အရှင်တေဇောဘာသ ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်း
အရှင်တေဇောဘာသ ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်း
အခန်း(၁) ဘုရားရှိခိုး၊ မေတ္တာပို့၊ ဆုတောင်း၊ အမျှဝေ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အခန်း(၁)
ဘုရားရှိခိုး၊ မေတ္တာပို့၊ ဆုတောင်း၊ အမျှဝေ
ရှိခိုးနည်း စနစ်မှန်
ခြေ, လက်, နဖူး၊ တံတောင်, ဒူး၊
တည်ဦး ငါးအင်္ဂါ။
လက်အုပ်ကိုပင် ကြာငုံသွင်၊
အရင်ပြုလုပ်ပါ။
မျက်ခုံး လက်မ၊ ဆံစ လက်ညှိုး၊
ထိကာမိုး၊ ရှိခိုး ဝန္ဒနာ။
လက်ချ, ဒူးချ၊ တံတောင်ချ၊
နဖူးချကာ၊ ရှိခိုးပါ။
အနန္တတာဝန် တို့အဓိဋ္ဌာန်
၁။ ဘုရားကျေးဇူး၊ မြင်းမိုရ်ဦး၊ အထူးကျေအောင် ဆပ်ပါမည်။
၂။ တရားကျေးဇူး၊ မြင်းမိုရ်ဦး၊ အထူးကျေအောင် ဆပ်ပါမည်။
၃။ သံဃာကျေးဇူး၊ မြင်းမိုရ်ဦး၊ အထူးကျေအောင် ဆပ်ပါမည်။
၄။ မိဘကျေးဇူး၊ မြင်းမိုရ်ဦး၊ အထူးကျေအောင် ဆပ်ပါမည်။
၅။ ဆရာကျေးဇူး၊ မြင်းမိုရ်ဦး၊ အထူးကျေအောင် ဆပ်ပါမည်။
၆။ ရပ်ရွာကျေးဇူး၊ စိတ်ကြည်နူး၊ အထူးကျေအောင် ဆပ်ပါမည်။
၇။ ကျေးဇူးမကျေ၊ လူမိုက်တွေ၊ မသွေဖြစ်မှာ စိုးရသည်။
၈။ ကျေးဇူးဆပ်ကာ၊ လူလိမ္မာ၊ မှန်စွာဖြစ်အောင် ကြိုးစားမည်။
၉။ သာသနာ, လူမျိုး၊ များကောင်းကျိုး၊ သယ်ပိုးဆောင်ရွက် ပြုပါမည်။
အနန္တ ၅-ဖြာ ပူဇော်ပါ
၁။ ဗုဒ္ဓံ ပူဇေမိ = ဗုဒ္ဓံ-မြတ်စွာဘုရားကို၊ ပူဇေမိ-ပူဇော်ပါ၏ဘုရား။
၂။ ဓမ္မံ ပူဇေမိ = ဓမ္မံ-တရားတော်မြတ်ကို၊ ပူဇေမိ-ပူဇော်ပါ၏ဘုရား။
၃။ သံဃံ ပူဇေမိ = သံဃံ- သံဃာတော်မြတ်ကို၊ ပူဇေမိ-ပူဇော်ပါ၏ဘုရား။
၄။ မာတာပိတူနံ ပူဇေမိ= မာတာပိတူနံ-မိဘတို့ကို၊ ပူဇေမိ- ပူဇော်ပါ၏ဘုရား။
၅။ အာစရိယာနံ ပူဇေမိ= အာစရိယာနံ-ဆရာသမားတို့ကို၊ ပူဇေမိ-ပူဇော်ပါ၏ဘုရား။
ဘုရားပင့်
ဘုန်းတော်အနန္တ, ကံတော်အနန္တ, ဉာဏ်တော်အနန္တ, စကြဝဠာ ကမ္ဘာမြေမိုး ဖျန်းဖျန်းကျိုးမျှ တန်ခိုးတော်အနန္တတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အစိန္တေယျ သုံးလောကထွဋ်ထား သဗ္ဗညု မြတ်စွာဘုရားသည်၊
ဘုရားတပည့်တော်၏ ကေသာဥသျောင် ပိတုန်းရောင်ဖြင့် ညိုမှောင်မည်းနက် ကိန်းစက်ရာမှန် ဗိမာန်သာဆန်း ဤဦးခေါင်း တော်တည်းဟူသော ကျောင်းသင်္ခမ်း၌ လျောင်း, ထိုင်, ရပ်, သွား လေးပါးဣရိယာ မျှတစွာဖြင့် ကြည်သာရွှင်ပြုံး ကြွရောက်ကာ သီတင်းသုံးတော်မူလှည့်ပါ ရွှေဘုန်းတော်သခင် အရှင်မြတ်ကြီး ဘုရား။
ဩကာသ ကန်တော့ချိုး
ဩကာသ ဩကာသ ဩကာသ ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ သဗ္ဗဒေါသ ခပ်သိမ်းသော အပြစ်တို့ကို ပျောက်ပါစေခြင်း အကျိုးငှာ ပထမ ဒုတိယ တတိယ တစ်ကြိမ် နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ် မြောက်အောင် ဘုရားရတနာ တရားရတနာ သံဃာရတနာ ရတနာမြတ်သုံးပါး (မိဘ, ဆရာသမား)တို့ကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ကန်တော့ရသော အကျိုးအားကြောင့် အပါယ် ၄-ပါး, ကပ်၃-ပါး, ရပ်ပြစ် ၈-ပါး, ရန်သူမျိုး ၅-ပါး, ဝိပတ္တိတရား ၄-ပါး, ဗျသနတရား ၅-ပါးတို့မှ အခါခပ်သိမ်း ကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ မဂ်တရား, ဖိုလ်တရား, နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို ရပါလို၏ အရှင် ဘုရား။
သရဏဂုံနှင့်တကွ ငါးပါး (ရှစ်ပါး) သီလတောင်းခံပုံ
အဟံ ဘန္တေ တိသရဏေန သဟ ပဉ္စသီလံ(အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထသီလံ)ဓမ္မံ ယာစာမိ၊ အနုဂ္ဂဟံ ကတွာ သီလံ ဒေထ မေ ဘန္တေ။
ဒုတိယမ္ပိ အဟံ ဘန္တေ --------------- မေ ဘန္တေ။
တတိယမ္ပိ အဟံ ဘန္တေ -------------- မေ ဘန္တေ။
အနက်။ ။ ဘန္တေ-အရှင်ဘုရား၊ အဟံ-တပည့်တော်သည်၊ တိသရဏေန-သရဏဂုံသုံးပါးနှင့်၊ သဟ-တကွ၊ ပဉ္စသီလံ- ငါးပါးသီလဟူသော၊ (အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ-အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော၊ ဥပေါသထသီလံ-ဥပုသ်သီလဟူသော၊ ) ဓမ္မံ-အကျင့်မြတ်ကို၊ ယာစာမိ-တောင်းပါ၏၊
ဘန္တေ-အရှင်ဘုရား၊ မေ-တပည့်တော်အား၊ အနုဂ္ဂဟံ- ချီးမြှောက်ခြင်းကို၊ ကတွာ-ပြု၍၊ သီလံ-သီလကို၊ ဒေထ- ပေးတော် မူပါကုန်ဘုရား။
ဒုတိယမ္ပိ-နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း၊ -----စသည်ရှေ့အတိုင်းဆို။
တတိယမ္ပိ-သုံးကြိမ်မြောက်လည်း၊ ----စသည်ရှေ့အတိုင်းဆို။
သံဃာ= ယမဟံ ဝဒါမိ, တံ ဝဒေထ။
အဓိပ္ပါယ်= ငါဆိုတာ လိုက်ဆိုကြ။
လူ= အာမ ဘန္တေ- မှန်ပါ့ဘုရား။
ဘုရားရှိခိုးခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အဓိပ္ပါယ်။ ။ ကိလေသာကင်း၍ ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူ ထိုက်သော သစ္စာသိမြင် ဘုရားရှင်ကို ဦးညွတ်ရိုကျိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
သရဲပြေးကဗျာ
၁။မိုးချုပ်နေဝင် ပြင်မထွက်နဲ့၊ သရဲသဘက် ဆွဲတတ်တယ်။
မဆွဲနိုင်အောင် ဘုရားပေးတဲ့၊ တရားဆေးနဲ့ ပေါက်လိုက်မယ်။
တရားဆေးဟာ ဘယ်မှာတုန်းကွဲ့၊ ငါ့လည်းပေးဦး မောင်မောင်ရယ်။
ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံရွတ်ကွဲ့၊ သရဲလွတ်လို့ ပြေးလိမ့်မယ်။
ပြေးမယ်...ပြေးမယ်...။
၂။အိပ်ရာဝင်သော် သတိရဖို့၊ ဗုဒ္ဓ ဓမ္မ သံဃာရယ်။
ကိုးကွယ်ပါတယ် စိတ်မှာညွတ်လို့၊ နှုတ်ပါတွတ်တွတ် ရွတ်ရတယ်။
အိပ်ရာထပြန် တဖန်ထပ်၍၊ မှန်မှန်မပြတ် ရွတ်ပါကွယ်။
ဘေးအန္တရာယ် ရန်စွယ်ကင်းလို့၊ ကောင်းခြင်းသုခ ရလိမ့်မယ်။
ရမယ်...ရမယ်...။
သရဏဂုံဆောက်တည်ခြင်း
ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆမိ။
ဒုတိယမ္ပိ------။
တတိယမ္ပိ-----။
အနက်။ ။ ဗုဒ္ဓံ-မြတ်စွာဘုရားကို၊ ဓမ္မံ-တရားတော်မြတ်ကို၊ သံဃံ-သံဃာတော်မြတ်ကို၊ သရဏံ-ဒုက္ခကာကွယ် အန္တရာယ် ကင်းပျောက် ချမ်းသာရောက်အောင် စောင့်ရှောက်ပေတတ် အမြတ်ရတနာ ကိုးကွယ်ရာဟူ၍၊ ဂစ္ဆာမိ-ယုံကြည်သိမှတ် ဆည်းကပ်ပါ၏ဘုရား။
သံဃာ= တိသရဏဂမနံ ပရိပုဏ္ဏံ။
အနက်= တိသရဏဂမနံ-သရဏဂုံသုံးပါးသည်၊ ပရိပုဏ္ဏံ-သင်တို့ သန္တာန်မှာ ပြည့်စုံပြီ။
လူ= အာမ ဘန္တေ- မှန်ပါ့ဘုရား။
သရဏဂုံ အကျိုးပြကဗျာ
သရဏဂုံ တကယ်မြဲရင်၊ အပါယ်ငရဲ ကြောက်ဖို့မလို။
နတ်ဖြစ်သော်လည်း တူနိုင်ရိုးလား၊ ဆယ်မျိုးဂုဏ်စု သူ့ထက်ပို။
ငါးဖြာအာရုံ လာမတုနှင့်၊ အာယု, ဝဏ္ဏ, သုခဆို။
အာဏာပိုင်စိုး ခြွေရံတိုး၊ ဆယ်မျိုးဂုဏ်ကဲပို။
အဲဒါကြောင့် သရဏဂုံပန်း အစဉ်လန်း ဆင်မြန်းပန်စေလို။
ငါးပါး(ရှစ်ပါး)သီလ ခံယူခြင်း
(၁) ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(သူ၏အသက်၊ ရက်ဆက်မညှာ၊ မသတ်ပါ၊ သတ်တာရှောင်ပါမည်။)
(၂) အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(သူ၏ဥစ္စာ၊ မခိုးပါ၊ ခိုးတာရှောင်ပါမည်။)
(၃) ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(ကာမဂုဏ်မွဲ၊ ကျင့်ဖောက်လွှဲ၊ ရဲရဲရှောင်ပါမည်။)
(၄) မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(မုသားလိမ်ညာ၊ မပြောပါ၊ လိမ်တာရှောင်ပါမည်။)
(၅) သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(မူးယစ်သေစာ၊ မသောက်ပါ၊ မူးတာရှောင်ပါမည်။)
ရှစ်ပါးသီလအတွက် ---
