ တည်ရာလည်း ဖြစ်တော်မူ ထသော။
သဗ္ဗဓိ = ခပ်သိမ်းသော ကိုယ်တော်၏ အဖြစ်၌။
ဒုက္ကရံ = ပါရမီဆယ်ပါး အပြားသုံးဆယ်, သုံးသွယ်စရိယ, ငါးဝသော စွန့်ခြင်းကြီး အစ ရှိသည့် အလွန်ပြုနိုင်ခဲသည့် ခဲယဉ်းသော အမှုကို။
ကရံ = သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရဖို့ရန်ဟု စိတ်သန်ရည်စူး သဒ္ဓါထူးဖြင့် ဆည်းပူးရှာမှီး ပြုစုတော်မူပြီးထသော။
ဘဝဏ္ဏဝါတိက္ကမံ = ကာမ ရူပ အရူပတည်းဟူသော ဘဝသုံးထပ် ဘုံသုံးရပ် သမုဒ္ဒရာမှ ကျော်လွှားလွန်မြောက်တော်မူပြီးထသော။
အဂ္ဂတံ = သူမတူသော သီလ သမာဓိ ပညာဂုဏ်သကတ်ကြောင့် လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့ထက် ကဲသာလွန်မြတ်သည်၏ အဖြစ်သို့။
ဂတံ = ရောက်တော်မူပြီးထသော။
တိလောကနာထံ = လူ နတ် နိဗ္ဗာန် သုံးတန်သော ချမ်းသာသုခကို ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းကို ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမတော်မူတတ်သဖြင့် ဗြဟ္မာ နတ် လူ သုံးဘုံသူတို့၏ ကိုးကွယ်အားထားရာ အစစ် အဖြစ်ကြီး ဖြစ်တော်မူထသော။
သုသမာဟိတံ = အရပ်လေးမျက်နှာတို့မှလာသော လေပြင်းမုန်တိုင်းတို့ကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိ မြဲခိုင်စွာ တည်ရှိသော မြင်းမိုရ်တောင်မင်းကဲ့သို့ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ လေပြင်း မုန်တိုင်း လောကဓံလေပြင်းမုန်တိုင်းတို့ကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်း အလျဉ်းပင် မရှိသည် ဖြစ်၍ မြဲခိုင်စွာဘိ ကောင်းစွာ တည်ကြည်သော သမာဓိလည်း ရှိတော်မူထသော။
ဟိတံ = လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုးစီးပွားချမ်းသာကိုလည်း ရွက်ဆောင်တော်မူတတ်ထသော။
သမန္တစက္ခုံ = သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်တော်မြတ်တည်းဟူသော ထက်ဝန်းကျင် သိမြင်နိုင်စွမ်း ရှိသော သမန္တစက္ခုလည်း ရှိတော်မူထသော။
အမိတံ = မနှိုင်းယှဉ်အပ် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော သီလဂုဏ် သမာဓိဂုဏ် ပညာဂုဏ် လည်း ရှိတော်မူထသော။
တံ ဗုဒ္ဓံ = ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ပဏမာမိ = ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၉) ဂါထာ
၉။ တဟိံ တဟိံ ပါရမိသဉ္စယံ စယံ၊ ဂတံ ဂတံ သဗ္ဘိ သုခပ္ပဒံ ပဒံ။
နရာနရာနံ သုခသမ္ဘဝံ ဘဝံ၊ နမာနမာနံ ဇိနပုင်္ဂဝံ ဂဝံ။
တဟိံ တဟိံ = ထိုထိုသို့သော ဘုံဘဝ ထိုထိုသို့သော ကိုယ်တော်၏ အဖြစ်၌။
ပါရမိသဉ္စယံ = ပါရမီ ဥပပါရမီ ပရမတ္ထပါရမီတည်းဟူသော အမျှသုံးဆယ်သော ပါရမီတော်မြတ်အပေါင်းကို။
စယံ = သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရဖို့ရန်ဟု စိတ်သန်ရည်စူး သဒ္ဓါထူးဖြင့် ဆည်းပူးတော်မူပြီး ထသော။
သဗ္ဘိ = ကိလေသာ အပူမီးတို့ကို ငြိမ်းအေးလိုကြောင်း သမ္မာဆန္ဒကောင်း ရှိကြသည့် သန္တ (သပ္ပုရိသ) အမည်ရသည့် သူတော်ကောင်းတို့သည်။
ဂတံ = ကိလေသာ အပူငြိမ်းကြောင်း တရားကောင်းကို ရလိမ့်ဧကန် စင်စစ်မှန်ဟု အကယ်တိတိ ဉာဏ်ပညာမျက်စိဖြင့် တွေ့မြင်သိရှိသည်ဖြစ်၍ ဆည်းကပ်ကိုးကွယ် အပ်ထသော။
သုခပ္ပဒံ = အစ္စန္တသုခ အမည်ရသည့် တကယ့်ချမ်းသာထူး ချမ်းသာမြတ်ကြီး၏ တည်ရာဖြစ်တော်မူသော။
ပဒံ = အရိယာ သူတော်ကောင်းတို့သည် အာရုံပြုသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့် ရောက်တော်မူအပ်သော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်သို့။
ဂတံ = ရောက်တော်မူပြီးထသော။
နရာနရာနံ = ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ်လူဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏။
သုခသမ္ဘဝံ = လောကီ လောကုတ္တရာ ချမ်းသာသုခ အဝဝကို ရခြင်း ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းစစ် ဧကန်ဖြစ်ပေသော ဒါန သီလ သမထ ဝိပဿနာ အစဖြာသည့် ကုသိုလ်ဆယ်ခု မြတ်ကောင်းမှုကို။
ဘဝံ = မဟာကရုဏာတော် ပြဓာန်းသော ဒေသနာဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် “ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုည”ဟု ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမလျက် ဖြစ်စေတော်မူတတ်ထသော။
အနမာနံ = ရိုသေသမှု ညွှတ်ကိုင်းမှုကို အလျဉ်းပင် မပြုသော။
ဂဝံ = နွားနှင့် တူသော သူမိုက်ကို။
ဇိနပုင်္ဂဝံ = မေတ္တာရေချမ်း ပက်ကာဖျန်းလျက် အောင်တော်မူတတ်သည့် ယောက်ျားမြတ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို။
နမေ = နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာ မိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၀) ဂါထာ
၁၀။ မဂ္ဂင်္ဂနာဝံ မုနိဒက္ခနာဝိကော၊ ဤဟာဖိယံ ဉာဏကရေန ဂါဟကော။
အာရုယှ ယော တာယ ဗဟူ ဘဝဏ္ဏဝါ၊ တာရေသိ တံ ဗုဒ္ဓမဃပ္ပဟံ နမေ။
ဤဟာဖိယံ = ဝီရိယတည်းဟူသော တက်မကို။
ဉာဏကရေန = သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ် တည်းဟူသော လက်တော်ဖြင့်။
ဂါဟကော = မြဲမြံစွာ ကိုင်စွဲထားတော်မူသော။
ယော မုနိဒက္ခနာဝိကော = အကြင် မုနိထွတ်ထား မြတ်စွာဘုရားတည်း ဟူသော လိမ္မာလှစွာသော သင်္ဘောလှေမှူးသည်။
မဂ္ဂင်္ဂနာဝံ = မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်တရားတည်းဟူသော သင်္ဘော လှေထက်သို့။
အာရုယှ = တက်စီးတော်မူပြီး၍။
တာယ = ထိုမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်တရားတည်းဟူသော သင်္ဘောလှေဖြင့်။
ဗဟူ = ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ် လူ ဗြဟ္မာ ဝေနေယျများစွာ သတ္တဝါတို့ကို။
ဘဝဏ္ဏဝါ = ကူးခတ်လွန်မြောက်ဖို့ရန် အလွန် ခဲယဉ်းလှစွာသော အပြော ကျယ်သည့် ဘဝသုံးပါးတည်းဟူသော မဟာသမုဒ္ဒရာမှ။
တာရေသိ = နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ထိုမှာဘက်ကမ်းသို့ ရောက်အောင် ထုတ်ဆောင် ကယ်တင်တော်မူခဲ့လေပြီ။
အဃပ္ပဟံ = ပြောထူများစွာ သတ္တဝါတို့၏ ကိလေသာဝဋ်ဆင်းရဲ သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲကို အမြစ် မကြွင်းအောင် ပယ်ရှင်းပေးတော်မူတတ်ထသော။
ဗုဒ္ဓံ = သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ကိုယ်တော်တိုင် ထွင်းဖောက် သိမြင်တော် မူပြီးသည် ဖြစ်၍ ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ်လူဗြဟ္မာ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါတို့ကိုလည်း ထွင်းဖောက် သိမြင်စေတော်မူတတ်ထသော။
တံ မုနိဒက္ခနာဝိကံ = ထို မုနိထွတ်ထား မြတ်စွာဘုရား တည်းဟူသော လိမ္မာလှစွာသော သင်္ဘောလှေမှူးကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမေ = နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာ မိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၁) ဂါထာ
၁၁။ သမတိံသတိပါရမိသမ္ဘရဏံ၊ ဝရဗောဓိဒုမေ စတုသစ္စဒသံ။
ဝရမိဒ္ဓိဂတံ နရဒေဝဟိတံ၊ တိဘဝူပသမံ ပဏမာမိ ဇိနံ။
သမတိံသတိပါရမိသမ္ဘရဏံ = ဒီပင်္ကရာ ဘုရားရှင်၏ ခြေတော်ရင်း၌ နိယတ ဗျာဒိတ်ပန်းကို ဆင်မြန်းတော်မူခဲ့သည်မှစ၍ လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတို့ ကာလပတ်လုံး ဆယ်ပါးသော ပါရမီ, ဆယ်ပါးသော ဥပပါရမီ, ဆယ်ပါးသော ပရမတ္ထပါရမီတည်းဟူသော အမျှသုံးဆယ်သော ပါရမီတော်မြတ် အပေါင်းကို သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရဖို့ရန်ဟု စိတ်သန်ရည်စူး သဒ္ဓါထူးဖြင့် ဆည်းပူးရှာမှီး ဖြည့်ကျင့်တော်မူပြီးထသော။
ဝရဗောဓိဒုမေ = မြတ်သောဗောဓိပင်၏ အနီးဖြစ်သော အပရာဇိတ မည်ရခေါ်တွင် မြတ်သော ပလ္လင်ထက်၌။
စတုသစ္စဒသံ = အရိယသစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်တော်မူပြီးထသော။
ဝရမိဒ္ဓိဂတံ = ရှေးရှေးဘုရားရှင်တို့ကဲ့သို့ လွန်မြတ်သော တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်သို့ ရောက်တော်မူပြီး ရတော်မူပြီးထသော။
နရဒေဝဟိတံ = လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ ပစ္စုပ္ပန် သံသရာ နှစ်ဖြာသော ချမ်းသာသုခကို ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းကို ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမ တော်မူလျက် လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုးစီးပွားကို ရွက်ဆောင်တော်မူတတ်ထသော။
တိဘဝူပသမံ = ကာမ ရူပ အရူပတည်းဟူသော ဘဝ သုံးထပ် ဘုံသုံးရပ်၌ ကျင်လည်ရာ ကျင်လည်ကြောင်း ကိလေသာသင်္ခါရ တရားအပေါင်းကို အရဟတ္တမဂ် ဉာဏ်သန်လျက်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ပယ်ရှင်းတော်မူပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဘဝ သုံးထပ် ဘုံသုံးရပ်မှ အငြိမ်းကြီး ငြိမ်းတော်မူပြီးထသော။
ဇိနံ = ဒေဝပုတ္တ, ကိလေသနှင့် ခန္ဓ, မစ္စု, အဘိသင်္ခါ မာရ်ငါးဖြာကို အောင်မြင်တော် မူပြီးသော ငါးမာရ်အောင်မြင် ဘုရားရှင်ကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ပဏမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၂) ဂါထာ
၁၂။ သတပုညဇလက္ခဏိကံ ဝိရဇံ၊ ဂဂနူပမဓိံ ဓိတိမေရုသမံ။
ဇလဇူပမသီတလသီလယုတံ၊ ပထဝီသဟနံ ပဏမာမိ ဇိနံ။
သတပုညဇလက္ခဏိကံ = အရာမက များပြားလှစွာသော ပါရမီဘုန်းကံကြောင့် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာသော သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာ, ရှစ်ဆယ်သော လက္ခဏာတော်ငယ်, တစ်ရာ့ရှစ်ကွက် စက်လက္ခဏာတော်လည်း ရှိတော်မူထသော။
ဝိရဇံ = ဗောဓိပင်ခြေ မြတ်သော ပလ္လင်ဗွေထက်၌ ကိလေသာမာရ်အပေါင်းကို အောင်မြင်တော်မူပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ရာဂစသော ကိလေသာမြူ အညစ် အကြေးလည်း ကင်းစင်တော်မူပြီးထသော။
ဂဂနူပမဓိံ = ကောင်းကင်နှင့် တူသော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်တော်မြတ်လည်း ရှိတော်မူထသော။
ဓိတိမေရုသမံ = အရပ်လေးမျက်နှာတို့မှ လာသော လေပြင်းမုန်တိုင်းတို့ကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်း အလျဉ်းမရှိသည့် မြင်းမိုရ်တောင်မင်းနှင့် ပမာတူသော, လောကဓံ လေပြင်းမုန်တိုင်း မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလေပြင်း မုန်တိုင်းတို့ကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်း အလျဉ်း မရှိသော လောကုတ္တရာဈာန်သမာဓိလည်း ရှိတော်မူထသော။
ဇလဇူပမသီတလသီလယုတံ = သန့်ရှင်းကြည်လင်သော ရေအပြင်၌ ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်၍ လာပေသော ပဒုမ္မာကြာပန်းနှင့် တူစွာ အလွန်ချမ်းမြေ့လှသော သီလ သီတင်းနှင့်လည်းမပြတ် ယှဉ်ထသော။
ပထဝီသဟနံ = မဟာပထဝီမြေကြီးနှင့် တူစွာ ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌ စသည် ထွေပြား လောကဓမ္မများကို သည်းခံနိုင်သော စိတ်နှလုံးတော်လည်း ရှိတော်မူထသော။
ဇိနံ = ဒေဝပုတ္တ စသည်အပြား မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ပဏမာမိ = ကာယ ဝစီ မနော ချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၃) ဂါထာ
၁၃။ ယော ဗုဒ္ဓေါ သုမတိ ဒိဝေ ဒိဝါကရောဝ၊ သောဘန္တော ရတိဇနနေ သိလာသနမှိ။
အာသီနော သိဝသုခဒံ အဒေသိ ဓမ္မံ၊ ဒေဝါနံ တမသဒိသံ နမာမိ နိစ္စံ။
သုမတိ = သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ် ဒေသနာဉာဏ်တော်မြတ် တည်းဟူသော ကောင်းမြတ်သော ပညာလည်း ရှိတော်မူသော။
ယော ဗုဒ္ဓေါ = သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်တော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍ ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ်လူဗြဟ္မာ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါတို့ကိုလည်း ထွင်းဖောက် သိမြင်စေတော် မူတတ်သောကြောင့် ဗုဒ္ဓအမည်ရှိတော်မူသော အကြင် မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဒိဝေ ဒိဝါကရောဝ = နေ့အခါ၌ ထွန်းလင်းတောက်ပလျက်ရှိသော နေမင်း ကဲ့သို့။
သောဘန္တော = ကိုယ်တော်မှ ကွန့်မြူးစံပယ် တင့်တယ်စွာ ထွက်ပေါ်လာသော ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်တည်းဟူသော နေဝန်းဖြင့် ထွန်းလင်းတင့်တယ် နေစံပယ်တော်မူသည်ဖြစ်၍။
ရတိဇနနေ = နတ်ဗြဟ္မာတို့၏ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် နှစ်ခြိုက်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော။
သိလာသနမှိ = ပင်လယ်ကသစ်ပင်၏ အရင်း၌ ခင်းထားအပ်သော ပဏ္ဍုကမ္ဗလာ မြတ်ကျောက်ဖျာထက်၌။
အာသိန္နော = အဘိဓမ္မာ ဒေသနာတော်ကို နာယူလိုကြောင်း သမ္မာဆန္ဒကောင်းဖြင့် စကြဝဠာ တိုက်တစ်သောင်းမှ ခညောင်းလာကြသည့် နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့ အလယ်၌ သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူလျက်။
သိဝသုခဒံ = သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ ကိလေသာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ အပူမီး အဝဝတို့မှ အငြိမ်းကြီး ငြိမ်းရာ အအေးကြီးအေးရာ ဖြစ်တော်မူသည့် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ပေးတော်မူတတ်သော။
ဓမ္မံ = ထူးကဲလွန်မြတ်သည့် အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်မြတ်ကို။
ဒေဝါနံ = မယ်တော်မိနတ်သား အမှူးထားသည့် စကြဝဠာပေါင်း တိုက်တစ်သောင်းမှ ခညောင်းလာငြား နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့အား။
အဒေသိ = ဝါတွင်းသုံးလတို့ ကာလပတ်လုံး ကရုဏာရှေ့သွား မေတ္တာထား၍ ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမတော်မူခဲ့လေပြီ။
အသဒိသံ = သီလဂုဏ် သမာဓိဂုဏ် ပညာဂုဏ်တို့ဖြင့် တူညီသူ မရှိခြင်း၏ကြောင့် တုဘက်လည်းကင်းတော်မူသော။
တံ ဗုဒ္ဓံ = ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နိစ္စံ = အမြဲမပြတ် ခပ်သိမ်းသော အချိန်ကာလ၌။
နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုး ဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၄) ဂါထာ
၁၄။ ယော ပါဒပင်္ကဇမုဒုတ္တလရာဇိကေဟိ၊
လောကေဟိ တီဟိဝိကလေဟိ နိရာကုလေဟိ။
သမ္ပာပုဏေ နိရုပမေယျတမေဝ နာထော၊
တံ သဗ္ဗလောကမဟိတံ အသမံ နမာမိ။
ယော နာထော = ဗြဟ္မာနတ်လူ သုံးဘုံသူတို့၏ ကိုးကွယ်အားထားရာအစစ် အဖြစ်ကြီး ဖြစ်တော်မူပေသော အကြင် မြတ်စွာဘုရားသည်။
အဝိကလေဟိ အဝိကလေဟိ = မချို့တဲ့သဖြင့် ထက်ဝန်းကျင် ပြည့်စုံကုန်သော။
နိရာကုလေဟိ နိရာကုလေဟိ = ရောယှက် ရှုပ်ထွေးခြင်း ကင်းသဖြင့် သန့်ရှင်း ပြတ်သားကုန်သော။
ပါဒပင်္ကဇမုဒုတ္တလရာဇိကေဟိ = ခြေတော်အစုံ ကြာပဒုံတို့၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့် နှစ်ဘက်သော ဖဝါးအပြင်တို့၌ တစ်ရာ့ရှစ်ကွက် စက်လက္ခဏာတော်တည်း ဟူသော အရေးအသားတို့ဖြင့်။
တီဟိ လောကေဟိ = ဗြဟ္မာနတ်လူ သုံးဘုံသူတို့နှင့်။
နိရုပမေယျတံ မနှိုင်းယှဉ်အပ် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်၏ အဖြစ်သို့။
သမ္ပာပုဏေ ဧဝ = ကောင်းစွာ ရောက်ရှိတော်မူသည်သာလျှင်တည်း။
သဗ္ဗလောကမဟိတံ = လူ့လောက နတ်လောကဟု ဆိုအပ်သော ခပ်သိမ်းသော လောကသည် ပူဇော်တော်မူအပ်သော။
အသမံ = ဥပဓိသမ္ပတ္တိဂုဏ် သီလဂုဏ် သမာဓိဂုဏ် ပညာဂုဏ် ပါရမီဘုန်းကံ ဂုဏ်တို့ဖြင့် အတုမရှိသော။
တံ နာထံ တံ နာထံ = ဗြဟ္မာနတ်လူ သုံးဘုံသူတို့၏ ကိုးကွယ်အားထားရာ အစစ် အဖြစ်ကြီး ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၅) ဂါထာ
၁၅။ ဗုဒ္ဓံ နရာနရသမောသရဏံ ဓိတတ္တံ၊ ပညာပဒီပဇုတိယာ ဝိဟတန္ဓကာရံ။
အတ္ထာဘိကာမနရဒေဝဟိတာဝဟံ တံ၊ ဝန္ဒာမိ ကာရုဏိကမဂ္ဂမနန္တဉာဏံ။
နရာနရသမောသရဏံ = လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုး စီးပွား ချမ်းသာ၏ ပြည့်စုံခြင်းကို လိုလားတောင့်တကြကုန်သော လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ တို့၏ စုဝေးရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
ဓိတတ္တံ = လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော သမာဓိနှင့် ယှဉ်သော တည်ကြည်သော စိတ်ဓာတ်လည်း ရှိတော်မူထသော။
ပညာပဒီပဇုတိယာ = ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ထွင်းဖောက် သိမြင်တတ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် တည်းဟူသော ပညာတန်ဆောင် ဆီမီးရောင်ဖြင့်။
ဝိဟတန္ဓကာရံ = သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်း ထားတတ်သည့် အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အမိုက်တိုက်ကို ပယ်ဖျက်တော်မူပြီး ထသော။
အတ္ထာဘိကာမံ = လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုးစီးပွားကို အလွန် လိုလား တောင့်တတော်မူထသော။
နရဒေဝဟိတာဝဟံ = လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုးစီးပွား ချမ်းသာကို ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းကို ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမတော်မူလျက် ရွက်ဆောင်တော်မူတတ်ထသော။
ကာရုဏိကံ = သတ္တဝါအားလုံးတို့အပေါ်၌ ဖြန့်ကြက်၍ ထားအပ်သော ကြီးမား ကျယ်ပြန့်သော မဟာကရုဏာတော်လည်း ရှိတော်မူထသော။
အဂ္ဂံ = ဇာတိဂုဏ် ပါရမီပုညဂုဏ် မနှိုင်းယှဉ်အပ်သော သီလ သမာဓိ ပညာဂုဏ် တို့ကြောင့် မြတ်သည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူထသော။
အနန္တဉာဏံ = သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ် စသော အဆုံးအပိုင်းအခြား မရှိသော ဉာဏ်တော်လည်း ရှိတော်မူထသော။
တံ ဗုဒ္ဓံ = ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ဝန္ဒာမိ = သဒ္ဓါရိုကျိုး မာန်စွယ်ချိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၆) ဂါထာ
၁၆။ အခိလဂုဏနိဓာနော ယော မုနိန္ဒောပဂန္တွာ၊ ဝနမိသိပတနဝှံ သညတာနံ နိကေတံ။
တဟိမကုသလဆေဒံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တော၊ တမတုလမဘိကန္တံ ဝန္ဒနေယျံ နမာမိ။
အခိလဂုဏနိဓာနော = ခပ်သိမ်းသော လောကီ လောကုတ္တရာ ဂုဏ်တို့၏ သိုမှီးရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
ယော မုနိန္ဒော = အဂါရိယမုနိ, အနဂါရိယမုနိ, သေက္ခမုနိ, အသေက္ခမုနိ, ပစ္စေကမုနိ ဟူသော မုနိငါးပါးတို့ကို အစိုးရတော်မူသော မုနိမုနိ ဖြစ်တော်မူသော အကြင်မြတ်စွာဘုရားသည်။
သညတာနံ = ကိုယ် နှုတ် နှလုံးကို စောင့်သုံးကြကုန်သော အရှင်ကောင်း အရှင်မြတ် တို့၏။
နိကေတံ = ဈာနရတိ ဝိပဿနာရတိတို့ဖြင့် ကိန်းအောင်းမွေ့လျော်ရာ အစစ် ဖြစ်ပေသော။
ဣသိပတနဝှံ = ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရိယာတို့ ဈာန်အဘိညာဏ်ဖြင့် ကောင်းကင်မှ သက်ရာ ကောင်းကင်သို့တက်ရာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဣသိပတနအမည်ရသော။
ဝနံ = သားပေါင်းစုံသည့် မိဂဒါဝုန် တောရဂုံသို့။
ဥပဂန္တွာ = ကြွသွားတော်မူ၍။
တဟိံ = ထိုမိဂဒါဝုန် တောရဂုံ၌။
အကုသလဆေဒံ = အကုသိုလ်ကို ပယ်ဖြတ်တတ်သော။
ဓမ္မစက္ကံ = ဒေသနာဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် လည်ပတ်စေအပ်သော ဓမ္မစကြာ တရား ဒေသနာတော်ကို။
ပဝတ္တော = ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမတော်မူအပ်ခဲ့လေပြီ။
အတုလံ = သီလ စသော ဂုဏ်တို့ဖြင့် တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူနှင့်မျှ တူတော် မမူထသော။
အဘိကန္တံ = အလွန်နှစ်လိုဖွယ်သော ဂုဏ်တော်အပေါင်းလည်း ရှိတော် မူထသော။
ဝန္ဒနေယျံ = နတ်လူဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ ရှိခိုးခြင်းကို ခံယူတော်မူထိုက်သော။
တံ မုနိန္ဒံ = မုနိ ငါးပါးတို့ကို အစိုးရတော်မူသည့် မုနိမုနိ ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ဝန္ဒာမိ = သဒ္ဓါရိုကျိုး မာန်စွယ်ချိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၇) ဂါထာ
၁၇။ သုစိပရိဝါရိတံ သုရုစိရပ္ပဘာဟိ ရတ္တံ၊ သိရိဝိသရာလယံ ဂုပိတမိန္ဒြိယေဟုပေတံ။
ရဝိသသိမဏ္ဍလပ္ပဘုတိလက္ခဏောပစိတ္တံ၊ သုရနရပူဇိတံ သုဂတမာဒရံ နမာမိ။
သုစိပရိဝါရိတံ = ရာဂ စသော ကိလေသာ အညစ်အကြေးတို့မှ သန့်ရှင်း စင်ကြယ်သော အရိယသာဝက အခြံအရံလည်း ရှိတော်မူထသော။
သုရုစိရပ္ပဘာဟိ = ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက် ထွက်ပေါ်လာသော ဗျာမပ္ပဘာ = လျှံဝါတင့်ရွှန်း နှစ်သက်ဖွယ် ရောင်ခြည်တော်ဝန်းတို့ဖြင့်။
ရတ္တံ = အမြဲမပြတ် ဆိုးထားအပ်သော ကိုယ်တော်လည်း ရှိတော်မူထသော။
သိရိဝိသရာလယံ = ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ပညာတော် ဘုန်းကံပါရမီတော် တည်းဟူသော ကျက်သရေအပေါင်းတို့၏ တည်ရာလည်းဖြစ်တော်မူထသော။
ဂုပိတမိန္ဒြိယေဟိ = လုံခြုံစွာ စောင့်စည်းထားအပ်ပြီးသော ဣန္ဒြေတို့နှင့်။
ဥပေတံ = ပြည့်စုံတော်မူထသော။
ရဝိသသိမဏ္ဍလပ္ပဘုတိလက္ခဏောပစိတ္တံ = နေဝန်း လဝန်း အစရှိသော စက်လက္ခဏာတော်တို့ဖြင့် အလွန်ဆန်းကြယ်သော ခြေဖဝါးအစုံလည်း ရှိတော်မူထသော။
သုရနရပူဇိတံ = နတ်လူတို့သည် မြတ်နိုးကော်ရော် ပူဇော်တော်မူအပ်ထသော။
သုဂတံ = ကောင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ကြွသွားတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
အာဒရံ = ရိုသေလေးမြတ်စွာ။
နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၈) ဂါထာ
၁၈။ မဂ္ဂေါဠုမ္ပေန မုဟပဋိဃာသာဒိဥလ္လောလဝီစိံ၊
သံသာရောဃံ တရိ တမဘယံ ပါရပတ္တံ ပဇာနံ။
တာဏံ လေဏံ အသမသရဏံ ဧကတိတ္ထံ ပတိဋ္ဌံ၊
ပုညက္ခေတ္တံ ပရမသုခဒံ ဓမ္မရာဇံ နမာမိ။
ယော ဓမ္မရာဇာ = အကြင် တရားမင်းကြီး ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။
မုဟပဋိဃာသာဒိဥလ္လောလဝီစိံ = မောဟ ဒေါသ လောဘ အစရှိသော လောက်လက် လျှပ်ပေါ်သော ကြီးစွာသော လှိုင်းတံပိုးတို့ဖြင့် ြွပမ်းထသော။
သံသာရောဃံ = သံသရာတည်းဟူသော ပင်လယ်ရေအလျဉ်ကို။
မဂ္ဂေါဠုမ္ပေန = မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်တရားတည်းဟူသော သင်္ဘောဖောင်ဖြင့်။
တရိ = ကူးခတ်တော်မူခဲ့လေပြီ။
အဘယံ = ဇာတိ ဇရာ ဗျာဓိ မရဏ စသည်သောင်းပြောင်း ဘေးအပေါင်းလည်း မရှိထသော။
ပါရပတ္တံ = သံသရာ၏ ထိုမှာဘက်ကမ်း နိဗ္ဗာန်နန်းသို့ ကူးသန်းထုတ်ချောက် ဆိုက်ရောက်တော်မူပြီးထသော။
ပဇာနံ = သတ္တဝါတို့၏။
တာဏံ = ဘေးမရောက်အောင် စောင့်ရှောက်တတ်သည့် ကိုးကွယ်အားထား ရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
လေဏံ = ဘေးအပေါင်းမှ လွတ်အောင် ပုန်းအောင်းရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
အသမသရဏံ = လောကီ လောကုတ္တရာ သမ္ပတ္တိသုခ အဝဝကို ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းကို ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမတတ်သောကြောင့် အတုမရှိ လဲလျောင်းရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
ဧကတိတ္ထံ = သံသရာ၏ ထိုမှာဘက်ကမ်း နိဗ္ဗာန်နန်းသို့ ကူးသန်းဖို့ရန် အမြတ်ဆုံးသော ဆိပ်ကမ်းကောင်းလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
ပတိဋ္ဌံ = သတ္တဝါတို့၏ မှီခိုအားထားရာ ကိုင်းကျွန်းသဖွယ်လည်း ဖြစ်တော် မူထသော။
ပုညခေတ္တံ = ကောင်းမှုကုသိုလ်တည်းဟူသော မျိုးစေ့၏ ကြဲချ စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကောင်းသဖွယ်လည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
ပရမသုခဒံ = အမြတ်ဆုံးသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ပေးသနားတော်မူတတ်သော။
တံ ဓမ္မရာဇံ = တရားမင်းကြီး ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် အဉ္ဇလီရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
နံပါတ် (၁၉) ဂါထာ
၁၉။ ကဏ္ဍမ္ဗံမူလေ ပရဟိတကရော ယော မုနိန္ဒော နိသိန္နော၊
အစ္ဆေရံ သီဃံ နယနသုဘဂံ အာကုလဏ္ဏဂ္ဂိဇာလံ။
ဒုဇ္ဇာလဒ္ဓံသံ မုနိဘိဇဟိတံ ပါဋိဟေရံ အကာသိ၊
ဝန္ဒေ တံ သေဋ္ဌံ ပရမရတိဇံ ဣဒ္ဓိဓမ္မေဟုပေတံ။
ပရဟိတကရော = ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ် လူ ဗြဟ္မာ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါတို့ လောကီ လောကုတ္တရာ စီးပွားချမ်းသာ ဖြစ်စိမ့်ငှာလျှင် ဝါလေးဆယ့်ငါး ကာလ လျားအောင် ဘုရားတို့ငြမ်း ကိစ္စတော်ငါးခန်းကို ကြိုးပမ်းမယုတ် ပြုလုပ်ပြီးပြေတော် မူစေတတ်ထသော။
ယော မုနိန္ဒော = အဂါရိယမုနိ, အနဂါရိယမုနိ, သေက္ခမုနိ, အသက္ခေမုနိ, ပစ္စေကမုနိ ဟူသည့် မုနိငါးပါးတို့၏ ဦးဖျားပရမေ သုံးလူ့ဆွေ ဖြစ်တော်မူသော အကြင် မြတ်စွာဘုရားသည်။
ကဏ္ဍမ္ဗံမူလေ = ကဏ္ဍဟူသည် လူအမည်ဖြင့် ဂုဏ်ရည်လျှံညီး သရက်ဖြူပင်၏ အနီး၌။
နိသိန္နော = တိတ္ထိတဝေး ရန်အလှေးကို ဝေးရပ်ထိုဤ ပြေးစိမ့်မည်ဟု မျှညီယာပိုက် နှစ်ခြိုက်ရွှင်ပြုံး သီတင်းသုံးနေတော်မူလျက်။