(၃) အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(မမြတ်သောအကျင့်ကို၊ မကျင့်ပါ၊ သိက္ခာထိမ်းပါမည်။)
(၆) ဝိကာလဘောဇနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(နေလွှဲညစာ၊ မစားပါ၊ သိက္ခာထိမ်းပါမည်။)
(၇) နစ္စ ဂီတ ဝါဒိတ ဝိသူက ဒဿန မာလာဂန္ဓ ဝိလေပန ဓာရဏ မဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(ပွဲလမ်းသဘင်၊ ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်း၊ အလှပြင်ခြင်းတို့မှ၊ ရှောင်ကြဉ်သိက္ခာထိမ်းပါမည်။)
(၈) ဥစ္စာသယန မဟာသယနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(မြင့်မြတ်နေရာ၊ မနေထိုင်ပါ၊ သိက္ခာထိမ်းပါမည်။)
သံဃာတိသရဏေန သဟ ပဉ္စသီလံ(အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထသီလံ) ဓမ္မံ သာဓုကံ ကတွာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ။
အနက် = တိသရဏေန- သရဂုံသုံးပါးနှင့်၊ သဟ-တကွ၊ ပဉ္စသီလံ- ငါးပါးသီလတည်းဟူသော၊ ၊(အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ-အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော၊ ဥပေါသထသီလံ-ဥပုသ်သီလဟူသော၊ ) ဓမ္မံ-အကျင့်မြတ်ကို၊ သာဓုကံ-ကောင်းမွန်ရိုသေစွာ၊ ကတွာ-ပြု၍၊ အပ္ပမာဒေန- မမေ့မလျော့ သော သတိတရားဖြင့်၊ သမ္ပာဒေထ- ကောင်းစွာ ပြီးစုံစေကြ ကုန်လော့။
လူ = အာမ ဘန္တေ- မှန်ပါ့ဘုရား။
ဘုရားဂုဏ်တော် ၉-ပါး
ဣတိပိ သော ဘဂဝါ -
(၁) အရဟံ၊ (၂) သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊
(၃) ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော၊ (၄) သုဂတော၊
(၅) လောကဝိဒူ၊ (၆) အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ၊
(၇) သတ္ထာဒေဝမနုဿာနံ၊ (၈) ဗုဒ္ဓေါ၊
(၉) ဘဂဝါ။
* အရဟံစသား ဂုဏ်တော်များသခင် ဘုရားရှင်ကို ဦးညွတ်ရိုကျိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ဘုရား။
ဘုရားဂုဏ်တော် ကဗျာ
* ဘုရားဂုဏ်တော် သေချာမှတ်ဖို့၊ ကဗျာစပ်လို့ ဆိုကြမယ်--
၁။ကိလေသာတွေ ကင်းစင်ပြတ်လို့၊ လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ ပူဇော်တယ်။
၂။တရားအလုံးစုံ ကိုယ်တိုင်သိလို့၊ ဆရာမရှိသူ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ထူးတဲ့အသိဉာဏ် အကျင့်မှန်များလည်း၊ ကောင်းစွာထင်ရှား ပြည့်စုံတယ်။
၄။ကောင်းတဲ့စကားကို မိန့်ဆိုတတ်လို့၊ နိဗ္ဗာန်မြတ်သို့ ကြွသွားတယ်။
၅။သတ္တ, သင်္ခါ, ဩကာသ-တဲ့၊ လောကသုံးပါး သိမြင်တယ်။
၆။မယဉ်ကျေးသူ ယဉ်အောင်ပြုတဲ့၊ ဆုံးမမှုမှာ သာလွန်တယ်။
၇။လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ သတ္တဝါများရဲ့၊ ဆရာထင်ရှား ဖြစ်ပါတယ်။
၈။လေးပါးသစ္စာ စိတ်ဖြာသိတဲ့၊ ဉာဏ်မြင်ရှိသူ ဖြစ်ပါတယ်။
၉။ဘုန်းတော်ခြောက်စုံ ဂုဏ်တော်မြတ်နှင့်၊ တစ်စမလပ် ပြည့်စုံ တယ်။
ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးဖြာပဲကွယ့်၊ အသဲစွဲအောင် မှတ်ကြကွယ်။
မှတ်ကွယ်...မှတ်ကွယ်...။
ဗုဒ္ဓ ဗုဒ္ဓ မြတ်ဗုဒ္ဓ၊ ကရုဏာရှင် မြတ်ဗုဒ္ဓ။
မြတ်စွာဗုဒ္ဓ ဆိုသည်မှာ၊ သတ္တဝါများ ကျိုးတွက်တာ။
ဆယ်ဖြာပါရမီ ဖြည့်ဆည်းပူး၊ လမ်းကောင်းညွှန်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ထူး။
ပုဂ္ဂိုလ်ထူးမို့ ဦးညွတ်ကာ၊ ဘုရားဂုဏ်များ ရည်စူးကာ။
လေးမြတ်လှစွာ ရှိခိုး၏၊ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
ဘုရားဂုဏ်တော် ၉-ပါး အနက် (စွမ်းနိုင်သူများကျက်ပါ)
ယော ဘဂဝါ- အကြင်မြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဒေဝမနုဿာနံ- နတ်လူတို့၏၊ အတ္ထာယ- အကျိုးငှာ၊ ဟိတာယ- အစီးအပွါးအလို့ငှာ၊ သုခါယ- ချမ်းသာခြင်းငှာ၊ လောကေ-လောက၌၊ ဥပ္ပဇ္ဇတိ- ပွင့်တော်မူလာ၏၊
၁။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ- ကိလေသာကင်း ရန်သူရှင်း၍ ထိုက်ခြင်းအလှူ ဆိတ်ကွယ်မူလည်း ညစ်မြူမယှက် သံသာစက်ကို ချိုးဖြတ်ဖြိုလှန် ဤငါးတန်ကြောင့် လည်း၊ အရဟံ- အရဟ မည်တော်မူပါပေ၏၊
၂။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ-သစ္စာဉေယျ ဓမ္မဥဿုံ အလုံးစုံကို ဖောက်ပြန်မရှိ ကိုယ်တော်တိုင် သိတော်မူတတ်သော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ-သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ မည်တော်မူပါပေ၏၊
၃။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ- ဝိဇ္ဇာသုံးပါး, ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါး, စရဏတစ်ဆယ့်ငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံတော် မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း၊ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော-ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န မည်တော်မူပါပေ၏၊
၄။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ- စကားဆိုရိုး ခွန်းခြောက်မျိုးတွင် မှန်ကန်ကျိုးများ ကောင်းသော စကားကိုသာ ဆိုတော်မူတတ်သော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း၊ သုဂတော-သုဂတ မည်တော်မူပါပေ၏၊
၅။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ- သတ္တော’ကာသသင်္ခါရဟု လောကသုံးခွင် ဘုံအပြင်ကို အကုန် အစင် သိမြင်တော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း၊ လောကဝိဒူ- လောကဝိဒူ မည်တော်မူပါပေ၏၊
၆။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ- ဆုံးမထိုက်သူ နတ်, လူ, တိရစ္ဆာန် ယောက်ျားမှန်သမျှတို့ကို အတုမရှိ ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမတော်မူတတ်သော ဤအကြောင်းကြောင့် လည်း၊ အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ- အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မ သာရထိ မည်တော်မူပါပေ၏၊
၇။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ- လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ ဆရာတစ်ဆူ ဖြစ်တော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း၊ သတ္ထာဒေဝမနုဿာနံ-သတ္ထာဒေဝ မနုဿာန မည်တော်မူပါပေ၏၊
၈။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ-သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် ကိုယ်လည်းမြင်၍ သုံးပြင်ဘုံသား ဝေနေအားလည်း၊ ဟောကြားမိန့်ချွေ သိစေတော်မူ တတ်သော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း၊ ဗုဒ္ဓေါ- ဗုဒ္ဓ မည်တော် မူပါပေ၏၊
၉။ သော ဘဂဝါ- ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဣတိပိ-ဣဿရိယ, ဓမ္မ, ယသ သိရီ, ကာမ, ပယတ္တ-ဟုဘုန်းတော်ခြောက်စုံ တန်ခိုးဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း၊ ဘဂဝါ- ဘဂဝါ မည်တော်မူပါပေ၏၊
ဣတိ- ဤသို့၊ နဝဂုဏေဟိ- ကိုးပါးသောဂုဏ်တော်တို့နှင့်၊ သမန္နာဂတံ- ပြည့်စုံတော်မူသော၊ ဗုဒ္ဓံ- မြတ်စွာဘုရားကို၊ အဟံ- ဘုရားတပည့်တော်သည်၊ ဝန္ဒာမိ-သဒ္ဓါရိုကျိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။
တရားဂုဏ်တော် ၆-ပါး
(၁) သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော၊
(၂) သန္ဒိဋ္ဌိကော၊
(၃) အကာလိကော၊
(၄) ဧဟိ ပဿိကော၊
(၅) ဩပနေယျိကော၊
(၆) ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ။
*သွာက္ခာတတာ အစလာသည့် ခြောက်ဖြာဂုဏ်အင် ပြည့်စုံလင် သည် ရှင်တော်ဟောကြား မြတ်တရားကို ဦးညွတ်ရိုကျိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ဘုရား။
တရားဂုဏ်တော် ကဗျာ
* တရားဂုဏ်တော် သေချာမှတ်ဖို့ ကဗျာစပ်လို့ ဆိုကြမယ်---
၁။ဘုရားကောင်းစွာ ဟောညွှန်အပ်လို့၊ တရားတော်မြတ် ခိုင်မာတယ်။
၂။ကိုယ်တိုင်ကျင့်ရင် ကိုယ်တိုင်သိလို့၊ မိမိရရ သေချာတယ်။
၃။အခုကျင့်ရင် အခုထူးလို့၊ အကျိုးကျေးဇူး မြန်ဆန်တယ်။
၄။ လာပါကျင့်ပါ ဖိတ်ခေါ်အပ်လို့၊ စမ်းသပ်ခံကြောင်း ကြေညာတယ်။
၅။ကိုယ်နှင့်စိတ်မှာ မြဲဆောင်အပ်လို့၊ ထပ်ကြပ်မကွာ အားထားဖွယ်။
၆။အရိယာဆို ကိုယ်စီသိလို့၊ ထိထိမိမိ ခံစားတယ်။
တရားဂုဏ်တော် ခြောက်ဖြာပဲကွဲ့၊ အသည်းစွဲအောင် မှတ်ကြကွယ်။ မှတ်ကွယ်...မှတ်ကွယ်...။
ဓမ္မ ဓမ္မ မြတ်ဓမ္မ၊ ဗုဒ္ဓဟောပြ မြတ်ဓမ္မ။
ဓမ္မတရား ဆိုသည်မှာ၊ ဒုက္ခပင်လယ် ကြီးထဲမှာ။
နစ်မြုှပ်မျောရှာ သတ္တဝါများ၊ ကယ်တင်တတ်လို့ မြတ်တရား။
မြတ်တရားမို့ စိတ်ညွတ်ကာ၊ တရားဂုဏ်များ ရည်စူးကာ။
လေးမြတ်လှစွာ ရှိခိုး၏၊ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
သံဃာ့ဂုဏ်တော် ၉-ပါး
(၁) သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊
(၂) ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊
(၃) ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊
(၄) သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊
(ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌပုရိသပုဂ္ဂလာ၊
ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော-)
(၅) အာဟုနေယျော၊
(၆) ပါဟုနေယျော၊
(၇) ဒက္ခိဏေယျော၊
(၈) အဉ္ဇလိကရဏီယျော၊
(၉) အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ၊ ၊
* သုပ္ပဋိပန္နော စသောဂုဏ်အင် ပြည့်စုံလင်သည့် ရှစ်အင်အရိယာ မြတ်သံဃာကို ဦးညွတ်ရိုကျိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ဘုရား။
သံဃာ့ဂုဏ်တော် ကဗျာ
*သံဃာ့ဂုဏ်တော် သေချာမှတ်ဖို့ ကဗျာစပ်လို့ ဆိုကြမယ်---
၁။ကောင်းကောင်းမြတ်မြတ် ကျင့်ကြံတတ်တဲ့၊ ဘုရားသားတော် ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ဖြောင့်ဖြောင့်မတ်မတ် ကျင့်ကြံတတ်တဲ့၊ ဘုရားသားတော် ဖြစ်ပါတယ်။
၃။နိဗ္ဗာန်ရည်သန် ကျင့်ကြံတတ်တဲ့၊ ဘုရားသားတော် ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ရိုသေထိုက်ရန် ကျင့်ကြံတတ်တဲ့၊ ဘုရားသားတော် ဖြစ်ပါတယ်။
(မဂ်, ဖိုလ်လေးစုံ ရှစ်ပုံပြားတဲ့၊ ဘုရားသားတော် အရိယာကွယ်၊ )
၅။ရပ်ဝေးသယ်လာ ဥစ္စာများကို၊ ဦးဦးဖျားဖျား ခံထိုက်တယ်။
၆။ဧည့်သည်ဖို့ရာ ဥစ္စာများကို၊ ဦးဦးဖျားဖျား ခံထိုက်တယ်။
၇။နောင်ဖို့လှူရာ ဥစ္စာများကို၊ ဦးဦးဖျားဖျား ခံထိုက်တယ်။
၈။လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးအထူးကို၊ ဦးဦးဖျားဖျား ခံထိုက်တယ်။
၉။လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ ကောင်းမှုမျိုးကို၊ အပျိုးထိုက်ဆုံး ယာမြေလယ်။
သံဃာ့ဂုဏ်တော် ကိုးဖြာပဲကွယ်၊ အသည်းစွဲအောင်
မှတ်ကြကွယ်။
မှတ်ကွယ်...မှတ်ကွယ်...။
သံဃ သံဃ မြတ်သံဃ၊ ဗုဒ္ဓသာဝက မြတ်သံဃ။
သံဃရဟန်း ဆိုသည်မှာ၊ ဗုဒ္ဓဓမ္မ အဖြာဖြာ။
သင်ယူကျင့်ကာ တာဝန်ထမ်း၊ သာသနာပြုလို့ မြတ်ရဟန်း။
မြတ်ရဟန်းမို့ ဦးညွတ်ကာ၊ သံဃာ့ဂုဏ်များ ရည်စူးကာ။
လေးမြတ်လှစွာ ရှိခိုး၏၊ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
ဆွမ်းတော်ကပ်နှင့်ဆုတောင်း
အရဟတာဒိ နဝဂုဏေဟိ-အရဟံအစရှိသော ကိုးပါးသော ဂုဏ်တော်တို့နှင့်၊ သမန္နာဂတံ- ပြည့်စုံတော်မူသော၊ နာထံ-လူနတ် တို့၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်တော်မူသော၊ ဗုဒ္ဓံ-သက်တော်ထင်ရှား သဗ္ဗညု မြတ်စွာဘုရားကို၊ ဥဒ္ဒိဿ- ရည်မှတ်၍၊ စေတိယဿ- ဓာတုစေတီ, ဓမ္မစေတီ, ဥဒ္ဒိဿစေတီ, ပရိဘောဂ စေတီတော်မြတ်အား၊
( ဝဏ္ဏ ဂန္ဓ ရသ သမ္ပန္နံ-အဆင်း အနံ့ အရသာနှင့်ပြည့်စုံသော၊ ဣမံ ပိဏ္ဍပါတ ခါဒနီယ ဘောဇနီယံ-ဤဆွမ်း, ခဲဖွယ်, ဘောဇဉ် ချိုချဉ်ရသာ အဖြာဖြာကို၊ )
သက္ကစ္စံ- ရိုရိုသေသေ၊ ဒေမိ- နိဗ္ဗာန်ရည်မှန်း လှူဒါန်းပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ပူဇေမိ- နိဗ္ဗာန်ကိုမျှော် ပူဇော်ပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ဣဒံ မေ ပုညံ အာသဝက္ခယာဝဟံ ဟောတု။
မေ-တပည့်တော်၏၊ ဣဒံ ပုညံ- ဤကောင်းမှုသည်၊ အာသဝက္ခယာဝဟံ- အာသဝေါတရား လေးပါးတို့၏ ကုန်ရာကုန် ကြောင်းဖြစ်သော မဂ်ဉာဏ်, ဖိုလ်ဉာဏ် မြတ်နိဗ္ဗာန်ကို ဧကန် ရောက်အောင် ရွက်ဆောင်နိုင်သည်၊ ဟောတု- ဖြစ်ပါစေသတည်း။
ပန်းတော်ကပ်
(ဝဏ္ဏ ဂန္ဓ သမ္ပန္နံ- အဆင်း, အနံ့နှင့်ပြည့်စုံသော၊ ဣမံ ပုပ္ဖံ- ဤပန်းကို၊ )
ရေတော်ကပ်
(သုဒ္ဓသီတလပသန္နံ- သန့်ရှင်းအေးမြ ကြည်လင်လှသော၊ ဣမံ ပါနီယ ပရိဘောဇနီယံ- ဤသောက်တော်ရေ သုံးဆောင် တော်ရေကို၊ )
ဆီမီးတော်ကပ်
(ပဘာဝဏ္ဏေဟိ- အရောင်အဆင်းတို့ဖြင့်၊ အန္ဓကာရံ- အမိုက် မှောင်ကို၊ ဝိနာသကံ- ပယ်ဖျောက်တတ်သော၊ ဣမံ ဒီပဇာလံ- ဤဆီမီးလျှံကို၊ )
စေတီ(၄)မျိုး အဓိပ္ပါယ်
၁။ ဓာတုစေတီ= မြတ်စွာဘုရား၏ အရိုး(ဓာတ်တော်)ကို ဓာတုစေတီဟုခေါ်သည်။
၂။ ဓမ္မစေတီ =တရားစာပေ ပိဋကတ်တော်များကို ဓမ္မစေတီဟု ခေါ်သည်။
၃။ ဥဒ္ဒိဿစေတီ=သက်တော်ထင်ရှား မြတ်စွာဘုရားကို ရည်မှန်း၍
ထုလုပ်ထားသော ရပ်တော်မူ၊ ထိုင်တော်မူ၊
လျောင်းတော်မူ ရုပ်ပွားတော်များကို ဥဒ္ဒိဿ
စေတီ ဟုခေါ်သည်။
၄။ ပရိဘောဂစေတီ = မြတ်စွာဘုရား၏ အသုံးအဆောင်ဖြစ်သော သပိတ်, သင်္ကန်း, ရေစစ်, ဗောဓိပင်စသည်များကို ပရိဘောဂစေတီ ဟုခေါ်သည်။
ကျက်သရေမင်္ဂလာ တိုးပွါးစေသော ဂါထာ
ဒိဝါ တပတိ အာဒိစ္စော၊ ရတ္တိမာ ဘာတိ စန္ဒိမာ။
သန္နဒ္ဓေါ ခတ္တိယော တပတိ၊ စျာယီ တပတိ ဗြာဟ္မဏော။
အထ သဗ္ဗမဟောရတ္တံ၊ ဗုဒ္ဓေါ တပတိ တေဇသာ။
တာဒိသံ တေဇသမ္ပန္နံ၊ ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမိ သာဒရံ။
နမက္ကာရာနုဘာဝေန၊ သဗ္ဗေ ပူရေန္တု သင်္ကပ္ပါ။
မြန်မာပြန်
၁။ နေမင်းသည် နေ့အခါ၌သာ ထွန်းလင်းတောက်ပနိုင်၏၊
၂။ လမင်းသည် ညအခါ၌သာ ထွန်းလင်းတောက်ပနိုင်၏၊
၃။ ရှင်ဘုရင်သည် မင်းမြှောက်တန်ဆာ ဝတ်ဆင်မှသာ တင့်တယ်၏
၄။ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် စျာန်ဝင်စားမှသာ တင့်တယ်၏၊
၅။ စင်စစ်သော်ကား မြတ်စွာဘုရားသည်သာလျှင် အလုံးစုံသောနေ့ညဉ့် တို့ပတ်လုံး တန်ခိုးတော်ဖြင့် တင့်တယ်တောက်ပတော်မူ၏၊
* ထိုကဲ့သို့ တန်ခိုးတော်နှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို
တပည့်တော် ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏၊
* ရှိခိုးရသော ကုသိုလ်ကံစေတနာတို့၏ တန်ခိုးရှိန်စော် အာနုဘော်တော်ကြောင့် တပည့်တော်၏ အကြံအစည်အားလုံး ပြည့်စုံပါစေသား အရှင်ဘုရား။
အောင်ဆုပန် ဇယစက္က ဘုရားရှိခိုး
ဇယစက္ကော ဇယန္တော ယော၊ ဇယိတဗ္ဗေ ဇယာသနေ။