အစ္ဆေရံ = မကြုံစဖူး မမြင်ဖူးကို အထူးတွေ့ကြုံ သို့ဖြစ်ပုံကြောင့် လူ့ဘုံနတ်ရွာ ကောင်းတင်းငြာလျက် ဗြဟ္မာမဟဂ္ဂုတ် ဘဝဂ်လှုပ်အောင် လက်ခုပ်ငြာဟည်း လက်ဖျစ်တီး၍ အံ့ချီးခြင်းငှာ ထိုက်တန်စွာထသော။
သီဃံ = ရေအယဉ်နှင့် မီးအလျှံကို ဖန်ဆင်းသည့်အခါ ကာလခြားကွာ ဖြစ်တုံပါလည်း ဗြဟ္မာနတ်လူ ဖူးမြင်သူတို့ စွဲယူမှတ်သား “ပြိုင်တူကာ ဖြစ်သည်”ဟု အထင်မှားရအောင် လျင်မြန်စွာထသော။
နယနသုဘဂံ = ဖူးမြင်ရသူ နတ်လူဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ မျက်စိဝယ် ပီတိဟုန် ဆင့်လွှမ်းအောင် အဆန်းဆန်း အကြယ်ကြယ် တင့်တယ်စံပယ်တော်မူထသော။
ဒုဇ္ဇာလဒ္ဓံသံ = သံသရာမှ ထွက်မြောက်စေတတ်သည့် နိယျာနိက သာသနာမှလျှင် ပြင်ပဗာဟီ ဝိတဏ္ဍီတို့ ထိုဤမြှေးယှက် မိစ္ဆာအယူတည်းဟူသော ကွန်ရက်ကို ချိုးဖျက်ခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်တော်မူပေထသော။
မုနိဘိ = ကဿပမြတ်စွာ အစဖြာသည့် ဂင်္ဂါဝါလု သဲစုမက ပွင့်တော်မူကြပြီး ကုန်သော မဟာပရမေ သုံးလူ့ဆွေတို့သည်။
အဇဟိတံ = ဤနေရာ ဤဌာနဝယ် ပြမြဲပြုမြဲ မှန်မလွဲသဖြင့် မစွန့်ဖဲအပ်သော တရားတစ်မျိုးလည်း ဖြစ်ပေထသော။
အာကုလဏ္ဏဂ္ဂိဇာလံ ပါဋိဟေရံ = ရောယှက်ထွေးအုံ ရေမီး အစုံအစုံတည်း ဟူသော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို။
အကာသိ = တိတ္ထိ တစ်ဝန်း တက္ကတွန်းတို့ ဦးစွန်းဗွေလျှောက် ခြေတော်နှင့် ပေါက်သကဲ့သို့ နောက်တစ်ဖန် မာန်မတင်းဝံ့အောင် ဖန်ဆင်း ပြသတော်မူခဲ့လေပြီ။
သေဋ္ဌံ = ချီးမွမ်းအပ်သူ နတ်လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါဟူသမျှတို့ထက် ဆဆလွန်ကြူး အထူးသဖြင့် ချီးမွမ်းအပ် မြတ်တော်မူထသော။
ပရမရတိဇံ = ဂုဏ်တော်အာရုံ စွဲမြဲထုံက ဘုံနန်းသီဝ နိဗ္ဗူကျအောင် ဖလကျေးဇူး လွန်ပျံ့ပျူးသဖြင့် အထူး နှစ်သက်စေတတ်သည့် အမြတ်ဥစ္စာ ရတနာတစ်ဆူ ဖြစ်တော်မူထသော။
ဣဒ္ဓိဓမ္မေဟိ = ဣဒ္ဓိ အစိန္တေယျ ဓမ္မကျေးဇူး ဂုဏ်အထူးတို့နှင့်။
ဥပေတံ = လောက်ငကုံလုံ ပြည့်စုံတော်မူထသော။
တံ မုနိန္ဒံ = အဂါရိယ စသည်အပြား မုနိငါးပါးတို့၏ ဦးဖျားပရမေ သုံးလူ့ဆွေ ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
ဝန္ဒေ = ဝန္ဒာမိ = ရေမီး အစုံအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာဂုဏ်ကို အာရုံမျှော်ကိုး သဒ္ဓါဖြိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
---
နံပါတ် (၂၀) ဂါထာ
၂၀။ မုနိန္ဒက္ကော ယေကော ဒယုဒယရုဏော ဉာဏဝိတ္ထိဏ္ဏဗိမ္ဗော၊
ဝိနေယျပ္ပါဏောဃံ ကမလကထိတံ ဓမ္မရံသီဝရေဟိ။
သုဗောဓေသိ သုဒ္ဓေ တိဘဝကုဟရေ ဗျာပိတက္ကိတ္တိနဉ္စ၊
တိလောကေကစ္စက္ခုံ ဒုခမသဟနံ တံ မဟေသိံ နမာမိ။
ဒယုဒယရုဏော = မဟာကရုဏာတော် သမာပတ်တည်းဟူသော တက်သစ်စ နေအရုဏ်လည်း ရှိတော်မူထသော။
ဉာဏဝိတ္ထိဏ္ဏဗိမ္ဗော = သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်တည်းဟူသော ကျယ်ပြန့်သော စက်ဝန်းတော်လည်း ရှိတော်မူထသော။
ဧကော = သောင်းလောကဓာတ် တစ်ခွင်ဝယ် တုဘက်မပြူ တစ်ဆူတည်းသာ ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်၍ လာတော်မူပေသော။
ယော မုနိန္ဒက္ကော = အကြင် ဘုရားတည်းဟူသော နေမင်းသည်။
သုဒ္ဓေ = သန့်ရှင်း ဖြူစင် အေးမြ ကြည်လင်လှပေသော။
တိဘဝကုဟရေ = ကာမ ရူပ အရူပ တည်းဟူသော ဘဝသုံးထပ် ဘုံသုံးရပ် ကြာအိုင်၌။
[နိဗ္ဗတ္တံ = ပါရမီကံ စီမံလှုံ့ဆော်သဖြင့် အသင့်ဖြစ်ထွန်း ပေါ်ပေါက်၍ နေပေသော။
ကမလကထိတံ = ကြာဟူ၍ ခေါ်ဆိုသမုတ်အပ်သော။
ဝိနေယျပ္ပါဏောဃံ = ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ်လူဗြဟ္မာ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါ အပေါင်းကို။
ဓမ္မရံသီဝရေဟိ = မဂ်ပေါက် ဖိုလ်ဝင် နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သိစေတတ်သည့် သူတော်ကောင်းတရား တည်းဟူသော မြတ်သော ဒေသနာရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့်။
သုဗောဓေသိ = သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ထွင်းဖောက် သိမြင်စေလျက် ကောင်းစွာ ပွင့်စေတော်မူခဲ့လေပြီ။
ဗျာပိတက္ကိတ္တိနဉ္စ = သောင်းလောကဓာတ် တစ်ခွင်ဝယ် သူမတူသော သီလ- သမာဓိ- ပညာဂုဏ်သကတ်ကြောင့် ဗြဟ္မာ့ဘုံတိုင် ပြန့်လှိုင် ကျော်ကြား ထင်ရှားတော်မူပေထသော။
တိလောကေကစ္စက္ခုံ = ဗြဟ္မာနတ်လူ သုံးဘုံသူတို့၏ တစ်လုံးတည်းသော မျက်စိသဖွယ် ဖြစ်တော်မူပေထသော။
ဒုခမသဟနံ = မဟာပထဝီမြေကြီးနှင့် တူစွာ သည်းခံနိုင်ခဲသောအရာကို သည်းခံတော်မူတတ်ထသော။
မဟေသိံ = သီလက္ခန္ဓ သမာဓိက္ခန္ဓ ပညာက္ခန္ဓ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓ တည်းဟူသော ဂုဏ်ကျေးဇူး အထူးတို့ကို ဆည်းပူးရှာမှီး လေ့ကျက်တော်မူပြီးသော။
တံ မုနိန္ဒက္ကံ = ထို ဘုရားတည်းဟူသော နေမင်းကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမာမိ = ကာယ ဝစီ မနောချီလျက် သုံးလီစေတနာ သုံးဖြာဒွါရ ပဏာမဖြင့် သဒ္ဓါရိုကျိုး မာန်စွယ်ချိုးလျက် ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
---
နံပါတ် (၂၁) ဂါထာ
၂၁။ ယော ဇိနော အနေကဇာတိယံ သပုတ္တဒါရမင်္ဂဇီဝိတမ္ပိ၊
ဗောဓိပေမတော အလဂ္ဂမာနသော အဒါသိယေဝ အတ္ထိကဿ။
ဒါနပါရမိံ တတော ပရံ အပူရိ သီလပါရမာဒိကမ္ပိ၊
တာသမိဒ္ဓိယောပယာတမဂ္ဂတံ တမေကဒီပကံ နမာမိ။
ယော ဇိနော = ငါးပါးမာရ်ညွန့် ရန်အဝှန့်ကို မရွံ့မထိတ် ခြင်္သေ့စိတ်ဖြင့် နင်းနှိပ် ကြိမ်ဖန် အောင်ပွဲခံ၍ အောင်လံလွှင့်ထူ အကြင် အောင်တော်မူ မြတ်စွာဘုရားသည်။
အနေကဇာတိယံ = တစ်နှစ်သုံးလေး ဂဏန်းရေး၍ ချင့်တွေးမလွယ် များကြွယ်လှစွာ ဘဝါဘဝ လေးအသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတို့ ကာလအတွင်း၌။
ဗောဓိပေမတော = ဗောဓိဉာဏ်ကြီး ရွယ်တိုင်းပြီးသည့် ထွတ်ထီးပဒါန် သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ကို ရရန်စိတ်ထား လိုလားတောင့်တတော်မူခြင်းကြောင့်။
သပုတ္တဒါရံ = ကိုယ်တော့်ရင်သွေး အသက်ပေး၍ ချစ်ရေးဖြာစီ သည်းနှလုံးနှင့် ပမာမှီးရသည့် ဇာလီ ကဏှာဇိန်တို့ကဲ့သို့သော သမီး သား, မဒ္ဒီဒေဝီ တို့ကဲ့သို့သော ဇနီးမိဖုရားနှင့် တကွဖြစ်သော။
အင်္ဂဇီဝိတမ္ပိ = မဟာသွေး မဟာရည် ရာဇာရုပ်ဂုဏ်အင်ညီ၍ ဖြိုးစည်သပ္ပါယ် ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ်နှင့်တကွ လူဝယ်အမြတ် ခေါ်မှတ်တွင်ညောင်း အသက် တစ်ချောင်းကိုပင်သော်လည်း။
အလဂ္ဂမာနသော= ငါ့သား ငါ့သမီး ငါ့ဇနီးက ငါ့ထီးငါ့နန်း ငါ့ကြငှန်းတည်း၊ ငါ့သားရံရွေ ငါ့ရွှေငွေနှင့် ငါ့မြေ ငါ့ယာ ငါ့ဥစ္စာဟု တဏှာမြှေးယှက် မပေးရက်အောင် ရမ္မက်ပိတ်ဖုံး စိတ်နှလုံးမှ ဆိတ်သုဉ်းတော်မူခဲ့သည်ဖြစ်၍။
အတ္ထိကဿ = အလိုရှိလတ် ချဉ်းလာကပ်သည့် ယုတ်မြတ် မဟူ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် များထိုထိုအား။
အဒါသိယေဝ = သဗ္ဗညုဉာဏ် ရဖို့ရန်ဟု စိတ်သန် ဖြူဖွေး သဒ္ဓါ ရှေး၍ လှူပေးတော်မူခဲ့သည်သာလျှင်တည်း။
ဒါနပါရမိံ = အပြားသုံးလီ ဒါနပါရမီတော်မြတ်ကိုလည်းကောင်း။ဝါ၊
ဒါနပါရမိံ = ဒါနပါရမီ ဒါနဥပပါရမီ ဒါနပရမတ္ထပါရမီ တည်းဟူသော အပြားသုံးလီ ဒါနပါရမီတော်မြတ်ကိုလည်းကောင်း။
တတော ပရံ = ထိုဒါနပါရမီမှ တစ်မျိုးတခြား တစ်ပါးသာလျှင်ဖြစ်သော။
သီလပါရမာဒိကမ္ပိ = သီလပါရမီ နေက္ခမ္မပါရမီ ပညာပါရမီ ဝီရိယပါရမီ ခန္တီပါရမီ သစ္စာပါရမီ မေတ္တာပါရမီ အဓိဋ္ဌာနပါရမီ ဥပေက္ခာပါရမီ တည်းဟူသော ပါရမီတော်မြတ် အပေါင်းကိုလည်းကောင်း။
အပူရိ = သဗ္ဗညုဉာဏ် ရဖို့ရန်ဟု စိတ်သန် ရည်စူး သဒ္ဓါထူးဖြင့် ဆည်းပူး ဖြည့်ကျင့်တော်မူခဲ့လေပြီ။
တာသံ = ထိုပါရမီဆယ်ပါး အကျယ်ပွားကာ အပြားသုံးဆယ် နှုန်းမလွယ်တို့၏။
ဣဒ္ဓိယာ = တစ်စွန်းတစ်စ မကျန်ရအောင် လောက်ငကုံလုံ ပြည့်စုံတော် မူခြင်းကြောင့်။
အဂ္ဂတံ = ဗြဟ္မာ နတ် လူ သုံးဘုံသူတွင် မည်သူမျှ မယှဉ်အပ် မယှဉ်နိုင် မတုအပ် မတုနိုင်သည့် အမြတ်ခိုင်မှူး ပုဂ္ဂိုလ်ထူး၏ အဖြစ်သို့။
ဥပယာတံ = ဆုကြီးပွင့်စည် ခါတန်ပြီဟု ပါရမီတော် နှိုးပင့်ဆော်၍ ရောက်တော်မူကြီး ရောက်တော်မူခဲ့လေပြီ။ဝါ၊ ရောက်တော်မူသောကြောင့်။
ဧကဒီပကံ = အစမထင် ကမ်းမမြင်ဘဲ သံသရာ တစ်ကြော တစ်မျောတည်း မျောခဲ့ကြသည့် လူရောနတ်ပါ ဗြဟ္မာ မကြွင်း သတ္တဝါခပင်းတို့၏ ဝပ်စင်း ခိုမှီးရာ တစ်ခုတည်းသော ကိုင်းကျွန်းကြီးသဖွယ်လည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
တံ ဇိနံ = ငါးပါးမာရ်ညွန့် ရန်အဝှန့်ကို မရွံ့မထိတ် ခြင်္သေ့စိတ်ဖြင့် နင်းနှိပ်ကြိမ်ဖန် အောင်ပွဲခံ၍ အောင်လံလွှင့်ထူ ထိုအောင်တော်မူ မြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမာမိ = လက်အုပ်အဉ္ဇလီ ဦးထိပ်ချီလျက် ယုံကြည်မြတ်နိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
---
နံပါတ် (၂၂) ဂါထာ
၂၂။ ဒေဝါဒေဝါတိဒေဝံ နိဓနဝပုဓရံ မာရဘင်္ဂံ အဘင်္ဂံ၊
ဒီပံ ဒီပံ ပဇာနံ ဇယဝရသယနေ ဗောဓိပတ္တံဓိပတ္တံ။
ဗြဟ္မာဗြဟ္မာဂတာနံ ဝရဂိရကထိကံ ပါပဟီနံ ပဟီနံ၊
လောကာလောကာဘိရာမံ သတတမဘိနမေ တံ မုနိန္ဒံ မုနိန္ဒံ။
ဒေဝါဒေဝါတိဒေဝံ = သမုတိနတ် ဥပပတ္တိနတ်တို့ထက် ကဲသာလွန်မြတ် အထူး သဖြင့် ချီးမွမ်းတော်မူအပ်သည့် ဝိသုဒ္ဓိနတ်လည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
နိဓနဝပုဓရံ = အဆုံးစွန်သော ကိုယ်တော်၏ အဖြစ်ကိုလည်း ဆောင်တော် မူတတ်ထသော။
မာရဘင်္ဂံ = ဒေဝပုတ္တ စသည်အပြား မာရ်ငါးပါးကို ချိုးဖဲ့ဖျက်ဆီးတော်မူပြီးထသော။
အဘင်္ဂံ = ပါရမီတော်ဟုန် တန်ခိုးဂုဏ်ကြောင့် မာရ်စစ်သည်တို့သည် ဖျက်ဆီးခြင်း ငှာလည်း မစွမ်းနိုင်ထသော။
ပဇာနံ = ကံ-ကိလေသာတို့သည် ထင်ရှားဖြစ်စေအပ်ကုန်သော နတ်လူဗြဟ္မာ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါတို့၏။
ဒီပံ = အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အမိုက်တိုက်ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော ဝိပဿနာပညာ မဂ်ပညာတည်းဟူသော ဆီမီးတန်ဆောင်ကို။
ဒီပံ = ပညာအရောင် ဉာဏ်တန်ဆောင်ကို ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းကို ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမတော်မူလျက် ပြောင်ပြောင်တောက်အောင် ထွန်းညှိတော် မူတတ်ထသော။
ဇယဝရသယနေ = ဒေဝပုတ္တ စသည်အပြား မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူရာ ဗောဓိပင်ခြေ မြတ်သောပလ္လင်ဗွေထက်၌။
ဗောဓိပတ္တံ = အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်သို့ ရောက်တော်မူပြီး ရတော်မူပြီးထသော။
အဓိပတ္တံ = အဝိဇ္ဇာ တည်းဟူသော ဥခွံကို ရှေးဦးစွာ ဖောက်ခွဲလျက် ထွက်ပေါ် တော်မူလာခြင်းကြောင့် ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော နတ်လူတို့ထက် ကြီးမြတ် သည်၏ အဖြစ်သို့လည်း ရောက်တော်မူထသော။
ဗြဟ္မာဗြဟ္မာဂတာနံ = ဆည်းကပ် ရောက်လာကြကုန်သော ဗြဟ္မာလူနတ် ပရိသတ် တို့အား။
ဝရဂိရကထိကံ = လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုးစီးပွားကို ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်းကို ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမအပ်သည့် မြတ်သော တရားစကားကိုလည်း ဟောကြားတော်မူတတ်ထသော။
ပါပဟီနံ ပဟီနံ = ညစ်ညမ်း ယုတ်မာ ကိလေသာကို အရဟတ္တမဂ် ဉာဏ်သန်လျက်ဖြင့် ပယ်ဖျက်တော်မူပြီးထသော။
လောကာလောကာဘိရာမံ = လူ့လောက နတ်လောက ဗြဟ္မလောကတည်း ဟူသော သတ္တလောက၏ မွေ့လျော်ရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
မုနိန္ဒံ = အဂါရိယမုနိ, အနဂါရိယမုနိ, သေက္ခမုနိ, အသေက္ခမုနိ, ပစ္စေကမုနိဟူသော မုနိငါးပါးတို့ကို အစိုးရတော်မူသော။
တံ မုနိန္ဒံ = မုနိငါးပါးတို့၏ ဦးဖျား ပရမေ သုံးလူ့ဆွေဖြစ်တော်မူသော ထို မြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
သတတံ = အမြဲမပြတ် ခပ်သိမ်းသော နေ့ညဉ့်ကာလ၌။
အဘိနမေ = အဘိနမာမိ = ခြေ-လက်-နဖူး တံတောင်-ဒူးဟု ငါးဦးတည်မျိုး ရှိခိုးခြင်းဖြင့် အလွန်ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
---
နံပါတ် (၂၃) , (၂၄) နှင့် (၂၅) ဂါထာ
၂၃။ ဗုဒ္ဓေါ နိဂြောဓဗိမ္ဗော မုဒုကရစရဏော ဗြဟ္မဃောသေဏိဇင်္ဃော၊
ကောသစ္ဆာဒင်္ဂဇာတော ပုနရပိ သုဂတော သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ။
မူဒေါဒါတုဏ္ဏလောမော အထမပိ သုဂတော ဗြဟ္မုဇုဂ္ဂတ္တဘာဝေါ၊
နီလက္ခီ ဒီဃပဏှီ သုခုမမလဆဝီ ထောမျရသဂ္ဂသဂ္ဂီ။
၂၄။ စတ္တာလီသဂ္ဂဒန္တော သမကလပနဇော အန္တရံသပ္ပပီနော၊
စက္ကေနင်္ကိတပါဒေါ အဝိရဠဒသနော မာရဇုဿင်္ခပါဒေါ။
တိဋ္ဌန္တော နောနမန္တောဘယကရမုဒုနာ ဇဏ္ဏုကာနာမသန္တော၊
ဝဋ္ဋက္ခန္ဓော ဇိနော ဂေါတရုဏပခုမကော သီဟပုဗ္ဗဍ္ဎကာယော။
၂၅။ သတ္တပ္ပီနော စ ဒီဃင်္ဂုလိ မထ သုဂတော လောမကူပေကလောမော၊
သမ္ပန္နောဒါတဒါဌော ကနကသမတစော နီလမုဒ္ဓဂ္ဂလောမော။
သမ္ဗုဒ္ဓေါ ထူလဇိဝှေါ အထ သီဟဟနုကော ဇာလိကပ္ပါဒဟတ္ထော၊
နာထော ဥဏှီသသီသော ဣတိဂုဏသဟိတံ တံ မဟေသိံ နမာမိ။
ဗုဒ္ဓေါ = သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို ဆရာ မကူ သယမ္ဘူဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်တော်မူပြီးသည်ဖြစ်၍ ကျွတ်ထိုက်သသူ နတ် လူ ဗြဟ္မာ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါတို့ကိုလည်း ထွင်းဖောက် သိမြင်စေတော်မူ တတ်သောကြောင့် “ဗုဒ္ဓ”အမည်ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။
၁။ နိဂြောဓဗိမ္ဗော = အရပ်တော်နှင့် အလံတော် ညီမျှသဖြင့် ပညောင်ပင် အဝန်း ကဲ့သို့ ဝန်းဝိုင်း လုံးချောသော ကိုယ်တော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၂။ မုဒုကရစရဏော = ကြည်လင်လှစွာသော ထောပတ်၌ ချနှစ်၍ ထားအပ်သော အကြိမ်တစ်ရာ ဖတ်အပ်သည့် ဝါဂွမ်းလွှာကဲ့သို့ နူးညံ့သိမ်မွေ့လှစွာသော လက်ဖဝါးတော် ခြေဖဝါးတော်အပြင်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၃။ ဗြဟ္မဃောသော = ဗြဟ္မာမင်း၏ အသံကဲ့သို့ အလွန်သာယာသော အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော အသံတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၄။ ဧဏိဇင်္ဃော = ဧဏီမည်သော သားကောင်၏ သလုံးမြင်းခေါင်းနှင့် တူသော ပြည့်ဖြိုးသော သလုံးမြင်းခေါင်းတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၅။ ကောသစ္ဆာဒင်္ဂဇာတော = ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းပမာ ရွှေပဒုမ္မာကြာချပ်နှင့် တူသော အအိမ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားအပ်သော ကျစ်လျစ်လှစွာသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ နိမိတ်လည်း ရှိတော်မူ၏။
ပုနရပိ = တစ်ဖန်လည်း။
သုဂတော = ကောင်းသော စကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည်။
၆။ သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ = ခြေတော်ကို မြေပေါ်၌ နင်းချတော်မူသောအခါ ကောင်းစွာ တည်ထိသော ရွှေခြေနင်းကဲ့သို့ ညီညွတ်သည့် ဖဝါးအပြင်တော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၇။ မူဒေါဒါတုဏ္ဏလောမော = မျက်မှောင်တော် နှစ်ဘက်တို့၏ အလယ် ချက်၌ နူးညံ့ဖြူစင်သော ဥဏ္ဏလုံ (မွေးရှင်)တော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
အထမပိ = ထိုမှတစ်ပါးလည်း။
သုဂတော = ကောင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ကြွသွားတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည်။
၈။ ဗြဟ္မုဇုဂ္ဂတ္တဘာဝေါ = ဗြဟ္မာမင်း၏ ကိုယ်ကဲ့သို့ ဖြောင့်မတ်သော ကိုယ်တော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၉။ နီလက္ခီ = အလွန် ညိုကြည်သည့် မျက်လုံးတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၁၀။ ဒီဃပဏှီ = ခြေဖဝါးတော်၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ရှည်လျား ပြည့်ဖြိုးသော ဖနောင့်တော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၁၁။ သုခုမမလဆဝီ = မြူအညစ်အကြေးတို့ မလိမ်းကပ်နိုင်သော ချောမွေ့ သိမ်မွေ့သော အရေတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၁၂။ ထောမျရသဂ္ဂသဂ္ဂီ = နှမ်းလုံးခန့်မျှ နည်းငယ်လှသော အရသာကိုသော်လည်း တစ်ကိုယ်တော်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့အောင် ဆောင်ယူနိုင်သည့် ခုနစ်ထောင်သော အရသာကြောတို့ အဖျားချင်းအပ် လည်မှာစွပ်လျက်လည်း ရှိတော်မူ၏။
သော ဇိနော = ငါးမာရ်အောင်မြင် ထိုဘုရားရှင်သည်။
၁၃။ စတ္တာလီသဂ္ဂဒန္တော = လေးဆယ်စေ့ထ မွန်မြတ်လှသော သွားတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၁၄။ သမကလပနဇော = လွှသွားနှင့် ဖြတ်ထားသကဲ့သို့ ညီညွတ်သော သွားတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၁၅။ အန္တရံသပ္ပပီနော = ခါးတော်မှသည် အထက် လည်ကုပ်သို့တိုင်အောင် ရေစီးကြောင်းမထင် ပြည့်ဖြိုးစင်သော ရွှေပျဉ်ချပ်နှင့် ပမာဆင်သည့် ကြောပြင်တော် လည်း ရှိတော်မူ၏။
၁၆။ စက္ကေနင်္ကိတပါဒေါ = တစ်ထောင်သော အကန့်အကွက် ပုံတောင်း အချက်နှင့် တကွ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာတို့နှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ရာ့ရှစ်ကွက် စက်လက္ခဏာ တော်တို့ဖြင့် မှတ်အပ်သော နှစ်ဖက်သော ခြေဖဝါးအပြင်တော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၁၇။ အဝိရဠဒသနော = မကျဲမကွာ စေ့စပ်စွာသော သွားတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
မာရဇိ = မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည်။
၁၈။ ဥဿင်္ခပါဒေါ = မြူမလိမ်းတွယ် စဉ်းငယ်မြင့်သော ခြေဖမျက်တော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၁၉။ တိဋ္ဌန္တော တိဋ္ဌန္တော = ရပ်တော်မူလျက်ပင်။
အနောနမန္တော = ကိုယ်တော်ကို မကိုင်းမညွတ်ဘဲ။
ဥဘယကရမုဒုနာ = သိမ်မွေ့နူးညံ့လှသော လက်ဖဝါးတော် နှစ်ဖက်ဖြင့်။
ဇဏ္ဏုကာနိ = ပုဆစ်ဒူးဝန်းတော် နှစ်ဖက်တို့ကို။
အာမသန္တော = သုံးသပ်တော်မူနိုင်၏။
၂၀။ ဝဋ္ဋက္ခန္ဓော = ဝဋ္ဋကဏ္ဌော = ရွှေမုရိုးစည်ငယ်သဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ ညီညွတ် လုံးဝိုင်းသော လည်တံတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၂၁။ ဂေါတရုဏပခုမကော = ဖွားသစ်စ နွားသားငယ်၏ မျက်မွေးနှင့်အတူ သိမ်မွေ့နုပျို ညိုသော မျက်မွေးတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၂၂။ သီဟပုဗ္ဗဍ္ဎကာယော = ခြင်္သေ့မင်း၏ ရှေ့ပိုင်း ကိုယ်ထက်ဝက်ကဲ့သို့ အောင်မောင်း ပြည့်ဝသည့် ခန္ဓာကိုယ်တော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
သုဂတော = ဒီပင်္ကရာ ထွဋ်ချာ သေဌ်နင်း တရားမင်း၏ ခြေတော်ရင်းမှသည် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်သို့ တိုင်အောင် ရှေးဘုရားရှင်တို့ကဲ့သို့ လာခြင်းကောင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။
၂၃။ သတ္တပ္ပီနော စ = ခြေဖမိုးတော် နှစ်ဖက်, လက်ဖမိုးတော် နှစ်ဖက်, ပခုံးတော် နှစ်ဖက်, လည်ကုပ်တော်ဟု ဆိုအပ်သော ခုနစ်ပါးသော အရပ်ဌာနတို့၌ ပြည့်ဖြိုးသော အသားအရေတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၂၄။ ဒီဃင်္ဂုလိ = ညီညာရှည်သွယ်သော လက်ချောင်း ခြေချောင်းတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
အထ = ထိုမှတစ်ပါး။
၂၅။ လောမကူပေကလောမော = တစ်ခုတစ်ခုသော မွေးညင်းတွင်းတော်၌ တစ်ပင်စီ တစ်ပင်စီသာ ပေါက်ရောက်သော မွေးညင်းတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၂၆။ သမ္ပန္နောဒါတဒါဌော = သောက်ရှူးကြယ်ပမာ လွန်စွာ စင်ကြယ်ဖြူဝင်းလျက် အရောင်တလက်လက် ထွက်သော ပြည့်ဖြိုးသော စွယ်တော် လေးဆူလည်း ရှိတော်မူ၏။
၂၇။ ကနကသမတစော = သိင်္ဂနိက်ရွှေစင် အဆင်းကဲ့သို့ ဝါဝင်းသော အသား အရေတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၂၈။ နီလမုဒ္ဓဂ္ဂလောမော = မျက်နှာတော်ကို မော်၍ ဖူးသည့်ပမာ အထက်သို့သာ အဖျားကော့သည့် လကျာ်ရစ်လည်၍ တည်သော အလွန်ညိုသော မွေးညင်းတော် လည်း ရှိတော်မူ၏။
သမ္ဗုဒ္ဓေါ = သင်္ခါရ, ဝိကာရ, လက္ခဏ, နိဗ္ဗာန်, ပညတ်တည်းဟူသော ဉေယျဓမ်တရား ငါးပါးတို့ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်ဖြင့် မိမိအလိုလို ကိုယ်တော် တိုင်သာလျှင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင်သည်။
၂၉။ ထူလဇိဝှေါ = ရှည်လျား+နူးညံ့+ကျယ်ပြန့်သော လျှာတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၃၀။ သီဟဟနုကော = ခြင်္သေ့မင်း၏ မေးကဲ့သို့ ပြုံးတော့မည့်အရိပ် သွေးနေသည့် ပြည့်ဖြိုးသော မေးတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
၃၁။ ဇာလိကပ္ပါဒဟတ္ထော = လေသွန်နန်းတံခါး၌ လက်သမားတတ် စိုက်စီ ထားအပ်သော ရွှေပွတ်လုံး ဇာလီတိုင်ကဲ့သို့ ညီညွတ်စွာ အချောင်းအချောင်း အကြားစိပ်သော လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
နာထော = ဗြဟ္မာနတ်လူ သုံးဘုံသူတို့၏ ကိုးကွယ်အားထားရာ အစစ် အဖြစ်ကြီး ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားမြတ်စွာသည်။
၃၂။ ဥဏှီသသီသော = နဖူးတော်ဝယ် ပကတိ ပင်ကိုအားဖြင့်ပင် သင်းကျစ် ရွှေပြား တပ်စီ၍ ထားသကဲ့သို့ သင်းကျစ်တော် အသားလွှာလည်း တည်ရှိတော်မူ၏။ တစ်နည်း
ဥဏှီသသီသော = လိမ္မာလှစွာသော ပညာရှင် စီစဉ်အပ်သော ဦးရစ်ဝန်းကဲ့သို့ လုံးဝန်းတင့်တယ်သော ဦးခေါင်းတော်လည်း ရှိတော်မူ၏။
ဣတိဂုဏသဟိတံ = ဤ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဂုဏ်တော် အပေါင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော။
မဟေသိံ = သီလက္ခန္ဓ, သမာဓိက္ခန္ဓ, ပညာက္ခန္ဓ, ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓ တည်းဟူသော ဂုဏ်ကျေးဇူး အထူးတို့ကို ဆည်းပူးရှာမှီး လေ့ကျက်တော်မူပြီးသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
အဟံ = တပည့်တော်သည်။
နမာမိ = သဒ္ဓါရိုကျိုး မာန်စွယ်ချိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
---
နံပါတ် (၂၆) ဂါထာ
၂၆။ ဗုဒ္ဓေါဗုဒ္ဓေါတိဃောသော အတိဒုလ္လဘတရောကာ ကထာ ဗုဒ္ဓဘာဝေါ၊
လောကေ တသ္မာ ဝိဘာဝီ ဝိဝိဓဟိတသုခံ သာဓဝေါ ပတ္ထယန္တာ။
ဣဋ္ဌံ အတ္ထံ ဝဟန္တံ သုရနရမဟိတံ နိဗ္ဘယံ ဒက္ခိဏေယျံ၊
လောကာနံ နန္ဒိဝဍ္ဎံ ဒသဗလမသမံ တံ နမဿန္တု နိစ္စံ။
လောကေ = သတ္တလောက၌။
ယသ္မာ = အကြင်ကြောင့်။
ဗုဒ္ဓေါဗုဒ္ဓေါတိဃောသော = “ဗုဒ္ဓ ဗုဒ္ဓ” ဟူသော အသံကိုမျှလည်း။
အတိဒုလ္လဘတရော = ကမ္ဘာ ကမ္ဘေ, သင်္ချေ သင်္ချာ ကာလကြာသော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်တော်မူလာခြင်းကြောင့် အလွန် ကြားရခဲသော သဘော ရှိ၏။
ဗုဒ္ဓဘာဝေါ = ဗုဒ္ဓ၏ အဖြစ်သည်ကား။
ကာ ကထာ = အဘယ်မှာလျှင် ဆိုဖွယ်ရာရှိနိုင်ပါအံ့နည်း။
တသ္မာ = ထို့ကြောင့်။
ဝိဘာဝီ = ပညာရှိကုန်သော။
ဝိဝိဓဟိတသုခံ ပတ္ထယန္တာ = အထူးထူး အပြားပြားသော လောကီ လောကုတ္တရာ ချမ်းသာသုခ အဝဝကို လိုလားတောင့်တကြကုန်သော။
သာဓဝေါ = သူတော်ကောင်းဓာတ် တရားမြတ်၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် နှစ်ခြိုက်ကြကုန်သော သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည်။
ဣဋ္ဌံ အတ္ထံ = အလိုရှိအပ် နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော ပစ္စုပ္ပန် သံသရာ လောကီ လောကုတ္တရာ အကျိုးစီးပွားချမ်းသာကို။
ဝဟန္တံ = ရရာရကြောင်း ရောက်ရာရောက်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းကို ညွှန်ကြားပြသ ဆိုဆုံးမလျက် ရွက်ဆောင်ပေးတော်မူတတ်ထသော။
သုရနရမဟိတံ = နတ်နှင့်လူ နှစ်ဦးလုံးသော သတ္တဝါတို့သည် အာမိသပူဇာ ဓမ္မပူဇာနှစ်မျိုးတို့ဖြင့် ပူဇော်အပ်တော်မူထသော။
နိဗ္ဘယံ = ဆည်းကပ်လာကြကုန်သော ပရိသတ်တို့၏ စိတ်နှလုံးဝယ် ကြောက်ရွံ့ဖွယ် ဘေးလည်း မရှိထသော။
ဒက္ခိဏေယျံ = ကံနှင့် အကျိုး ရည်ကိုးမြော်သန် အလှူကောင်း အလှူမှန် ဟူသမျှကို စိုးယူပိုင်သ ခံယူတော်မူခြင်းငှာလည်း ထိုက်တန်တော်မူထသော။
လောကာနံ နန္ဒိဝဍ္ဎံ = ဗြဟ္မာ နတ် လူ သုံးဘုံသူတို့၏ နှစ်လို ဝမ်းမြောက်ခြင်း ပီတိပန်းကို ပွင့်လန်း တိုးပွားစေတတ်ထသော။
ဒသဗလံ = ကိုယ်တော်အား ဆယ်ပါး, ဉာဏ်တော်အား ဆယ်ပါးနှင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူတတ်ထသော။
အသမံ = သီလဂုဏ် သမာဓိဂုဏ် ပညာဂုဏ်တို့ဖြင့် တုဘက်လည်း ကင်းတော်မူပြီးထသော။
တံ ဗုဒ္ဓံ တံ ဗုဒ္ဓံ = ထိုကဲ့သို့ ရှုမြင်အပ်သော သဘောရှိသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို။
နိစ္စံ = အမြဲမပြတ် ခပ်သိမ်းသော အချိန်ကာလ၌။
နမဿန္တု = ကာယ ဝစီ မနော ချီလျက် သုံးလီစေတနာ သုံးဖြာဒွါရ ပဏာမဖြင့် ဂါရဝ ရိုကျိုး လက်ဆယ်ဖြာ ထိပ်မှာမိုး၍ ရှိခိုးဦးညွှတ်ကြစေကုန်သတည်း။
---
မဟာနမက္ကာရ ဘုရားရှိခိုး - အဓိပ္ပာယ်ရှင်းလင်းချက်များ
နံပါတ် (၁) ဂါထာ
စကားကြီး ခြောက်ခွန်း
စကားခြောက်ခွန်း လူ၌ထွန်းလည်း
လေးခွန်းကိုပယ် နှစ်ခွန်းတယ်သဖြင့် ...