ဇယာပေသိ ဇယေသီနံ၊ ဇယံ ဒေတု ဇယုတ္တရော။
ယော ဇယစက္ကော- ပါရမီတော်ဆယ်ချက် အောင်လက် နက်ပိုင်ရှင် အကြင်ဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးသည်၊
ဇယာသနေ- အောင်သိဒ္ဓိဆင်မြန်းသည့် ပလ္လင်နန်းမှန်ကင်း အောင်ဗောဓိပင်ရင်း၌၊
ဇယိတဗ္ဗေ- အောင်အပ်သည့်တရား မာရ်ငါးပါး အပေါင်းတို့ကို၊
ဇယန္တော- အကြွင်းမဲ့ ချေမှုန်းလျက် အောင်ခြင်းကြီး အောင်တော် မူခဲ့လေပြီ၊
ဇယေသီနံ- မြတ်နိဗ္ဗာန်အောင်ခန်းနှင့် အောင်ဘိသိက် ပန်းမဂ် ဖိုလ်ကို များထိုထိုဝဋ်အတွင်းမှ လွတ်ကင်းအောင် အာသာကြီးဖြင့် ရှာမှီးကာနေကြကုန်သူတို့အား၊
ဇယာပေသိ- ကိုယ်တော်မြတ်နှင့်အတူ အောင်ပန်းကို ဆွတ်ချူ၍ အောင်စေတော်မူလေပြီ၊
ဇယုတ္တရော- အောင်သူတကာတို့၏မှန်ကင်း အောင်ခြင်းတကာ တို့၏ဦးသျှောင် ထွဋ်ခေါင်မြတ်သရဖူ သယမ္ဘူမကိုဋ်ထီး အောင်ပွဲ ဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်ပေထသော။
သော ဇယစက္ကော- ထိုအောင်တော်မူ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ် ကြီးသည်၊
မေ- အောင်မြင်ရန်မျှော် ဘုရားတပည့်တော်အား၊
ဇယံ - အောင်ခြင်းကို(ဝါ) အောင်ပန်းဝေမြိုင် အောင်ဖူးတွေကြိုင် လှိုင်သည့် အောင်နိဗ္ဗူပန်းခိုင်ကြီးကို၊
ဒေတု- ပေးသနားတော်မူပါ အရှင်ဘုရား။
သမ္ဗုဒ္ဓေ ဘုရားရှိခိုး
သမ္ဗုဒ္ဓေ အဋ္ဌဝီသဉ္စ၊ ဒွါဒသဉ္စ သဟဿကေ။
ပဉ္စသတ သဟဿာနိ၊ နမာမိ သိရသာ မဟံ။
အပ္ပကာ ဝါဠုကာ ဂင်္ဂါ၊ အနန္တာ နိဗ္ဗုတာ ဇိနာ။
တေသံ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ၊ အာဒရေန နမာမဟံ။
နမက္ကာရာနုဘာဝေန၊ ဟိတွာ သဗ္ဗေ ဥပဒ္ဒဝေ။
အနေကအန္တရာယာပိ၊ ဝိနဿန္တု အသေသတော။
အဋ္ဌဝီသံ- နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူကုန်သော၊
သမ္ဗုဒ္ဓေ စ- သစ္စာသိမြင် ဘုရားရှင်တို့ကို၄င်း၊
ဒွါဒသဉ္စ သဟဿကေ- တစ်သောင်းနှစ်ထောင်ကုန်သော၊ သမ္ဗုဒ္ဓေ စ- သစ္စာသိမြင် ဘုရားရှင်တို့ကို၄င်း၊
ပဉ္စသတသဟဿာနိ- ငါးသိန်းကုန်သော၊
သမ္ဗုဒ္ဓေစ- သစ္စာသိမြင် ဘုရားရှင်တို့ကို၄င်း၊
အပ္ပကာ ဝါဠုကာ ဂင်္ဂါ- ဂင်္ဂါဝါဠု သဲစုမက ပွင့်ကြကုန်ပြီးသော၊ အနန္တာ- မရေတွက်နိုင်ထသော၊
နိဗ္ဗုတာ- ဘုံဇာတ်သိမ်း၍ ငြိမ်းအေးတော်မူပြီးထသော၊
ဇိနာ စ- ငါးမာရ်အောင်မြင် ဘုရားရှင်တို့ကို၎င်း။
အဟံ- တပည့်တော်သည်၊
သိရသာ- ဦးခေါင်းရတနာ မြတ်အင်္ဂါဖြင့်၊ နမာမိ- ရှိခိုးပါ၏၊
တေသံ - ထို ဂင်္ဂါဝါဠု သဲစုမက ပွင့်ကြကုန်ပြီးသော ဘုရားရှင်တို့ နှင့်တကွ ငါးသိန်းတစ်သောင်းနှစ်ထောင် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူကုန်သော (၅၁၂၀၂၈)ဘုရားရှင်တို့၏၊ ဓမ္မဉ္စ- တရားတော်မြတ်ကို၄င်း၊ သံဃဉ္စ- တပည့်သား သံဃာတော်မြတ်ကို၄င်း၊ အာဒရေန- ရိုသေစွာ၊ အဟံ- တပည့်တော်သည်၊ နမာမိ- ရှိခိုးပါ၏၊
နမက္ကာရာနုဘာဝေန- ဤသို့ရှိခိုးရသော အကျိုး အာနုဘော်ကြောင့်၊ သဗ္ဗေ-ခပ်သိမ်းကုန်သော၊ ဥပဒ္ဒဝေ- ဘေးရန် ဥပါဒ်တို့ကို၊ ဟိတွာ- ပယ်ဖျောက်၍၊ အနေကအန္တရာယာပိ- တစ်ပါးမက များစွာကုန်သော အန္တရာယ်တို့သည်လည်း၊ အသေသ တော- အကြွင်းအကျန် မရှိသောအားဖြင့်၊ ဝိနဿန္တု- ပျောက် ကင်းပါစေ ကုန်သတည်း။
သမ္ဗုဒ္ဓေ သီချင်း
သမ္ဗုဒ္ဓေ အဋ္ဌဝီသဉ္စ၊ ဒွါဒသဉ္စ သဟဿကေ။
ပဉ္စသတ သဟဿာနိ၊ နမာမိ သိရသာ မဟံ။
(အနန္တာ နိဗ္ဗူဇိနေ- ဂင်္ဂါဝါဠု သဲစုမကပေ...
ကမ္ဘာတွေ သင်္ချာသင်္ချေ၊ နိဗ္ဗူမြေ စံနေကြတဲ့ ဘုရားမြတ် ပရမေ ရှင်တော်တွေ၊ မျှော်ကာရည်စူး ဖူးတဲ့ သမ္ဗုဒ္ဓေ ...)၂
(မြို့တိုင်းရွတ်ကြပါလေ..ရွာတိုင်းရွတ်ကြ ဂါထာသမ္ဗုဒ္ဓေ.. အိမ်တိုင်းရွတ်ကြပါလေ...လူတိုင်းရွတ်ကြ ဂါထာသမ္ဗုဒ္ဓေ)၂
ငါးသိန်းတစ်သောင်းနှစ်ထောင်နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ နိဗ္ဗူဇိနေ...ဦးထိပ် ရွက်ပန်ကာချွေ...ဂါထာတော်ကျူး ဖူးတဲ့ သမ္ဗုဒ္ဓေ...။
သံပြိုင်။ ။ (မြန်နယ်ပြည် မယွင်းချွတ်စေ၊ ရွတ်ဖတ်ကြ သမ္ဗုဒ္ဓေ..အန္တရာယ်တွေ ကင်းလွတ်မလေ ရွတ်ဖတ်ကြ သမ္ဗုဒ္ဓေ)၂
စည်းစိမ်ရွှေငွေ ရတနာမိုး ဂါထာတန်ခိုးနဲ့ သွန်းဖြိုးလို့ဝေ.. ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းနိုင်ကြမလေ...မြန်တိုင်းဌာနေ အေးချမ်းလို့ သာယာဖို့အခြေ..ဂါထာတော်ကျူး ကျူးနိုင်ကြစေ (သမ္ဗုဒ္ဓေ)၂ ဘေးအပေါင်း မကောင်းတွေ ဝေးကွာရှောင်းမဲ့ ကောင်းတဲ့ သမ္ဗုဒ္ဓေ...။
(မိုးသောက်ကြလာ ထခါရွတ်ကြလေ...သမ္ဗုဒ္ဓေ၊ ခရီးယာယီ ခါမီ ရွတ်ကြလေ...သမ္ဗုဒ္ဓေ၊ အိပ်ရာဝင်တိုင်း မဆိုင်းရွတ်ကြလေ သမ္ဗုဒ္ဓေ)၂ (မြတ်ဘုရားဂုဏ်နဲ့ မြတ်တရားဂုဏ်တွေ...သံဃာ ဂုဏ်တော် ရည်မျှော်စူးလို့ ကြည်နူးထူးတဲ့ ဖူးတဲ့ သမ္ဗုဒ္ဓေ...)၂
(မြို့တိုင်းနယ်တိုင်း လူတွေ... ရွာတိုင်းအိမ်တိုင်း လူတွေ)၂
အန္တရာယ်တွေ အမှန်ကွယ်စေ...ဘေးရန်ရှင်း ကင်းဝေးမှာ ဂါထာသမ္ဗုဒ္ဓေ...။
(မှတ်ချက်) ကလေးများစိတ်ဝင်စားအောင် ထည့်သွင်းသင်ကြားပေးသင့်သည်။
ပဋ္ဌာန်း ၂၄-ပစ္စည်း ပါဠိတော်
၁။ ဟေတုပစ္စယော၊ ၂။ အာရမ္မဏပစ္စယော၊
၃။ အဓိပတိပစ္စယော၊ ၄။ အနန္တရပစ္စယော၊
၅။ သမနန္တရပစ္စယော၊ ၆။ သဟဇာတပစ္စယော၊
၇။ အညမညပစ္စယော၊ ၈။ နိဿယပစ္စယော၊
၉။ ဥပနိဿယပစ္စယော၊ ၁၀။ ပုရေဇာတပစ္စယော၊
၁၁။ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော၊ ၁၂။ အာသေဝနပစ္စယော၊
၁၃။ ကမ္မပစ္စယော၊ ၁၄။ ဝိပါကပစ္စယော၊
၁၅။ အာဟာရပစ္စယော၊ ၁၆။ ဣန္ဒြိယပစ္စယော၊
၁၇။ စျာနပစ္စယော၊ ၁၈။ မဂ္ဂပစ္စယော၊
၁၉။ သမ္ပယုတ္တပစ္စယော၊ ၂၀။ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော၊
၂၁။ အတ္ထိပစ္စယော၊ ၂၂။ နတ္ထိပစ္စယော၊
၂၃။ ဝိဂတပစ္စယော၊ ၂၄။ အဝိဂတပစ္စယောတိ။
ဤပဋ္ဌာန်းပါဠိတော်ကို အမြဲမပြတ် ရွတ်ဖတ်ပူဇော်လျှင် မျက်မှောက်ချက်ချင်း အခါမလင့် ကောင်းကျိုးများကို ရနိုင်၏၊ ရွတ်ဖတ်, နာကြားရခြင်း အကျိုးများစွာကို လင်္ကာဖြင့်ပြထားသည်။
ဤပဋ္ဌာန်း ၂၄-ပစ္စည်းကို မိမိ၏အသက်အိုးအိမ် လုံခြုံရေး အတွက် အရပ် ၁၀-မျက်နှာတွင် တစ်မျက်နှာလျှင် တစ်ခေါက်စီ ရွတ်၍စည်းချနိုင်၏၊ အရှေ့မြောက်(တနင်္ဂနွေ)အရပ်မှစဝ၍ လက်ယာရစ်လှည့်ပတ်ကာရံပြီး(အာရုံပြုပြီး) အရှေ့မြောက်အရပ်၌ ပြန်၍ စည်းကို သတ်ရမည်။ အထက်အရပ် တစ်ခေါက်, အောက် အရပ် တစ်ခေါက် ရွတ်ဆို၍ စည်းချပါ။ အလွန်စိတ်ချရသည်ဟု ဆို၏၊
အချို့က အတိုက်, အသွင်း, အပင်းများ, အောက်လမ်း, ပယောဂများဖယ်ရှားရန် အနုလောမ, ပဋိလောမ(အပြန် အလှန်) ရွတ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ အနုလောမ ပဋိလောမ ရွတ်ဆိုပုံမှာ---
၁။ ဟေတုပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော။ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ ဟေတုပစ္စယော။
၂။ ဟေတုပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ အဓိပတိပစ္စယော။
အဓိပတိပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ ဟေတုပစ္စယော။
၃။ ဟေတုပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ အဓိပတိ ပစ္စယော၊ အနန္တရပစ္စယော။
အနန္တရပစ္စယော၊ အဓိပတိပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ ဟေတုပစ္စယော။
၄။ ဟေတုပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ အဓိပတိပစ္စယော၊ အနန္တရပစ္စယော၊ သမနန္တရပစ္စယော။