၁။ အကြင်စကားသည် မဟုတ် မမှန်၊ အကျိုးစီးပွားနှင့်လည်း မစပ်၊ သူတစ်ပါး တို့လည်း မနှစ်သက် မနှစ်ခြိုက်၊ ထိုစကားမျိုးကို မြတ်စွာဘုရားသည် ပြောဆိုတော် မမူ။
၂။ အကြင်စကားသည် ဟုတ်မှန်၏၊ အကျိုးစီးပွားနှင့်ကား မစပ်၊ သူတစ်ပါးတို့လည်း မနှစ်သက် မနှစ်ခြိုက်၊ ထိုစကားမျိုးကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား သည် ပြောဆိုတော်မမူ။
၃။ အကြင်စကားသည် ဟုတ်မှန်၏၊ အကျိုးစီးပွားနှင့်လည်း စပ်၏၊ သူတစ်ပါးတို့ကား မနှစ်သက် မနှစ်ခြိုက်၊ ထိုစကားမျိုး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ပြောသင့်သောအချိန် ကာလကို သိရှိတော်မူသည်ဖြစ်၍ ပြောဆိုတော်မူ၏။
၄။ အကြင်စကားသည် မဟုတ်မမှန်၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်၊ သူတစ်ပါးတို့ကား နှစ်သက်၏ နှစ်ခြိုက်၏၊ ထိုစကားမျိုးကိုလည်း မြတ်စွာဘုရားသည် ပြောဆိုတော်မမူ။
၅။ အကြင်စကားသည် ဟုတ်မှန်၏၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်၊ သူတစ်ပါးတို့ကား နှစ်သက်၏ နှစ်ခြိုက်၏၊ ထိုစကားမျိုးကိုလည်း မြတ်စွာဘုရားသည် ပြောဆိုတော်မမူ။
၆။ အကြင်စကားသည် ဟုတ်မှန်၏၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် စပ်၏၊ သူတစ်ပါး တို့လည်း နှစ်သက်၏ နှစ်ခြိုက်၏။ ထိုစကားမျိုး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ပြောသင့်သော အချိန်ကာလကို သိရှိတော်မူသည်ဖြစ်၍ ပြောဆိုတော်မူ၏။ (မ၊၂၊၅၇-၅၈။)
ဤ စကားကြီး ခြောက်ခွန်းတို့ကား .. မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိတော် အဘယရာဇကုမာရ သုတ္တန်၌ လာရှိသော စကားတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုစကား ခြောက်ခွန်းတို့တွင် --
၃။ မှန်၍ အကျိုးစီးပွားနှင့် စပ်ယှဉ်သော သူတစ်ပါးတို့ မနှစ်သက်သော စကား တစ်ခွန်း၊
၆။ မှန်လည်းမှန်၍ အကျိုးစီးပွားနှင့်လည်း စပ်ယှဉ်သော သူတစ်ပါးတို့ နှစ်သက်သော စကား တစ်ခွန်း --
ဤနှစ်ခွန်းသော စကားတို့ကိုသာ ပြောသင့်သော အချိန်ကာလကို သိရှိသည်ဖြစ်၍ ဘုရားရှင်သည် ပြောဆိုတော်မူ၏။ ကျန် လေးခွန်းသောစကားတို့ကို ဘုရားရှင်သည် မည်သည့်အခါမှ ပြောဆိုတော် မမူပေ။
ဘုရားရှင် ပြောကြားတော်မူသည့် တတိယစကားနှင့် ဆဋ္ဌစကား နှစ်ခွန်းတို့ကား -- အရိယသစ္စ သန္နိဿိတကထာ (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၉။) = အရိယသစ္စာလေးပါးကို မှီသော တရားစကားတည်း။ ယင်းတရားစကားမျိုးကို နှစ်ပေါင်း တစ်ရာ ကာလကြာအောင် သော်လည်း နာကြားရကုန်သည်ရှိသော် ပညာရှိ သူတော်ကောင်းတို့သည် တင်းတိမ် ရောင့်ရဲခြင်းသို့ မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မရောက်ရှိနိုင်ကြကုန်။ သို့သော် လူမိုက်တို့ကား ယင်းကဲ့သို့သော တရားစကားမျိုးကို မနာယူလိုကြပေ။ မည်သို့ပင် မနာယူလိုကြ သော်လည်း ပြောသင့်သော အချိန်ကာလကို သိရှိတော်မူသောအခါ ဘုရားရှင်သည် ပြောကြားတော်မူပေသည်။
အတ္ထသံဟိတ = အကျိုးစီးပွားနှင့် စပ်ယှဉ်သော စကား (၁၀)မျိုးကို အင်္ဂုတ္တရ- နိကာယ် ဒသကနိပါတ် ကထာဝတ္ထုသုတ္တန်တို့၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားထား တော်မူ၏။ ယင်း (၁၀)မျိုးတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြ၏။
၁။ အပ္ပိစ္ဆကထာ = အလိုနည်းပါးမှုနှင့် စပ်သော စကား၊
၂။ သန္တုဋ္ဌိကထာ = ရောင့်ရဲလွယ်မှုနှင့် စပ်သော စကား၊
၃။ ပဝိဝေကကထာ = ဝိဝေကသုံးဖြာနှင့် စပ်သော စကား၊
[ (က) ကာယဝိဝေက = တစ်ပါးထီးတည်း ကင်းကင်းရှင်းရှင်း နေထိုင်ခြင်း။
(ခ) စိတ္တဝိဝေက = ဈာန်သမာပတ်တို့ကို ဝင်စားလျက် နီဝရဏ ကိလေသာ အညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းကင်းရှင်းရှင်း နေထိုင်ခြင်း။
(ဂ) ဥပဓိဝိဝေက = ကာမဂုဏ် ငါးပါး၊ ခန္ဓာ ငါးပါး၊ ကိလေသာတရား၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံဟူသော အဘိသင်္ခါရတရား - ဤ ဥပဓိလေးဖြာတို့မှ ကင်းကင်း ရှင်းရှင်း (ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားကာ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုလျက်) နေထိုင်ခြင်း။]
၄။ အသံသဂ္ဂကထာ = ရောရောနှောနှော မနေထိုင်ခြင်းနှင့် စပ်သောစကား၊
၅။ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ = သမထ ဝိပဿနာဘာဝနာတို့၌ အပြင်းအထန် ကြိုးစား အားထုတ်မှု လုံ့လဝီရိယနှင့် စပ်သော စကား၊
၆။ သီလကထာ = သီလနှင့် စပ်သော စကား၊
၇။ သမာဓိကထာ = ဥပစာရ အပ္ပနာ နှစ်ဖြာသော သမာဓိနှင့် စပ်သော စကား၊
၈။ ပညာကထာ = ဝိပဿနာပညာ မဂ်ပညာနှင့် စပ်သော စကား၊
၉။ ဝိမုတ္တိကထာ = ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်မှု အရဟတ္တဖိုလ်နှင့် စပ်သော စကား၊
၁၀။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ = ယင်းကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်မှု အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဆင်ခြင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်အမြင်နှင့် စပ်သောစကား၊
ဤစကား (၁၀)မျိုးတို့ကား အကျိုးစီးပွားနှင့် စပ်ယှဉ်သော စကားတို့တည်း။ ယင်းစကား (၁၀)မျိုးတို့ကိုပင် အကျဉ်းချုပ်ကာ တစ်နည်း တစ်ဖုံအားဖြင့် မဇ္ဈိမ-ပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာက (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၉။) သစ္စာလေးပါးကို မှီသော စကားဟု ဖွင့်ဆို ထားပေသည်။
အနတ္ထသံဟိတ (အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်ယှဉ်သော) စကားဟူသည် - ယင်း အတ္ထသံဟိတစကားနှင့် ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော စကားတည်း။ နတ်ရွာ မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းတရားစကားနှင့် ထိပ်တိုက်ဖီလာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ကြသော (၃၂)မျိုးသော တိရစ္ဆာနကထာ စကားတို့တည်း။ ယင်းစကားတို့ကား နတ်ရွာခရီး နိဗ္ဗာန်ခရီးကို ပိတ်ဆီး ကွယ်ခြား ဟန့်တားသောအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ ကြသည့် စကားတို့ဖြစ်ကြ၏။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြ၏။
၁။ ရာဇကထာ = မင်းနှင့် စပ်သော စကား၊
၂။ စောရကထာ = ခိုးသူနှင့် စပ်သော စကား၊
၃။ မဟာမတ္တကထာ = အမတ်ကြီးနှင့် စပ်သော စကား၊
၄။ သေနာကထာ = စစ်သည်နှင့် စပ်သော စကား၊
၅။ ဘယကထာ = ဘေးဥပါဒ်နှင့် စပ်သော စကား၊
၆။ ယုဒ္ဓကထာ = စစ်ထိုးခြင်းနှင့် စပ်သော စကား၊
၇။ အန္နကထာ = အစားအစာနှင့် စပ်သော စကား၊
၈။ ပါနကထာ = အဖျော်ယမကာနှင့် စပ်သော စကား၊
၉။ ဝတ္ထကထာ = အဝတ်ပုဆိုးနှင့် စပ်သော စကား၊
၁၀။ သယနကထာ = အိပ်ရာ နေရာနှင့် စပ်သော စကား၊
၁၁။ မာလာကထာ = ပန်းနှင့် စပ်သော စကား၊
၁၂။ ဂန္ဓကထာ = နံ့သာနှင့် စပ်သော စကား၊
၁၃။ ဉာတိကထာ = ဆွေမျိုးနှင့် စပ်သော စကား၊
၁၄။ ယာနကထာ = ယာဉ်နှင့် စပ်သော စကား၊
၁၅။ ဂါမကထာ = ရွာနှင့် စပ်သော စကား၊
၁၆။ နိဂမကထာ = နိဂုံးနှင့် စပ်သော စကား၊
၁၇။ နဂရကထာ = မြို့နှင့် စပ်သော စကား၊
၁၈။ ဇနပဒကထာ = ဇနပုဒ် (တိုင်း၊ ပြည်နယ်)နှင့် စပ်သော စကား၊
၁၉။ ဣတ္ထိကထာ = အမျိုးသ္မီး (+ အမျိုးသား)နှင့် စပ်သော စကား၊
၂၀။ သူရကထာ = သူရဲကောင်းနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၁။ ဝိသိခါကထာ = မြို့တွင်း ရွာတွင်း လမ်းခရီးနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၂။ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထာ = ရေဆိပ်နှင့် စပ်သော စကား၊
၂၃။ ပုဗ္ဗပေတကထာ = သေလွန်သူနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၄။ နာနတ္တကထာ = အထွေထွေနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၅။ လောကက္ခာယိကကထာ = လောကအကြောင်းနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၆။ သမုဒ္ဒက္ခာယိကကထာ = သမုဒ္ဒရာအကြောင်းနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၇။ ဝုဍ္ဎိကထာ = လောကကြီးပွားမှုနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၈။ ဟာနိကထာ = လောကကြီးပွားရေး ဆုတ်ယုတ်မှုနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၉။ သဿတကထာ = သဿတအယူနှင့် စပ်သော စကား၊
၃၀။ ဥစ္ဆေဒကထာ = ဥစ္ဆေဒအယူနှင့် စပ်သော စကား၊
၃၁။ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂကထာ = ကာမဂုဏ်ချမ်းသာ၌ ငြိကပ် တွယ်တာ သောအားဖြင့် အဖန်တလဲလဲ အားထုတ်ခံစားခြင်းနှင့် စပ်သော စကား၊
၃၂။ အတ္တကိလမထာနုယောဂကထာ = ကိုယ်စိတ်၏ ပင်ပန်းကြောင်း အကျင့်၌ အဖန်တလဲလဲ အားထုတ်ခြင်းနှင့် စပ်သော စကား၊
[မှတ်ချက်။ ။ (၂၇) မှ (၃၂) အထိကား ပါဠိတော်၌ တိုက်ရိုက်လာသော ဣတိဘဝါဘဝကထာ (ကြီးပွားမှု တိုးတက်မှုနှင့် စပ်သောစကား) (၆)မျိုး ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်နည်း ရေတွက်ပုံမှာ (၂၇)မှ စ၍အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။]
၂၇။ ဣတိဘဝကထာ = ကြီးပွားခြင်းနှင့် စပ်သော စကား၊
၂၈။ ဣတိအဘဝကထာ = မကြီးပွားခြင်း (ဆုတ်ယုတ်ခြင်း)နှင့် စပ်သော စကား၊
၂၉။ အရညကထာ = တောနှင့် စပ်သော စကား၊
၃၀။ ပဗ္ဗတကထာ = တောင်နှင့် စပ်သော စကား၊
၃၁။ နဒီကထာ = မြစ်နှင့် စပ်သော စကား၊
၃၂။ ဒီပကထာ = ကျွန်းနှင့် စပ်သော စကား။
(ဝိ၊၂၊၂၁၃-၂၁၄။ ဝိ၊၃၊၂၇၆။ ဒီ၊၁၊၇၊၁၆၇။...)
နံပါတ် (၂) ဂါထာ
(၃၂) ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီးများ
၁။ ခြေတော်ကို မြေ၌ နင်းတော်မူသောအခါ ကောင်းစွာ တည်ထိသော ရွှေခြေနင်း အပြင်ကဲ့သို့ ညီညွတ်သည့် ဖဝါးတော်အပြင် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂။ နှစ်ဖက်သော ခြေဖဝါးတော်အပြင်တို့၌ တစ်ထောင်သော အကန့်အကွက် ပုံတောင်းအချက်နှင့်တကွ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာတို့နှင့် ပြည့်စုံသော တစ်ရာ့ ရှစ်ကွက် စက်လက္ခဏာတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၃။ ခြေဖဝါးတော်၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ရှည်လျားပြည့်ဖြိုးသော ဖနောင့်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၄။ ညီညာရှည်သွယ်သော ခြေချောင်းတော် လက်ချောင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၅။ ကြည်လင်လှစွာသော ထောပတ်၌ ချ၍ နှစ်၍ ထားအပ်သော အကြိမ်တစ်ရာ ဖတ်အပ်သည့် ဝါဂွမ်းလွှာကဲ့သို့ နူးညံ့သိမ်မွေ့လှစွာသော လက်ဖဝါးတော် ခြေဖဝါးတော် အပြင် ရှိတော်မူခြင်း၊
၆။ (လေသွန်နန်းတံခါး၌ စိုက်စီ၍ ထားအပ်သော ရွှေပွတ်လုံး = ဇာလီတိုင်ကဲ့သို့) ညီညွတ်စွာ အချောင်းအချောင်း အကြားစိပ်သော လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်း တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၇။ မြူမလိမ်းတွယ် စဉ်းငယ်မြင့်သော ခြေဖမျက်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၈။ ‘ဧဏီ’ မည်သော သားကောင်၏ သလုံးမြင်းခေါင်းနှင့်တူသော ပြည့်ဖြိုးသော သလုံးမြင်းခေါင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၉။ ရပ်တော်မူလျက်ပင် ကိုယ်တော်ကို မကိုင်းညွှတ်ဘဲ လက်ဖဝါးတော် နှစ်ဖက်ဖြင့် ပုဆစ်ဒူးဝန်းတော် နှစ်ဖက်ကို သုံးသပ်တွေ့ထိတော်မူနိုင်ခြင်း၊
၁၀။ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းပမာ ရွှေပဒုမ္မာကြာချပ်နှင့် တူသော အအိမ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား အပ်သော ကျစ်လျစ်လှစွာသော ယောက်ျားနိမိတ် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၁။ သိင်္ဂီနိက်ရွှေစင်အဆင်းကဲ့သို့ ဝါဝင်းသော အရေတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၂။ မြူအညစ်အကြေးတို့ မလိမ်းကပ်နိုင်သော ချောမွေ့သော (သိမ်မွေ့သော) အရေတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၃။ မွေးညင်းတွင်း တစ်တွင်း တစ်တွင်းလျှင် မွေးညင်းတော် တစ်ပင်စီ တစ်ပင်စီသာ ပေါက်ရောက်လျက် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၄။ မျက်နှာတော်ကို မော်၍ဖူးသည့်ပမာ အထက်သို့သာ အဖျားကော့သည့် လက်ျာရစ်လည်၍ တည်သော အလွန်ညိုသော မွေးညင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၅။ ဗြဟ္မာမင်း၏ ကိုယ်ကဲ့သို့ ဖြောင့်မတ်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၆။ ခြေဖမိုးတော် နှစ်ဖက်, လက်ဖမိုးတော် နှစ်ဖက်, ပခုံးတော် နှစ်ဖက်, လည်ကုပ်တော်ဟု ဆိုအပ်သော ဤခုနစ်ဌာနတို့၌ ပြည့်ဖြိုးသော အသားအရေတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၇။ ခြင်္သေ့မင်း၏ ရှေ့ပိုင်း ကိုယ်ထက်ဝက်ကဲ့သို့ အောင်မောင်းပြည့်ဝသည့် ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၈။ ခါးတော်မှ စ၍ အထက်လည်ကုပ်တော်တိုင်အောင် ရေစီးကြောင်း (အခွက်အကြား) မထင် ရွှေပျဉ်ချပ်ပမာ ပြည့်ဖြိုးစင်သော ကျောက်ကုန်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၉။ အရပ်တော်နှင့် အလံတော် ညီမျှသဖြင့်ပညောင်ပင်အဝန်းကဲ့သို့ ဝန်းဝိုင်း လုံးချောသော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၀။ ညီလည်းညီညွတ် လုံးလည်းလုံးသော လည်တိုင်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၁။ နှမ်းလုံးခန့်မျှ နည်းလှ ငယ်လှသော အရသာကိုသော်လည်း တစ်ကိုယ်တော် လုံးသို့ ပျံ့နှံ့အောင် ဆောင်ယူနိုင်သည့် ခုနစ်ထောင်သော အရသာကြောတို့ အဖျားချင်းအပ် လည်မှာစွပ်လျက် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၂။ ခြင်္သေ့မင်း၏ မေးကဲ့သို့ (ပြုံးတော့မည့်အရိပ် သွေးနေသည့်) မေးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၃။ သွားတော်ချောင်းရေ (၄၀) အစေ့အင ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၄။ ညီညွတ်သော သွားတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၅။ သွားတော် မကျဲမကွာ စေ့စပ်စွာ ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၆။ သောက်ရှူးကြယ်ပမာ လွန်စွာ စင်ကြယ်ဖြူဝင်းသော အရောင် တလက်လက် ထွက်သည့် စွယ်တော်လေးဆူ ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၇။ ရှည်လျား + နူးညံ့ + ကျယ်ပြန့်သော လျှာတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၈။ ဗြဟ္မာမင်း၏ အသံကဲ့သို့ အလွန်သာယာသော အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည့် အသံတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၉။ အလွန် ညိုကြည်သည့် မျက်လုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၃၀။ ဖွားသစ်စ နွားသူငယ်၏ မျက်တောင်မွေးကဲ့သို့ အလွန်နူးညံ့နုပျိုသည့် မျက်တောင်မွေးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၃၁။ မျက်မှောင် (မျက်ခုံးတော်) နှစ်ဖက်တို့၏ အလယ်ချက်၌ နူးညံ့ ဖြူစင်သော ဥဏ္ဏလုံ (မွေးရှင်)တော် ပေါက်ရောက်လျက် ရှိတော်မူခြင်း၊
၃၂။ နဖူးတော်ဝယ် ပကတိ ပင်ကိုအားဖြင့်ပင် သင်းကျစ် ရွှေပြား တပ်စီ၍ ထား သကဲ့သို့ သင်းကျစ်တော် အသားလွှာ တည်ရှိတော်မူခြင်း၊ တစ်နည်း လိမ္မာ လှစွာသော ပညာရှင် စီစဉ်အပ်သော ဦးရစ်ဝန်းကဲ့သို့ လုံးဝန်း တင့်တယ်သော ဦးခေါင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ဤကား - မဟာပုရိသ ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီး (၃၂)ပါးတို့တည်း။ ဒီဃနိကာယ် မဟာပဒါနသုတ် (ဒီ၊၂၊၁၄-၁၆။), လက္ခဏသုတ် (ဒီ၊၃၊၁၁၇-၁၄၃။), မဇ္ဈိမနိကာယ် မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဗြဟ္မာယုသုတ် (မ၊၂၊ ၃၃၆-၃၃၈။) ပါဠိတော်တို့မှ ထုတ်နုတ်ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
လက္ခဏာတော်ငယ် (၈၀)
လက်ချောင်းခြေချောင်းတော်၌ လက္ခဏာတော် (၃)ပါး
၁။ စိတင်္ဂုလိတာ = အကြားမလပ် စေ့စပ်သော လက်ချောင်းခြေချောင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂။ အနုပုဗ္ဗင်္ဂုလိတာ = အရင်းမှသည် အဖျားသို့တိုင်အောင် အစဉ်သဖြင့် သွယ်ပြောင်းသော လက်ချောင်းခြေချောင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၃။ ဝဋ္ဋင်္ဂုလိတာ = လုံးဝန်းသော လက်ချောင်းခြေချောင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
လက်သည်းခြေသည်းတော်၌ လက္ခဏာတော် (၃)ပါး
၄။ တမ္ဗနခတာ = နီမြန်းသော လက်သည်းတော် ခြေသည်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၅။ တုင်္ဂနခတာ = မြင့်သော ချွန်းသော ညွတ်သော လက်သည်းတော် ခြေသည်း တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၆။ သိနိဒ္ဓနခတာ = သိမ်မွေ့ပြေပြစ်သော လက်သည်းတော် ခြေသည်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ဖမျက်တော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၇။ နိဂုဠဂေါပ္ဖကတာ = မရှိုက်မမိုသော ဖမျက်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ခြေချောင်းတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၈။ သမပါဒတာ = ခြေချောင်းတော် (၁၀)ချောင်းလုံး အဖျား ညီညွတ်တော်မူခြင်း၊
သွားတော်မူခြင်း၌ လက္ခဏာတော် (၅)ပါး
၉။ ဂဇသမာနက္ကမတာ = ဆင်မင်းအတူ စံပယ်စွာ သွားတော်မူခြင်း၊
၁၀။ သီဟသမာနက္ကမတာ = ခြင်္သေ့မင်းအလား စံပယ်စွာ သွားတော်မူခြင်း၊
၁၁။ ဟံသသမာနက္ကမတာ = ဟင်္သာမင်းသဖွယ် စံပယ်စွာ သွားတော်မူခြင်း၊
၁၂။ ဥသဘသမာနက္ကမတာ = နွားမင်းဥသဘအလား စံပယ်စွာ သွားတော်မူခြင်း၊
၁၃။ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋဂတိတာ = လက်ျာရစ်လည်၍ သွားတော်မူခြင်း၊
ပုဆစ်ဒူးဝန်းတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၁၄။ သမန္တတော စာရုဇဏ္ဏုမဏ္ဍလတာ = ထက်ဝန်းကျင်မှ ရှုချင်စဖွယ် တင့်တယ် သော ပုဆစ်ဒူးဝန်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
နိမိတ်တော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၁၅။ ပရိပုဏ္ဏပုရိသဗျဉ္ဇနတာ = ပြည့်စုံအောင်မြောက်သော ယောက်ျားနိမိတ် ဗျည်း ရှိတော်မူခြင်း၊
ချက်တော်၌ လက္ခဏာတော် (၃)ပါး
၁၆။ အစ္ဆိဒ္ဒနာဘိတာ = လက်ျာရစ်လည်သော အရေးအကြောင်း မပေါက် မပြတ်သော ချက်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၇။ ဂမ္ဘီရနာဘိတာ = နက်ရှိုင်းသော ချက်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၁၈။ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋနာဘိတာ = လက်ျာရစ်လည်သော အရေးအကြောင်း ရှိသော ချက်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ပေါင်တော် လက်ရုံးတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၁၉။ ဒွိရဒကရသဒိသဦရုဘုဇတာ = ဆင်နှာမောင်းနှင့် တူသော ပေါင်တော် လက်ရုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ကိုယ်တော်လက္ခဏာများ (အချို့ နောက်၌လာလတ္တံ့)
၂၀။ သုဝိဘတ္တဂတ္တတာ = (ကိုယ်တော် အနေအထား သန့်ရှင်းခြင်းဟူသော) ကောင်းစွာ ဝေဖန်အပ်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၁။ အနုပုဗ္ဗဂတ္တတာ = (အထက်ပိုင်း အောက်ပိုင်း အချိုးကျ အဆင်ပြေခြင်း ဟူသော) အစဉ်အတိုင်း ရွေ့ရွေ့တက်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၂။ မဋ္ဌဂတ္တတာ = ပြေပြစ်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၃။ အနုဿန္နာနနုဿန္နသဗ္ဗဂတ္တတာ = မရှိုက်မမိုသော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၄။ အလီနဂတ္တတာ = မတွန့်မလိပ်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၅။ တိလကာဒိဝိရဟိတဂတ္တတာ = မှဲ့ချေစသည်မှ ကင်းသော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၆။ အနုပုဗ္ဗရုစိရဂတ္တတာ = အစဉ်အတိုင်း ပြိုးပြိုးပြက်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၂၇။ သုဝိသုဒ္ဓဂတ္တတာ = အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ကာယဗလအားတော် လက္ခဏာ (၁)ပါး
၂၈။ ကောဋိသဟဿဟတ္ထိဗလဓာရဏတာ = ကုဋေ တစ်ထောင်သော ကာဠာဝက ဆင်တို့၏ အားကို ဆောင်နိုင်သော အားတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
နှာခေါင်းတော်၌ လက္ခဏာ (၁)ပါး
၂၉။ တုင်္ဂနာသတာ = ရွှေချွန်းအတူ မြင့်တက်သော နှာခေါင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
သွားဖုံးသားတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၃၀။ သုရတ္တဒွိဇမံသတာ = အလွန်နီမြန်းသော သွားဖုံးသားတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
သွားတော်၌ လက္ခဏာတော် (၂)ပါး
၃၁။ သုဒ္ဓဒန္တတာ = စင်ကြယ်သော သွားတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၃၂။ သိနိဒ္ဓဒန္တတာ = သိမ်မွေ့ပြေပြစ်သော သွားတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ဣန္ဒြေတို့၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၃၃။ ဝိသုဒ္ဓိန္ဒြိယတာ = စင်ကြယ်သော ကြည်လင်သော မျက်စိ, နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ် ဣန္ဒြေ ရှိတော်မူခြင်း၊
စွယ်တော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၃၄။ ဝဋ္ဋဒါဌတာ = လုံးသော စွယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
နှုတ်ခမ်းတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၃၅။ ရတ္တောဋ္ဌတာ = နီမြန်းသော နှုတ်ခမ်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ခံတွင်းတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၃၆။ အာယတဝဒနတာ = ရှည်သော ခံတွင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
အရေးအသား လက္ခဏာတော် (၄)ပါး
၃၇။ ဂမ္ဘီရပါဏိလေခတာ = နက်သော လက္ခဏာ အရေးအသား ရှိတော်မူခြင်း၊
၃၈။ အာယတလေခတာ = ရှည်သော လက္ခဏာ အရေးအသား ရှိတော်မူခြင်း၊
၃၉။ ဥဇုလေခတာ = မကွေ့မကောက် ဖြောင့်သော လက္ခဏာ အရေးအသား ရှိတော်မူခြင်း၊
၄၀။ သုရုစိရသဏ္ဌာနလေခတာ = နှစ်လိုဖွယ်သော သဏ္ဌာန်ရှိသည့် လက္ခဏာ အရေးအသား ရှိတော်မူခြင်း၊
ကိုယ်တော်ရောင်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၄၁။ ပရိမဏ္ဍလကာယပ္ပဘာဝန္တတာ = ထက်ဝန်းကျင် ဝန်းဝိုင်းသော ကိုယ်တော် ရောင် ရှိတော်မူခြင်း၊
ပါးတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၄၂။ ပရိပုဏ္ဏကပေါလတာ = ပြည့်ဖြိုးသော ပါးစောင် ပါးပြင် ရှိတော်မူခြင်း၊
မျက်လုံးတော်၌ လက္ခဏာတော် (၂)ပါး
၄၃။ အာယတဝိသာလနေတ္တတာ = ရှည်လျားကျယ်ပြန့်သော မျက်ကွင်းတော် မျက်လုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၄၄။ ပဉ္စပသာဒဝန္တနေတ္တတာ = (ဖြူ-နီ-ဝါ-ညို-မောင်း) ငါးမျိုးသော အရောင် အဆင်းဖြင့် အလွန် ကြည်လင်သော မျက်လုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
မျက်တောင်မွေးတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၄၅။ အဖျား ညွတ်ညွတ်တက်သော (အဖျား ကော့ရရော့ရှိသော) မျက်တောင်မွေး တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
လျှာတော်၌ လက္ခဏာ (၁)ပါး
၄၆။ မုဒုတနုကရတ္တဇိဝှတာ = နူးညံ့-ပါးလွှာ-နီစွာသော လျှာတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
[အမှတ် (၂၇)လက္ခဏာတော်ကြီးနှင့် ဤအမှတ် (၄၆) လက္ခဏာတော်ငယ်တို့နှင့် အညီ ဘုရားရှင်၏ လျှာတော်ဖြင့် နှာခေါင်းပေါက်တော် နှစ်ခု, နားတွင်းတော် နှစ်ခုတို့ကို သွတ်သွင်းကာ သုံးသပ်တော်မူနိုင်၏၊ နဖူးအပြင်ကိုလည်း ဖုံးအုပ်ထား တော်မူနိုင်၏၊ ထိုမျှ ရှည်လျား နူးညံ့ ကျယ်ပြန့်တော်မူသော လျှာတော် ရှိတော်မူ ပေသည်။]
နားတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၄၇။ အာယတရုစိရကဏ္ဏတာ = ရှည်လျား တင့်တယ် နှစ်လိုဖွယ်သော နားတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
အကြောတော်၌ လက္ခဏာတော် (၂)ပါး
၄၈။ နိဂ္ဂဏ္ဌိသိရတာ = ထွတ်သမြတ်ခေါ်သည့် အဖုအထစ် အထုံးအဖွဲ့ ကင်းသည့် အကြောတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၄၉။ နိဂ္ဂူဠသိရတာ = မရှိုက်မမို = မထင်ရှားသော = မပေါ်သော အကြောတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ဦးခေါင်းတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၅၀။ ဝဋ္ဋဆတ္တနိဘစာရုသီသတာ = လုံးဝန်းသော ထီးဝန်းသဖွယ် တင့်တယ်သော ဦးခေါင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
နဖူးပြင်တော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၅၁။ အာယတပုထုနလာဋသောဘတာ = ရှည်လျား ပြန့်ကျယ် တင့်တယ်သော နဖူးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
မျက်မှောင် = မျက်ခုံးတော်၌ လက္ခဏာတော် (၅)ပါး
၅၂။ သုသဏ္ဌာနဘမုကတာ = ပြုပြင်ရန်မလို ပင်ကိုတည်နေဟန် တင့်စံ သပ္ပါယ် သည့် မျက်မှောင်တော် = မျက်ခုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၅၃။ သဏှဘမုကတာ = နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မျက်မှောင်တော် = မျက်ခုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၅၄။ အနုလောမဘမုကတာ = အစဉ်အတိုင်း ညွတ်ညွတ်တက်သော မျက်မှောင်တော် = မျက်ခုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊ (အရင်းကြီးကာ အဖျားသွယ်မှုကို ဆိုလိုသည်။)
၅၅။ မဟန္တဘမုကတာ = ကြီးမားသော ထူထပ်သော မျက်မှောင်တော် မျက်ခုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၅၆။ အာယတဘမုကတာ = ရှည်လျားသော မျက်မှောင်တော် = မျက်ခုံးတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ကိုယ်တော်၌ လက္ခဏာတော် (၁၅)ပါး
၅၇။ သုကုမာလဂတ္တတာ = သိမ်မွေ့နူးညံ့သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၅၈။ အတိဝိယသောမ္မဂတ္တတာ = အလွန်ချမ်းအေးသော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၅၉။ အတိဝိယဥဇ္ဇလိတဂတ္တတာ = အလွန်ထွန်းပသော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၆၀။ ဝိမလဂတ္တတာ = အညစ်အကြေး ကင်းသော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၆၁။ ကောမလဂတ္တတာ = မစေးသော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း စီးထန်းထန်း ရှိတော် မမူခြင်း၊
၆၂။ သိနိဒ္ဓဂတ္တတာ = သိမ်မွေ့ပြေပြစ်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၆၃။ သုဂန္ဓတနုတာ = မွှေးကြိုင်သော ကိုယ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
[မှတ်ချက်။ ။ ရှေး (၂၀)မှ (၂၇)တိုင်အောင် လက္ခဏာတော် (၈)ပါး၊ ယခု (၅၇)မှ (၆၃)တိုင်အောင် လက္ခဏာတော် (၇)ပါး၊ နှစ်ရပ်ပေါင်းသော် ကိုယ်တော်၌ လက္ခဏာတော် (၁၅)ပါးတည်း။]
မွေးညင်းတော်၌ လက္ခဏာတော် (၆)ပါး
၆၄။ သမလောမတာ = ညီညွတ်သော မွေးညင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၆၅။ ကောမလလောမတာ = မစေးသော မွေးညင်းတော် ရှိတော်မူခြင်း၊
၆၆။ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋလောမတာ = မွေးညင်းတိုင်း မွေးညင်းတိုင်း လက်ျာရစ်လည်၍ တည်ရှိတော်မူခြင်း၊
၆၇။ ဘိန္နဉ္ဇနသဒိသနီလလောမတာ = ကွဲပြတ်သည့် မျက်စဉ်းဓာတ်ကျောက်နှင့် တူသည့် ညိုသော မွေးညင်းတော် ရှိခြင်း၊
၆၈။ ဝဋ္ဋလောမတာ = လုံးသော မွေးညင်းတော် ရှိခြင်း၊
၆၉။ သိနိဒ္ဓလောမတာ = သိမ်မွေ့သော မွေးညင်းတော် ရှိခြင်း၊
ထွက်လေဝင်လေ၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၇၀။ အတိသုခုမ အဿာသပဿာသဓာရဏတာ = အလွန်သိမ်မွေ့သော ထွက်သက် ဝင်သက်ကို ဆောင်တော်မူခြင်း၊
ခံတွင်းတော်၌ ဂုဏ်လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၇၁။ သုဂန္ဓမုခတာ = မွှေးကြိုင်သော ခံတွင်းတော်ရှိခြင်း၊
ဦးထိပ်တော်၌ ဂုဏ်လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၇၂။ သုဂန္ဓမုဒ္ဓနတာ = မွှေးကြိုင်သော ဦးထိပ်တော် ရှိတော်မူခြင်း၊
ဆံတော်၌ လက္ခဏာတော် (၇)ပါး
၇၃။ သုနီလကေသတာ = အလွန် မည်းနက်သော ဆံတော် ရှိတော်မူခြင်း။
၇၄။ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋကေသတာ = လက်ျာရစ်လည်သော ဆံတော် ရှိတော်မူခြင်း။
၇၅။ သုသဏ္ဌာနကေသတာ = ပင်ကို တင့်စံ တည်နေဟန် ကောင်းသော ဆံတော် ရှိတော်မူခြင်း။
၇၆။ သိနိဒ္ဓကေသတာ = သဏှကေသတာ = သိမ်မွေ့ နူးညံ့သော ဆံတော် ရှိတော်မူခြင်း။
၇၇။ အလုဠိတကေသတာ = မရောယှက်သော ဆံတော် ရှိတော်မူခြင်း။
၇၈။ သမကေသတာ = အတိုင်းအရှည် နှစ်မည်မပြား တူမျှသော ဆံတော် ရှိတော်မူခြင်း။
၇၉။ ကောမလကေသတာ = မစေးမထိုင်းသော ဆံတော် ရှိတော်မူခြင်း။
ရောင်လျှံတော်၌ လက္ခဏာတော် (၁)ပါး
၈၀။ ကေတုမာလာရတနဝိစိတ္တတာ = ကေတုမာလာ ရောင်လျှံတော် ရတနာဖြင့် ဆန်းကြယ်တော်မူသော ရောင်လျှံတော် ရှိတော်မူခြင်း။
[ဦးထိပ်တော်၌ တည်ရှိ ထွန်းတောက်နေသော ရောင်လျှံတော် အစုကို ကေတုမာလာရောင်လျှံတော်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။]
ဘုရားရှင်၏ သန္တာန်တော်၌ လက္ခဏာတော်ကြီး (၃၂)ပါး, လက္ခဏာတော်ငယ် (၈၀) တို့ တည်ရှိတော်မူလေသည်။ လက္ခဏာတော်ငယ် (၈၀)တို့ကို ဇိနာလင်္ကာရဋီကာ အတိုင်း ပြဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖူးမြင်ရသူတို့၏ မျက်လုံးဝယ် အလွန်တင့်တယ်သွားအောင် ဘုရားရှင်၏ ရူပကာယ တော်ကို ဤ (၃၂)ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီး, (၈၀)သော လက္ခဏာတော်ငယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားတော်မူပေသည်။ ထို (၃၂)ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်တို့တွင် နှစ်ဖက်သော ခြေဖဝါးတော် အပြင် တို့၌ တစ်ထောင်သော အကန့်အကွက် ပုံတောင်း အချက်နှင့်တကွ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာတို့နှင့် ပြည့်စုံသော (၁၀၈)ကွက် စက်လက္ခဏာတော်ရှိခြင်းဟူသော လက္ခဏာတော်လည်း ပါဝင်ပေသည်။ ယင်း (၁၀၈)ကွက် စက်လက္ခဏာတော်ကို ဆက်လက် တင်ပြပေအံ့။
(၁၀၈) ကွက် စက်လက္ခဏာတော်
(၁) လှံမ၊ (၂) အိမ်မွန် = ကျက်သရေတိုက်၊ (၃) ဇလပ်ပန်း၊ (၄) လည်ရေးသုံးဆင့်၊ (၅) ဦးဆောက်ပန်း = ဦးစိုက်ပန်း၊ (၆) ထမင်းပွဲ၊ (၇) အင်းပျဉ်ဝန်း = ရွှေသလွန်တော်၊ (၈) ချွန်းတောင်း၊ (၉) ပြာသာဒ်၊ (၁၀) တုရိုဏ်တိုင် = တံခါးတိုင်၊
(၁၁) ထီးဖြူတော်၊ (၁၂) သံလျက်၊ (၁၃) ထန်းရွက်ယပ်ဝန်း၊ (၁၄) ဥဒေါင်းမြီးစီးယပ်၊ (၁၅) သင်းကျစ်တော်၊ (၁၆) ပတ္တမြားကျောက်မျက်၊ (၁၇) အရောင်တဖိတ်ဖိတ် လက်သော စားတော်ခွက်၊ (၁၈) မုလေးပန်းဆိုင်း၊ (၁၉) ကြာညို၊ (၂၀) ကြာနီ၊ (၂၁) ကြာဖြူ၊ (၂၂) ကြာပဒုမ္မာ၊ (၂၃) ကြာပုဏ္ဍရိက်၊
(၂၄) မုန်ညင်းစေ့ စသည်ဖြင့် ပြည့်သော အိုး၊ (၂၅) ထို့အတူ ဖလား၊ (၂၆)သမုဒ္ဒရာ၊ (၂၇) စကြဝဠာတောင်၊ (၂၈) ဟိမဝန္တာတောင်၊(၂၉) မြင်းမိုရ်တောင်၊ (၃၀) နေဝန်း၊ (၃၁) လဝန်း၊
(၃၂) နက္ခတ်များ၊ (၃၃-၃၆) ကျွန်းငယ်အရံ နှစ်ထောင်နှင့် တကွသော ကျွန်းကြီး လေးကျွန်း၊ (၃၇) အခြံအရံပရိသတ် ရတနာ (၇)ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော စကြာမင်း၊ (၃၈) လက်ျာရစ် ခရုသင်းဖြူ၊ (၃၉) ရွှေငါးကြင်းအစုံ၊ (၄၀) လက်နက်စက်။
(၄၁-၄၇) ဂင်္ဂါမြစ်ကြီး ခုနစ်မြစ်၊ (၄၈-၅၄) တောင်စဉ် တောင်ရံ ခုနစ်လုံး၊ (၅၅-၆၁) သီတာ ခုနစ်တန်၊ (၆၂) ဂဠုန်ငှက်မင်း၊ (၆၃) မိကျောင်း၊ (၆၄) တံခွန်လျား၊ (၆၅) တံခွန်ကုက္ကား၊ (၆၆) ရွှေသံလျင်း၊ (၆၇) ရွှေရောင်တောက်သည့် သားမြီးယပ်၊ (၆၈) ကေလာသ ငွေတောင်၊ (၆၉) ခြင်္သေ့မင်း၊ (၇၀) ကျားမင်း။
(၇၁) ဝလာဟကမြင်းမင်း၊ (၇၂) ဥပေါသထဆင်မင်း သို့မဟုတ် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၊ (၇၃) ဗာသုကီနဂါးမင်း၊ (၇၄) ရွှေဟင်္သာမင်း၊ (၇၅) ဥသဘနွားမင်း၊ (၇၆) ဧရာဝဏ်ဆင်မင်း၊ (၇၇) ရွှေမကရ်း၊ (၇၈) ရွှေလှေ၊ (၇၉) ဗြဟ္မာမင်း၊ (၈၀) သားနှင့်တကွသော နို့စားနွားမ။ (၈၁) ကိန္နရာ (ဖို-မ)၊ (၈၂) ကရဝိက်ငှက်မင်း၊ (၈၃) ဥဒေါင်းမင်း၊ (၈၄) ကြိုးကြာငှက်မင်း၊ (၈၅) စက္ကဝါက်ငှက်မင်း၊ (၈၆) ဇီဝဇိုဝ်းငှက်မင်း၊
(၈၇-၉၂) ကာမာဝစရ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်၊ (၉၃-၁၀၈) ရူပါဝစရ ဗြဟ္မာြ့ပည် ၁၆-ထပ်။
စက်တော်ရာ ဘုရားရှိခိုး
အတိုင်းမသိ၊ ကျေးဇူးရှိသား၊ မုနိသကျ၊ ဂေါတမ၏၊ ပါဒမြတ်ကျော်၊ ဖဝါးတော်၌၊ ထွန်းပေကျစ်လျစ်၊ တစ်ရာ့ရှစ်ကို၊ စိစစ်လျှင်ထွေ၊ လျှင်းလျှင်းရေပိန့်။ ချီလေအစ၊ (၁-၂) လှံမ, အိမ်မွန်၊ (၃) သုံးတန်ပွင့်ချပ်၊ ဇလပ်ပျံ့မွှေး၊ (၄) လည်ရေးသုံးဆင့်၊ (၅) လှတင့်ထွန်းတောက်၊ ဦးဆောက်ပန်းက၊ (၆) ဖြူဆွရောင်မောင်း၊ ဦးဘောင်းမကွဲ၊ စားပွဲတည်ခင်း၊ (၇) အင်းပျဉ်ဝန်းနှင့်၊ (၈-၉) ချွန်းတောင်း, ပြာသာဒ်၊ (၁၀) အထွတ်မြင့်ခိုင်၊ တံခါးတိုင်က၊ (၁၁-၁၂) ဖြူဆွပြိုးပြက်၊ ထီး, သံလျက်နှင့်၊ (၁၃) ထန်းရွက်ယပ်ဝန်း၊ (၁၄) ရွှန်းရွှန်းရောင်မောင်း၊ ဥဒေါင်းမြီးယပ်၊ (၁၅) သင်းကျစ်ရွှေပြား၊ (၁၆) ပတ္တမြားကျောက်မျက်၊ (၁၇) စားခွက်ရောင်ပြေး၊ (၁၈) မုလေးပန်းဆိုင်း၊ (၁၉-၂၃) တုနိုင်းမရ၊ ပွင့်လှအပြား၊ ငါးပါးကြာမျိုး၊ (၂၄) ပြည့်သည့်အိုးနှင့်၊ (၂၅) ပြည်ဖြိုးဖလား၊ (၂၆) ရေငြားသမုဒ္ဒရာ၊ (၂၇) စကြဝဠာတောင်မွန်၊ (၂၈) ဟိမဝန်တောချောင်၊ (၂၉) မြင်းမိုရ်တောင်နှင့်၊ (၃၀-၃၁) ထွန်းပြောင်နေ,လ၊ (၃၂) နက္ခတ္တက၊ (၃၃-၃၆) ဒီပ လေးသွယ်၊ ကျွန်းငယ် ရံဆောင်၊ (၃၇) ဘုန်းခေါင်စကြာမင်း၊ (၃၈) ခရုသင်း ဖြူနစ်၊ ဗွေရစ်လက်ျာ၊ (၃၉) ရွှေဝါအဆင်း၊ ငါးမင်း စုံလျက်၊ (၄၀) လက်နက်စက်က၊ (၄၁-၄၇) ရေတွက် သင်္ချာ၊ ဂင်္ဂါ ခုနစ်တန်၊ (၄၈-၅၄) တောင်ရံ ခုနစ်လုံး၊ (၅၅-၆၁) အိုင်ထုံး ခုနစ်ကွက်၊ (၆၂) ငှက်ဂဠုန်မင်း၊ (၆၃) မြစ်တွင်းကိန်းအောင်း၊ မိကျောင်းရေသား၊ (၆၄) တံခွန်လျားနှင့်၊ (၆၅) ကုက္ကားတံခွန်၊ (၆၆) မင်းတန် သံလျင်း၊ (၆၇) အဆင်းရွှေလား၊ သားမြီး လေဆောင်၊ (၆၈) ငွေတောင် ကေလာသ၊ (၆၉-၇၀) သီဟ, ဗျဂ္ဃါ၊ (၇၁)ဝလာဟမြင်း၊(၇၂) ဆင်မင်းမြတ်စွာ၊ ဥပေါသထာ ယာဉ်မွန်၊ ဆဒ္ဒန်တူပြီ၊ (၇၃) ဗာသုကီမည်ရင်း၊ နဂါးမင်းနှင့်၊ (၇၄) ဟင်္သာ ရွှေလား၊ (၇၅) နွားဥသဘမွန်၊ (၇၆) ဧရာဝဏ် တစ်ခဏ်း၊ (၇၇) ရွှေမကရ်း တစ်ထွေ၊ (၇၈) ရွှေလှေလျှံဝါ၊ (၇၉) ဗြဟ္မာထွတ်ဖျား၊ (၈၀) သားနှင့်တကွ၊ နွားမနို့ညစ်၊ (၈၁) အချစ်မြဲစွာ၊ ကိန္နရာ ဖို,မ၊ (၈၂) သဒ္ဒမဆိတ်၊ ကရဝိက်တွန်ညောင်း၊ (၈၃-၈၄) ဥဒေါင်း, ကြိုးကြာ၊ (၈၅) သံသာစက္ကဝါက်၊ (၈၆) စုံလျက်ဇီဝဇိုဝ်း၊ (၈၇-၉၂) မိုးဝဘုံသာ၊ ဆကာမာနှင့်၊ (၉၃-၁၀၈) ဗြဟ္မာဘုံရပ်၊ ဆယ့်ခြောက်ထပ်လည်း၊ ယှဉ်စပ်မကင်း၊ ခပင်းများစွာ၊ ရံစကာနှင့်၊ စကြာချေမွန်၊ တင့်တယ်ဟန်ကို၊ မိုးစွန်ဘုံဖျား၊ သိကြားဗြဟ္မာ၊ တူရေးလှာလည်း၊ ဘယ်မှာတမျှ၊ အတုရချိမ့်၊ အသမသမာ၊ သုံးလူ့ချာ၏၊ ရတနာ လျှံဝင်း၊ နီဆင်းစင်သန့်၊ အကန့် တစ်ထောင်၊ ထွန်းပြောင်သိင်္ဂါ၊ သန္တာအကွပ်၊ ထိန်လျပ် ပုံတောင်း၊ ညိုမောင်းကျောက်မျက်၊ ခြေတော်စက်ကို၊ စုံမက်မြတ်နိုး၊ ရှိလျှင်ခိုးသည်၊ အကျိုးကောင်းမွန်၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်ထုတ်ချောက် ရောက်စေသောဝ်...။
(ဂုဠှတ္ထဒီပနီကျမ်း ပထမတွဲ၊ တောင်ခွင်သာသနာပိုင် ဆရာတော်)
ဗြဟ္မာမင်း၏ အသံကဲ့သို့ အင်္ဂါ (၈) ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အသံတော် ရှိခြင်း
မဓုရဝရသရောပေတံ ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်အရ ဘုရားရှင်၌ ဗြဟ္မာမင်း၏ အသံကဲ့သို့ အင်္ဂါ (၈)ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော အသံတော်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ တော်မူသဖြင့် ယင်းအသံတော်၏ အင်္ဂါ (၈)ပါးတို့ကို မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဗြဟ္မာယုသုတ္တန် (မ၊၂၊၃၄၀-၃၄၁။) ၌ လာရှိသည့်အတိုင်း တင်ပြပေအံ့။
၁။ ဝိဿဋ္ဌော = သန့်ရှင်း၏၊
၂။ ဝိညေယျော = သိသာလွယ်၏၊
၃။ မဉ္ဇု = သာယာ၏၊
၄။ သဝနီယော = နာပျော်ဖွယ်ရှိ၏ = နားထောင်ကောင်း၏၊
၅။ ဗိန္ဒု = လုံးစည်း၏ = လုံလုံလဲလဲ ရှိ၏၊
၆။ အဝိသာရီ = ဖရိုဖရဲ မရှိ = တရားနာပရိသတ်၏ အပြင်ဘက်သို့ မသွား၊
၇။ ဂမ္ဘီရော = နက်နဲ၏ = အသံတော် မတိမ် အရှိန်အားကောင်း၏၊
၈။ နိန္နာဒီ = ပဲ့တင်ထပ်၏၊ (မ၊၂၊၃၄၀-၃၄၁။)
ဤကား ဘုရားရှင်၏ အသံတော်၌ တည်ရှိသော အင်္ဂါ (၈)ပါးတို့တည်း။
ကာယဗလ = ကိုယ်တော်အား (၁၀) ပါး
ဘုရားရှင်၏ သန္တာန်တော်၌ ကိုယ်တော်အား (၁၀)ပါး, ဉာဏ်တော်အား (၁၀)ပါး ရှိတော်မူရာ ကိုယ်တော်အား (၁၀)ပါးကို ရှေးဦးစွာ တင်ပြပေအံ့။ ကိုယ်တော်အား (၁၀)ပါးကား ပါဠိတော်များ၌ တိုက်ရိုက်မလာ၊ အဋ္ဌကထာများ၌သာ လာရှိပေသည်။
ကာလာဝကဉ္စ ဂင်္ဂေယျံ၊ ပဏ္ဍရံ တမ္ဗပိင်္ဂလံ။
ဂန္ဓမင်္ဂလဟေမဉ္စ၊ ဥပေါသထဆဒ္ဒန္တိမေ ဒသ။ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၁။ ...)
ဤဂါထာ၌ ကာလာဝကဆင်, ဂင်္ဂေယျဆင်, ပဏ္ဍရဆင်, တမ္ဗဆင်, ပိင်္ဂလဆင်, ဂန္ဓဆင်, မင်္ဂလဆင်, ဟေမဝတဆင်, ဥပေါသထဆင်, ဆဒ္ဒန္တဆင် ဟု ဆင် (၁၀)မျိုးတို့ကို ဖော်ပြထား၏။
၁။ ထိုဆင် (၁၀)မျိုးတို့တွင် ပကတိ ဆင်မည်းမျိုးကို ကာလာဝကဆင်ဟု ခေါ်ဆို၏။ ကာလာဝကဆင် တစ်စီး၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် ယောက်ျား (၁၀)ယောက် တို့၏ ကာယဗလစွမ်းအား ရှိ၏။
၂။ ကာလာဝကဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် ဂင်္ဂေယျဆင် တစ်စီး၏ ကာယဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။
၃။ ဂင်္ဂေယျဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် ပဏ္ဍရဆင် တစ်စီး၏ ကာယဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။
၄။ ပဏ္ဍရဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် တမ္ဗဆင် တစ်စီး၏ ကာယ ဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။
၅။ တမ္ဗဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် ပိင်္ဂလဆင် တစ်စီး၏ ကာယ ဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။
၆။ ပိင်္ဂလဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် ဂန္ဓဆင် တစ်စီး၏ ကာယ ဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။
၇။ ဂန္ဓဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် မင်္ဂလဆင် တစ်စီး၏ ကာယဗလ စွမ်းအား ဖြစ်၏။
၈။ မင်္ဂလဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် ဟေမဝတဆင် တစ်စီး၏ ကာယဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။
၉။ ဟေမဝတဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် ဥပေါသထဆင် တစ်စီး၏ ကာယဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။
၁၀။ ဥပေါသထဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် ဆဒ္ဒန္တဆင် တစ်စီး၏ ကာယဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။
ဆဒ္ဒန္တဆင် (၁၀)စီးတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအားသည် တထာဂတ အမည် ရတော် မူသော ဘုရားတစ်ဆူ၏ ကာယဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။ ထိုဘုရားရှင်၏ ကာယဗလ စွမ်းအားသည် ပကတိ ကာလာဝကဆင် အရေအတွက်အားဖြင့် ကုဋေ တစ်ထောင် ကုန်သော ဆင်တို့၏ ကာယဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။ ယောက်ျားအရေအတွက်အားဖြင့် ကုဋေတစ်သောင်းကုန်သော ယောက်ျားတို့၏ ကာယဗလစွမ်းအား ဖြစ်၏။ ဤကား တထာဂတ အမည်ရတော်မူသော ဘုရားရှင်၏ ကာယဗလစွမ်းအားတည်း။
(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၁-၃၃၂။)
ဉာဏ်တော်အား (၁၀) ပါး
၁။ ဌာနာဌာနကောသလ္လဉာဏ်တော် = အကြောင်း ဟုတ်သည် မဟုတ် သည်ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိသော ဉာဏ်တော်။
> [ဥပမာ - ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္န (အရိယမဂ်ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော) ပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်စုံ တစ်ခုသော သင်္ခါရတရားကို နိစ္စအားဖြင့် (သုခအားဖြင့်, အတ္တအားဖြင့်) ကပ်ရောက် နိုင်ရာသော ဤအကြောင်းအရာသည် မရှိဟု သိတော်မူ၏။ ပုထုဇန်သည်ကား တစ်စုံတစ်ခုသော သင်္ခါရတရားကို နိစ္စအားဖြင့် (သုခအားဖြင့်, အတ္တအားဖြင့်) ကပ်ရောက်ရာသော အကြောင်းအရာသည် ရှိ၏ဟု သိတော်မူ၏ - ဤသို့ စသည့် အကြောင်းအရာ ဟုတ်သည် မဟုတ်သည်ကို သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်တည်း။ ဝိဘင်းပါဠိတော် (၃၄၈-၃၅၁)တို့၌ အကျယ်ကို ကြည့်ပါ။]
၂။ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာန-ကမ္မသမာဒါနာန-ဝိပါကဉာဏ်တော် = အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် ဖြစ်ကုန်သော ဆောက်တည်ကျင့်သုံးထားအပ်ကုန်သော ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံတို့၏ အကျိုးတရားကို (က) အားပေး ထောက်ပံ့ တတ်သော ဥပတ္ထမ္ဘက အကြောင်းတရားအားဖြင့်, (ခ) တိုက်ရိုက် ဖြစ်စေတတ်သော ဟေတုအကြောင်း (ဇနကအကြောင်း) တရားအားဖြင့် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ကွဲကွဲ ပြားပြား သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်။
> [ဥပမာ - ဆောက်တည် ကျင့်သုံးထားအပ်ကုန်သော အချို့ကုန်သော အကုသိုလ်ကံ တို့သည် -
ဂတိသမ္ပတ္တိ (ကောင်းရာ သုဂတိသို့ ရောက်ရှိနေသဖြင့် ဂတိနှင့် ပြည့်စုံခြင်း),
ဥပဓိသမ္ပတ္တိ (ရုပ်ဥပဓိနှင့် ပြည့်စုံနေခြင်း),
ကာလသမ္ပတ္တိ (ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်ထွန်းတော်မူရာကာလ စသည့် အခါကာလ ကောင်းနှင့် ပြည့်စုံနေခြင်း),
ပယောဂသမ္ပတ္တိ (သမထကုသိုလ် ဝိပဿနာကုသိုလ် မဂ်ကုသိုလ်တို့ကဲ့သို့သော ကုသိုလ်တရားတို့ကို အရှင်အင်္ဂုလိမာလတို့ကဲ့သို့ အောင်အောင်မြင်မြင် ကြိုးစား အားထုတ်ခြင်း လုံ့လပယောဂနှင့် ပြည့်စုံခြင်း) တည်းဟူသော သမ္ပတ္တိ လေးမျိုးတို့က တားမြစ်ထားအပ်ကုန်သည် ဖြစ်၍ အကျိုးမပေးနိုင်ကြကုန်။ အချို့ကုန် သော ဆောက်တည် ကျင့်သုံးထားအပ်ကုန်သော အကုသိုလ်ကံတို့သည် -
ဂတိဝိပတ္တိ (မကောင်းသည့် ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ ရောက်ရှိနေခြင်း),
ဥပဓိဝိပတ္တိ (ရုပ်ဥပဓိ ပျက်စီး ချို့ယွင်းနေခြင်း),
ကာလဝိပတ္တိ (ခေတ်ကောင်း အခါကောင်း မဟုတ်ခြင်း),
ပယောဂဝိပတ္တိ (လုံ့လပယောဂ၏ ချို့တဲ့ပျက်စီးနေခြင်း)
ဟူသော ဝိပတ္တိတရားတို့ကို အစွဲပြုကာ အကျိုးပေးတတ်ကြကုန်၏ - ဤသို့ စသည်ဖြင့် သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်တည်း။ အကျယ်ကို ဝိဘင်းပါဠိတော် (၃၅၁-၃၅၂)၌ ကြည့်ပါ။]
၃။ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိပဋိပဒါဉာဏ်တော် = အလုံးစုံသော အဂတိ ဂတိသို့ (ထိုထို ဘုံဘဝ သို့) ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော အကျင့်လမ်းစဉ်ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်။
> [ဥပမာ - လူအများတို့ ပေါင်းစုကာ ပါဏာတိပါတအမှုကို လွန်ကျူးရာ၌ အကုသိုလ် စေတနာများစွာတို့တွင် ဤစေတနာကား ငရဲသို့, ဤစေတနာကား တိရစ္ဆာန်ဘုံသို့, ဤစေတနာကား ပြိတ္တာဘုံသို့ ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဉ်လမ်းတည်းဟု ဤသို့ သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်သည်လည်းကောင်း၊ ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပြုစု ပျိုးထောင်ရာ၌ ဤကျင့်စဉ်လမ်းကား လူ့ပြည်သို့, ဤကျင့်စဉ်လမ်းကား နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဉ်လမ်းတည်း၊ ဤကျင့်စဉ်လမ်းကား နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဉ်လမ်းတည်း - ဤသို့ သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်သည် လည်းကောင်း သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိပဋိပဒါဉာဏ်တော် မည်၏။]
၄။ အနေကဓာတုနာနာဓာတုလောကဉာဏ်တော် = များပြားသော ကွဲပြားသော ဓာတ်သဘာဝ အမျိုးမျိုးရှိသော လောကကို သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်။
> [ဥပမာ - ရုပ်ခန္ဓာ တစ်ပါးသာရှိသော လောက, နာမ်ခန္ဓာ လေးပါးသာရှိသော လောက, ခန္ဓာငါးပါးရှိသော လောက - ဤသို့ စသည်ဖြင့် ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့၏ ထူးထွေ ကွဲပြားမှုရှိသော လောကကို သိတော်မူသော ဉာဏ်တော် တည်း။]
၅။ သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာဉာဏ်တော် = သတ္တဝါတို့၏ အမျိုးမျိုးသော နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံ ရှိမှုကို သိသော ဉာဏ်တော်။
> [ဟီနာဓိမုတ္တိကာ = ယုတ်ညံ့သော နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံရှိသော သတ္တဝါ၊ ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ = မွန်မြတ်သော နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံရှိသော သတ္တဝါဟု သတ္တဝါ အမျိုးမျိုး ရှိကြ၏။ နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံ ယုတ်ညံ့သည့် သတ္တဝါတွေက နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံ ယုတ်ညံ့သည့် သတ္တဝါတွေကို, နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံ မွန်မြတ်သည့် သတ္တဝါတွေက နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံ မွန်မြတ်သည့် သတ္တဝါတွေကို မှီဝဲဆည်းကပ်ကြ၏ - ဤသို့စသည်ဖြင့် သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်တည်း။ (အဘိ၊၂၊၃၅၂၊)]
၆။ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တိဉာဏ်တော် = မွန်မြတ်သော သတ္တဝါ, ယုတ်ညံ့သော သတ္တဝါတို့၏ ဣန္ဒြေ အနုံ့အထက် အနုအရင့်ကို သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်။
> [ဘုရားရှင်သည် သတ္တဝါတို့၏ အတွင်းအဇ္ဈာသယဓာတ်ခံကိုလည်း သိတော်မူ၏။ (အတွင်းအဇ္ဈာသယဓာတ်ဟူသည် လောကသည် မြဲ၏၊လောကသည် မမြဲ - ဤသို့ စသော အတ္တဝါဒနှင့် စပ်သော အတွင်းအဇ္ဈာသယဓာတ်များတည်း။) ယင်းတို့၌ ကိန်းဝပ်တည်နေသော အနုသယဓာတ်ကိုလည်း သိတော်မူ၏။ ပုညာဘိသင်္ခါရ, အပုညာဘိသင်္ခါရ, အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရ စသည့် စရိုက် အမျိုးမျိုးကိုလည်း သိတော်မူ၏။ ယုတ်ညံ့သော နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံ, မွန်မြတ်သော နှလုံးသွင်း ဓာတ်ခံဟူသည့် အဓိမုတ္တိကိုလည်း သိတော်မူ၏။ ပညာမျက်စိ၌ ကိလေသာမြူမှုန် နည်းပါးသော သတ္တဝါ, ကိလေသာမြူမှုန် များပြားသော သတ္တဝါ, သဒ္ဓါ ဝီရိယ သတိ သမာဓိ ပညာ ဟူသည့် ထက်မြက်သော ဣန္ဒြေရှိသော သတ္တဝါ, နုံ့သော ဣန္ဒြေရှိသော သတ္တဝါ, ကောင်းသော အခြင်းအရာ ရှိသော သတ္တဝါ, မကောင်းသော အခြင်းအရာ ရှိသော သတ္တဝါ, သစ္စာလေးပါးတရားတော်ကို သိလွယ်သောသတ္တဝါ, သိနိုင်ခဲသော သတ္တဝါ, ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါ, မကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါတို့ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိတော်မူ၏။] (အဘိ၊၂၊၃၅၃-၃၅၄။)
သွာကာရာ = ကောင်းသော အခြင်းအရာရှိသော သတ္တဝါဟူသည် ကောင်းသော အဇ္ဈာသယ ကောင်းသောစရိုက် ကောင်းသောအဓိမုတ္တိရှိသော, ကိလေသာမြူ နည်းပါးသော, ထက်မြက်သောဣန္ဒြေ ရှိသော သတ္တဝါတည်း။
ဒွါကာရာ = မကောင်းသော အခြင်းအရာရှိသော သတ္တဝါဟူသည် ယုတ်ညံ့သော အာသယ ယုတ်ညံ့သောစရိုက် ယုတ်ညံ့သောအဓိမုတ္တိရှိသော, ကိလေသာမြူမှုန် များပြားသော, နုံ့သောဣန္ဒြေ ရှိသော သတ္တဝါတည်း။ (အဘိ၊၂၊၃၅၅။)
၇။ ဈာန-ဝိမောက္ခ-သမာဓိ-သမာပတ္တီနံ သံကိလေသ-ဝေါဒါန-ဝုဋ္ဌာန ဉာဏ်တော် = ဈာန်-ဝိမောက္ခ-သမာဓိ-သမာပတ်တို့၏ ညစ်နွမ်းကြောင်း ဖြူစင်ကြောင်း ထမြောက်ကြောင်းကို သိသော ဉာဏ်တော်။
> [ဈာန်လေးပါး၊ ဝိမောက္ခ ရှစ်ပါး၊ သဝိတက္ကသဝိစာရ သမာဓိ + အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တ သမာဓိ + အဝိတက္ကအဝိစာရ သမာဓိ ဟူသော သမာဓိသုံးမျိုး၊ ပထမဈာန်သမာပတ် မှသည် နိရောဓသမာပတ်သို့တိုင်အောင်သော အစဉ်အတိုင်း ဝင်စားအပ်သော အနုပုဗ္ဗသမာပတ် ကိုးမျိုးတို့၏ ဆုတ်ယုတ်သော အဖို့ဘာဂရှိသောတရား, ထူးခြား သော အဖို့ဘာဂရှိသော တရား, ထမြောက်ကြောင်း တရားတို့၌ လိမ္မာ ကျွမ်းကျင် တော်မူသော ဉာဏ်တော်။]
၈။ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်တော် = ရှေး၌ နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့တတ်သော အဘိညာဏ်ဉာဏ်တော်။
၉။ စုတူပပါတဉာဏ်တော် = သတ္တဝါတို့၏ စုတိနှင့် ပဋိသန္ဓေကို ထိုးထွင်း သိသော ဉာဏ်တော် = ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်တော် = နတ်မျက်စိကဲ့သို့ အဝေးအနီး ရှိသမျှ အလုံးစုံကို အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူသော ဉာဏ်တော်။
> [စုတိဆဲ သတ္တဝါ, ပဋိသန္ဓေတည်နေဆဲ သတ္တဝါ, ယုတ်ညံ့သော သတ္တဝါ, မွန်မြတ်သော သတ္တဝါ, အဆင်းလှသော သတ္တဝါ, အဆင်းမလှသော သတ္တဝါ, ကောင်းရာ သုဂတိသို့ လားရောက်သော သတ္တဝါ, မကောင်းသော ဒုဂ္ဂတိသို့ လားရောက်သော သတ္တဝါ, ထိုထို ကံအားလျော်စွာ ထိုထို ဘုံဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့ကို သိတော်မူ မြင်တော်မူသော ဉာဏ်တော်။]
၁၀။ (အာသဝါနံ ခယာ) အနာသဝ-စေတောဝိမုတ္တိ-ပညာဝိမုတ္တိဉာဏ်တော် = အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် အာသဝေါတရားတို့မှ ကင်းသော အရဟတ္တ ဖိုလ်စိတ်နှင့် ယှဉ်သော, ရာဂမှ လွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိ အရဟတ္တဖိုလ်စိတ်နှင့် ယှဉ်သော, အဝိဇ္ဇာမှ လွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်ပညာ (ဉာဏ်)တော်။
ဒသဗလဉာဏ်တော်နှင့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်
ဒသဗလဉာဏ်တော် (၁၀)ပါးတို့တွင် --
၁။ ပထမဉာဏ်တော်ကား အကြောင်း ဟုတ်သည်, အကြောင်း မဟုတ်သည်ကိုသာ သိတော်မူ၏။
၂။ ဒုတိယဉာဏ်တော်ကား ကံတို့၏ ထူးထွေကွဲပြားမှု, အကျိုးဝိပါက်တို့၏ ထူးထွေကွဲပြားမှုကိုသာလျှင်၊
၃။ တတိယဉာဏ်တော်ကား ကံအပိုင်းအခြားမျှကိုသာလျှင်၊
၄။ စတုတ္ထဉာဏ်တော်ကား ဓာတ်သဘာဝတို့၏ ထူးထွေကွဲပြားမှု၏ အကြောင်း တရားမျှကိုသာလျှင်၊
၅။ ပဉ္စမဉာဏ်တော်ကား သတ္တဝါတို့၏ အတွင်းအဇ္ဈာသယဓာတ်နှင့် နှလုံးသွင်းမှု (အဓိမုတ္တိ) မျှကိုသာလျှင်၊
၆။ ဆဋ္ဌဉာဏ်တော်ကား ဣန္ဒြေတို့၏ ထက်သည်၏ အဖြစ်, နုံ့သည်၏ အဖြစ်ကို သာလျှင်၊
၇။ သတ္တမဉာဏ်တော်ကား ဈာန်စသည်တို့နှင့်တကွ ယင်းတို့၏ ညစ်နွမ်းမှု စင်ကြယ်မှု ထမြောက်မှုကိုသာလျှင်၊
၈။ အဋ္ဌမဉာဏ်တော်ကား ရှေး၌နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်မျှကိုသာလျှင်၊
၉။ နဝမဉာဏ်တော်ကား သတ္တဝါတို့၏ စုတိ ပဋိသန္ဓေမျှကိုသာလျှင်၊
၁၀။ ဒသမဉာဏ်တော်ကား သစ္စပရိစ္ဆေဒ (သစ္စာလေးပါးကို ပိုင်းခြားခြင်း) မျှကို သာလျှင် --
အသီးအသီး သိတော်မူ၏။
သို့သော် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်သည်ကား ထို (၁၀)ပါးသော ဉာဏ်တို့ဖြင့် သိအပ်သော အကြောင်းအရာကိုလည်း သိတော်မူ၏၊ ထို့ထက် အလွန်လည်း သိတော်မူ၏။ သို့သော် ထိုဉာဏ်တို့၏ ကိစ္စအားလုံးကို မပြုလုပ်နိုင်။ မှန်ပေသည် ထိုသဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်သည် ဈာန်ဖြစ်ကာ ဈာန်ဝင်စားဖို့ရန် မစွမ်းနိုင်၊ တန်ခိုးဣဒ ဖြစ်ကာ တန်ခိုးဖန်ဆင်းဖို့ရန် မစွမ်းနိုင်၊ အရိယမဂ်ဖြစ်ကာ ကိလေသာတို့ကို ကုန်စေဖို့ရန် မစွမ်းနိုင်။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၄၅။)
ဤ ဒသဗလဉာဏ်တော်များသည် မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော် မဟာသီဟနာဒသုတ် (မ၊၁၊၉၉-၁၀၂။), အဘိဓမ္မာဝိဘင်းပါဠိတော် (အဘိ၊၂၊၃၂၉-၃၃၀။ ၃၄၈-၃၅၈။) စသည်တို့၌ လာရှိပေသည်။
နံပါတ် (၃) ဂါထာ
ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂ = စွန့်ခြင်းကြီး ငါးပါး
၁။ ရဇ္ဇပရိစ္စာဂ = မင်းအဖြစ်ကို စွန့်လွှတ်ခြင်း၊
၂။ အင်္ဂပရိစ္စာဂ = အင်္ဂါကြီးငယ် အသွယ်သွယ်ကို စွန့်လွှတ်ခြင်း၊
၃။ နယနပရိစ္စာဂ = မျက်လုံးတော်ကို စွန့်လွှတ်ခြင်း၊
၄။ ပုတ္တဒါရပရိစ္စာဂ = သားမယားတို့ကို စွန့်လွှတ်ခြင်း၊
၅။ အတ္တပရိစ္စာဂ = ကိုယ်အသက်ကို စွန့်လွှတ်ခြင်း
ဤသို့လျှင် စရိယာပိဋကအဋ္ဌကထာ၌ (စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၂၆၃။) စွန့်ခြင်းကြီး ငါးမျိုးတို့ကို ရေတွက်ပြထား၏။
သီလက္ခန္ဓအဋ္ဌကထာ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၀။) , မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၇။) , အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၀။) တထာဂတပုဒ် အဖွင့်တို့၌ ---
၁။ အင်္ဂပရိစ္စာဂ = ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၂။ နယနပရိစ္စာဂ = မျက်လုံးကို စွန့်ခြင်း၊
၃။ ဓနပရိစ္စာဂ = ဥစ္စာစည်းစိမ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၄။ ရဇ္ဇပရိစ္စာဂ = မင်းအဖြစ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၅။ ပုတ္တဒါရပရိစ္စာဂ = သားမယားတို့ကို စွန့်ခြင်း
ဟူ၍ စွန့်ခြင်းကြီး ငါးပါးကို ဖွင့်ပြတော်မူကြ၏။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ စူဠသီဟနာဒသုတ် (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၈။) အဖွင့်၌ --
၁။ အင်္ဂပရိစ္စာဂ = ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၂။ ပုတ္တဒါရပရိစ္စာဂ = သားမယားတို့ကို စွန့်ခြင်း၊
၃။ ရဇ္ဇပရိစ္စာဂ = မင်းအဖြစ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၄။ အတ္တပရိစ္စာဂ = မိမိကိုယ်ကို(အသက်ကို) စွန့်ခြင်း၊
၅။ နယနပရိစ္စာဂ = မျက်လုံးကို စွန့်ခြင်း
ဟူ၍ ငါးမျိုး ပြဆိုထားတော်မူ၏။
ဗုဒ္ဓဝင်အဋ္ဌကထာ (ဗုဒ္ဓဝံသ၊ဋ္ဌ၊၁၈။) ၌ ---
၁။ အင်္ဂပရိစ္စာဂ = အင်္ဂါကြီးငယ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၂။ ဇီဝိတပရိစ္စာဂ = အသက်ကို စွန့်ခြင်း၊