သမနန္တရပစ္စယော၊ အနန္တရပစ္စယော၊ အဓိပတိပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ ဟေတုပစ္စယော။
စသည်ဖြင့် တစ်ပစ္စည်းစီတိုးပြီး အပြန်အလှန် ၂၄-ပစ္စည်းအဆုံး အဝိဂတ ပစ္စည်းအထိ ရွတ်ဖတ်ရမည်။ ပဋ္ဌာန်းစေတီကို ကြည့်ပြီး ရွတ်ဆိုပါက အာဂုမ်ရ လွယ်ပါသည်။
ပဋ္ဌာန်းစေတီ
အဝိဂတ
ဝိဂတ
နတ္ထိ
အတ္ထိ
သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ
ဣန္ဒြိယ စျာန မဂ္ဂ
အာသေဝန ကမ္မ ဝိပါက အဟာရ
အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပုရေဇာတ ပစ္ဆာဇာတ
ဟေတု အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ
ပဋ္ဌာန်းရွတ်ဆို, နာကြားရကျိုး လင်္ကာ
၁။ ပဋ္ဌာန်းရွှေစာ၊ ရွတ်, နာ ရာ၊ များစွာကောင်းကျိုးရှိ။
၂။ ရင်ဆိုင်တွေ့ကြုံ၊ ဘေးရန်စုံ၊ အကုန်လွတ်မြောက်၏၊
၃။ လာမည့်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ စိတ်အေးချမ်းသာ၏၊
၄။ ကျိုးရှိပြစ်ကင်း၊ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ လက်းငင်းပြီးမြောက်၏၊
၅။ ပြစ်ရှိဆိုးကျိုး၊ ဒုက္ခမျိုး၊ မြေမိုးမက ဝေးကွာ၏၊
၆။ ရာထူးဂုဏ်သိရ်၊ လာဘ်စည်းစိမ်၊ ရှိန်ရှိန်တိုးတက်၏၊
၇။ လူနတ်ဗြဟ္မာ၊ မြတ်နိုးခါ၊ ဇာတာစန်းတက်၏၊
၈။ စာမေးပွဲအောင်၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်၊ ထိပ်ခေါင် ရောက်နိုင်၏၊
၉။ ကံစွမ်း ဉာဏ်စ၊ တန်ခိုးကြွ၊ ဘုန်းထထွန်းတောက်၏၊
၁၀။ အဆုံးဘဝ၊ အေးသုခ၊ ရောက်ရနိဗ္ဗာန်ထိ။
၁၁။ နိဗ္ဗာန်လိုလား၊ သဒ္ဓါပွား၊ ကြိုးစားရွတ်ဆိုဘိ။
၁၂။ နိဗ္ဗာန်လိုလား၊ သဒ္ဓါပွား၊ ကြိုးစားနာယူဘိ။
မေတ္တာပွားများ ပို့သခြင်း
မေတ္တာပွားပို့နေခြင်းသည် အမြတ်ဆုံး နေနည်းတစ်မျိုး ဖြစ်၏၊ အချမ်းသာဆုံး နေနည်းတစ်မျိုးလည်း ဖြစ်၏၊
မေတ္တာအကျိုး (၁၁)မျိုးလင်္ကာ
ချမ်းသာအိပ်စက်၊ ချမ်းသာလျက်နိုး၊ အိမ်မက်ဆိုးကင်း၊
စောင့်ခြင်းနတ်များ၊ လူသားလည်းချစ်၊ နတ်လည်းချစ်လျက်၊ လက်နက်, ဆိပ်, မီး၊ ပြီးသည့်တဖြာ၊ မျက်နှာရွှင်ကြည်၊ တည်ကြည် နှလုံး၊ သေဆုံးမတွေ၊ သေလျှင်ဗြဟ္မာ၊ ဖြစ်တတ်စွာသည်၊ မေတ္တာ အကျိုး၊ ဆယ့်တစ်မျိုးတည်း။
ဒိသာဖရဏ မေတ္တာပွားနည်း
၁။အရှေ့အရပ်၌ရှိသော အနန္တစကြဝဠာ အနန္တသတ္တဝါတို့...
ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊
ဒေါသခပ်သိမ်းငြိမ်းကြပါစေ၊
ဆင်းရဲခပ်သိမ်းငြိမ်းကြပါစေ၊
နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။
၂။အနောက်အရပ်၌ရှိသော ...
၃။မြောက်အရပ်၌ ရှိသော ...
၄။တောင်အရပ်၌ ရှိသော ...
၅။အရှေ့တောင်အရပ်၌ရှိသော ...
၆။အနောက်မြောက်အရပ်၌ရှိသော ...
၇။အရှေ့မြောက်အရပ်၌ရှိသော ...
၈။အနောက်တောင်အရပ်၌ရှိသော ...
၉။အောက်အရပ်၌ရှိသော ထက်ဝန်းကျင် အနန္တစကြာဝဠာ အပါယ်ဘုံသား အနန္တသတ္တဝါတို့ ...
၁၀။ အထက်အရပ်၌ရှိသော ထက်ဝန်းကျင် အနန္တစကြာဝဠာ အနန္တနတ်ဗြဟ္မာတို့ ...
ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊
ဒေါသခပ်သိမ်းငြိမ်းကြပါစေ၊
ဆင်းရဲခပ်သိမ်းငြိမ်းကြပါစေ၊
နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။
(တိပိဋကဓရ မင်းကွန်းဆရာတော်ကြီး)
မှတ်ချက်။ ။မျက်စိမှိတ်၍ အရပ်(၁၀)မျက်နှာကို အာရုံပြုလျက် မေတ္တာပွါးပို့ပါ။
မေတ္တာသုတ်တော်လာ မေတ္တာပွါးပို့နည်း
၁။ လုံးစုံများစွာ သတ္တဝါ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ။
ဥပဒ်ရန်ဘေး ကင်းစင်ဝေး ငြိမ်းအေးကြပါစေ။
၂။ ကြောက်တတ်, မကြောက်တတ် နှစ်ရပ်များစွာ သတ္တဝါ--
၃။ မြင်အပ်, မမြင်အပ် နှစ်ရပ်များစွာ သတ္တဝါ---
၄။ ဝေးနေ, နီးနေ နှစ်ထွေများစွာ သတ္တဝါ--
၅။ ဘဝဇာတ်ဆုံး, မဆုံးများစွာ သတ္တဝါ--
၆။ ရှည်, တို, အလတ် သုံးရပ်ခန္ဓာ သတ္တဝါ--
၇။ ကြီး, ငယ်, အလတ် သုံးရပ်ခန္ဓာ သတ္တဝါ--
၈။ ဆူ, ကြုံ, အလတ်(ဝ, ပိန်, အလတ်) သုံးရပ်ခန္ဓာ သတ္တဝါ--
၉။ လူအချင်းချင်း လှည့်ပတ်ခြင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။
၁၀။ အထင်သေးခြင်း အချင်းချင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။
၁၁။ ဆင်းရဲလိုခြင်း အချင်းချင်း ကင်းရှင်းကြပါစေ။
(တိပိဋကဓရ မင်းကွန်းဆရာတော်ကြီး)
မှတ်ချက်။ ။မျက်စိမှိတ်၍ သတ္တဝါများအပေါ်အာရုံပြုလျက် မေတ္တာပွါးပို့ပါ။
လွယ်ကူထိရောက်စွာ မေတ္တာပို့နည်း
မေတ္တာပို့သရာ၌ ပါးစပ်က ဆိုရုံမျှမဟုတ်ဘဲ နှစ်နှစ် ကာကာ စိတ်ရောက်ဖို့က လိုရင်းဖြစ်သည်။ အများကိုခြုံ၍ မေတ္တာ ပို့သခြင်းထက် တစ်ဦးချင်းစီ အာရုံပြု၍ မေတ္တာပို့ခြင်းက ပို၍ ထိရောက်စူးရှစေသည်။ မိမိ မေတ္တာပို့သလိုသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦး ကို စဉ်းစား၍ ထင်ထင်ရှားရှား ထပ်တလဲလဲ မေတ္တာပို့ပါ။
(ဥပမာ) မိခင်ကို မေတ္တာပို့လိုလျှင် အမေ့မျက်နှာပေါ်လာ အောင်စဉ်းစားလိုက်ပါ။ အမေ့မျက်နှာ ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်လာ သောအခါ ...
‘‘အမေ-- ကျန်းမာပါစေ၊ ချမ်းသာပါစေ၊ ဘေးရန်ကင်းပါစေ၊
လိုရာဆန္ဒပြည့်ဝပါစေ၊ ’’ဟု သုံးခါထက်မနည်း ထပ်တလဲလဲ မေတ္တာပို့ပါ။ ထို့နောက် အဖေ့ကို အာရုံပြု၊ အာရုံထဲ အဖေ့မျက်နှာ ပေါ်လာသောအခါ ...
‘‘အဖေ--ကျန်းမာပါစေ၊ ချမ်းသာပါစေ၊ ဘေးရန်ကင်းပါစေ၊
လိုရာဆန္ဒပြည့်ဝပါစေ၊ ’’ဟု သုံးခါထက်မနည်း ထပ်တလဲလဲ မေတ္တာပို့ပါ။
အမေ, အဖေတို့ကဲ့သို့ ကျေးဇူးများသော ဆရာသမား အဘိုး, အဘွား, အစ်ကိုကြီး, အစ်မကြီး, ဆွေမျိုးများ, ရင်းနှီးသော ပုဂ္ဂိုလ်များ, သီးခြားလိုအပ်သူများကို ဆိုခဲ့ပြီးနည်းအတိုင်း မေတ္တာပို့ ကြည့်ပါ။ မကြာမီ မေတ္တာအကျိုး ခံစားရမည်။
မေတ္တာပွားပို့ခြင်းသည် ဘာဝနာကုသိုလ်ဖြစ်သည်။ ဒါန ကုသိုလ်, သီလကုသိုလ်တို့ထက် ပို၍ အကျိုးကြီးသည်။ အာရုံစူးစိုက် ၍ ပွားပို့လျှင် သမာဓိတည်လာသည်။
သမာဓိအားကောင်းလေလေ မေတ္တာ၏ အာနိသင်ထက် မြက်လေလေ ဖြစ်သည်။ ရန်သူကိုပင် အာရုံစူးစိုက်၍ မေတ္တာပို့နိုင် လျှင် ရန်ပြေငြိမ်း၍ ချစ်ကြည်လာလိမ့်မည်။ မေတ္တာသည် နတ်, လူ အများ ချစ်ခင်စေသော အကောင်းဆုံး ပီယဆေးဖြစ်သည်။
ဆုတောင်း အမျှဝေ(အကျဉ်း)
ဤသို့ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့် ချမ်းမြအေးကြည် ဘေးမဲ့မည်သည့် ရွှေပြည်ထုတ်ချောက် လမ်းမကောက်ဘဲ ရောက်ရပါလို၊ ထိုထိုဘဝ ကျင်လည်ရလည်း ဒုက္ခဘေးဒဏ် ရန်မာရ်အပေါင်း မကောင်းဟူ သမျှ မတွေ့ဘဲ သဗ္ဗဣစ္ဆာ မင်္ဂလာကို ရွယ်ကာတတိုင်း ရစေသော်။
ယနေ့ယခု ပြုပြုသမျှ မြတ်ဘာဂကို မိဘဆရာ မျိုးသဟာနှင့် ကိုယ်မှာစောင့်ကြပ် ကိုယ်စောင့်နတ်က အရင်းစ၍ ရှိသမျှလုံးစုံ ဘုံသုံးဆယ့်တစ် ဖြစ်ဖြစ်သမျှ ဝေနေယျတို့ ရကြပါစေ ပေးငှဝေ သည် များထွေသာဓု ခေါ်စေသော်။
ဆုတောင်း(အကျယ်)
၁။ ဤသို့ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့် အမတခေမံ ပြည်နိဗ္ဗာန်သို့ ရွှေပြည်ထုတ်ခြောက် လမ်းမကောက်ဘဲ ရောက်ရပါလို တောင်းဆု ဆို၏၊
၂။ ဤသို့ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့် အမတခေမံ ပြည်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ မရောက်သေးငြား ဘဝများစွာ ဖြစ်လေရာဝယ် ...