၃။ ဓနပရိစ္စာဂ = ပစ္စည်းဥစ္စာကို စွန့်ခြင်း၊
၄။ ရဇ္ဇပရိစ္စာဂ = မင်းအဖြစ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၅။ ပုတ္တဒါရပရိစ္စာဂ = သားမယားတို့ကို စွန့်ခြင်း
ဟူ၍ ငါးမျိုး ပြဆိုထားတော်မူ၏။
ဣတိဝုတ်အဋ္ဌကထာ (ဣတိဝုတ္တက၊ဋ္ဌ၊၁၁၁။) ၌ ---
၁။ အင်္ဂပရိစ္စာဂ = အင်္ဂါကြီးငယ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၂။ အတ္တပရိစ္စာဂ = မိမိကိုယ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၃။ ဓနပရိစ္စာဂ = ပစ္စည်းဥစ္စာကို စွန့်ခြင်း၊
၄။ (ပုတ္တ)ဒါရပရိစ္စာဂ = (သား)မယားတို့ကို စွန့်ခြင်း၊
၅။ ရဇ္ဇပရိစ္စာဂ = မင်းအဖြစ်ကို စွန့်ခြင်း
ဟူ၍ ငါးမျိုး ပြဆိုထားတော်မူ၏။
ဝေဿန္တရဇာတ်အဋ္ဌကထာ (ဇာတက၊ဋ္ဌ၊၇၊၃၃၃။) ၌ ---
၁။ ဓနပရိစ္စာဂ = ပစ္စည်းဥစ္စာကို စွန့်ခြင်း၊
၂။ အင်္ဂပရိစ္စာဂ = အင်္ဂါကြီးငယ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၃။ ပုတ္တပရိစ္စာဂ = သားသမီးကို စွန့်ခြင်း၊
၄။ ဘရိယပရိစ္စာဂ = မယားကို စွန့်ခြင်း၊
၅။ ဇီဝိတပရိစ္စာဂ = အသက်ကို စွန့်ခြင်း
ဟူ၍ ငါးမျိုး ပြဆိုထားတော်မူ၏။
သုတ်မဟာဝါဋီကာ (ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁၉။) မဟာပဒါနသုတ် အဖွင့်၌ --
၁။ အင်္ဂပရိစ္စာဂ = အင်္ဂါကြီးငယ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၂။ နယနပရိစ္စာဂ = မျက်လုံးကို စွန့်ခြင်း၊
၃။ အတ္တပရိစ္စာဂ = မိမိကိုယ်ကို (အသက်ကိုပါ) စွန့်ခြင်း၊
၄။ ရဇ္ဇပရိစ္စာဂ = မင်းအဖြစ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၅။ ပုတ္တဒါရပရိစ္စာဂ = သားမယားတို့ကို စွန့်ခြင်း
ဟူ၍ ငါးမျိုး ပြဆိုထားတော်မူ၏။
ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာ အမည်ရှိသော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာ (မဟာဋီ၊၁၊၂၅၉။) ကျမ်း၌ကား
၁။ အတ္တပရိစ္စာဂ = မိမိကိုယ်ကို (အသက်ကိုပါ) စွန့်ခြင်း၊
၂။ နယနပရိစ္စာဂ = မျက်လုံးကို စွန့်ခြင်း၊
၃။ ဓနပရိစ္စာဂ = ဥစ္စာကို စွန့်ခြင်း၊
၄။ ရဇ္ဇပရိစ္စာဂ = မင်းအဖြစ်ကို စွန့်ခြင်း၊
၅။ ပုတ္တပရိစ္စာဂ = သားသမီးကို စွန့်ခြင်း
ဟူ၍ ငါးမျိုး ပြဆိုထားတော်မူ၏။
ဤကဲ့သို့ အသီးအသီး အမည်တစ်မျိုးစီ အနည်းငယ်မျှ ကွဲပြားကြသော်လည်း သဘောသွားမှာမူ မကွဲပြားပေ။ မှန်၏ - ကိုယ်မှ ပြင်ပ ဗာဟိရက ဝတ္ထုများအနက်မှ အပြင်အပအကျဆုံး ပစ္စည်းဥစ္စာကို စွန့်လှူခြင်း ဓနပရိစ္စာဂ၊ အသက်တမျှ ချစ်ခင် ကြင်နာအပ်သော သားမယားတို့ကို စွန့်လှူခြင်း ပုတ္တဒါရ ပရိစ္စာဂ၊ ကိုယ်ရေးအတွက် အရေးကြီးလှသော မင်းအဖြစ် (မင်းစည်းစိမ်)ကို စွန့်လှူခြင်း ရဇ္ဇပရိစ္စာဂ ဟူ၍ ပြင်ပ ဝတ္ထုများအတွက် ပရိစ္စာဂ သုံးပါးထား၍ ဖွင့်ဆိုတော်မူကြသည်။
မိမိခန္ဓာကိုယ်အတွက် အသက်မသေနိုင်သည့် အင်္ဂါကြီးငယ်ကို စွန့်လှူခြင်း အင်္ဂပရိစ္စာဂ၊ အသက်ကိုပင် အသေခံ၍ စွန့်လှူခြင်းကို အချို့ကျမ်းက နယနပရိစ္စာဂ အချို့ကျမ်းက ဇီဝိတပရိစ္စာဂ အချို့ကျမ်းက အတ္တပရိစ္စာဂ ဟု ပြဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ မျက်လုံးကို စွန့်ခြင်း, ကိုယ်ကို စွန့်ခြင်းတို့မှာ အသက်ပင် သေနိုင်သည်ဖြစ်၍ ဇီဝိတပရိစ္စာဂ (အသက်ကိုစွန့်ခြင်း)နှင့် သဘောသွား တူလှပေသည်။ ဤသို့ မိမိခန္ဓာကိုယ်အတွက် စွန့်လှူခြင်းကို နှစ်မျိုးထား၍ ဖွင့်ပြတော်မူကြခြင်း ဖြစ်သည်။
အချုပ်အားဖြင့် ပြင်ပဝတ္ထုများအတွက် စွန့်ခြင်းကြီး သုံးမျိုး၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်အတွက် အသက်သေနိုင်သည့် စွန့်ခြင်းကြီး, အသက် မသေနိုင်သည့် စွန့်ခြင်းကြီးဟူ၍ နှစ်မျိုး ဖွင့်ပြတော်မူကြခြင်းသာ ဖြစ်သဖြင့် ကျမ်းဂန်ချင်း ကွဲပြားကုန်ပြီဟု မမှတ်ယူရာ။ (မဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ ပထမတွဲ၊ ပထမပိုင်း၊ အနုဒီပနီ၊ စာမျက်နှာ-ဆော်။)
နံပါတ် (၄) ဂါထာ
မုနိအမျိုးမျိုး
၁။ အဂါရိယမုနိ = လူဝတ်ကြောင် အရိယသာဝက၊
၂။ အနဂါရိယမုနိ = ရဟန်း အရိယသာဝက၊
၃။ သေက္ခမုနိ = သေက္ခပုဂ္ဂိုလ် (၇)ယောက်၊
၄။ အသေက္ခမုနိ = ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၊
၅။ ပစ္စေကမုနိ = ပစ္စေကဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၊
၆။ မုနိမုနိ = သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်။ (ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၅။)
အဂါရမုနိ, အနဂါရမုနိ, သေခမုနိ, အသေခမုနိ, ပစ္စေကမုနိ, မုနိမုနိ ဟု မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိတော် (၄၄)၌ မုနိ (၆)မျိုး လာရှိ၏၊ အတူတူပင်တည်း။
ကိုယ်တော်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ရောင်ခြည်တော် (၆) သွယ်
၁။ ဘုရားရှင်၏ ရှေ့ပိုင်း ရူပကာယတော်မှ ရောင်ခြည်တော် (၆)သွယ်တို့သည် ထွက်ပေါ်တော်မူလာကာ အတောင် (၈၀)ခန့် အရပ်သို့ တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ကာ နေရာယူထားကြ၏။
၂။ ဘုရားရှင်၏အနောက်ပိုင်း ရူပကာယတော်မှ။ပ။
၃။ လက်ျာဘက် ရူပကာယတော်မှ ။ပ။
၄။ လက်ဝဲဘက် ရူပကာယတော်မှ ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်တို့သည် ထွက်ပေါ်တော်မူလာကာ အတောင် (၈၀)ခန့် အရပ်သို့ တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ကာ နေရာ ယူထားကြ၏။
၅။ အထက်ပိုင်း ဆံဖျားတော်မှ စ၍ ဆံလုံးတော်အားလုံးတို့မှ ဥဒေါင်းလည်ဆံရောင် ရှိကြကုန်သော ရောင်ခြည်တော်တို့သည် ထွက်ပေါ်တော်မူလာကာ ကောင်းကင်ပြင် ၌ အတောင်(၈၀)ခန့်အရပ်သို့ တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ကာ နေရာယူထားကြသည်။
၆။ အောက်ခြေဖဝါးတော်အပြင်တို့မှ သန္တာရောင် အဆင်း ရှိကြကုန်သော ရောင်ခြည် တော်တို့သည် ထွက်ပေါ်တော်မူလာကာ တခဲနက် ထူထပ်သော မဟာပထဝီ မြေပြင်၌ အတောင် (၈၀)ခန့် အရပ်သို့တိုင်အောင် နေရာယူထားကြ၏။ ဤသို့လျှင် ဘုရားရှင်၏ ရူပကာယတော်မှ ဝန်းကျင်ပတ်ချာ အရပ် (၁၀) မျက်နှာ၌ အတောင် (၈၀)ခန့် အရပ်သို့တိုင်အောင် ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်တို့သည် ပြိုးပြိုးပြက် ရိုးရိုးရက် တလက်လက် တောက်ပကာ ပြေးသွားနေကြလေသည်။
ယင်းရောင်ခြည်တော် (၆)သွယ်တို့မှာ --
၁။ နီလ = ညိုသော ရောင်ခြည်တော်၊
၂။ ပီတ = ရွှေသော ရောင်ခြည်တော်၊
၃။ လောဟိတ = နီသော ရောင်ခြည်တော်၊
၄။ ဩဒါတ = ဖြူသော ရောင်ခြည်တော်၊
၅။ မဉ္ဇိဋ္ဌ = မောင်းသော ရောင်ခြည်တော်၊
၆။ ပဘဿရ = ပြိုးပြိုးပြက် တစ်ခဲနက်တောက်ပသော ရောင်ခြည်တော်
ဤသို့လျှင် ရောင်ခြည်တော် (၆)သွယ် ရှိပေသည်။ (ဒီ၊ဋီ၊၁၊၅၁။...)
နံပါတ် (၅) ဂါထာ
ဉေယျဓမ္မ = ဉေယျဓမ်တရား (၅) ပါး
၁။ သင်္ခါရ = စိတ်+စေတသိက်(၅၂)+ရုပ်အစစ် (၁၈)ပါး၊
၂။ ဝိကာရ = ဝိကာရရုပ် (၅)ပါး (ကာယဝိညတ် + ဝစီဝိညတ် + လဟုတာ + မုဒုတာ + ကမ္မညတာ)၊
၃။ လက္ခဏ = လက္ခဏရုပ် (၄)ပါး (ဥပစယ+သန္တတိ+ဇရတာ+ အနိစ္စတာ)၊
၄။ နိဗ္ဗာန် = အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်၊
၅။ ပညတ် = ပထဝီကသိုဏ်းပညတ် စသည့် ပညတ်အမျိုးမျိုး --
ဤ (၅)မျိုးကုန်သော တရားတို့ကား သိသင့် သိထိုက်သည့် ဉေယျဓမ္မ (ဉေယျဓမ်) တရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ဘုရားရှင်သည် ထိုဉေယျဓမ်တရား (၅)ပါးတို့ကို အကုန်အစင် ထွင်းဖောက် သိမြင်တော်မူပေသည်။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် စသောအားဖြင့် ကွဲပြားကုန်သော ယင်း (၅)မျိုးကုန်သော အလုံးစုံသော တရားတို့ကို အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူသောကြောင့် ဘုရားရှင်သည် သဗ္ဗညု မည်တော်မူ၏။
သဗ္ဗညူ (၅) မျိုး
တစ်နည်းအားဖြင့် ကမသဗ္ဗညူ, သကိံသဗ္ဗညူ, သတတသဗ္ဗညူ, သတ္တိသဗ္ဗညူ, ဉာတသဗ္ဗညူ ဟု သဗ္ဗညူ (၅)မျိုး ရှိ၏။
၁။ ကမသဗ္ဗညူ = အစဉ်အတိုင်း သိအပ်သော တရားအလုံးစုံကို အစဉ် အတိုင်း သိတတ်သော ဉာဏ်တော်မြတ်သည် ကမသဗ္ဗညူ မည်၏။
၂။ သကိံသဗ္ဗညူ = တစ်ခုတည်းသော အာဝဇ္ဇန်းဖြင့် တစ်ခုတည်းသော ဇောဝါရဖြင့် သိသင့်သိထိုက်သော သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို သိတတ်သော အရိယမဂ်ဉာဏ် သည် သကိံသဗ္ဗညူ မည်၏။
၃။ သတတသဗ္ဗညူ = စက္ခုဝိညာဏ် စသည်တို့၏ ရူပါရုံစသည့် မြဲသော အာရုံရှိသည်၏ အဖြစ်ကို သိတတ်သော ဉာဏ်တော်မြတ်သည် သတတ သဗ္ဗညူ မည်၏။
၄။ သတ္တိသဗ္ဗညူ = တစ်ပြိုက်နက်တည်း အလုံးစုံသော (သစ္စာလေးပါး) တရားကို သိခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော ဉာဏ်တော်မြတ်သည် (အရိယမဂ်ဉာဏ်သည်) သတ္တိသဗ္ဗညူ မည်၏။
၅။ ဉာတသဗ္ဗညူ = အာဝဇ္ဇန်း အကွဲအပြား မရှိဘဲ (တစ်ခုတည်းသော အာဝဇ္ဇန်းဖြင့်) သိသင့်သိထိုက်သော အလုံးစုံသောတရားကို သိတတ်သော ဉာဏ်တော်မြတ်သည် ဉာတသဗ္ဗညူ မည်၏။
ထိုငါးမျိုးတို့တွင် သကိံသဗ္ဗညူ, သတ္တိသဗ္ဗညူ နှစ်မျိုးတို့ကား အရိယမဂ်ဉာဏ်တို့သာ တည်း။ ကြွင်းဉာဏ် (၃)မျိုးတို့ကား သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်တို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။ (နမက္ကာရဋီကာ၊၄၅-၄၆။)
နံပါတ် (၆) ဂါထာ
မာရ် (၅) ပါး
၁။ ဒေဝပုတ္တမာရ် = မိုးနတ်သားမာရ် = မာရ်နတ်၊
၂။ ကိလေသမာရ် = ကိလေသာ (၁၀)ပါး၊
၃။ ခန္ဓမာရ် = ခန္ဓာငါးပါး၊
၄။ မစ္စုမာရ် = သေခြင်းတရား၊
၅။ အဘိသင်္ခါရမာရ် = ဘဝသစ်ကို ထူထောင်နိုင်သည့် ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ။ (သီ-ဋီ-သစ်၊၁၊၂၂၊ ၃၁၄-၃၁၅။)
ထိုမာရ်ငါးမျိုးတို့အနက် ဒေဝပုတ္တမာရ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော မာရ်နတ်သားသည် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်နှင့် ဘုရားရှင်၏ တပည့်သာဝကများကို အနှောင့်အယှက် ပေးသူဖြစ်၍ သာသနာ့လောက ဗုဒ္ဓစာပေ၌ ထင်ရှားသည်။ သို့သော် - မာရ်နတ် သည် ဝသဝတ္တီနတ်ပြည်တစ်ထပ်ကိုပင် အုပ်ချုပ်ရသော နတ်ဘုရင်ကြီးကား မဟုတ်၊ ဝသဝတ္တီနတ်ပြည်၌ ထောင့်တစ်ထောင့်ဝယ် သူပုန်ဗိုလ် နတ်ဆိုးကြီးတစ်ယောက် အဖြစ်ဖြင့်သာ နေထိုင်နေရသူ ဖြစ်သည်။ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၈။)
မာရ်နတ်၏ လှည့်စားကွက်တစ်ခု
တစ်ချိန်က မာရ်နတ်သည် ဘုရားအယောင် ဖန်ဆင်းကာ သူရမ္ဗဋ္ဌကို လှည့်စားခဲ့ဖူး သည်။ ထိုအချိန်က သူရမ္ဗဋ္ဌသည် ဘုရားကျောင်းတော်သို့ သွားကာ တရားနာ ယူရသဖြင့် သောတာပန်တည်ပြီးနောက် အိမ်သို့ ပြန်ရောက်လာခါစ ဖြစ်၏။ မာရ်နတ်သည် လက္ခဏာတော်ကြီး (၃၂)ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဘုရားရှင်အယောင် ဖန်ဆင်းကာ သူရမ္ဗဋ္ဌ၏ အိမ်ပေါက်သို့ လာရပ်ပြီးလျှင် သူရမ္ဗဋ္ဌထံသို့ သတင်းပို့လိုက်၏။ သူရမ္ဗဋ္ဌက ဘုရားရှင်အစစ် မှတ်ပြီး အရိုအသေပြုကာ ရှိခိုးဦးချလေသည်။ မာရ်နတ်က သူရမ္ဗဋ္ဌအား တရားမှား ပြင်လို၍ လာခဲ့ကြောင်းကို စကားပလ္လင်ခံပြီးလျှင် --- “ခုနက တရားပွဲမှာ ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ် (ခန္ဓာငါးပါး) သည် အနိစ္စဟု မဆင်မခြင် မှားယွင်းဟောမိခဲ့ကြောင်း, အမှန်မှာ ခန္ဓာငါးပါးသည် နိစ္စသာ ဖြစ်ကြောင်း” ပြင်ဆင် ဟောကြားလေသည်။
သူရမ္ဗဋ္ဌသည် ချက်ချင်း အမှန်ကို သိရှိခွင့် ရရှိသွား၏။ ဘုရားရှင်တို့အဖို့ မဆင်မခြင် တရားဟောခြင်းမည်သည် မဖြစ်နိုင်၊ ဤသူကား ဘုရားရှင်အစစ် မဟုတ်၊ ဘုရားရှင်အယောင်ဆောင်ထားသည့် မာရ်နတ်သာ ဖြစ်သည်ဟု ချက်ချင်း အမှန်ကို သိသွားလေသည်။ (ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ သာ ဖြစ်ကြောင်းကို သူကိုယ်တိုင် ဝိပဿနာဉာဏ် မဂ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် ထိုးထွင်းသိပြီးဖြစ်သောကြောင့် ထိုသို့ အမှန်ကို သိရှိခြင်း ဖြစ်၏။)
ထို့နောက် “သင် မာရ်နတ် မဟုတ်လော”ဟု သူရမ္ဗဋ္ဌက မေးမြန်း၏။ မာရ်နတ်လည်း ဆက်လက် မလိမ်ညာရဲတော့ပေ။ ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရား လှုပ်ရှားအောင် လာရောက်နှောင့်ယှက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းကို မာရ်နတ်က ဝန်ခံလေသည်။ သူရမ္ဗဋ္ဌက “သင်ကဲ့သို့သော မာရ်နတ်မျိုး ရာထောင်သောင်းသိန်း လာရောက် နှောင့်ယှက် သော်လည်း ငါ၏ သဒ္ဓါတရားကို လှုပ်ရှားစေနိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း” ပြောကြား လိုက်လေသည်။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၈။)
မာရ်နတ်နှင့်တကွ မာရ်နတ်၏ အသင်းအပင်းတို့က ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ထိုကဲ့သို့ လာရောက် နှောင့်ယှက်တတ်သည်ကို သတိပြုလေရာသည်။
နံပါတ် (၇) ဂါထာ
သီလ - ချပ်ဝတ်တန်ဆာ
ဘုရားရှင်၏သီလတော်ကား လောကုတ္တရာသီလသာတည်း။ ယင်းသီလသည် စေတနာသီလ, စေတသိကသီလ, သံဝရသီလ, အဝီတိက္ကမသီလ ဟု (၄)မျိုး ပြား၏။ (ပဋိသံ၊၄၁။)
၁။ စေတနာသီလ = ပါဏာတိပါတစသည်မှ ရှောင်ကြဉ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌လည်းကောင်း, ကျင့်ဝတ် ပဋိပတ်အမျိုးမျိုးကို ဖြည့်ကျင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော စေတနာသည် စေတနာသီလ မည်၏။
၂။ စေတသိကသီလ = ပါဏာတိပါတစသည့် ဒုစရိုက်တို့မှ ရှောင်ကြဉ်သော, မိစ္ဆာအာဇီဝ (မှားယွင်းသည့် အသက်မွေးမှု)မှလည်း ရှောင်ကြဉ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ ဟူသော ဝိရတီစေတသိက်သုံးမျိုး (ရှောင်ကြဉ်မှုသုံးမျိုး)သည် စေတသိကသီလ မည်၏။
တစ်နည်း - ပါဏာတိပါတ စသည့် ကာယဒုစရိုက် သုံးပါး, မုသာဝါဒ စသည့် ဝစီဒုစရိုက် လေးပါးတို့ကို ပယ်စွန့်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော (၇)မျိုးသော ကမ္မပထစေတနာသည် စေတနာသီလ မည်၏။ “လောက၌ အဘိဇ္ဈာ တရားကို ပယ်စွန့်ကာ အဘိဇ္ဈာကင်းသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် နေထိုင်၏။” (ဒီ၊၁၊၆၇။) -- ဤသို့ စသော နည်းဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူအပ်ကုန်သော အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ (အလောဘ, အဒေါသ, အမောဟ) တရားတို့သည် စေတသိကသီလ မည်၏။
၃။ သံဝရသီလ = ပါတိမောက္ခသံဝရ, သတိသံဝရ, ဉာဏသံဝရ, ခန္တိသံဝရ, ဝီရိယသံဝရ ဟူသော သံဝရ ငါးမျိုးသည် သံဝရသီလ မည်၏။
ပါတိမောက်၌ လာရှိသော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းသည် ပါတိမောက္ခသံဝရ မည်၏။
စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဟူသော ဣန္ဒြေ (၆)မျိုး၌ စောင့်စည်းခြင်း (ဣနြ္ဒိယသံဝရ) သီလသည် သတိသံဝရ မည်၏။
ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ၊
သတိ တေသံ နိဝါရဏံ။
သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ၊
ပညာယေတေ ပိဓီယရေ။ (ခု၊၁၊၄၃၄။)
“အဇိတ ... လောက၌ စီးသွားကုန်သော တဏှာအယဉ်တို့ကို ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် ယှဉ်တွဲလျက်ရှိသော အောက်မေ့မှု “သတိ”သည် တားမြစ် ပိတ်ပင်နိုင်၏။ တဏှာ အယဉ်ကို စောင့်စည်းပိတ်ဆို့နိုင်သော တရားတို့ကို ငါဘုရား ဟောကြားတော် မူပေအံ့။ ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တို့၌ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ သဘာဝကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းကို ပြီးစီးစေတတ်သော မဂ်ပညာက ထိုတဏှာအယဉ်တို့ကို စောင့်စည်း ပိတ်ဆို့နိုင်၏” (ခု၊၁၊၄၃၄။)- ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ဝိပဿနာပညာ မဂ်ပညာသည် ဉာဏသံဝရ မည်၏။
အအေးဒဏ်ကို သည်းခံနိုင်ခြင်း, အပူဒဏ်ကို သည်းခံနိုင်ခြင်း စသည့် သည်းခံနိုင်မှု သည် ခန္တိသံဝရ မည်၏။
ဖြစ်ပေါ်လာတိုင်းသော ကာမဝိတက်ကို ဗျာပါဒဝိတက်ကို ဝိဟိံသာ ဝိတက်ကို လက်မခံ ပယ်စွန့်၏ - ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော အကုသလဝိတက်တို့ကို လက်မခံဘဲ တွန်းလှန်ပယ်ရှားဖို့ရန် လုံ့လကြိုးကုတ် အားထုတ်မှုသည် ဝီရိယသံဝရ မည်၏။ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလ သည်လည်း ဤ ဝီရိယသံဝရ၌ပင် အကျုံးဝင်၏။
ဤငါးမျိုးကုန်သော သံဝရသည်လည်းကောင်း, မကောင်းမှု အကုသိုလ်ကို ကြောက်ရွံ့ကြကုန်သော အမျိုးကောင်းသား အမျိုးကောင်းသမီးတို့၏ သန္တာန်၌ လွန်ကျူးဖွယ်ဝတ္ထု ဆိုက်ရောက်လာသောအခါ မလွန်ကျူးဘဲ ထိုလွန်ကျူးဖွယ်ဝတ္ထုမှ ရှောင်ကြဉ်မှု ဝိရတီသည်လည်းကောင်း - ဤအလုံးစုံသည် သံဝရသီလ မည်၏။
၄။ အဝီတိက္ကမသီလ = ဆောက်တည်ကျင့်သုံးထားအပ်သော သီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ကိုယ်နှုတ်ကို မှီ၍ ဖြစ်သော သီလကို မလွန်ကျူးမှုသဘောသည် အဝီတိက္ကမသီလ မည်၏။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၁-၂၀၂။ သုတ္တနိပါတ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၁။)
ဤဂါထာ၌ကား သီလအရ ဘုရားရှင်၏ သန္တာန်တော်၌ တည်ရှိတော်မူသော လောကုတ္တရာသီလကိုသာ ရည်ညွှန်းထားသဖြင့် အဝီတိက္ကမသီလ (သိက္ခာပုဒ်ကို မလွန်ကျူးကြောင်း အဝီတိက္ကမသီလ)ကို အလိုမရှိအပ်ပေ။ အဘယ့်ကြောင့်နည်း? ဘုရားရှင်၏ သန္တာန်တော်၌ ကောင်းစွာ ဆောက်တည် ကျင့်သုံးထားအပ်သော သိက္ခာပုဒ်တော်၏ မရှိခြင်းကြောင့်ပင်တည်း။ ဘုရားရှင်တို့အား လိုက်နာဖွယ် ဆောက်တည်ကျင့်သုံးဖွယ် သိက္ခာပုဒ် မည်သည် မရှိပေ။ သီလကို ပျက်ပြား စေတတ်သည့် အကုသိုလ်တရားတို့ကို ဝါသနာအငွေ့ဓာတ်နှင့်တကွ အကြွင်းမဲ့ ပယ်ရှားထားပြီး ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
အဘိညာဏ် (၆) ပါး
ထူးထူးခြားခြား သိတတ်သော ဉာဏ်တော်ကို
အဘိညာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏။ ထို အဘိညာဏ်သည် (၆)မျိုး ရှိ၏။
၁။ ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဏ် = တစ်ယောက်တည်းဖြစ်လျက် အများဖြစ်ခြင်း စသည်ဖြင့် တန်ခိုးအမျိုးမျိုးကို ဖန်ဆင်းတတ်သော အဘိညာဏ်သည် ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဏ် မည်၏။ မြေလျှိုးမိုးပျံခြင်း စသည့် တန်ခိုးအမျိုးမျိုးကို ဖန်ဆင်းခြင်း စသည်ကား ဤအဘိညာဏ်၏ သတ္တိများပင်တည်း။
၂။ ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဏ် = နတ်နားကဲ့သို့ အဝေး အနီး စသည့် ရှိရှိသမျှ အသံအားလုံးကို အလိုရှိက ကြားသိနိုင်သော အဘိညာဏ်သည် ဒိဗ္ဗသောတ အဘိညာဏ် မည်၏။
၃။ ပရစိတ္တဝိဇာနနအဘိညာဏ် = သူတစ်ပါး၏စိတ်ကို မိမိ၏စိတ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်နိုင်သော အဘိညာဏ်သည် ပရစိတ္တဝိဇာနနအဘိညာဏ် မည်၏။
၄။ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ် = ရှေး၌ နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို (လောကုတ္တရာတရားများ ပါဝင်သည့် ခန္ဓာ, လောကုတ္တရာတရားများ မပါဝင်သည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာအစဉ်တို့ကို) ဉာဏ်ဖြင့် အစဉ်လျှောက်ကာ အောက်မေ့နိုင် အမှတ်ရနိုင် သိနိုင်သော အဘိညာဏ်သည် ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ် မည်၏။ ဘုရားရှင်၏ ယင်း ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ အဘိညာဏ်ဉာဏ်တော်မြတ်သည် ---
(က) လောကုတ္တရာတရားများ ပါဝင်သည့် ခန္ဓာတို့ကိုလည်း အောက်မေ့နိုင် အမှတ်ရနိုင် ထိုးထွင်းသိနိုင်၏။ ဥပမာ - ဒီပင်္ကရာဘုရားရှင်၏ သန္တာန်၌ တည်ရှိ ခဲ့သော လောကုတ္တရာတရားများ ပါဝင်သည့် ခန္ဓာတို့ကို ထိုးထွင်းသိမြင်သော အဘိညာဏ်ဉာဏ်တည်း။
(ခ) လောကုတ္တရာတရားများ မပါဝင်သည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့ကိုလည်း အောက်မေ့နိုင် အမှတ်ရနိုင် ထိုးထွင်းသိနိုင်၏။ ဥပမာ - ဒီပင်္ကရာဘုရားရှင်၏ ခြေတော်ရင်း၌ နိယတဗျာဒိတ်ပန်းကို ဆင်မြန်းနေတော်မူသော သုမေဓာရှင်ရသေ့၏ သန္တာန်၌ တည်ရှိခဲ့သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိသော အဘိညာဏ်တည်း။
(ဂ) ခန္ဓပဋိဗဒ္ဓ = ခန္ဓာနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ရုပ်အဆင်း, စားသုံးခဲ့ရသည့် အာဟာရ, ခံစားခဲ့ရသည့် သုခဒုက္ခ အဝဝစသည့် အာရုံတို့ကိုလည်း ထိုးထွင်းသိပေသည်။
(ဃ) ပဏ္ဏတ္တိ = ယင်းအတိတ်ခန္ဓာတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အမည် အမျိုးအနွယ် ပညတ်အမျိုးမျိုးကိုလည်း ထိုးထွင်းသိပေသည်။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၆၊)
၅။ စုတူပပါတဉာဏ် = သတ္တဝါတို့၏ စုတိနှင့် ပဋိသန္ဓေကို ထိုးထွင်း သိတော်မူသော ဉာဏ်တော်တည်း။ ယင်း စုတူပပါတဉာဏ်သည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ် (နတ်မျက်စိ ကဲ့သို့ အဝေးအနီး ရှိသမျှ အလုံးစုံ အာရုံအမျိုးမျိုးကို သိသော အဘိညာဏ်)၏ ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဉာဏ်တည်း။ ယင်း ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ် သည် စုတိဆဲ သတ္တဝါ, ပဋိသန္ဓေ တည်နေဆဲ သတ္တဝါ, အဆင်းလှသော သတ္တဝါ, အဆင်းမလှသော သတ္တဝါ, ကောင်းရာသုဂတိသို့ ရောက်ရှိသွားသော သတ္တဝါ, မကောင်းသည့် ဒုဂ္ဂတိ ဘုံဘဝသို့ ရောက်ရှိသွားသော သတ္တဝါ, မိမိတို့ ပြုစု ပျိုးထောင်ခဲ့သော ကံအားလျော်စွာ ထိုထိုဘုံဘဝသို့ လားရောက်ကြရသော သတ္တဝါ တို့ကို မြင်တော်မူ သိတော်မူပေသည်။ သတ္တဝါတို့၏ အနာဂတ်ကို လှမ်းမျှော်သိသော အနာဂတံသဉာဏ်တော်သည်လည်း ယင်းဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ်၏ ဂိုဏ်းခွဲ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေသည်။
၆။ အာသဝက္ခယဉာဏ် = အာသဝေါတရားတို့ကို ကုန်စေတတ်သော သစ္စာ လေးပါးကို ထိုးထွင်းသိတတ်သော အထူးသဖြင့် လောကုတ္တရာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်သော မဟာအသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို တိုက်ရိုက် အာရုံပြုကာ ထွင်းဖောက်သိမြင်နေသော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် အာသဝက္ခယ ဉာဏ် မည်၏။ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် အသင်္ခတဓာတ် (နိရောဓသစ္စာ) နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓ သဘောအားဖြင့် အာရုံမျက်မှောက် ပြုကာ ထွင်းဖောက်သိမြင်သောအခါ ယင်း သန္တိသုခ လက္ခဏာရှိသော အသင်္ခတ ဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ အာရမ္မဏပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးမှု အရှိန်အဝါ သတ္တိထူးကြီးကို ဆက်ခံရရှိသော အရဟတ္တမဂ် ဉာဏ်သည် ရှေးရှေးမဂ်ဉာဏ်တို့ မပယ်သတ် ရသေးသည့် ကြွင်းကျန်နေသည့် ကိလေသာ အာသဝေါတရား ဟူသမျှတို့ကို ဝါသနာအငွေ့ဓာတ်နှင့်တကွ အကုန်အစင် ပယ်သတ်တော်မူလေသည်။
ယင်းသို့ ကိလေသာ အာသဝေါတို့ကို ကုန်ခန်းစေတတ်သောကြောင့် ယင်း အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို အာသဝက္ခယဉာဏ်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပေသည်။ တစ်ဖန် ယင်းအရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် သစ္စာလေးပါးကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားသည့် မောဟ (အဝိဇ္ဇာ)ကိုလည်း တစ်ပါတည်း ပယ်သတ်တော်မူသဖြင့် မသိမှု အဝိဇ္ဇာ ပျောက်ကာ သိမှု ဝိဇ္ဇာဉာဏ် ပေါ်ပေါက်လာပေသည်။ ယင်းသို့ မောဟကို ပယ်သတ်သောအားဖြင့် သိမှုကို အသမ္မောဟပဋိဝေဓဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။ ထိုကြောင့် ယင်း အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် အသင်္ခတဓာတ် နိရောဓသစ္စာ တရားတော်မြတ်ကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓသဘောအားဖြင့်, ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာတို့ကို အသမ္မောဟပဋိဝေဓသဘောအားဖြင့် ထိုးထွင်းသိ၏ဟု ဆိုပေသည်။ ယင်း အသမ္မောဟပဋိဝေဓအားဖြင့် သစ္စာကို သိမှုကိုပင် ကိစ္စသိဒ္ဓိအားဖြင့် သိ၏ဟုလည်း ဆိုပေသည်။ ဤသို့လျှင် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် သစ္စာလေးပါးကို သိသောဉာဏ် ဖြစ်ပေသည်။
အပရဘာဂေ တီသု ကိစ္စတော ပဋိဝေဓော ဟောတိ၊ နိရောဓေ အာရမ္မဏပဋိဝေဓော။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၉။)
ဘုရားရှင်သည် ဤအဘိညာဏ် (၆)မျိုးဟူသော ထူးကဲမြင့်မြတ်သော အဘိညာဏ် တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပေသည်။
နံပါတ် (၈) ဂါထာ
ပါရမီ (၁၀) ပါး, အပြား (၃၀)
ဒါနံ သီလဉ္စ နေက္ခမ္မံ၊ ပညာ ဝီရိယေန ပဉ္စမံ။
ခန္တိ သစ္စမဓိဋ္ဌာနံ၊ မေတ္တုပေက္ခာတိ တေ ဒသ။
(ဗုဒ္ဓဝံသ၊စာပိုဒ်-၇၆။ စရိယာပိဋက၊ဋ္ဌ၊၂၇၀။)
ဒါနပါရမီ၊ သီလပါရမီ၊ နေက္ခမ္မပါရမီ၊ ပညာပါရမီ၊ ဝီရိယပါရမီ၊ ခန္တီပါရမီ၊ သစ္စာပါရမီ၊ အဓိဋ္ဌာနပါရမီ၊ မေတ္တာပါရမီ၊ ဥပေက္ခာပါရမီဟု ပါရမီ (၁၀)ပါး ရှိပေသည်။
၁။ ဒါနပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် (အကြောင်းဥပါယ်တံမျဉ်၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော) ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံပါရှိသည့် မိမိကိုယ်ပိုင် ပစ္စည်းများကို သူတစ်ပါးအား စွန့်ကြဲပေးကမ်းလှူဒါန်းကြောင်း ဖြစ်သော စေတနာသည် ဒါနပါရမီ မည်၏။
၂။ သီလပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံ ပါရှိသည့် ကာယသုစရိုက် ဝစီသုစရိုက်တရားများသည် (ပရမတ္ထတရားကိုယ် အနက်သဘော အားဖြင့်ဆိုရမူ မပြုသင့်သော ဒုစရိုက်မှုတို့မှ ရှောင်ကြဉ်သည့် ဝိရတီစေတသိက် များနှင့် ပြုသင့်ပြုထိုက်သည့် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် စသည်ကို ပြုလုပ်ကြောင်းဖြစ်သည့် စေတနာ အစရှိသော တရားများသည်) သီလပါရမီ မည်၏။
၃။ နေက္ခမ္မပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံ ပါရှိ၍ ဝတ္ထုကာမ ကိလေသာကာမ ထိုထိုဘဝတို့၌ အပြစ်ကို မြင်သောဉာဏ် ရှေ့သွား ရှိလျက် ထိုကာမနှင့် ဘဝတို့မှ လွတ်မြောက်လိုသည့် စိတ်စေတသိက် တရားစု, ယင်းကဲ့သို့သော ဦးတည်ချက်ဖြင့် ရသေ့ရဟန်း ပြုလိုသော ပြုနေသော စိတ် စေတသိက် တရားစုသည် နေက္ခမ္မပါရမီ မည်၏။
၄။ ပညာပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံ ပါရှိလျက် ထိုထိုတရားတို့၏ (ထိုထို ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့၏) သာမည လက္ခဏာ ဝိသေသလက္ခဏာတို့ကို ထိုးထိုးထွင်းထွင်း သိတတ်သော ပညာ စေတသိက်သည် ပညာပါရမီ မည်၏။
၅။ ဝီရိယပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံ ပါရှိလျက် ကိုယ်ရောစိတ်ပါ သူတစ်ပါးတို့ အကျိုးဖြစ်ကြောင်း စီးပွားကောင်းတို့ကို အားထုတ်ခြင်း ဝီရိယသည် ဝီရိယပါရမီ မည်၏။
၆။ ခန္တီပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံ ပါရှိလျက် သတ္တဝါသင်္ခါရတို့၏ အပြစ်များကို သည်းခံခြင်းသည် (ပရမတ္ထတရားကိုယ်အားဖြင့် သည်းခံသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သည့် အဒေါသ ရှေ့ဆောင်သည့် စိတ်စေတသိက် တရားအစုသည်) ခန္တီပါရမီ မည်၏။