၃။ အကုသိုလ်ဆယ်ပါး မပွါးဒုစရိုက် ကိုယ်၌မီးကြီး ဖျက်ဆီး တတ်ငြား ဤသုံးပါးကို ရှောင်ရှားကြဉ်ဖဲ ဆက်တိုင်းလွဲ၍ စွန့်ရှဲ ပစ်ခွါ နိုင်စေသော်။
၄။ ကုသိုလ်ဆယ်ပါး တရားသုစရိတ သတ္တအကျော် ခုနှစ် ဖော်နှင့် သူတော်ဥစ္စာ မှန်စွာတရား ရှစ်ပါးမဂ္ဂင် မြဲပင်စွဲနေ မသွေ ဥပါယ် သုံးဆယ့်ရှစ်ဖြာ မင်္ဂလာကို မကွာကိုယ်၌ မြဲစေသော်။
၅။ အပါယ်လေးပါး မလားငရဲ ဆင်းရဲတစိ မရှိရောဂါ ရှင်းရှင်း ကွာ၍ အဋ္ဌာရသ သိပ္ပမလွတ် ကြွင်းမဲ့တတ်သား ပိဋကတ်ဗေဒင် သင်သင်ရာရာ မြင်ကာကြားကာ အရာရာကို မကြာခဏ တတ်စေ သော်။
၆။ အမျိုးကောင်းသား ကျော်ထင်ရှားလျက် ယောက်ျားစင်စစ် ဆက်တိုင်းဖြစ်၍ အပြစ်များစွာ ငါးဖြာရန်သူ မပြုဝံ့ရှောင်း သူတော် ကောင်းနှင့် အလောင်းတကာ တောင်းကုန်ရာသား ပတ္ထနာဆု အာယု, ဝဏ္ဏ သုခ, ဗလ ပဋိဘာန ဘဝမခြား စက်လေးပါးနှင့် ငြား စေသော်။
၇။ ဘုန်းသမ္ဘာနှင့် ပညာပြည့်စုံ ကုံလုံဥစ္စာ လှူဒါဝေငှ ဒသ ပါရမီ အညီဖြည့်စွမ်း နိဗ္ဗာန်လမ်းကို တန်းတန်းမတ်မတ် မချွတ်လျင်ဆော ရောက်စေသော်။
အမျှဝေ(အကျယ်)
၁။ ဤသို့ပြုရ၊ မြတ်ပုညကို၊ ကြီးထမြင့်ခေါင်၊ မြင်းမိုရ်တောင်ဦး၊ မကကြူးသား၊ ကျေးဇူးအရှင်၊ မွေးမိခင်နှင့်၊ ဖခင်တို့အား၊ ရငြားပါစေ၊ အမျှဝေ၏၊
၂။ မသွေနိစ္စ၊ ဤကာယကို၊ စောင့်ထပေတတ်၊ ကိုယ်စောင့် နတ်လည်း၊ မလပ်စေရ၊ ပေးဝေငှ၏၊
၃။ မိတ္တဆွေဉာ၊ ဆရာသမား၊ ဘိုးဘွားကစ၊ ယမရာဇာ၊ ဒေဝါယက္ခ၊ ဣန္ဒဘုမ္မာ၊ အာကာသနတ်၊ အထူးမှတ်၍၊ မပြတ်ပုည၊ ကုသလကို၊ ရကြပါစေ၊ အမျှဝေ၏၊
၄။ သဗ္ဗေသတ္တာ၊ သတ္တဝါဟု၊ နာနာလောက၊ အနန္တတွင်၊ မပြတ်စဉ်ကာ၊ သတ္တာဝါသ၊ ဘုံကိုးဝနှင့်၊ ဝိညာဏဌိတိ၊ တည်ရှိ ခုနှစ်ပါး၊ များစွာလုံးစုံ၊ ဘုံသုံးဆယ့်တစ်၊ ဖြစ်ဖြစ်သမျှ၊ ဝေနေယျအား၊ အမျှကုသိုလ်၊ ပေးဝေလို၏၊
၅။ ထိုကုသလ၊ မြတ်ပုညကို၊ အမျှရကြသည် ဖြစ်စေသော်။
၆။ ဝသုန္ဒရေ၊ ဤမြေပံသု၊ သိလာထုလည်း၊ သက်သေအမှု တည်စေသော်။
ကုသိုလ် အမျှ-- အမျှ-- အမျှ-- ယူတော်မူကြပါကုန်လော့။
သာဓု---- သာဓု---- သာဓု----။
‘‘အကျင့်မြတ်ဖြင့် ရှိခိုးပူုဇော်ခြင်း’’
၁။ ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဗုဒ္ဓံ ပူဇေမိ။
၂။ ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဓမ္မံ ပူဇေမိ။
၃။ ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ သံဃံ ပူဇေမိ။
၁။ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ- ဤလောကုတ္တရာတရား ကိုးပါး အားလျော်သော ကျင့်ဝတ်မြတ်ပဋိပတ်ဖြင့်၊ ဗုဒ္ဓံ- မြတ်စွာ ဘုရားကို၊ ပူဇေမိ- ပူဇော်ပါ၏ဘုရား။
၂။ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ- ဤလောကုတ္တရာတရား ကိုးပါး အားလျော်သော ကျင့်ဝတ်မြတ်ပဋိပတ်ဖြင့်၊ ဓမ္မံ-တရားတော်မြတ်ကို၊ ပူဇေမိ- ပူဇော်ပါ၏ဘုရား။
၃။ဣမာယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ- ဤလောကုတ္တရာတရား ကိုးပါး အားလျော်သော ကျင့်ဝတ်မြတ်ပဋိပတ်ဖြင့်၊ သံဃံ- သံဃာတော်မြတ်ကို၊ ပူဇေမိ- ပူဇော်ပါ၏ဘုရား။
အာနာပါနရှုပွားရှုပွါးနည်း (အကျဉ်း)
ဝင်လေထွက်လေအာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည် နေအောင် ထိမှုထင်ရှားရာ နှာသီးဖျား(သို့မဟုတ်)အထက်နှုတ် ခမ်း တစ်နေရာမှ စောင့်၍ လေ-ဟူသည့်(ဝင်လေ-ထွက်လေ ဟူသည့်) ပညတ်အာရုံ အတုံးအခဲ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ တည်နေအောင် စိုက်ရှုနိုင်သောအခါ ...
၁။အသက်ရှူနှေး၍(ရှည်နေလျှင်)အစ-အလယ်-အဆုံး အကုန် လုံးကို ထင်ထင်ရှားရှားသိအောင်။
၂။အသက်ရှူမြန်၍(တိုနေလျှင်)အစ-အလယ်-အဆုံး အကုန် လုံးကို ထင်ထင်ရှားရှားသိအောင် ဝင်လေ-ထွက်လေကို ဆက်၍ ရှူရ၏၊
၃။ထိုသို့ရှူရာ၌ အသက်ရှူနှေးအောင်(သို့မဟုတ်)အသက်ရှူမြန် အောင်, (တစ်နည်း) ရှည်အောင်^တိုအောင် သက်သက်မပြုမပြင် ပဲ သဘာဝအတိုင်း ပုံမှန်သာ အသက်ရှူနေပါ။
၄။ထိုသို့ရှူရာ၌ ဝင်လေ-ထွက်လေ ထင်ရှားရာ နှာသီးဖျား (သို့မဟုတ်)အထက်နှုတ်ခမ်း အရပ်ကသာ စောင့်၍ ဝင်လေ-ထွက် လေကို သတိကပ်၍ ပွားများအားထုတ်သူ၏ သန္တာန်၌သာလျှင် အာနာပါနဿတိသမာဓိ ဘာဝနာသည် ပြီးစီးပြည့်စုံနိုင်၏၊
၅။သမာဓိ အဆင့်မြင့်လာသော် ဝင်လေ-ထွက်လေမှာ အဆင့်ဆင့် အလွန်သိမ်မွေ့လာတတ်သည်။ ထိုအခါ၌ သိမ်မွေ့လွန်း၍ မထင် မရှား ဖြစ်လာသော ဝင်လေ-ထွက်လေကို ထင်ရှားအောင် သက် သက်ပြုပြင်၍ အသက်မရှူပါနှင့်။ သဘာဝအတိုင်း သိမ်မွေ့သော ဝင်လေ-ထွက်လေမှာသာ ဘာဝနာစိတ်ကို ကပ်ထားပါ။ ထိရာအ ရပ်(နှာသီးဖျား^အထက်နှုတ်ခမ်း)ကို လက်မလွှတ်ပါနှင့်။
၆။သမာဓိ ဒီဂရီ စံချိန်မီလာသောအခါ မီးခိုးရောင်, အဖြူရောင် စသည် နိမိတ်အမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါ်လာလိမ့်မည်။
(အဆင့်ဆင့် ဆက်လက်ရှူပွားလိုလျှင် ဖားအောက်တောရရိပ်သာများသို့ ကြွလှမ်းခဲ့ပါ။)
အာနာပါနရှူနည်း လင်္ကာ
တင်ပလ္လင်ခွေကာ၊ ထိုင်နေပါ၊ ခါးမှာဖြောင့်ဖြောင့်ထား။
မျက်စိမှိတ်ကာ၊ ခေါင်းတည့်ပါ၊ နှာသီးဖျားမှာ စိတ်ကပ်ထား။
ဝင်လေ-ထွက်လေ၊ ရှူမှတ်နေ၊ စိတ်တွေမလွင့်ပါး။
အာရုံတစ်ခု၊ တည်ရှိမှု၊ စူးစူးစိုက်စိုက်ထား။
အဖြူ, မီးခိုး၊ တစ်မျိုးမျိုး၊ တန်ခိုးစိတ်စွမ်းအား။
သင်တန်းသူ^သားများ စုပေါင်းမေတ္တာပို့
*ယနေ့ အာဟာရအလှူရှင်တွေ...
ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
စိတ်ဆင်းရဲ ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်ဆင်းရဲ ကင်းကြပါစေ။
ကျန်းကျန်းမာမာ ချမ်းချမ်းသာသာဖြင့် မိမိတို့ခန္ဓာဝန်ကို
ရွက်ဆောင်နိုင်ကြပါစေ။
*နှိုးဆောင်တိုက်တွန်းသူတွေ, အကျိုးတော်ဆောင်တွေ...
*ခပ်သိမ်းကုန်သော သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည်...
သာဓု...သာဓု...သာဓု။
အခန်း(၂) ခုနစ်နေ့ဗုဒ္ဓဝင်ဆိုင်ရာ
အခန်း(၂)
ခုနစ်နေ့ဗုဒ္ဓဝင်ဆိုင်ရာ
မ, သိ, ကြ, လတ်၊ တွေး, ဆ, အပ်၊ နေ့မြတ်ခုနှစ်ထွေ။
သန်, ဖွား, တော, ပွင့်၊ စက်, စု, သင်၊့ ရှင်ပင့်သာကီဆွေ။
ရှင်းလင်းချက်
၁။ မ - ကြာသပတေးနေ့တွင်
သန် - ပဋိသန္ဓေ နေတော်မူပါသည်။
၂။ သိ - သောကြာနေ့တွင်
ဖွား - ဖွားမြင်တော်မူပါသည်။
၃။ ကြ - တနင်္လာနေ့တွင်
တော - တောထွက်တော်မူပါသည်။
၄။ လတ် - တနင်္လာနေ့တွင်
ပွင့် - ဘုရားပွင့်တော်မူပါသည်။
၅။ တွေး - စနေနေ့တွင်
စက် - ဓမ္မစကြာတရားဟောတော်မူပါသည်။
၆။ ဆ - အင်္ဂါနေ့တွင်
စု - စုတိ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပါသည်။
၇။ အပ် - တနင်္ဂနွေနေ့တွင်
သင့် - တေဇောဓာတ်(မီးသင့်)လောင်တော်မူပါသည်။
နေ့နာမ် ရွေးနည်း
၁။ ကခဂဃင - တနင်္လာနာမ်
၂။ စဆဇစျည - အင်္ဂါနာမ်
၃။ ဋဌဍဎဏ
တထဒဓန - စနေနာမ်
၄။ ပဖဗဘမ - ကြာသပတေးနာမ်
၅။ ယရလဝ - ဗုဒ္ဓဟူးနာမ်
၆။ သဟ - သောကြာနာမ်
၇။ အ - တနင်္ဂနွေနာမ်
ဂြိုဟ်နေ ဂြိုဟ်သက်
၁။ တနင်္ဂနွေဂဠုန်၊ ရှေ့မြောက်ကြုံ၊ နေတုံ(၆)နှစ်မျှ။
၂။ တနင်္လာကျား၊ (၁၅)၊ နေငြားရှေ့ရပ်က။
၃။ အင်္ဂါခြင်္သေ့၊ ရှေ့တောင်ကွေ့၊ မရွေ့(၈)နှစ်မျှ။
၄။ ဗုဒ္ဓဟူးဆင်၊ တောင်ရပ်ခွင်၊ နေတုံ(၁၇)နှစ်။
၅။ နောက်တောင် စနေ၊ နဂါးမြွေ၊ နေတုံ(၁၀)နှစ်မျှ။
၆။ ကြာသပတေးကြွက်၊ (၁၉)နှစ်၊ နေရင်းနောက်ရပ်က။
၇။ ရာဟုဟိုင်းဆင်၊ နောက်မြောက်ခွင်၊ နေချင်(၁၂)နှစ်။
၈။ သောကြာမှာပူး၊ မြောက်စူးစူး၊ နေထူး(၂၁)။
လယ်တီဆရာတော်ကြီး၏ ခုနစ်နေ့ဘုရားရှိခိုး
၁။ သန္ဓေယူသောနေ့ (ကြာသပတေးနေ့)
သုံးလူ့ရှင်ပင်၊ ကျွန့်ထိပ်တင်၊ သောင်းခွင်စကြာဝဠာ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့၊ ညီညာရုံးစု၊ တောင်းပန်မှုကြောင့်၊ ရတုနဂိုရ်၊ ရွှန်းရွှန်းစိုသည်၊ ဝါဆိုလပြည့်၊ ကြွက်မင်းနေ့ဝယ်၊ ချမ်းမြေ့ကြည်ဖြူ၊ သန္ဓေယူသည်၊ နတ်လူငြိမ်းဖို့ ကိန်းပါကို။
၂။ ဖွားမြင်တော်မူသောနေ့ (သောကြာနေ့)
သန္ဓေယူခါ၊ ဆယ်လကြာသော်၊ မဟာသက္ကရာဇ်၊ ခြောက် ဆယ့်ရှစ်ကြုံ၊ ကဆုန်လပြည့်၊ သောကြာနေ့ဝယ်၊ ချမ်းမြေ့စုံစီ၊ လုမ္ဗိနီ၌၊ မဟီလှိုက်ဆူ၊ ဖွားတော်မူသည်၊ နတ်လူအောင်မြို့ လမ်းပါကို။
၃။ တောထွက်တော်မူသောနေ့ (တနင်္လာနေ့)
ဖွားမြင်မြောက်သော်၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်ရွယ်၊ ပျိုနုနယ်၌၊ သုံးသွယ်ရွှေနန်း၊ သိမ်းမြန်းပြီးလစ်၊ ဆယ့်သုံနှစ်လျှင်၊ ဘုန်းသစ်လျှံလူ၊ စံတော်မူ၍၊ ရွယ်မူနုဖြိုး၊ နှစ်ဆယ့်ကိုးဝယ်၊ လေးမျိုးနိမိတ်၊ နတ်ပြဟိတ်ကြောင့်၊ ရွှေစိတ်ငြင်ငြို၊ သံဝေပိုကာ၊ ဝါဆိုလပြည့်၊ ကျားမင်းနေ့ဝယ်၊ ချမ်းမြေရဂုံ၊ တောရပ်လှုံသည်၊ စုံမြိုင်ပင်ရိပ် ခန်းမှာကို။
၄။ ဘုရားဖြစ်တော်မူသောနေ့ (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့)
တောရပ်မြိုင်ပေါ်၊ ခြောက်နှစ်ပျော်၍၊ ခါတော်တဖုံ၊ ပွင့်ချိန်ကြုံက၊ ကဆုန်လပြည့်၊ ဆင်မင်းနေ့ဝယ်၊ မြေ့ပရမေ၊ ပလ္လင်ဗွေထက်၊ ရွှေညောင်တော်ကြီး၊ ဗိတာန်ထီးနှင့်၊ မငြီးကြည်ဖြူ၊ နေတော်မူလျက်၊ ရန်မြူခပင်း၊ အမိုက်သင်းကို၊ အရှင်းပယ်ဖျောက်၊ အလင်းပေါက်က၊ ထွန်းတောက်ဘုန်းတော်၊ သောင်းလုံးကျော်သည်၊ သုံးဖော်လူတို့ ငြိမ်းပါကို။
၅။ ဓမ္မစကြာဟောတော်မူသောနေ့ (စနေနေ့)
ဘုရားဖြစ်ခါ၊ မိဂဒါသို့၊ စကြာရွှေဖွား၊ ဖြန့်ချီသွား၍၊ ငါးပါးဝဂ္ဂီ၊ စုံအညီနှင့်၊ မဟီတစ်သောင်း၊ တိုက်အပေါင်းမှ၊ ခညောင်းကပ်လာ၊ နတ်ဗြဟ္မာအား၊ ဝါဆိုလပြည့်၊ စနေနေ့ဝယ်၊ ကြွေ့ကြွေ့လျှံတက်၊ ဓမ္မစက်ကို၊ မိန့်မြွက်ထွေပြား၊ ဟောဖော် ကြားသည်၊ တရားနတ်စည် ရွမ်းတယ်ကို။
၆။ ပရိနိဗ္ဗာန်စံသောနေ့ (အင်္ဂါနေ့)
တရားနတ်စည်၊ ဆော်ရွမ်းလည်က၊ သုံးမည်ဘုံသိုက်၊ တစ်သောင်းတိုက်ဝယ်၊ ကျွတ်ထိုက်သသူ၊ နတ်လူဗြဟ္မာ၊ သတ္တဝါကို၊ ခေမာသောင်သို့၊ ဖောင်ကူးတို့ဖြင့်၊ ဆောင်ပို့ပြီးခါ၊ ဝါလေးဆယ့်ငါး၊ သက်ကားရှစ်ဆယ်၊ စုံပြည့်ကြွယ်က၊ ရာလေးဆယ့်ရှစ်၊ သက္ကရာဇ် ဝယ်၊ နယ်မလ္လာတိုင်း၊ စံနှိုင်းမယုတ်၊ ကုသိနာရုံ၊ အင်ကြင်းစုံ၌၊ ကဆုန်လပြည့်၊ အင်္ဂါနေ့ဝယ်၊ ချမ်းမြေ့နိဗ္ဗူ၊ စံတော်မူသည်၊ ဝှမ်းဆူသောင်းလုံး ကျော်တယ်ကို။
၇။ တေဇောဓာတ်လောင်တော်မူသောနေ့(တနင်္ဂနွေနေ့)
နိဗ္ဗူစံပြီ၊ ရှုမအီသား၊ သိင်္ဂီရွှေလှော်၊ အလောင်းတော်ကို၊ ထိုရော်ကဆုန်၊ လဆုတ်ကြုံ၍၊ ဂဠုန်နေ့ဝယ်၊ ခိုးငွေ့မနှော၊ ဓာတ်တေဇောလျှင်၊ ရှင်စောဉာဏ်စက်၊ ဓိဋ္ဌာန်ချက်ဖြင့်၊ လျှံတက် ကော်ရော်၊ မီးပူဇော်သည်၊ မွေတော်ရှစ်စိတ် ကြွင်းတယ်ကို။
ရှိခိုး ဆုတောင်း
ထိုခုနစ်နေ့၊ သာချမ်းမြေ့ကို၊ ဆွေ့ဆွေ့ကြည်ဖြူ၊ အာရုံယူလျက်၊ သုံးလူတို့နတ်၊ မြတ်ထက်မြတ်သား၊ ရှင်တော်ဖျားကို၊ သုံးပါးမွန်စွာ၊ ဝန္ဒနာဖြင့်၊ သဒ္ဓါဖြိုးဖြိုး၊ ကျွန်ရှိခိုးသည်၊ ကောင်းကျိုး ခပ်သိမ်း ကြွယ်စေသော်။
အခန်း (၃) မင်္ဂလသုတ်ဆိုင်ရာ
အခန်း (၃)
မင်္ဂလသုတ်ဆိုင်ရာ
မင်္ဂလသုတ် ပါဠိနှင့်မြန်မာပြန်
မင်္ဂလာအမွှမ်း
ယံ မင်္ဂလံ ဒွါဒသဟိ၊ စိန္တယိံသု သဒေဝကာ။
သောတ္ထာနံ နာဓိဂစ္ဆန္တိ၊ အဋ္ဌတ္တိံသဉ္စ မင်္ဂလံ။
နတ်လူတို့သည် ၁၂-တိုင်အောင် ကြံစည်တွေးခေါ်ကြသော် လည်း ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း ကောင်းမြတ်သော ၃၈-ဖြာ မင်္ဂလာကို မသိနိုင် ဖြစ်နေကြ၏၊
ဒေသိတံ ဒေဝဒေဝေန၊ သဗ္ဗပါပ ဝိနာသနံ။
သဗ္ဗလောက ဟိတတ္ထာယ၊ မင်္ဂလံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
နတ်တို့ထက်နတ် ဘုရားမြတ်သခင်သည် မကောင်းမှု အားလုံးကို ပယ်ဖျောက်တတ်သော မင်္ဂလာတရားကို တစ်လော ကလုံး၏ အကျိုးစီးပွါးအလို့ငှါ ဟောကြားတော်မူ အပ်ပါပြီ။ အို-သူတော်ကောင်းတို့၊ ထိုမင်္ဂလာတရားကို ကျွန်ုပ်တို့ ရွတ်ဆိုပူဇော် ကြပါစို့။
မင်္ဂလာနိဒါန်း
ဧဝံ မေ သုတံ၊ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ အထ ခေါ အညတရာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တ ဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ၊ ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ။
အကျွန်ုပ် အာနန္ဒာသည် (ဤမင်္ဂလာသုတ္တန်ကို မြတ်စွာ ဘုရားအထံမှ) ဤသို့ကြားနာမှတ်သား ခဲ့ရပါသည်။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်မွန်ဝယ် ဇေတဝန်ခေါ် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ကျောင်းတိုက်တော်၌ သီတင်းသုံးနေပါ သည်။ ထိုအခါ မထင်ရှားသော နတ်သားတစ်ယောက်သည် သန်းခေါင်ယံအချိန်၌ အလွန်နှစ်လိုဖွယ် အဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက် တစ်ရပ်လုံးကို ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါဖြင့် ထွန်းလင်းစေလျက် မြတ်စွာဘုရားရှိရာအရပ်သို့ ချဉ်ကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကိုရှိခိုးကာ သင့်တော်ရာအရပ်၌ ရပ်နေပါသည်။ သင့်တော်ရာအရပ်၌ ရပ်နေသော ထိုနတ်သားသည် မြတ်စွာဘုရား ကို အောက်ပါအတိုင်း မေးလျှောက်လေသည်။
မင်္ဂလာတရားတောင်း
ဗဟူဒေဝါ မနုဿာ စ၊ မင်္ဂလာနိ အစိန္တယုံ။
အာကင်္ခမာနာ သောတ္ထာနံ၊ ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမံ။
‘‘ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ နတ်လူများ စွာတို့သည် ကြီးပွါးချမ်းသာခြင်းကို လိုလားတောင့်တကုန်သည် ဖြစ်ပါ၍ မင်္ဂလာဟူသည်တို့ကို ကြံစည်ကြပါကုန်၏၊ (ရှင်တော်မြတ် ဘုရားသည်) ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း ကောင်းမြတ်သော မင်္ဂလာ တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပါဘုရား။’’
မင်္ဂလာတရား ၃၈-ပါး
၁။ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး မင်္ဂလာ ၃-ပါး
ဘော ဒေဝပုတ္တ = အို .. နတ်သား၊