၇။ သစ္စာပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံ ပါရှိသည့် မိမိ၏ ဝန်ခံကြံစည်ချက်ကို မချွတ်မယွင်းစေခြင်းသဘောသည် သစ္စာပါရမီ မည်၏။ (ဤသစ္စာပါရမီအရ - ဝီရိယစေတသိက်, စေတနာစေတသိက်, ပညာစေတသိက် တို့ကို အရာအားလျော်စွာ တရားကိုယ် ကောက်ယူရသည်။)
၈။ အဓိဋ္ဌာနပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံပါရှိသည့် မတုန်မလှုပ် ကုသိုလ်မှုတို့ကို ဆောက်တည်ခြင်းသည် (ထိုသို့ဆောက်တည်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သော စိတ်စေတသိက်တရားစုသည်) အဓိဋ္ဌာနပါရမီ မည်၏။
၉။ မေတ္တာပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံ ပါရှိလျက် သတ္တလောက၏ စီးပွားချမ်းသာကို ရွက်ဆောင်တတ်သော တရားကိုယ်အားဖြင့် အဗျာပါဒ အမည်ရသည့် အဒေါသစေတသိက်သည် မေတ္တာပါရမီ မည်၏။ အထူး သဖြင့် - မေတ္တာဈာန်ကို ဝင်စားနိုင်သဖြင့် ထိုမေတ္တာဈာန် နာမ်တရားတို့တွင် ပါဝင် တည်ရှိသော အဒေါသစေတသိက်ကို ရည်ညွှန်းထားပေသည်။
၁၀။ ဥပေက္ခာပါရမီ = မဟာကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် အခြေခံ ပါရှိ၍ အလိုရှိအပ်သည့် သတ္တဝါသင်္ခါရ, အလိုမရှိအပ်သည့် သတ္တဝါသင်္ခါရတို့၌ ချစ်ခြင်း မုန်းခြင်းကို ပယ်ဖျောက်လျက် အညီအမျှ ဖြစ်ခြင်းသည် (ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သော တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက်သည်) ဥပေက္ခာပါရမီ မည်၏။
အထူးအားဖြင့် အလိုရှိအပ် မရှိအပ်သည့် သတ္တဝါတို့၌ ချစ်ခြင်း မုန်းခြင်းကို ပယ်ဖျောက်လျက် စိတ်ကို အညီအမျှ လျစ်လျူသဘော၌ ထားနိုင်သော ဗြဟ္မစိုရ်တရားလေးပါးတို့တွင်ပါဝင်သော ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရ ဈာန်နှင့်ယှဉ်သော တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက်ကိုလည်းကောင်း, ဝိပဿနာပိုင်းတွင်လည်း ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ အမည်ရသည့် သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်း အရာ အနတ္တအခြင်းအရာ၌ ကောင်းစွာ တည်သော, ယင်းသင်္ခါရတရားတို့ အပေါ်၌ ကြောင့်ကြမှု တောင့်တမှုမရှိဘဲ ကြောင့်ကြပြေ၍ တောင့်တပြေ၍ နေသာထိုင်သာ ရှိသော သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်နှင့် ယှဉ်သော တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက် ကိုလည်းကောင်း ရည်ညွှန်းထားပေသည်။
မဟာကရုဏာတော်
မဟာကရုဏာဟူသည်မှာ ဘုရားအလောင်းဖြစ်လိုသော အမျိုးကောင်းသားသည် မျက်မှောက်မျက်ကွယ် ရင်းရင်းဖျားဖျား ရှိရှိသမျှ သတ္တဝါများအပေါ်၌ ရင်မှ ပေါက်ဖွားသည့် သားသမီးများကဲ့သို့ ကြင်နာသနားခြင်း ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားနိုင် ရသည်။ မိတ်ဆွေ ရန်သူဟူ၍ မခွဲခြားဘဲ ရှိရှိသမျှ သတ္တဝါအများကို ရာဂမီး ဒေါသမီး မောဟမီး ဇာတိမီး ဇရာမီး မရဏမီး သောကမီး ပရိဒေဝမီး ဒုက္ခမီး ဒေါမနဿမီး ဥပါယာသမီးတို့ တညီးညီး တပြောင်ပြောင် အတောက်လောင်ခံနေရသည့် သံသရာ့ဒုက္ခိတသတ္တဝါတွေ အဖြစ် ဆင်ခြင်စဉ်းစား၍ သနားခြင်း ပြင်းစွာ ဖြစ်ရာ၏၊ ယင်းဒုက္ခမှ ကယ်တင်လိုသော ဆန္ဒဓာတ်ကို အရင်းခံကာ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူလေသည်။
ဥပါယကောသလ္လဉာဏ်
ဥပါယကောသလ္လဉာဏ်ဟူသည်ကား မိမိ ပြုကျင့်ဆည်းပူးအပ်သော ဒါနမှု သီလမှု စသည့် ပါရမီကျင့်စဉ်တို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏ ဥပနိဿယအဆောက်အဦ အထောက်အပံ့ပစ္စည်းအကြောင်းတရားဖြစ်ဖို့ရန် လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော အသိဉာဏ် ပညာတည်း။ ဘုရားအလောင်းဖြစ်လိုသော အမျိုးကောင်းသားသည် မိမိ ပြုအပ် သမျှသော ဒါနမှု သီလမှု စသည်တို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တည်းဟူသော အကျိုး တစ်ခုကိုသာ ရဖို့ရန် ရည်သန်တောင့်တမှု ပြုရသည်။ ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ အကျုံးဝင်သည့် ချမ်းသာသုခ အဝဝကို မမျှော်လင့် မတောင့်တလေရာ။ ထိုသို့ မိမိ ပြုအပ်သမျှသော ကောင်းမှုတို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ် အကျိုးတစ်ခုကို ရဖို့ရန်သာ ရည်သန် တောင့်တမှု ဆုတောင်းပြုခြင်း၌ လိမ္မာသိမြင်သော ပညာကို ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် (သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်း၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သောဉာဏ်) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်။ ဤ မဟာကရုဏာတော်နှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် နှစ်မျိုး တို့ကား ပါရမီ (၁၀)ပါး ပြီးစီးပြည့်စုံလာဖို့ရန် အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြ၏။
ပါရမီဟူသည်
ပါရမီဟူသော စကားလုံးကို နည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ရှင်းလင်းကာ ဖွင့်ဆို ထားတော်မူ၏။ ဤ၌ တစ်နည်းကိုသာ ဖော်ပြပေအံ့။
ပရမာနံ ကမ္မံ ပါရမီ။ ။
မြတ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ အထူးသဖြင့် အရောက်သွားတတ်သောကြောင့် အလောင်းတော်ကြီးများကို “ပရမ”ဟု ခေါ်သည်။ “ပရမ” မည်သော အလောင်းတော်ကြီးတို့၏ ဒါန သီလစသော (၁၀)ပါးသော လုပ်ငန်းရပ်တို့ကို “ပါရမီ”ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ပါရမီတစ်ခုတစ်ခု၌ သုံးမျိုးစီ ပြား၏။ ဥပမာ - ဒါနပါရမီ၌ ဒါနပါရမီ, ဒါနဥပပါရမီ, ဒါနပရမတ္ထပါရမီဟု ပါရမီသုံးမျိုး ပြား၏။
သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရရှိဖို့ရန်ဟူသော ဦးတည်ချက်ဖြင့် အပြင်အပ သက်ရှိ သက်မဲ့ ပစ္စည်းဘဏ္ဍာတို့ကို စွန့်လွှတ်လှူဒါန်းခြင်းသည် ဒါနပါရမီ မည်၏။
မိမိ၏ အင်္ဂါခြေလက်တို့ကို စွန့်လွှတ်လှူဒါန်းခြင်းသည် ဒါနဥပပါရမီ မည်၏။
ကိုယ်အသက်ကို စွန့်လွှတ် လှူဒါန်း ပူဇော်ခြင်းသည် ဒါနပရမတ္ထပါရမီ မည်၏။ ကြွင်း ပါရမီတို့၌လည်း နည်းတူပင်တည်း။ (ဗုဒ္ဓဝံသ၊ဋ္ဌ၊၈၀၊)
အားလုံးကို ခြုံ၍ဆိုရသော် သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရဖို့ရန်ဟူသော ဦးတည်ချက် ရည်ရွယ် တောင့်တချက်ဖြင့် အပြင်အပ သက်ရှိသက်မဲ့ ပစ္စည်းဝတ္ထု အစုစုတို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးတော်မူအပ်သော ပါရမီ (၁၀)ပါးသည် ပါရမီ မည်၏။ အင်္ဂါ ခြေလက်တို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးတော် မူအပ်သော ပါရမီ (၁၀)ပါး သည် ဥပပါရမီ မည်၏။ ကိုယ်အသက်ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးတော် မူအပ်သော ပါရမီ (၁၀)ပါးသည် ပရမတ္ထပါရမီ မည်၏။
ဤသို့လျှင် ပါရမီ (၁၀)ပါး + ဥပပါရမီ (၁၀)ပါး + ပရမတ္ထပါရမီ (၁၀)ပါး ပြားသဖြင့် ပါရမီအပြား သုံးဆယ် ဖြစ်လေသည်။ (ဗုဒ္ဓဝံသ၊ဋ္ဌ၊၈၀-၈၂။)
သုံးသွယ်စရိယ
ပါရမီ (၁၀)ပါး အပြားသုံးဆယ်တို့ကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူရာ၌ ---
၁။ လောကတ္ထစရိယ = သတ္တဝါအများအတွက်လည်း ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများ အားထုတ်တော်မူ၏။
၂။ ဉာတတ္ထစရိယ = ဆွေမျိုးတို့အတွက်လည်း ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများ အားထုတ်တော်မူ၏။
၃။ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယ = ဘုရားဖြစ်ရန်အတွက်လည်း ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများ အားထုတ်တော်မူ၏။
ယင်းစရိယကျင့်စဉ်တို့၏ နောက်ဆွယ်တွင် သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရရှိဖို့ရန်ဟူသော ဦးတည်ချက်ကား အမြဲတမ်း ကပ်ပါလျက်ပင် ရှိပေသည်။ ထိုသဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရရှိပါမှသာလျှင် စရိယကျင့်စဉ် သုံးမျိုးတို့ကို အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်အောင် ဖြည့်ကျင့်နိုင်မည် ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယ (ဘုရားဖြစ်ရန်အတွက် ကျင့်သည်) ဟူရာ၌ မည်သို့ ကျင့်သနည်းဟု မေးရန်ရှိ၏။ ပါရမီ (၁၀)ပါးတို့တွင် ပညာပါရမီကိုပင် ဦးစားပေးကာ ဖြည့်ကျင့် တော်မူခြင်း ဖြစ်၏။ ဉာဏ်အဆောက်အဦ (ဉာဏသမ္ဘာရ)၏ ထူးခြားမှုရှိသည် ၏အဖြစ်ကို ညွှန်ပြတော်မူခြင်းငှာ ဤဗုဒ္ဓတ္ထစရိယကျင့်စဉ်ကို သီးသန့် ထုတ်နုတ် ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်၏။ ရှေးဦးစွာ အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်, အဇ္ဈတ္တ, ဗဟိဒ္ဓ, ဩဠာရိက (အကြမ်း), သုခုမ (အနု), ဟီန (အယုတ်), ပဏီတ (အမြတ်), ဒူရ (အဝေး), သန္တိက (အနီး) ဟူသော (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါး ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို သိအောင် ကြိုးစား အားထုတ်တော်မူ၏။ ဉာဏ်စဉ်နည်းအရ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်ပင်တည်း။
ထိုနောင် ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရားတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ် ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်တော်မူရန် ကြိုးစားအားထုတ် တော်မူ၏။ ကံ-ကံ၏အကျိုးကို တတ်သိနားလည်သည့် ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ်ကို ရရှိအောင် ကြိုးပမ်းခြင်း ဖြစ်၏။ ဉာဏ်စဉ်နည်းအရ အကြောင်းတရားတို့ကို ပိုင်းခြားယူတတ်သော ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ပင်တည်း။
ထိုနောင် ယင်းဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ အမည်ရသည့် သင်္ခါရတရားတို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်ကာ ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်အတိုင်း ဝိပဿနာ ရှုပွား သုံးသပ်တော်မူ၏။ ယေဘုယျအားဖြင့် သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်သို့တိုင်အောင် ပွားများ အားထုတ်တော်မူ၏။
ထို့ပြင် ခန္ဓာ (၅)ပါးနည်း, အာယတန (၁၂)ပါးနည်း, ဓာတ် (၁၈)ပါးနည်း, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်နည်း စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်လည်း ဝိပဿနာဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းတော်မူ၏။
ထို့ပြင် အပြစ် မရှိသော ကမ္မာယတန, သိပ္ပါယတန, ဝိဇ္ဇာဌာနတို့၏ အစွမ်းဖြင့်လည်း ဉာဏ်ကို ကျက်စားတော်မူလေသည်။ (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၅။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၃၇။)
စွန့်ခြင်းကြီးငါးပါးကို ရှေ့ပိုင်းတွင် ဆွေးနွေး တင်ပြခဲ့ပြီးလေပြီ။
စက္ခု (၅) တန် = ဉာဏစက္ခု
သမန္တစက္ခုနှင့် ဆက်စပ်လျက် ဘုရားရှင်၏ သန္တာန်၌ တည်ရှိတော်မူသော စက္ခုငါးတန်အကြောင်းကို ဆက်လက် တင်ပြအပ်ပါသည်။
ဗုဒ္ဓစက္ခု, ဓမ္မစက္ခု, သမန္တစက္ခု, ဒိဗ္ဗစက္ခု, ပညာစက္ခုဟု ဉာဏစက္ခု (၅)မျိုး ရှိလေသည်။
၁။ ဗုဒ္ဓစက္ခု = သတ္တဝါတို့၏ အတွင်းအဇ္ဈာသယဓာတ်ခံနှင့် ကိန်းဝပ် တည်ရှိ နေသော အနုသယဓာတ်ကို သိတော်မူသော အာသယာနုသယဉာဏ်တော်, သတ္တဝါတို့၏ ဣန္ဒြေအနုံ့အထက် အနုအရင့်ကို ထိုးထွင်းသိမြင် နိုင်စွမ်းရှိသော ဣနြ္ဒိယပရောပရိယတ္တိ ဉာဏ်တော် - ဤဉာဏ်တော်မြတ် နှစ်ပါးသည် ဗုဒ္ဓစက္ခု မည်၏။
၂။ ဓမ္မစက္ခု = အောက်မဂ်ဉာဏ် သုံးပါး, အောက်ဖိုလ်ဉာဏ် သုံးပါးတို့သည် ဓမ္မစက္ခု မည်၏။
၃။ သမန္တစက္ခု = ခပ်သိမ်းဥဿုံ အလုံးစုံသောတရားတို့ကို အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူသော သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်သည် သမန္တစက္ခု မည်၏။
၄။ ဒိဗ္ဗစက္ခု = အလိုရှိသမျှ အရပ်သို့တိုင်အောင် ဉာဏ်လင်းရောင်ခြည်ကို ပျံ့နှံ့စေလျက် ဖြစ်ပေါ်လာသော, နတ်မျက်စိကဲ့သို့ အဝေး အနီး ရှိသမျှ အလုံးစုံကို အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူနိုင်သော ဉာဏ်တော်မြတ်သည် ဒိဗ္ဗစက္ခု မည်၏။
၅။ ပညာစက္ခု = အရိယသစ္စာလေးပါးကို ပိုင်းပိုင်းခြားခြား သိမြင်တော်မူတတ်သော လေးပါးသော အရိယမဂ်ဉာဏ်သည် ပညာစက္ခု မည်၏။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁။)
နံပါတ် (၉) ဂါထာ
ပုညကိရိယဝတ္ထု (၁၀) ပါး
ဒါန, သီလ, ဘာဝနာ, အပစာယန, ဝေယျာဝစ္စ, ပတ္တိဒါန, ပတ္တာနုမောဒန, ဓမ္မဿဝန, ဓမ္မဒေသနာ, ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မဟု ပုညကိရိယ (ပုညကြိယ) ဝတ္ထု (၁၀)မျိုး ရှိ၏။
၁။ ဒါန = ဒါနသည် စေတနာဒါန, ဝတ္ထုဒါနဟု နှစ်မျိုး ရှိ၏။ ပေးလှူကြောင်း ဖြစ်သော စေတနာသည် စေတနာဒါန မည်၏။ လှူဖွယ်ဝတ္ထုသည် ဝတ္ထုဒါနမည်၏။ ဒါနနှင့် ဆက်သွယ်ကာ မလှူမီရှေးအဖို့၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော စေတနာသည် ပုဗ္ဗစေတနာ မည်၏။ ပေးလှူနေဆဲအချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော စေတနာသည် မုဉ္စစေတနာ မည်၏။ ပေးလှူပြီးနောက် ထိုဒါနကို အာရုံယူကာ ထပ်ကာထပ်ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်နေသော ကုသိုလ်စေတနာသည် အပရစေတနာ မည်၏။
၂။ သီလ = အကုသိုလ်မဖြစ်ရအောင် ကိုယ်မှု နှုတ်မှုတို့ကို ကောင်းစွာ ထားတတ်သော ကုသိုလ်စေတနာ (ကြိယာစေတနာ)သည် သီလ မည်၏။ ထို သီလသည် ဘိက္ခုသီလ, ဘိက္ခုနီသီလ, သာမဏေရသီလ, ဂဟဋ္ဌသီလဟု (၄)မျိုး ပြား၏။ မောက် စသည့် ဝိနည်းဒေသနာတော်၌ လာရှိသော ဘိက္ခုဆိုင်ရာသီလသည် ဘိက္ခုသီလ မည်၏။ ဘိက္ခုနီပါတိမောက် စသည့် ဝိနည်းဒေသနာတော်၌ လာရှိသော ဘိက္ခုနီဆိုင်ရာ သီလသည် ဘိက္ခုနီသီလ မည်၏။ ထိုသီလများကို သီးခြားဆောက်တည်ဖွယ် မလိုပေ။ သိမ်အတွင်းဝယ် သံဃာက ကမ္မဝါစာကို ပီပြင်စွာ ရွတ်ဖတ်ပြီးသည့်အဆုံး၌ ထိုသီလများသည်တည်ပြီး ဖြစ်တော့၏။ ရှင်သာမဏေများ ဆောက်တည် ကျင့်သုံးရမည့် သီလသည် သာမဏေရသီလ မည်၏၊ ဆယ်ပါးသီလစသည့် သီလများ တည်း။ ရှင်သာမဏေများကို ခြွင်းချက် ထားသည့် အချို့သိက္ခာပုဒ်များကလွဲလျှင်, ဥပမာ - အကပ်ခံ၍ စားသုံးရခြင်း စသော သိက္ခာပုဒ်များကလွဲလျှင် ရဟန်းယောက်ျား ရဟန်းမိန်းမတို့ကဲ့သို့ပင် ရှင်သာမဏေ များလည်း ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တော်များကို လိုက်နာပြုကျင့်ရ၏။ ငါးပါးသီလ ရှစ်ပါးသီလ ဆယ်ပါးသီလ စသည့် လူတို့ ကျင့်သုံး ဆောက်တည်ရသော သီလသည် ဂဟဋ္ဌသီလ မည်၏။
၃။ ဘာဝနာ = လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော ဈာန်ကုသိုလ် ဝိပဿနာကုသိုလ် မဂ်ကုသိုလ် တို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော လုပ်ငန်းရပ်ကို ဘာဝနာဟု ခေါ်ဆို၏။ သမထဘာဝနာ, ဝိပဿနာဘာဝနာဟု နှစ်မျိုး ရှိ၏။ အပ္ပနာဈာန်သို့ မဆိုက်ရောက်မီ ပရိကမ္မဘာဝနာ ဥပစာရဘာဝနာတို့ကား ကာမာဝစရကုသိုလ် တရားတို့တည်း။ အပ္ပနာဈာန်ကား မဟဂ္ဂုတ်ကုသိုလ်တရားတည်း။ ဝိပဿနာဘာဝနာ သည်လည်း အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်မီ ကာမာဝစရကုသိုလ် တရားပင်တည်း။ အရိယမဂ် ဘာဝနာကား လောကုတ္တရာကုသိုလ်တရားတည်း။
၄။ အပစာယန = မိဘ, ဆရာသမား, တရားစောင့်သော ရဟန်းသံဃာ, ဂုဏ် အသက် သိက္ခာအားဖြင့် မိမိထက်ကြီးသူ မြင့်မြတ်သူကို ခရီးဦးကြိုဆိုမှု လက်အုပ် ချီမှု ရှိခိုးဝပ်ချမှုစသော အမျိုးမျိုးသော ရိုသေမှုများကို တစ်စုံတစ်ခုသော လာဘ် လာဘ အကျော်အစောကို မလိုလားဘဲ ရိုးရိုးသားသား ပြုခြင်းသည် အပစာယန မည်၏။
၅။ ဝေယျာဝစ္စ = ရတနာသုံးပါး မိဘဆရာသမား ဂိလာနပုဂ္ဂိုလ် သီတင်းသုံးဖော် တို့၏ အပြစ်ကင်းသော ကိစ္စလုပ်ငန်း၌ တစ်စုံတစ်ခုသော အကျိုးကို မတောင့်တဘဲ ရိုးသားသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ကူညီရွက်ဆောင်ကြောင်း စေတနာသည် ဝေယျာဝစ္စ မည်၏။
၆။ ပတ္တိဒါန = ရှေးဦးစွာ တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်းကို အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်အား လှူဒါန်း ပူဇော်၏။ ထိုသို့ ပေးလှူကြောင်း ဒါနစေတနာသည် အလှူရှင်၌ ရောက်အပ်ရအပ် သောကြောင့် ပတ္တိမည်၏။ ထိုအလှူရှင်က မိမိရအပ်သော ကုသိုလ်အဖို့ကို တစ်ယောက်အား ဖြစ်စေ, သတ္တဝါအားလုံးအား ဖြစ်စေ “မိမိနှင့် ညီတူ ညီမျှ ကုသိုလ် ရပါစေ” - ဟု သဘောထား၍ ဝေငှကြောင်း စေတနာကို ပတ္တိဒါနဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယခုကာလ၌ အမျှဝေခြင်းပင်တည်း။
၇။ ပတ္တာနုမောဒန = အလှူရှင်တို့က အမျှပေးဝေအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အဖို့ဘာဂကို ဝမ်းမြောက်မှုကို (ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ သာဓုခေါ်ဆိုမှုကို) ပတ္တာနုမောဒန ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အမျှဝေသည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်မှုသည် ပတ္တာနုမောဒန မည်၏။ အမျှမဝေဘဲလျက် ဝမ်းမြောက်မှုကား အနုမောဒနသာ ဖြစ်သည်။
၈။ ဓမ္မဿဝန = သူတစ်ပါးတို့၏ အထင်ကြီးမှု ချီးမွမ်းမှုကို မတောင့်တဘဲ အသိအလိမ္မာ တိုးပွားလိုခြင်း, တကယ်လက်တွေ့ကျင့်လိုခြင်း, တစ်ဆင့်ပြောဟော လိုခြင်းဟူသော ဦးတည်ချက်ဖြင့် တရားနာခြင်းသည် ဓမ္မဿဝန မည်၏။
၉။ ဓမ္မဒေသနာ = လာဘ်ပူဇော်သက္ကာရ အခြံအရံ အကျော်အစောတို့ကို မတောင့်တဘဲ သတ္တဝါအများ၏ စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ တကယ်ဖြူစင်သော စေတနာဖြင့် တရားတော်ကို ဟောကြားပြသမှုသည် ဓမ္မဒေသနာကုသိုလ် မည်၏။
၁၀။ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ = မှန်မှန်ကန်ကန် သိမြင်တတ်သော ဉာဏ်သည် ဒိဋ္ဌိ = သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။ ထိုအသိဉာဏ်သည်ပင် ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားတို့က ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုအပ်သည့်အတွက် ဥဇုကမ္မလည်း မည်၏။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ စသည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို ထိုးထွင်းသိသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ(နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်)နှင့် ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရားတို့၏ အကြောင်းရင်း သမုဒယသစ္စာကို သိသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်)သည် ကံကံ၏အကျိုးတရားကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိတတ် သော ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်အစစ် ဖြစ်၏။ ယင်းသမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်သည် အယူကို ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုလုပ်ပေးတတ်သော အခြေခံ သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြစ်သဖြင့် ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မပင် ဖြစ်၏။ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိတို့၏ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ ဖြစ်မှုမှာ ဆိုဖွယ်ရာပင် မရှိတော့ပြီ ဖြစ်၏။ သို့သော် ယင်းကဲ့သို့သော ကမ္မဿကတာ ဉာဏ်မျိုးကို မရရှိသေးစေကာမူ မိဘဆရာသမား စသူတို့၏ အဆုံးအမ, ဘုရားဟော စာပေကျမ်းဂန်တို့၏ အဆုံးအမကို ယုံကြည်သက်ဝင်ကာ ကံ-ကံ၏အကျိုးကို လက်ခံယုံကြည်နိုင်လျှင်လည်း ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဝိပဿနာဉာဏ်တို့ကဲ့သို့ အဆင့် မမြင့်စေကာမူ သင်သိအနေဖြင့် ရရှိလာသော ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ တစ်မျိုးပင် ဖြစ်ပေသည်၊ အယူဝါဒကို ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည့် ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မပင် ဖြစ်ပေ၏။
အချို့အရာ၌ ပုညကြိယဝတ္ထု (၁၀)ပါး မပြဘဲ ဒါနမယ, သီလမယ, ဘာဝနာမယဟု သုံးပါးသာ ပြ၏။ ထိုသို့ သုံးပါးသာ ပြရာ၌ ပတ္တိဒါန, ပတ္တာနုမောဒန နှစ်ပါးကို ဒါနမယ၌ သွင်းယူရာ၏၊ အပစာယန, ဝေယျာဝစ္စ နှစ်ပါးကို သီလမယ၌ သွင်းယူရာ၏၊ ဓမ္မဿဝန, ဓမ္မဒေသနာ, ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ သုံးပါးကို ဘာဝနာမယ၌ သွင်းယူရာ၏။
ဤသို့လျှင် ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုခြင်း၏ တည်ရာ ဝတ္ထု (ပုညကြိယာဝတ္ထု) ဆယ်ပါး လာရှိ၏။ အကျဉ်းအားဖြင့် ဒါနမယကုသိုလ်, သီလမယကုသိုလ်, ဘာဝနာမယ ကုသိုလ်ဟု သုံးမျိုး လာရှိပေသည်။ ထိုကုသိုလ်တရားတို့ကို ပြုပုံနည်းစနစ်နှင့် တကွ မဟာကရုဏာတော်ပြဓာန်းသော ဒေသနာဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမထားတော်မူခဲ့ပေသည်။ ယင်းကုသိုလ်တရားတို့ကို အောင်အောင်မြင်မြင် လိုက်နာ ပြုကျင့်သူတို့သည် လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော ချမ်းသာသုခတို့ကို ခံစားကြရလေသည်။
နံပါတ် (၁၀) ဂါထာ
မဂ္ဂင် (၈) ပါး
သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ သမ္မာဝါယာမ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိဟု မဂ္ဂင် (၈)ပါး ရှိ၏။ ဤမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရား၌ လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး, လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါးဟု နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိပေသည်။ ထိုတွင် လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါးသည်လည်း သမထပိုင်းမဂ္ဂင် (၈)ပါး, ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးဟု နှစ်မျိုးနှစ်စားပင် ရှိပေသည်။
န ဝီထိံ ဇာနာတီတိ သော ဂေါပါလကော မဂ္ဂါမဂ္ဂံ ဝိယ “အယံ လောကိယော အယံ လောကုတ္တရော”တိ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ယထာဘူတံ န ပဇာနာတိ၊ အဇာနန္တော လောကိယမဂ္ဂေ အဘိနိဝိသိတွာ လောကုတ္တရံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ န သက္ကောတိ။ (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၅။)
နွားအပေါင်းကို ထိန်းကျောင်းနေသော နွားကျောင်းသားသည် မိမိ ထိန်းကျောင်း နေသော နွားတို့၏ သွားသင့်သောလမ်း, မသွားသင့်သော လမ်းကို ကွဲကွဲပြားပြား မသိခဲ့သော် နွားအပေါင်း၏ ကြီးပွားတိုးတက်မှုသည် မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အလားတူပင် ယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်တစ်ပါးသည်လည်း “ဤကား လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားတည်း၊ ဤကား လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားတည်း”ဟု ဖြူစင်မြင့်မြတ်သော မဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ကွဲကွဲပြားပြား မသိ၊ ထိုသို့ မသိခဲ့သော် လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရား၌ နှလုံးသွင်း ရှုပွား၍ လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားကို ဖြစ်ပေါ်စေဖို့ရန် မစွမ်းနိုင်လေရာ။ (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၅။)
ဤ လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားကိုပင် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် အဋ္ဌကထာ၌ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၅။) ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ် = အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်အပ်သော သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲထားပေသည်။ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင် (၈)ပါး ဖြစ်ပေါ်လာရေးအတွက် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းပုဗ္ဗဘာဂသတိ- ပဋ္ဌာနမဂ်ဟု ဆိုအပ်သော လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားကို ရှေးဦးစွာ ပွားများအားထုတ်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းလောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားပိုင်း တွင် သမထပိုင်း ဝိပဿနာပိုင်းဟု နှစ်မျိုး ရှိရာ သမထပိုင်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို အကျဉ်းချုပ်ကာ ရှေးဦးစွာ တင်ပြအပ်ပါသည်။
သမထပိုင်း မဂ္ဂင် (၈) ပါး
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်သည်ဖြစ်အံ့၊ စတုတ္ထဈာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင်လည်း အားထုတ်နိုင်ခဲ့သည် ဖြစ်အံ့၊ ပထမဈာန် သမာဓိအခိုက်၌ မဂ္ဂင် (၈)ပါး၊ ဒုတိယဈာန် တတိယဈာန် စတုတ္ထဈာန်အခိုက်တို့၌ သမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင်တစ်ခု လျော့နေသဖြင့် မဂ္ဂင် (၇)ပါးစီ ရှိနေမည် ဖြစ်ပေသည်၊ အကယ်၍ ကသိုဏ်းဈာန်တို့ကို အားထုတ်လျှင်လည်း ထို့အတူ မဂ္ဂင် (၈)ပါး, မဂ္ဂင် (၇)ပါး ရှိကြမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဤတွင် အဖြူရောင် (ဩဒါတ)ကသိုဏ်း ပထမဈာန် အခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို တင်ပြပေအံ့။
အဖြူရောင်(ဩဒါတ)ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်ကို အာရုံယူကာ ပထမဈာန်သမာဓိကို ထူထောင်ခဲ့သော် ယင်းပထမဈာန်အခိုက်၌ ပထမဈာန် နာမ်တရား (၃၄)လုံး ရှိနေ၏။ ယင်းတို့မှာ ---
၁။ အသိစိတ် = ပထမဈာန်စိတ် ၁
၂။ အညသမာန်းစေတသိက် ၁၃
၃။ သောဘဏသာဓာရဏစေတသိက် ၁၉
၄။ ပညိန္ဒြေစေတသိက် ၁
အားလုံး ပေါင်းသော် ၃၄
ယင်း ပထမဈာန်နာမ်တရား (၃၄)လုံးတို့တွင် မဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။
၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ = အဖြူရောင်ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို ထွင်းဖောက် သိမြင်ခြင်း သဘော (ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း။)
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေ့ရှု တင်ပေးခြင်းသဘော။
၃။ သမ္မာဝါယာမ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို ထိုးထွင်းသိအောင်, ယင်းအာရုံ၌ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေအောင် ကြိုးစား အားထုတ်ခြင်းသဘော။
၄။ သမ္မာသတိ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို အမှတ်ရနေခြင်းသဘော။
၅။ သမ္မာသမာဓိ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂ နိမိတ်အာရုံ၌ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေခြင်းသဘော။
၆။ ၇။ ၈။ ကြိုတင်ကာ ဆောက်တည် ကျင့်သုံးထားအပ်သော သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ မဂ္ဂင် (၃)ပါး။
အားလုံးပေါင်းသော် - မဂ္ဂင် (၈)ပါး ဖြစ်၏၊ သမထပိုင်းတည်း။
ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈) ပါး
၁။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ ဩဠာရိက သုခုမ ဟီန ပဏီတ ဒူရ သန္တိက ဟူသော (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသည့် ဒုက္ခသစ္စာ တရားတို့ကို ထိုးထွင်း သိမြင်ခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးပင် ရှိ၏၊
၂။ အဝိဇ္ဇာ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, သင်္ခါရ, ကံ ဟူသော ဒုက္ခသစ္စာ၏ အကြောင်းရင်း သမုဒယသစ္စာတရား (အဘိ၊၂၊၁၁၅။ အံ၊၁၊၁၇၈။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၁၆။) တို့ကို ထွင်းဖောက် သိမြင်ရာအခါ၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးပင် ရှိ၏။
၃။ ယင်း ဒုက္ခသစ္စာ + သမုဒယသစ္စာဟူသည့် သင်္ခါရတရားတို့ကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ လက္ခဏာရေး သုံးတန်တို့သို့ တင်ကာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းရာ အခါ၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးပင် ရှိ၏။
ဤတွင် ဝိပဿနာအခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို တင်ပြပေအံ့။
၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ = ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားဟူသော သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းသဘော။
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာ အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်းသဘော။
၃။ သမ္မာဝါယာမ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းသဘော။
၄။ သမ္မာသတိ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာကို အမှတ်ရနေခြင်းသဘော။
၅။ သမ္မာသမာဓိ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာ အာရုံ၌ စိတ် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေခြင်းသဘော။
၆။ ၇။ ၈။ ကြိုတင်ကာ ဆောက်တည်ကျင့်သုံးထားအပ်သော သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ ဟူသော သီလမဂ္ဂင် (၃)ပါး။
အားလုံးပေါင်းသော် ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး ဖြစ်၏။
တတ္ထ လောကိယမဂ္ဂေ သဗ္ဗာနေဝ မဂ္ဂင်္ဂါနိ ယထာနုရူပံ ဆသု အာရမ္မဏေသု အညတရာရမ္မဏာနိ ဟောန္တိ။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃။)
ထို လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး, လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့တွင် လောကိယ မဂ္ဂင်ပိုင်း၌ မဂ္ဂင်အားလုံးတို့သည်ပင် ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ အာရုံ (၆)မျိုး တို့တွင် အမှတ်မထား တစ်မျိုးမျိုးသော အာရုံကို အာရုံပြုကြကုန်၏။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃။)
---
အာရုံ (၆) ပါး
ရူပါရုံ, သဒ္ဒါရုံ, ဂန္ဓာရုံ, ရသာရုံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ, ဓမ္မာရုံ - ဟု အာရုံ (၆)မျိုး ရှိ၏။ ယင်းတို့တွင် ဓမ္မာရုံမှာလည်း (၆)မျိုး ရှိ၏။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်ကြ၏။
ဓမ္မာရုံ (၆) မျိုး
၁။ ပသာဒရုပ် = အကြည်ရုပ် (၅)မျိုး၊
၂။ သုခုမရုပ် = သိမ်မွေ့နူးညံ့သောရုပ် (၁၆)မျိုး၊
၃။ စိတ်အားလုံး၊
၄။ စေတသိက်အားလုံး၊
၅။ နိဗ္ဗာန်၊
၆။ ပညတ် (ကသိုဏ်းပညတ်စသည့် ပညတ်အမျိုးမျိုး)
ပေါင်းသော် ဓမ္မာရုံ (၆)မျိုးတည်း။
သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ ဟူသည့် သီလမဂ္ဂင်တို့ကို ဖြူစင်အောင် ဖြည့်ကျင့်ရာ၌ သူ့အသက် သူ့ပစ္စည်း သူ့သားမယား စသည့် ထိုထို သတ္တဝါ ပညတ်အာရုံကို ယေဘုယျအားဖြင့် အာရုံပြုကာ ယင်းမဂ္ဂင်တို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။ မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာဟူသော ဗြဟ္မဝိဟာရဈာန်တို့ကို ပွားများ အားထုတ်ရာ၌လည်း ထိုထို သတ္တဝါပညတ်အာရုံကို အာရုံပြုကာ ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။
ကသိုဏ်းဈာန်တို့ကို ပွားများ အားထုတ်ရာ၌လည်း ထိုထို ပထဝီကသိုဏ်းပညတ် စသည့် ကသိုဏ်းပညတ် နိမိတ်တို့ကို အာရုံယူကာ ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။ ဝိပဿနာ ပိုင်းသို့ ရောက်သော အခါ၌ကား ထိုထို စိတ်+စေတသိက်+ရုပ်ဟူသည့် အာရုံ (၆)ပါးတို့ကို ထိုက်သလို အာရုံယူကာ ဝိပဿနာအခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့ကို ပွားများ အားထုတ်ရပေသည်။
ထို့ကြောင့် လောကီမဂ္ဂင်ပိုင်း၌ သီလမဂ္ဂင်နှင့် သမာဓိမဂ္ဂင် ပညာမဂ္ဂင်တို့သည် အာရုံမတူ ကွဲပြားကြသဖြင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု အတွင်း ပြိုင်တူ မဖြစ်နိုင်ကြပေ။ သို့သော် လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့ကား အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန် ဟူသည့် တစ်ခုတည်းသော အာရုံကိုပင် အာရုံပြုကြပေသည်။ မဂ္ဂင် (၈) ပါးလုံး ပြိုင်တူ ဖြစ်နိုင်ကြသည်။
---
လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈) ပါး
လောကုတ္တရာ အရိယမဂ်ဉာဏ်အခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး, အရိယဖိုလ်ဉာဏ် အခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး - ဤသို့လျှင် မဂ္ဂင် (၈)ပါးစီ အသီးအသီး ရှိ၏။ ဤတွင် အရိယမဂ်ဉာဏ်အခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃-၁၁၄။) ၌ လာရှိသည့်အတိုင်း တင်ပြပေအံ့။
၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ = လောကုတ္တရာ မဂ္ဂသစ္စာပိုင်း၌ အရိယသစ္စာ လေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိခြင်းငှာ ဖြစ်ပေါ်လာသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်လျှင် အာရုံရှိသော, အဝိဇ္ဇာနုသယဓာတ်ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ် တတ်သော (အရိယသစ္စာ လေးပါးကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားသည့် မောဟ အနုသယဓာတ်ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော) အရိယမဂ်ပညာစက္ခုသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် ပြည့်စုံသော သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ် အမြင် ရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် အတူယှဉ်တွဲ ဖြစ်သော ကာမဝိတက် = ကာမတဏှာနှင့် ယှဉ်သော ကြံစည် စိတ်ကူးမှု, ဗျာပါဒ ဝိတက် = သတ္တဝါတို့ကို ဖျက်ဆီးလိုသည့် ဗျာပါဒ (ဒေါသ) နှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်စိတ်ကူးမှု, ဝိဟိံသဝိတက် = သတ္တဝါတို့ကို ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်လိုသည့် ဝိဟိံသ (ဒေါသ)နှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်စိတ်ကူးမှုဟူသော သုံးမျိုးသော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော, စိတ်ကို ရောက်သင့်ရောက်ထိုက်သော နိဗ္ဗာန် အာရုံပေါ်သို့ ရောက်အောင် ရှေးရှု တင်ပေးတတ်သော ဝိတက်သည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ မည်၏။
၃။ သမ္မာဝါစာ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သည်လည်းဖြစ်သော, နိဗ္ဗာန်အာရုံသို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးသည်လည်းဖြစ်သော အရိယာသူတော်ကောင်း ၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင်နှင့် ယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားလည်းဖြစ်သော, မုသားစကား ပြောကြားခြင်း, ကုန်းစကား ပြောကြားခြင်း, ကြမ်းတမ်းသည့်စကားကို ပြောကြားခြင်း, ပြိန်ဖျင်းသည့် စကားကို ပြောကြားခြင်းဟူသော လေးမျိုးသော ဝစီဒုစရိုက်ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော, မိစ္ဆာဝါစာမှ (လေးမျိုးသော ဝစီဒုစရိုက်မှ) ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာဝါစာ မည်၏။
၄။ သမ္မာကမ္မန္တ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် ဝစီဒုစရိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်သော အရိယာ သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာဝါစာဝိရတီနှင့် အတူ ယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ် ပင်ဖြစ်သော, သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်း, သူ့ပစ္စည်းကို မတရားယူခြင်း, သူ့သား မယားကို ဖျက်ဆီးခြင်း ဟူသော မိစ္ဆာကမ္မန္တ (မှားယွင်းသော ကာယကံမှု) ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သော, ယင်း သုံးမျိုးသော ကာယဒုစရိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း သည် သမ္မာကမ္မန္တ မည်၏။
၅။ သမ္မာအာဇီဝ = ထိုသမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့၏ပင် ဖြူစင်ကြောင်း ဖြစ်၍ဖြစ်သော, ထိုသမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့နှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင် ဖြစ်သော, လူဒါယကာ ဒါယိကာမတို့ အထင်ကြီးအောင် အံ့ဖွယ်သရဲ ပြုလုပ်ပြခြင်း (ကုဟန) စသည်ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သော, မှားယွင်းသော အသက်မွေးမှု (မိစ္ဆာအာဇီဝ)မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝ မည်၏။
> [မှတ်ချက် - သမ္မာဝါစာ မဖြစ်အောင်, သမ္မာကမ္မန္တ မဖြစ်အောင်, သမ္မာအာဇီဝ မဖြစ်အောင် တားမြစ်နှောင့်ယှက်တတ်သော ကိလေသာ တရားဆိုးတို့ကို အရိယမဂ် တရားက ပယ်ရှားလိုက်သဖြင့် ထို အရိယာ သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် သမ္မာဝါစာသဘော, သမ္မာကမ္မန္တသဘော, သမ္မာအာဇီဝ သဘောတို့သည် ရှေးရှု တည်နေကုန်၏ဟု ဆိုလိုသည်။]
၆။ သမ္မာဝါယာမ = သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝတည်းဟူသော ဤသီလဘုံ၌ ရပ်တည်နေသော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသီလ အား လျော်သော ထိုဝိရတီ သုံးမျိုးနှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင်ဖြစ်သော, ဘာဝနာမှု၌ ပျင်းရိခြင်း ကောသဇ္ဇတရားကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သည် လည်း ဖြစ်သော, မဖြစ်ပေါ်သေးသော အကုသိုလ်တရားတို့၏ မဖြစ်ခြင်း, ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ခြင်း, မဖြစ်ပေါ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့၏ ဖြစ်ပေါ် လာခြင်း, ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့၏ တည်တံ့ခြင်းကို ပြီးစေတတ်သည် လည်းဖြစ်သော, အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်အာရုံကို ထိုးထွင်းသိရန် ကြိုးစားအားထုတ်ကြောင်း ဝီရိယသည် သမ္မာဝါယာမ မည်၏။
၇။ သမ္မာသတိ = ဤသို့ သမ္မာဝါယာမမဂ္ဂင်နှင့် ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစား အားထုတ် လျက်ရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်း၏သန္တာန်၌ ထိုသမ္မာဝါယာမ (ဝီရိယ) နှင့် အတူယှဉ်ဖက်သမ္ပယုတ်တရားပင် ဖြစ်သော, မိစ္ဆာသတိကို လှုပ်ခါတတ်သည်လည်း ဖြစ်သော, ကာယ ဝေဒနာ စိတ္တ ဓမ္မတည်းဟူသော အာရုံတို့၌ ကာယာနုပဿနာ ဝေဒနာနုပဿနာ စိတ္တာနုပဿနာ ဓမ္မာနုပဿနာတို့ကို ပြီးစေတတ်သည်လည်း ဖြစ်သော စိတ်၏ ကာယ ဝေဒနာ စိတ္တ ဓမ္မ အာရုံကို မပျောက်ပျက်ကြောင်း ဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန်အာရုံကို ကောင်းစွာ အမှတ်ရမှု သတိသည် သမ္မာသတိ မည်၏။
၈။ သမ္မာသမာဓိ = ဤသို့ ကဲသာလွန်ဘိ တုမရှိသော လွန်မြတ်သော သတိဖြင့် ကောင်းစွာ စီမံအပ်သော စိတ်၏ အစောင့်အရှောက်ရှိသော အရိယာသူတော် ကောင်း၏သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာသတိနှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင် ဖြစ်သော, မိစ္ဆာသမာဓိကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော, နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ခု တည်းသော အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကျရောက် တည်ငြိမ်နေခြင်း (စိတ္တေကဂ္ဂတာ)သည် သမ္မာသမာဓိ မည်၏။
အကြင်မဂ်တရားသည် လောကီဖြစ်သောမဂ် (မဂ္ဂင်)နှင့် တကွ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ-ပဋိပဒါ = ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဉ် ပဋိပဒါဟူ၍ ခေါ်ဝေါ် အပ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်၏။ ဤမဂ်သည်ကား လောကုတ္တရာဖြစ်သော, ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာသော (ဖြူစင်မြင့်မြတ်သော), အင်္ဂါ (၈)ပါး ရှိသော အရိယမဂ်တည်း။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃-၁၁၄။)
---
လိုရင်းမှတ်သားရန်
အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်အာရုံကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်း သဘောကား သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်း သဘောကား သမ္မာသင်္ကပ္ပ ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံကို ထွင်းဖောက်သိမြင်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း သဘောကား သမ္မာဝါယာမ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံကို အမှတ်ရနေခြင်းသဘောကား သမ္မာသတိ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံ တစ်ခုတည်းပေါ်၌ စိတ်ကျရောက် တည်ငြိမ်နေခြင်း သဘောကား သမ္မာသမာဓိတို့ ဖြစ်ကြ၏။
တစ်ဖန် ယင်းအရိယမဂ်တရားက သမ္မာဝါစာ မဖြစ်အောင်, သမ္မာကမ္မန္တ မဖြစ် အောင်, သမ္မာအာဇီဝ မဖြစ်အောင် တားမြစ်နှောင့်ယှက်တတ်သည့် မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တ မိစ္ဆာအာဇီဝဖြစ်ကြောင်း ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်လိုက် သဖြင့် မိစ္ဆာဝါစာမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာဝါစာသဘော, မိစ္ဆာကမ္မန္တမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာကမ္မန္တသဘော, မိစ္ဆာအာဇီဝမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာအာဇီဝသဘောတို့သည် ရှေးရှုတည်နေကြ၏။ သို့အတွက် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံယူ နေသည့် အရိယမဂ်အခိုက်၌ လောကုတ္တရာ အရိယမဂ္ဂင် (၈)ပါး စုံစုံညီညီပင် ဖြစ်လျက် ရှိပေသည်။ သို့သော် ဒုတိယဈာန်နာမ်တရားစသည့် အထက်ပိုင်း ဈာန်နာမ် တရားတို့ကို ဝိပဿနာ ရှုခိုက် အရိယမဂ်သို့ ဆိုက်ခဲ့ပါမူ သမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင် တစ်ခု လျော့သဖြင့် မဂ္ဂင် (၇)ပါး စုံညီလျက် ရှိပေသည်။
လောကီမဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးကား လောကီမဂ္ဂသစ္စာတရား, လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် တရားကိုယ် (၈)ပါးကား လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာတရားတို့ ဖြစ်ကြသည်။
လောကုတ္တရာမဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးတို့တွင် -
သမ္မာဒိဋ္ဌိက အဝိဇ္ဇာကို,
သမ္မာသင်္ကပ္ပက မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကို,
သမ္မာဝါစာက မိစ္ဆာဝါစာကို,
သမ္မာကမ္မန္တက မိစ္ဆာကမ္မန္တကို,
သမ္မာအာဇီဝက မိစ္ဆာအာဇီဝကို,
သမ္မာဝါယာမက ဥပ္ပန္နအကုသိုလ်အချို့ကို,
သမ္မာသတိက မိစ္ဆာသတိကို,
သမ္မာသမာဓိက မိစ္ဆာသမာဓိကို
အကြွင်းမဲ့ ပယ်ရှားနိုင်ပေသည်။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃-၁၁၄။)
---
နံပါတ် (၁၁) ဂါထာ
သစ္စာ လေးပါး
ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာ, နိရောဓသစ္စာ, မဂ္ဂသစ္စာဟူ၍ သစ္စာလေးပါး ရှိပေသည်။ ဘုရားအစရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည် ထွင်းဖောက် သိမြင်အပ်သော အမှန်တရားများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အရိယသစ္စာဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုပေသည်။
ဒုက္ခသစ္စာ
သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။ (သံ၊၃၊၃၆၉။ မ၊၁၊၈၂။)
ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။ သေယျထိဒံရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဘိက္ခဝေ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။ (မ၊၁၊၈၄။)
ဤအထက်ပါ ဒေသနာတော်များ၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူသည်နှင့် အညီ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်ရောက်အပ်သော ကံသည် “ငါ၏ အကျိုး” ဟု စွဲယူအပ်သော ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဟူသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးသည် ဒုက္ခသစ္စာ မည်၏။
ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာဟူသည် အဘယ်နည်းဟု မေးရန် ရှိ၏။ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ် ပါဠိတော် ခန္ဓသုတ္တန် (သံ၊၂၊၃၉။) တွင် ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူ၏။
ယံ ကိဉ္စိ ဘိက္ခဝေ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝံ ဥပါဒါနိယံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော။ (သံ၊၂၊၃၉။)
ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ခန္ဓသုတ္တန် ဒေသနာတော်နှင့် အညီ တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်ရောက်အပ်သော ကံသည် (တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ကို အခြေခံကာ ပြုစုပျိုးထောင်အပ်သော ကံသည်) ငါ၏အကျိုးဟု စွဲယူအပ်သော, အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်, အဇ္ဈတ္တ, ဗဟိဒ္ဓ, ဩဠာရိက (အကြမ်း), သုခုမ (အနု), ဟီန (အယုတ်), ပဏီတ (အမြတ်), ဒူရ (အဝေး), သန္တိက (အနီး) ဟူသော (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေ သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးသည် ဒုက္ခအရိယသစ္စာတရား မည်၏။
ဒုက္ခသမုဒယသစ္စာ
ဘုရားရှင်သည် သစ္စဝိဘင်းပါဠိတော်ဝယ် ---
၁။ တဏှာကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟောကြားထားတော်မူ၏။ (အဘိ၊၂၊၁၁၂။)
၂။ တဏှာနှင့် ကြွင်းကိလေသာအားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟောကြား ထားတော်မူ၏။ (အဘိ၊၂၊၁၁၃။)
၃။ တဏှာ, ကြွင်းကိလေသာ, ကြွင်းအကုသိုလ်တရား အားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟောကြားထားတော်မူ၏။ (အဘိ၊၂၊၁၁၄။)
၄။ တဏှာ, ကြွင်းကိလေသာ, ကြွင်းအကုသိုလ်တရား အားလုံးနှင့် အာသဝေါတရား တို့၏ အာရုံဖြစ်သော အလောဘ အဒေါသ အမောဟ ကုသလမူလတရား သုံးပါးတို့ကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟောကြားထားတော်မူ၏။ (အဘိ၊၂၊၁၁၄။)
၅။ တဏှာ, ကြွင်းကိလေသာ, ကြွင်းအကုသိုလ်တရားအားလုံး, အာသဝေါတရား တို့၏ အာရုံဖြစ်သော ကုသလမူလတရား သုံးပါး, အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံ ဖြစ်သော ကြွင်းကုသိုလ်တရားအားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟောကြားထား တော်မူ၏။ (အဘိ၊၂၊၁၁၅။)
ဤ အမှတ်(၅) သမုဒယသစ္စာတရား၌ အကုသိုလ်တရား အားလုံးနှင့် အာသဝေါ တရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော သံသရာဝဋ်ကို လည်ပတ်စေတတ်သော ကုသိုလ်တရား အားလုံး ပါဝင်၏။ ဤဒေသနာတော်ကိုပင် ရည်ညွှန်း၍ အဋ္ဌကထာကြီးများက အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုထားတော်မူကြ၏။
တတ္ထ ယသ္မာ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ အဝိသေသေန သမုဒယသစ္စန္တိ သစ္စဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တံ။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၁၆။)
စေတနာ, စေတနာနှင့်ယှဉ်ဖက်သမ္ပယုတ်တရားဟု အထူးမပြောတော့ဘဲ သာမည အားဖြင့် ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံမှန်သမျှကို သမုဒယသစ္စာဟု သစ္စဝိဘင်း ပါဠိတော်၌ ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူ၏ဟု ဖွင့်ဆိုထားကြပေသည်။
အင်္ဂုတ္တိုရ် တိကနိပါတ် တိတ္ထာယတနသုတ္တန်၌ သမုဒယသစ္စာကို ဘုရားရှင်သည် ဤသို့လည်း ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ။ (အံ၊၁၊၁၇၈။)
= ရဟန်းတို့ ... ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း ဒုက္ခသမုဒယ အရိယသစ္စာတရားဟူသည် အဘယ်နည်း?
အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊
သင်္ခါရ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ် ဖြစ်၏၊
ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နာမ်+ရုပ် ဖြစ်၏၊
နာမ်+ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သဠာယတန ဖြစ်၏၊
သဠာယတန ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖဿ ဖြစ်၏၊
ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏၊
ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဏှာ ဖြစ်၏၊
တဏှာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန် ဖြစ်၏၊
ဥပါဒါန် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝ (ကမ္မဘဝ+ဥပပတ္တိဘဝ) ဖြစ်၏၊
ဘဝ (ကမ္မဘဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိ ဖြစ်၏၊
ဇာတိ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤသို့လျှင် ချမ်းသာမဖက် သက်သက်သော ဒုက္ခတုံး ဒုက္ခအစုအပုံ၏ ဖြစ်ကြောင်း သဘောနှင့် ဖြစ်ခြင်းသဘောသည် ဖြစ်ပေ၏။ ရဟန်းတို့ ... ဤ ကြောင်း-ကျိုး-ဆက်နွယ်မှု (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်)သဘောတရားကို ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း ဒုက္ခသမုဒယ အရိယသစ္စာတရားဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (အံ၊၁၊၁၇၈။)
တတ္ထ ပုရိမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဝဋ္ဋံ၊ ပစ္ဆိမာနိ ဝိဝဋ္ဋံ။ တေသု ဘိက္ခုနော ဝဋ္ဋေ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသော ဟောတိ၊ ဝိဝဋ္ဋေ နတ္ထိ အဘိနိဝေသော။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၉။)
ဤအဋ္ဌကထာများ၏ ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် အညီ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းဒုက္ခအရိယ သစ္စာတရား ဒုက္ခသမုဒယအရိယသစ္စာတရား နှစ်ပါးတို့၌ ဝိပဿနာဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံ သစ္စာတရား နှစ်ပါးတို့တည်း။ ဝိပဿနာဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းလိုသော ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းဝဋ္ဋသစ္စာတရား နှစ်ပါးတို့ကို ဝိပဿနာမကျင့်သုံးမီ ရှေးဦးစွာ သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဉာဏ်စဉ်နည်းအရ နာမရူပ-ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်နှင့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်တို့ပင်တည်း။
နိရောဓသစ္စာ
နိရောဓသစ္စာပိုင်း၌ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်အပ်သော နိရောဓသစ္စာ, အရိယမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် ထိုးထွင်းသိအပ်သော နိရောဓသစ္စာဟု နှစ်မျိုး ရှိပေသည်။ ထိုတွင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိရသော နိရောဓသစ္စာပိုင်းကို ဘုရားရှင်သည် ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူ၏။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ၊ အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော၊ ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော၊ နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော၊ သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော၊ ဖဿ နိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော၊ ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော၊ တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ။ (အံ၊၁၊၁၇၈။ တိတ္ထာယတနသုတ္တန်)
ရဟန်းတို့ ... ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာဟူသည် အဘယ်နည်း?
အဝိဇ္ဇာ၏သာလျှင် အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
သင်္ခါရချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဝိညာဏ်ချုပ်ခြင်းကြောင့် နာမ်ရုပ်၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
နာမ်ရုပ်ချုပ်ခြင်းကြောင့် သဠာယတန၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
သဠာယတန ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဖဿ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဖဿချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဝေဒနာချုပ်ခြင်းကြောင့် တဏှာ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
တဏှာချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန်၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဥပါဒါန်ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဘဝ၏ (ကမ္မဘဝ+ဥပပတ္တိဘဝ၏) ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဘဝ (ကမ္မဘဝ)ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဇာတိချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ တို့သည် ချုပ်ကုန်၏။
ဤသို့လျှင် ချမ်းသာမဖက် သက်သက်သော ဒုက္ခတုံး ဒုက္ခအစုအပုံ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ... ဤ ကြောင်းကျိုးဆက်နွယ်မှု ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှု သဘောတရားကို (ပဋိလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားကို) ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (အံ၊၁၊၁၇၈။)
ဤရှုကွက်နှင့် ပတ်သက်၍ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော် ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်ပိုင်း စာမျက်နှာ (၅၃)တွင် ဤသို့ လာရှိ၏။
ဝယံ ပဿန္တော ကတမာနိ ပဉ္စ လက္ခဏာနိ ပဿတိ၊
၁။ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာရူပနိရောဓောတိ ရူပနိရောဓောတိ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿတိ။
၂။ တဏှာနိရောဓာ။ပ။
၃။ ကမ္မနိရောဓာ။ပ။
၄။ အာဟာရနိရောဓာ။ပ။
၅။ ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ပဿန္တောပိ ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿတိ။ ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿန္တော ဣမာနိ ပဉ္စ လက္ခဏာနိ ပဿတိ။ (ပဋိသံ၊၅၃။)
ဆိုလိုရင်းသဘောတရား
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိတော်ကြီး၌ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ခန်းတွင် ...
အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ရူပသမုဒယော = အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖြစ်၏ - ဤသို့ စသည်ဖြင့် ခန္ဓာ တစ်ပါးတစ်ပါး၌ ဥဒယဉာဏ် (၅)ပါးစီ ရှုကွက်ကို ဟောကြား ထားတော်မူ၏။ ခန္ဓာငါးပါးလုံး၌ ဥဒယဉာဏ် (၂၅)ပါး ဖြစ်၏။
အလားတူပင် - အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ရူပနိရောဓော = အဝိဇ္ဇာချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ချုပ်၏ - ဤသို့ စသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးတစ်ပါး၌ ဝယဉာဏ် (၅)ပါးစီ ရှုကွက်ကိုလည်း ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ခန္ဓာငါးပါးလုံး၌ ဝယဉာဏ် (၂၅)ပါး ဖြစ်၏။
ဥဒယဉာဏ် (၂၅) + ဝယဉာဏ် (၂၅) = နှစ်ရပ်ကို ပေါင်းသော် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် အကျယ်ရှုပွားနည်း (၅၀) ဖြစ်၏။ ယင်းရှုကွက်များကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာက အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားဖော်ပြထား၏။
၁။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုး ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ်သည် ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ် = အကြောင်း-တရားအားဖြင့် ဖြစ်မှုကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ် မည်၏။
၂။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ (အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အကြွင်းမဲ့) ချုပ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ခြင်းကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ်သည် ပစ္စယတော ဝယဒဿနဉာဏ် = အကြောင်းတရားအားဖြင့် အချုပ်ကို (အပျက်ကို) ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ် မည်၏။
ဤ ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်နှင့် ပစ္စယတော ဝယဒဿနဉာဏ် နှစ်ခုကို ပေါင်းလိုက်သော် ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် = အကြောင်းတရားအားဖြင့် ဥဒယနှင့် ဝယကို ရှုသော ဉာဏ် မည်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၇။)
၃။ ခန္ဓာတို့၏ဖြစ်မှု (= နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာ)ကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ်သည် ခဏတော ဥဒယဒဿနဉာဏ် = ခဏအားဖြင့် အဖြစ်ကို ရှုမြင်တတ်သောဉာဏ် မည်၏။
၄။ ခန္ဓာတို့၏ အပျက် (ဝိပရိဏာမလက္ခဏာ)ကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ်သည် ခဏတော ဝယဒဿနဉာဏ် = ခဏအားဖြင့် အပျက်ကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ် မည်၏။
ယင်း ခဏတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်နှင့် ခဏတော ဝယဒဿနဉာဏ် နှစ်ခုကို ပေါင်းလိုက်သော် ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် = ခဏအားဖြင့် ဖြစ်ပျက်ကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ် မည်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၇။)
အနုပ္ပါဒနိရောဓနှင့် ဥပ္ပါဒနိရောဓ
အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့သည် မည်သည့်အခါ၌ ချုပ်ငြိမ်းသွားကြမည်နည်း၊ ခန္ဓာတို့သည်လည်း မည်သည့်အခါ၌ ချုပ်ငြိမ်းသွားကြမည်နည်းဟု မေးရန် ရှိ၏။
အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ရူပနိရောဓောတိ အဂ္ဂမဂ္ဂဉာဏေန အဝိဇ္ဇာယ အနုပ္ပါဒနိရောဓတော အနာဂတဿ ရူပဿ အနုပ္ပါဒနိရောဓော ဟောတိ ပစ္စယာဘာဝေ အဘာဝတော။ (မဟာဋီ၊၂၊၄၂၁။)
အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့သည် အရဟတ္တမဂ် ဆိုက်ရောက်သည့် အချိန်၌ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်နှင့် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်တို့ ပေါင်းဆုံမိသောအခါ အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ အာရမ္မဏပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးမှု အရှိန်အဝါသတ္တိထူးကြီးကို ဆက်ခံရသော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်က ပယ်သတ်လိုက်သည့်အတွက် နောက်ထပ်တစ်ဖန် မည်သည့်အခါမှ ပြန်မဖြစ်နိုင် သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားကြ၏။ ယင်းသို့ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို အနုပ္ပါဒနိရောဓဟု ခေါ်ဆို၏။
အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့ အနုပ္ပါဒနိရောဓသဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားသည့်အခါ ဘဝသစ်ကို တွယ်တာမက်မောနေသည့် တဏှာအဖော်သဟာယ်ကို ရရှိပါမှသာလျှင် ဘဝသစ်ဟူသော အကျိုးခန္ဓာကို ဖြစ်စေနိုင်သော သင်္ခါရ ကံတို့သည်လည်း အဝိဇ္ဇာနှင့် တဏှာ အဖော်သဟာယ်ကို မရရှိသဖြင့် ဘဝသစ်ဟူသော အကျိုးခန္ဓာကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် စွမ်းအင်များလည်း ကုန်ခန်းသွားပြီ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံတို့သည် အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားကြ၏ဟု ဆိုရ၏။
အကြောင်းတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓသဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကြောင်းတရား မရှိတော့သည့်အတွက် အကျိုးခန္ဓာတို့လည်း မရှိနိုင်တော့ရကား အကျိုးခန္ဓာတို့လည်း ပရိနိဗ္ဗာနစုတိကို နောက်ဆုံးထားပြီး ပရိနိဗ္ဗာနစုတိ၏ နောက် ဆွယ်၌ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုအပ်သည့် အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားကြ၏။
အကြောင်းတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ဟုလည်းကောင်း, အကျိုးခန္ဓာတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘော အားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုပေသည်။
ယင်းသို့ ပရိနိဗ္ဗာနစုတိသို့ မဆိုက်မီ အတွင်းဝယ် အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ခန္ဓာတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ ဖြစ်မှု ပျက်မှုသည်ကား အကြောင်းတရားများ လုံးဝ မချုပ်ငြိမ်းကြသေးသဖြင့် အကြောင်းတရားတို့က ဖြစ်ပေါ်အောင် ကျေးဇူးပြုပေး နေသည့်အတွက် အကျိုးတရားတို့လည်း ချုပ်ပျက်ပြီးနောက် ထပ်ဖြစ်ကြသေး၏။ ပရိနိဗ္ဗာန် မစံမချင်း ထိုနည်းနှင်နှင် သွားကြ၏။ ယင်းကဲ့သို့ ပျက်ပြီးနောက် နောင် တစ်ဖန် ဖြစ်ခွင့်ရှိသော ပျက်မှု (ချုပ်မှု)ကို ဥပ္ပါဒနိရောဓ (နောင်တစ်ဖန် ဖြစ်ခွင့်ရှိသော ချုပ်ပျက်နည်း)ဟု ခေါ်ဆို၏။
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိသောအခါ-
- ၁။ ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ်
- ၂။ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် - တစ်နည်း
- ၁။ အနုပ္ပါဒနိရောဓ
- ၂။ ဥပ္ပါဒနိရောဓ
ဤ ဉာဏ်အမြင် နှစ်မျိုးလုံးကို ရရှိအောင် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်း လိုက်သောအခါ ဝိပဿနာအခိုက် သစ္စာလေးပါး ထင်ရှားလာပုံကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာက ဤသို့ ဖွင့်ဆိုထား၏။
ဣစ္စဿေဝံ ပစ္စယတော စေဝ ခဏတော စ ဒွေဓာ ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿတော ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနေန သမုဒယသစ္စံ ပါကဋံ ဟောတိ ဇနကာဝဗောဓတော။ ခဏတော ဥဒယဒဿနေန ဒုက္ခသစ္စံ ပါကဋံ ဟောတိ ဇာတိဒုက္ခာဝဗောဓတော။ ပစ္စယတော ဝယဒဿနေန နိရောဓသစ္စံ ပါကဋံ ဟောတိ ပစ္စယာနုပ္ပါဒေန ပစ္စယဝတံ အနုပ္ပါဒါဝဗောဓတော။ ခဏတော ဝယဒဿနေန ဒုက္ခသစ္စမေဝ ပါကဋံ ဟောတိ မရဏဒုက္ခာဝဗောဓတော။ ယဉ္စဿ ဥဒယဗ္ဗယဒဿနံ။ မဂ္ဂေါ ဝါယံ လောကိကောတိ မဂ္ဂသစ္စံ ပါကဋံ ဟောတိ တတြ သမ္မောဟဝိဃာတတော။
(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၇-၂၆၈။)
၁။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုး ခန္ဓာတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်မှုကို ရှုမြင်တတ်သော ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ် ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် -- ခန္ဓာ တို့ကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေတတ်သော ဇနကအကြောင်းတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင် ခြင်းကြောင့် - ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်ဝယ် သမုဒယသစ္စာတရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
၂။ ခန္ဓာတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ ဖြစ်မှု ဥဒယကို ရှုမြင်တတ်သော ခဏတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် -- ခန္ဓာတို့၏ ဖြစ်မှု (ဇာတိ) ဒုက္ခကို ထိုးထွင်း သိမြင်ခြင်းကြောင့် ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်ဝယ် ဒုက္ခသစ္စာတရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
၃။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ အရဟတ္တ မဂ်ကြောင့် အနုပ္ပါဒနိရောဓသဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကျိုးခန္ဓာ တို့၏ ပရိနိဗ္ဗာနစုတိကို နောက်ဆုံးထားကာ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ရှုမြင်တတ်သော ပစ္စယတော ဝယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် - (အကြောင်းတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓသဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကြောင်းတရားရှိသော အကျိုးတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ထိုးထွင်း သိမြင်သောကြောင့်) -- ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ် ၌ နိရောဓသစ္စာတရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
၄။ ခန္ဓာတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲအားဖြင့် ချုပ်ပျက်မှု (ဝိပရိဏာမလက္ခဏာ)ကို ရှုမြင်တတ်သော ခဏတော ဝယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် - ခန္ဓာတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ သေကျေ ပျက်စီးနေခြင်း မရဏဒုက္ခကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း ကြောင့် - ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ ဒုက္ခသစ္စာတရားသည်ပင် ထင်ရှား လာ၏။
၅။ ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန + ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဟူသော နှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် အမြင် သည် ရှိ၏၊ ယင်းနှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ်အမြင်သည် ထိုအကြောင်း တရားနှင့်တကွသော ခန္ဓာတို့၏ အပေါ်၌ မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားတတ်သည့် သမ္မောဟတရားကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ပယ်သတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် လောကီမဂ္ဂသစ္စာ တရားသည် ထင်ရှားလာ၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၇-၂၆၈။)
ယခုတင်ပြခဲ့သော နိရောဓသစ္စာ အဝင်အပါ သစ္စာလေးပါးတို့ကား ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် + ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် ဟူသော နှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိအောင် ကျင့်ရမည့်, ယင်းဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ဖြင့် ထိုးထွင်းသိသည့် ဝိပဿနာအခိုက် သစ္စာလေးပါး ဖြစ်သည်။
အရိယာအဖြစ်သို့ တက်လှမ်းလိုသော ပုထုဇန် သူတော်ကောင်းသည် ဥဒယဗ္ဗယ ဉာဏ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ယင်းသစ္စာလေးပါးကို ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိအောင် ကျင့်ရမည် ဖြစ်သည်။ အထက်အထက်သော မဂ်ဖိုလ်ကို အလိုရှိသော သေက္ခ (ကျင့်ဆဲ) အရိယာသူတော်ကောင်းသည်လည်း အထက်မဂ်ဖိုလ်အတွက် ဝိပဿနာ ကျင့်သုံးသောအခါ ယင်းသစ္စာလေးပါးကို သိအောင် ကျင့်ရမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
မဂ္ဂသစ္စာ
မဂ္ဂသစ္စာပိုင်းကို ရှေ့ပိုင်း ဂါထာနံပါတ် (၁၀)တွင် ရှင်းလင်းတင်ပြပြီးခဲ့လေပြီ။ (စာမျက်နှာ ၁၈၀-၁၈၈ - ကြည့်ပါ။)
နံပါတ် (၁၄) ဂါထာ
အသမ = အတုမရှိသော မြတ်စွာဘုရား
၁။ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီး, ရှစ်ဆယ်သော လက္ခဏာတော်ငယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားတော်မူသောကြောင့် ဘုရားရှင်၏ ရူပကာယတော်သည် အလွန် ဆန်းကြယ်တော်မူ၏။ တူညီနိုင်သော တစ်စုံ တစ်ယောက်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါကား မရှိသည်သာ ဖြစ်ခဲ့၏။
၂။ အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ထက်ဝန်းကျင် ဖြူစင်တော်မူသော သီလဂုဏ်ကျေးဇူး အစုအပုံ, သမာဓိဂုဏ်ကျေးဇူး အစုအပုံ, ပညာဂုဏ်ကျေးဇူး အစုအပုံ, ဝိမုတ္တိ (ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်မှု = အရဟတ္တဖိုလ်) ဂုဏ်ကျေးဇူး အစုအပုံ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန (ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်မှု = အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဆင်ခြင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်) ဂုဏ်ကျေးဇူး အစုအပုံ ဤသို့စသော ဂုဏ်ရည် ရတနာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသော ဓမ္မကာယတော်အားဖြင့်လည်း တူညီနိုင်သည့် တစ်စုံ တစ်ယောက်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါကား မရှိသည်သာ ဖြစ်ခဲ့၏။
၃။ ပါရမီကောင်းမှု အဆောက်အဦတို့၏ ကြီးမားသည့် စွမ်းအား, ကိုယ်တော်အား ဉာဏ်တော်အားတို့၏ ကြီးမားတော်မူသည့် စွမ်းအား, တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်တို့၏ ကြီးမား တော်မူသည့် စွမ်းအား, အခြံအရံ အကျော် အစော၏ ကြီးမားတော်မူသည့် စွမ်းအား, ပညာဉာဏ်၏ ကြီးမားတော်မူသည့် စွမ်းအား - ဤစွမ်းအားတို့ကလည်း လွန်လွန် ကဲကဲ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်တော်မူလျက်ရှိ၏။
ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်နှင့် တူညီသော တစ်စုံတစ်ယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါကား မရှိဖြစ်ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်သည် အသမ = အတုမရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူ၏။
နံပါတ် (၁၇) ဂါထာ
စက္ခုန္ဒြေ, သောတိန္ဒြေ, ဃာနိန္ဒြေ, ဇိဝှိန္ဒြေ, ကာယိန္ဒြေ, မနိန္ဒြေဟု ရဟန်းတို့ စောင့်စည်းရမည့် ဣန္ဒြေ (၆)ပါး ရှိ၏။ ထိုဣန္ဒြေ (၆)ပါး, တံခါးကြီး (၆)ပေါက်တို့မှ ကိလေသာများ မဝင်အောင် ပိတ်ဆို့ရမည် ဖြစ်၏။ မည်သို့ ပိတ်ဆို့ရမည်နည်း? သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် ကုမ္မောပမသုတ္တန် (သံ၊၂၊၃၈၆။) တွင် ဤသို့ ဘုရားရှင်က နည်းပေးထားတော်မူ၏။
ကုမ္မောဝ အင်္ဂါနိ သကေ ကပါလေ၊
သမောဒဟံ ဘိက္ခု မနောဝိတက္ကေ။
အနိဿိတော အညမဟေဌယာနော၊
ပရိနိဗ္ဗုတောနူပဝဒေယျ ကဉ္စိ။ (သံ၊၂၊၃၈၆။)
= လိပ်သည် လက်-ခြေ-ဦးခေါင်းတည်းဟူသော မိမိအင်္ဂါတို့ကို မိမိပိုင် လိပ်ခွံ အတွင်း၌ သွတ်သွင်းထားသကဲ့သို့ ရဟန်းသည် စိတ်အကြံအစည်တို့ကို (မိမိ၏ စိတ်ကို) မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ဖြစ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံတည်း ဟူသော လိပ်ခွံအတွင်း၌ ကောင်းစွာ သွတ်သွင်းထားနိုင်ပါလျှင် တဏှာဒိဋ္ဌိ အမှီ မခံရဘဲ တစ်ပါးပုဂ္ဂိုလ်ကို မထိခိုက် မညှဉ်းဆဲမူ၍ ကိလေသာ အပူမီးတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ၏။ တစ်စုံ တစ်ယောက်သော သူကိုမျှ မစွပ်စွဲ မပြောဆိုရာ။
ဆိုလိုရင်းသဘောတရား --
လိပ်ကလည်း မြစ်ကမ်းပါး တစ်နေရာတွင် အစာရှာထွက်လာ၏။ မြေခွေးကလည်း အလားတူပင် ယင်းမြစ်ကမ်းပါး၌ အစာရှာထွက်လာ၏။ ရင်ဆိုင်တွေ့သောအခါ လိပ်က မိမိ၏ လိပ်ခွံအတွင်းသို့ မိမိခြေလက်ဦးခေါင်း အင်္ဂါရပ်တို့ကို သွတ်သွင်းထားလိုက်၏။ မြေခွေး၏ ခဲစားဖို့ရန် အခွင့်ကို မပေးပေ။ မြေခွေးကလည်း ယင်းလိပ်ကို မညှဉ်းဆဲ မနှိပ်စက်နိုင်။
အလားတူပင် ယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်သည် မိမိ၏ မနောဝိတက် (စိတ်အကြံ) တို့ကို မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာဖြစ်သည့် သမထကမ္မဋ္ဌာန်း သို့မဟုတ် ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံဟူသည့် အခွံအတွင်း၌ ကောင်းစွာ ထားနိုင်ခဲ့ပါမူ မြေခွေးနှင့်တူသည့် ကိလေသမာရ်၏ ကိုက်ခဲဖို့ရန် အခွင့်ကို မပေးသည် မည်၏၊ ကိလေသာမြေခွေး ကလည်း မညှဉ်းပန်း မနှိပ်စက်နိုင်လေရာ။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၃။)
ထို့ကြောင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိက သမထကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများနေဆဲ ဖြစ်လျှင် မိမိ၏ သမထကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌, မိမိက ဝိပဿနာဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများနေဆဲဖြစ်လျှင် ဝိပဿနာဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌ မိမိ၏ မနောဝိတက္က အမည်ရသည့် ဘာဝနာစိတ်ကို အမြဲတမ်း သွတ်သွင်းထားပါ။ ကိလေသာမြေခွေးတို့ ဝင်ရောက်ကိုက်ခဲဖို့ရန် မစွမ်းနိုင်လေရာ။ ထိုအခါ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလကို စောင့်ထိန်း ပြီးပင် ဖြစ်လေရာ၏။
ဘုရားရှင်သည်ကား အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်တို့ကို ရတော်မူသည့် ထိုညဉ့်ကပင် ဗောဓိပင်ခြေ မြတ်သော ပလ္လင်ဗွေထက်၌ ဝါသနာအငွေ့ဓာတ်နှင့် တကွသော ကိလေသမာရ်စစ်သည်အပေါင်းကို အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သန်လျက်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တော်မူပြီးသည့် အဖြစ်ကြောင့် ဣန္ဒြေ (၆)ပါးတို့မှ ကိလေသာ မြေခွေးတို့ မဝင်ရောက်နိုင်အောင် လုံခြုံစွာ စောင့်စည်းပြီး ဖြစ်တော်မူပေသည်။
နူပဝဒေယျ ကဉ္စိ = မည်သူ့ကိုမျှ မစွပ်စွဲရာ
အခြားမည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမဆို သီလဝိပတ္တိ = သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း, အာစာရဝိပတ္တိ = ကျင့်ဝတ် အာစာရ၏ ပျက်စီးခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း, မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှောက်လိုခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း, သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချလိုခြင်းဖြင့် လည်း ကောင်း မစွပ်စွဲရာ။ အကယ်စင်စစ်အားဖြင့် မိမိ၏ သန္တာန်၌ ငါးမျိုးသော တရား တို့ကို ရှေးရှုတည်စေပြီးမှ --
၁။ ကာလေန ဝက္ခာမိ = ပြောသင့်သော အချိန်အခါ၌သာ ပြောဆိုအံ့၊
နော အကာလေန = မပြောသင့်သောအချိန်အခါ၌ မပြောဆိုအံ့၊
၂။ ဘူတေန ဝက္ခာမိ = အမှန်စကားဖြင့်သာ ပြောဆိုအံ့၊
နော အဘူတေန = မမှန်စကားဖြင့် မပြောဆိုအံ့၊
၃။ သဏှေန ဝက္ခာမိ = သိမ်မွေ့သော စကားဖြင့် ပြောဆိုအံ့၊
နော ဖရုသေန = ကြမ်းတမ်းသော စကားဖြင့် မပြောဆိုအံ့၊
၄။ အတ္ထသံဟိတေန ဝက္ခာမိ = အကျိုးစီးပွားနှင့် ယှဉ်သည့် စကားဖြင့်သာ ပြောဆိုအံ့၊
နော အနတ္ထသံဟိတေန = အကျိုးစီးပွားနှင့် မယှဉ်သည့် စကားဖြင့် မပြောဆိုအံ့၊
၅။ မေတ္တစိတ္တော ဝက္ခာမိ = မေတ္တာစိတ်ရှိလျက် ပြောဆိုအံ့၊
နော ဒေါသန္တရော = ဒေါသစိတ်ဖြင့် မပြောဆိုအံ့ --
ဤသို့လျှင် ထိုမှာဘက်ကမ်းသို့ ရောက်အောင် ပို့ဆောင်တတ်သော ဖောင်နှင့် သဘာဝချင်း တူညီသော သဘောတရား၌ ရပ်တည်နေသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့်သာလျှင် သာသနာတော်၌ နေထိုင်ပါ။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၃-၇၄။)
နံပါတ် (၁၉) ဂါထာ
ယမကပါဋိဟာရိယ = ရေ မီး အစုံစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာ
ကဏ္ဍမ္ဗ = ကဏ္ဍ + အမ္ဗ = ကဏ္ဍ အမည်ရှိသော ဥယျာဉ်မှူး + ကြဲချ စိုက်ပျိုး အပ်သော သရက်ပင်။
ကောသလမင်းကြီး၏ ဥယျာဉ်မှူးကား ကဏ္ဍ အမည် ရှိလေသည်။ ထိုဥယျာဉ်မှူး မောင်ကဏ္ဍက အနံ့ အရသာနှင့် ပြည့်စုံသော ရွက်ပုံးသီး သရက်သီး တစ်လုံးကို ရရှိသောအခါ ထိုသရက်သီးကို ဘုရားရှင်အား ဆက်ကပ် လှူဒါန်းပူဇော်လေသည်။ အရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်မြတ်က ယင်း သရက်သီးကို အဖျော်ပြုလုပ်ကာ ဘုရားရှင်အား ဆက်ကပ်တော်မူလေသည်။
ထို ဥယျာဉ်မှူး မောင်ကဏ္ဍအား ထိုသရက်စေ့ကို ဘုရားရှင်က အဖျော်ယမကာကို ဘုဉ်းပေးတော်မူရာ လမ်းခုလတ် တစ်နေရာမှာပင် ကြဲချ စိုက်ပျိုးစေလေသည်။ တစ်ခဏချင်းအတွင်းမှာပင် အတောင် (၅၀)ခန့် မြင့်၍ သရက်ကိုင်း တစ်ကိုင်း တစ်ကိုင်းတွင် အတောင် (၅၀)ခန့် ရှည်သော အကိုင်းအခက် အရွက် အသီးတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော သရက်ဖြူပင်ကြီး ဖြစ်လာလေသည်။
ထိုကဏ္ဍမ္ဗ သရက်ဖြူပင်ရင်းကို အခြေခံကာ ဘုရားရှင်သည် ယမကပါဋိဟာရိယ (ရေမီးအစုံအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာ)ကို ပြတော်မူလေသည်။ ရှေးဦးစွာ အလွန်ကြီးမား သော ရတနာစင်္ကြံတော်ကြီးကို ကောင်းကင်တွင် ဖန်ဆင်းတော်မူလိုက်၏။ အဘိညာဏ်စတုတ္ထဈာန်ဖြင့် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်တော်မူ၏။ မီးအလျှံ ထွက်ဖို့ရန် တေဇောကသိုဏ်းလျှင် အာရုံရှိသော တေဇောကသိဏ ဈာန်သမာပတ်ကို ဝင်စား တော်မူရ၍ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးထွက်ဖို့ရန် အာပေါကသိုဏ်းလျှင် အာရုံရှိသော အာပေါကသိဏဈာန်သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူကာ ရေမီးအစုံအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာ ကို ပြတော်မူလေသည်။ အဘိညာဏ်ဝင်စားမှုစွမ်းအားက အလွန်လျင်မြန်သော ကြောင့် ရေနှင့် မီးတို့သည် အစုံလိုက် အစုံလိုက် ပြိုင်တူ ထွက်နေသည်ဟု ဖူးမြင် ရသူတို့၏ စိတ်တွင် တွေ့မြင်နေရပေသည်။
(၁) အထက်ပိုင်း ကိုယ်တော်မှ မီးအလျှံများ တဖွားဖွား ထွက်၍ အောက်ပိုင်း ကိုယ်တော်မှ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးလျက်ရှိ၏။ တစ်ဖန် အောက်ပိုင်း ကိုယ်တော်မှ မီးအလျှံများ တဖွားဖွား ထွက်၍ အထက်ပိုင်း ကိုယ်တော်မှ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးလျက်ရှိ၏။
(၂) ရှေ့ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ မီးအလျှံ၊ နောက်ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ ရေအယဉ်။ တစ်ဖန် နောက်ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ မီးအလျှံ၊ ရှေ့ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ ရေအယဉ်။
(၃) လက်ျာမျက်လုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲမျက်လုံးတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲမျက်လုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာမျက်လုံးတော်မှ ရေအယဉ်။
(၄) လက်ျာနားတွင်းတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲနားတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်၊
တစ်ဖန် လက်ဝဲနားတွင်းတော်မှ မီးအလျှံ၊လက်ျာနားတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်။
(၅) လက်ျာနှာခေါင်းပေါက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲနှာခေါင်းပေါက်တော်မှ ရေအယဉ်။ တစ်ဖန် လက်ဝဲနှာခေါင်းပေါက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာ နှာခေါင်းပေါက် တော်မှ ရေအယဉ်။
(၆) လက်ျာပခုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲပခုံးတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲပခုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာပခုံးတော်မှ ရေအယဉ်။
(၇) လက်ျာလက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲလက်တော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲလက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာလက်တော်မှ ရေအယဉ်။
(၈) လက်ျာနံပါးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲနံပါးတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲနံပါးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာနံပါးတော်မှ ရေအယဉ်။
(၉) လက်ျာခြေတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲခြေတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲခြေတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာခြေတော်မှ ရေအယဉ်။
(၁၀) လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့၏ အကြား အကြားမှ မီးအလျှံ၊ လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့မှ ရေအယဉ်။ တစ်ဖန် လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့မှ မီးအလျှံ၊ လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့၏ အကြားအကြားမှ ရေအယဉ်။
(၁၁) တစ်ခုတစ်ခုသော မွေးညင်းတွင်းတော်မှ မီးအလျှံ၊ အခြား တစ်ခုတစ်ခုသော မွေးညင်းတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်။
(၁၂) တစ်ဆူတစ်ဆူသော မွေးညင်းတော်မှ မီးအလျှံ၊ အခြား တစ်ဆူတစ်ဆူသော မွေးညင်းတော်မှ ရေအယဉ် ---
တသွင်သွင် ပြောင်းလဲကာ ဖူးလိုက်တိုင်း အဆင်ကွဲသဖြင့် အံ့အဲ၍မဝ ချီးပ၍မကုန် ရောင်ခြည်တော် ခြောက်ပုံတို့နှင့်တကွ အစုံအစုံသော ရေမီး အစုံအစုံ တန်ခိုး ပြာဋိဟာကို ပြတော်မူလေသည်။
ဣဒ္ဓိ (၁၀) မျိုး
၁။ အဓိဋ္ဌာနာ ဣဒ္ဓိ,
၂။ ဝိကုဗ္ဗနာ ဣဒ္ဓိ,
၃။ မနောမယာ ဣဒ္ဓိ,
၄။ ဉာဏဝိပ္ဖာရာ ဣဒ္ဓိ,
၅။ သမာဓိဝိပ္ဖာရာ ဣဒ္ဓိ,
၆။ အရိယာ ဣဒ္ဓိ,
၇။ ကမ္မဝိပါကဇာ ဣဒ္ဓိ,
၈။ ပုညဝတော ဣဒ္ဓိ,
၉။ ဝိဇ္ဇာမယာ ဣဒ္ဓိ,
၁၀။ တတ္ထ တတ္ထ သမ္မာပယောဂပစ္စယာ ဣဇ္ဈနဋ္ဌေန ဣဒ္ဓိ
ဟု ဣဒ္ဓိ (၁၀)မျိုး ရှိ၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၇။)
၁။ အဓိဋ္ဌာနာ ဣဒ္ဓိ = တစ်ယောက်တည်းဖြစ်လျက် အများဖြစ်အောင် အရာ အထောင် အသိန်းဖြစ်အောင် အဘိညာဏ်ရပုဂ္ဂိုလ်၏ အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ ဖန်ဆင်း နိုင်သော တန်ခိုးဣဒ္ဓိသည် အဓိဋ္ဌာနာ ဣဒ္ဓိ မည်၏။
၂။ ဝိကုဗ္ဗနာ ဣဒ္ဓိ = အဘိညာဏ်ရပုဂ္ဂိုလ်၏ မိမိ၏ ပင်ကိုပကတိ ရုပ်အဆင်းကို စွန့်ကာ နဂါးရုပ် ဆင်ရုပ် စသည့် ရုပ်အဆင်းသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲသည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အထူးထူး အထွေထွေ ရုပ်ပုံသဏ္ဌာန် ဖန်ဆင်းတတ်သော တန်ခိုးဣဒ္ဓိသည် ဝိကုဗ္ဗနာ ဣဒ္ဓိ မည်၏။
၃။ မနောမယာ ဣဒ္ဓိ = အဘိညာဏ်ရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဤ မိမိ၏ ကရဇကာယမှ အခြားတစ်ပါးသော အဘိညာဏ်စိတ်ဖြင့် ဖန်ဆင်းလိုက်သည့် မိမိနှင့် ပုံတူ အခြား တစ်ပါးသော တန်ခိုးဖြင့် ပြီးသော ဣဒ္ဓိမယကာယကို ဖန်ဆင်းနိုင်သော တန်ခိုးဣဒ္ဓိ သည် မနောမယာ ဣဒ္ဓိ မည်၏။
၄။ ဉာဏဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိ = အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သို့ မဆိုက်ရောက်မီ အရဟတ္တမဂ်၏ ရှေး ဝိပဿနာခဏ၌လည်းကောင်း သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးဘဝ ပဋိသန္ဓေခဏမှ ရှေး၌ လည်းကောင်း, ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်တိုင်အောင်သော နောက်ကာလ၌လည်းကောင်း, ထို အရဟတ္တမဂ်ဖြစ်သော ခဏ၌လည်းကောင်း နေ၏ထွက်ရာ အရပ်၌ ထက်ဝန်းကျင် မှလျှင် အလင်းရောင်ကို ပြုခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကဲ့သို့ အရဟတ္တမဂ် ဉာဏ်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ပြီးသော အချင်းခပ်သိမ်း ပယ်အပ်သည်ကို ပယ်ခြင်း, ပွားစေအပ်သည်ကို ပွားစေခြင်း၏ ထက်ဝန်းကျင် ပြည့်စုံခြင်းဟု ဆိုအပ်သော အထူးသည် ဉာဏဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိ (အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၏ အရှိန်အဟုန်ရှိသော တန်ခိုးဣဒ္ဓိ) မည်၏။ သင်္ခါရတရားတို့ကို အနိစ္စဟု (ဒုက္ခဟု, အနတ္တဟု) အဖန် တလဲလဲ ရှုသော အလွန်အားကောင်းသော အနိစ္စာနုပဿနာ (ဒုက္ခာနုပဿနာ, အနတ္တာနုပဿနာ)ဖြင့် နိစ္စသညာ (သုခသညာ, အတ္တသညာ)ကို ပယ်ခြင်းကိစ္စ သည် ပြီးစီးပြည့်စုံ၏။ ဤကား ဉာဏဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိတည်း။ပ။ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် ကိလေသာအားလုံးတို့ကို ပယ်ခြင်းသည် ပြီးစီး ပြည့်စုံ၏။ ဤကား ဉာဏဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိတည်း။
၅။ သမာဓိဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိ = ပထမဈာန်အစရှိသော သမာဓိမှ ရှေးဥပစာရ ခဏ၌လည်းကောင်း, ယင်းသမာပတ်မှ အထ နောက်ကာလ၌လည်းကောင်း, ထို သမာပတ်ကို ဝင်စားဆဲခဏ၌လည်းကောင်း ထိုထိုဈာန်၌ သမာဓိတန်ခိုးကြောင့် ဖြစ်သော နီဝရဏကို ပယ်ခွာခြင်း စသော အထူးသည် သမာဓိဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိ = သမာဓိ၏ပျံ့ခြင်း အရှိန်အဟုန်၏ ဖြစ်ခြင်းရှိသော တန်ခိုးဣဒ္ဓိ မည်၏။
ပထမဈာန်ဖြင့် နီဝရဏကို ပယ်ခြင်းကိစ္စ, ဒုတိယဈာန်ဖြင့် ဝိတက် ဝိစာရကို, တတိယဈာန်ဖြင့် ပီတိကို, စတုတ္ထဈာန်ဖြင့် သုခကို, အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန် သမာပတ်ဖြင့် ရူပသညာကို, ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန် သမာပတ်ဖြင့် အာကာသာနဉ္စာ ယတနသညာကို, အာကိဉ္စညာယတန ဈာန်သမာပတ်ဖြင့် ဝိညာဏဉ္စာယတန သညာကို, နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သမာပတ်ဖြင့် အာကိဉ္စညာယတန သညာကို ပယ်ခြင်း ကိစ္စသည် ပြီးစီးပြည့်စုံ၏။ ဤကား သမာဓိဝိပ္ဖါရာ ဣဒ္ဓိ = သမာဓိ၏ပျံ့ခြင်း အရှိန်- = အဟုန်၏ ဖြစ်ခြင်းရှိသော တန်ခိုးဣဒ္ဓိ မည်၏။
၆။ အရိယာ ဣဒ္ဓိ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်(ပဋိက္ကူလ) သဘောရှိသော အာရုံစသည်တို့၌ အပ္ပဋိက္ကူလသညီ (မစက်ဆုပ်ဖွယ် အမှတ်သညာရှိသည်) ဖြစ်၍နေခြင်း အစရှိသည်ကား အရိယာ ဣဒ္ဓိ = အရိယာတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော တန်ခိုး ဣဒ္ဓိ မည်၏။
၇။ ကမ္မဝိပါကဇာ ဣဒ္ဓိ = အမှတ်မဲ့သော ကံ၏ အကျိုးကြောင့်ဖြစ်သော တန်ခိုးဣဒ္ဓိ။
၈။ ပုညဝတော ဣဒ္ဓိ = လွန်ကဲသော ဘုန်းကံရှိသောသူ၏ တန်ခိုးဣဒ္ဓိ။
၉။ ဝိဇ္ဇာမယာ ဣဒ္ဓိ = ဝိဇ္ဇာဓိုရ်တို့၏ ကောင်းကင်၌ သွားလာနိုင်ခြင်း စသော တန်ခိုးဣဒ္ဓိ။
၁၀။ တတ္ထ တတ္ထ သမ္မာပယောဂပစ္စယာ ဣဇ္ဈနဋ္ဌေန ဣဒ္ဓိ = ထိုထိုကိစ္စ၌ အသင့်, ဥပါယ, ဉာယအားဖြင့် အားထုတ်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ပြီးစီး ပြည့်စုံသော သဘောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တန်ခိုးဣဒ္ဓိ။ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကြောင့် ဝါသနာအငွေ့ဓာတ်နှင့် တကွ ကိလေသာ အားလုံးတို့ကို ပယ်ရှားခြင်းသဘော တရား၏ ပြီးပြည့်စုံလာ၏။ -- ဤသို့ စသည့် တန်ခိုးဣဒ္ဓိတို့တည်း။
ဤ ဣဒ္ဓိ (၁၀)ပါးတို့တွင် အမှတ် (၉) ဖြစ်သည့် “ဝိဇ္ဇာမယာ ဣဒ္ဓိ”က လွဲလျှင် ကျန်ဣဒ္ဓိတို့ကား ဘုရားရှင်၏ သန္တာန်တော်၌ ပြည့်စုံလျက်ပင် ရှိပေသည်။ အမှတ် (၉) ဣဒ္ဓိကိုကား ဘုရားရှင် အသုံးမပြုသောကြောင့်တည်း။
(ဤ ဣဒ္ဓိ (၁၀)ပါး အကျယ်ကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၆-၁၂)၌ ကြည့်ပါ။)