၁။ အသေဝနာစ ဗာလာနံ = လူမိုက်တို့ကို မပေါင်းသင်း အဆည်းကပ်ခြင်း။
၂။ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ = ပညာရှိလူလိမ္မာတို့ကို ပေါင်းသင်းဆည်း ကပ်ခြင်း။
၃။ ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ = ပူဇော်ထိုက်သူတို့ကို ပူဇော်ခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၃-ပါးသည် ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း မြတ်သောမင်္ဂလာဖြစ်၏၊
၂။ နေထိုင်ရေးမင်္ဂလာ ၃-ပါး
၁။ ပတိရူပဒေသဝါသော စ = သင့်လျော်သောအရပ်၌ နေရခြင်း။
၂။ ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ = ရှေး၌ပြုဖူး ကောင်းမှုအထူးရှိခြင်း။
၃။ အတ္တသမ္မာပဏိဓိ စ = မိမိကိုယ်နှင့်စိတ်ကို ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၃-ပါးသည် ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း မြတ်သောမင်္ဂလာဖြစ်၏၊
၃။ သင်ကြားရေးမင်္ဂလာ ၄-ပါး
၁။ ဗာဟုဿစ္စဉ္စ = လောကီ, လောကုတ်အကြားအမြင် များခြင်း။
၂။ သိပ္ပဉ္စ = စက်မှုလက်မှုပညာ တတ်မြောက်ခြင်း။
၃။ ဝိနယော စ သုသိက္ခိတော = လူ့ကျင့်ဝတ်များကိုကောင်းစွာ သင်ကြားလိုက်နာခြင်း။
၄။ သုဘာသိတာစ ယာ ဝါစာ = အပြောအဆို ချိုသာယဉ်ကျေးခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၄-ပါးသည် ...မင်္ဂလာဖြစ်၏၊ ၊
၄။ ပြုစုရေးမင်္ဂလာ ၃-ပါး
၁၁။ မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ = မိဘတို့ကို လုပ်ကျွေးပြုစုခြင်း။
၁၂။ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော = သား-မယားကို ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့ခြင်း။
၁၃။ အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ = အပြစ်ကင်းသော စီးပွါးရေးကို ကြိုးစားပြုလုပ်ခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၃-ပါးသည် ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း မြတ်သောမင်္ဂလာဖြစ်၏၊
၅။ လိုက်နာကျင့်သုံးရေး မင်္ဂလာ ၄-ပါး
၁၄။ ဒါနဉ္စ = စွန့်ကြဲပေးကမ်း လှူဒါန်းခြင်း။
၁၅။ ဓမ္မစရိယာ စ = သုစရိုက်တရားကို ကျင့်ခြင်း။
၁၆။ ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟော = ဆွေမျိုးတို့ကို ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့ခြင်း
၁၇။ အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ = အပြစ်ကင်းသော လူထုအကျိုးပြု အမှုတို့ကို ပြုလုပ်ခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၄-ပါးသည် ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း မြတ်သောမင်္ဂလာဖြစ်၏၊
၆။ ရှောင်ကြဉ်ရေးမင်္ဂလာ ၄-ပါး
၁၈။ အာရတီ = မကောင်းမှုမှဝေးစွာ (စိတ်ဖြင့်) ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
၁၉။ ဝိရတီပါပါ = မကောင်းမှုမှဝေးစွာ(ကိုယ်, နှုတ်ဖြင့်)ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
၂၀။ မဇ္ဇပါနာ စ သံယမော = အရက်သေစာ မသောက်စားခြင်း။
၂၁။ အပ္ပမာဒေါစ ဓမ္မေသု = ကုသိုလ်တရားတို့၌ မမေ့မလျော့ခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၄-ပါးသည် ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း မြတ်သောမင်္ဂလာဖြစ်၏၊
၇။ စိတ်ထားရေးမင်္ဂလာ ၅-ပါး
၂၂။ ဂါရဝေါ စ = ရိုသေထိုက်သူတို့ကို ရိုသေခြင်း။
၂၃။ နိဝါတော စ = မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချခြင်း။
၂၄။ သန္တုဋ္ဌီ စ = ရသမျှနှင့် မျှတရောင့်ရဲခြင်း။
၂၅။ ကတညုတာ = သူတစ်ပါးကျေးဇူးကို သိတတ်ခြင်း။
၂၆။ ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ = သင့်လျော်သောအခါ တရားနာခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၅-ပါးသည် ...မင်္ဂလာမည်၏၊ ၊
၈။ သည်းခံရေး မင်္ဂလာ ၄-ပါး
၂၇။ ခန္တီ စ = အရာရာ၌ သည်းခံခြင်း, စိတ်ရှည်ခြင်း။
၂၈။ သောဝစဿတာ = ဆိုဆုံးမလွယ်သူဖြစ်ခြင်း။
၂၉။ သမဏာနဉ္စ ဒဿနံ = ရဟန်းတော်များကို ဖူးမြင်ခြင်း။
၃၀။ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ = သင့်လျော်သောအခါ တရားဆွေး နွေးခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၄-ပါးသည် ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း မြတ်သောမင်္ဂလာဖြစ်၏၊
၉။ ခြိုးခြံရေးမင်္ဂလာ ၄-ပါး
၃၁။ တပေါ စ = ခြိုးခြံစွာကျင့်ခြင်း၊ (ဝါ)မျက်စိ, နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ်, စိတ်ကို အလိုမလိုက်ခြင်း။
၃၂။ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ = မြတ်သောဗြဟ္မစိုရ်အကျင့်ကို ကျင့်ခြင်း၊ (ဝါ) မေထုန်မှရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
၃၃။ အရိယာသစ္စာနဒဿနံ = အရိယသစ္စာတို့ကို သိမြင်ခြင်း။
၃၄။ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ စ = နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၄-ပါးသည် ...မင်္ဂလာမည်၏၊ ၊
၁၀။ စိတ်ထားခိုင်ခံ့ရေး မင်္ဂလာ ၄-ပါး
၃၅။ ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ယဿ န ကမ္ပတိ = လောကဓံတရားနှင့် တွေ့ကြုံသော်လည်း စိတ်မတုန်လှုပ်ခြင်း။
၃၆။ အသောကံ = စိုးရိမ်သောက မရှိခြင်း။
၃၇။ ဝိရဇံ = ကိလေသာရမ္မက် မြူ မရှိခြင်း။
၃၈။ ခေမံ = ဘေးရန်ကုန်ခန်း ငြိမ်းချမ်းခြင်း။
ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ = ဤ ၄-ပါးသည် ကြီးပွါးချမ်းသာကြောင်း မြတ်သောမင်္ဂလာဖြစ်၏၊
မင်္ဂလာအကျိုးပြ နိဂုံး
ဧတာဒိသာနိ ကတွာန၊ သဗ္ဗတ္ထ မပရာဇိတာ။
သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တံ တေသံ မင်္ဂလမုတ္တမံ။
ဤ မင်္ဂလာတို့ကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှု ပြုကြပါလျှင်၊ အတွင်း အပရန်ဟူသမျှ အနိုင်ရ၍ နေရာတိုင်းမှာ ကြီးပွါးချမ်းသာ နိုင်ကြ ၏၊ ထို၃၈-ဖြာသည် လောကသားတို့အတွက် ကြီးပွါးချမ်းသာ ကြောင်း ကောင်းမြတ်သော မင်္ဂလာအစစ် ဖြစ်ပေသတည်း။
ဆောင်။ ။ အကုသိုလ်ဖြတ်၊ ကုသိုလ်မြတ်၊ ခေါ်အပ်မင်္ဂလာ။
တိုးတက်ကြီးပွား၊ ဤတရား၊ မှတ်သားမင်္ဂလာ။
မင်္ဂလာအမွှမ်းကဗျာ
သုံးဆယ့်ရှစ်ဖြာ မင်္ဂလာတရားကို၊ နတ်လူအများ ကြံစည်ပေ။
ဘယ်သင်းဘယ်ဟာ မင်္ဂလာစစ်ဟု၊ သေချာဇာစ်မြစ် မသိပေ။
၁၂-နှစ်တိုင် နှုတ်ပြိုင်ငြင်းလို့၊ မင်္ဂလာအခင်း မပြီးပေ။
မင်္ဂလာတရား ဝါဒများ၊ ကွဲပြားနတ်လူတွေ။
အဲဒါကြောင့် ကြံကြ, စည်ကြ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
မင်္ဂလာနိဒါန်းကဗျာ
သာဝတ္ထိပြည်မွန် ဇေတဝန်ကျောင်းဝယ်၊ ကိန်းအောင်းပျော်မွေ့ မြတ်စိန္တေ၊
သန်းခေါင်ယံခါ မထင်ရှားသည့်၊ နတ်သားတစ်ယောက် ချဉ်းကပ်လေ၊
ချဉ်ကပ်ပြီးသော် မင်္ဂလာသဘောကို၊ ထင်ရှားဟောဖို့ လျှောက်ပန်ချွေ၊
အသေဝနတရား အစထား၊ ဟောကြားမိန့်ခဲ့ပေ။
အဲဒါကြောင့် နာရ, ကြားရ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၃၈-ဖြာ မင်္ဂလာကဗျာများ
၁။ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး မင်္ဂလာ ၃-ပါး
လူမိုက်ဆိုလျှင် ရှောင်သွေလွဲလို့၊ မမှီဝဲနှင့် ကင်းအောင်နေ။
ပညာရှိကို အရှည်တွဲလို့၊ မှီဝဲဆည်းကပ် နည်းယူစေ။
သုံးပါးရတနာ မိဘများနှင့်၊ ဆရာသမားကို ပူဇော်လေ။
ချမ်းသာကိုပေး ဆက်ဆံရေး၊ မျှော်တွေး သုံးချက်ပေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၂။ နေထိုင်ရေး မင်္ဂလာ ၃-ပါး
ကုသိုလ်, ပညာ ဥစ္စာရဖို့၊ သင့်ရာဒေသ အမြဲနေ။
ရှေးကတင်ကြို ပြုခဲ့ဖူးသည့်၊ ကောင်းမှုအထူး ရှိပါစေ။
မိမိကိုယ်ကို ကောင်းအောင်ထိန်းလို့၊ မတိမ်းစေနှင့် ဆောက်တည်လေ။
ဥစ္စာကိုပေး နေထိုင်ရေး၊ မျှော်တွေး သုံးချက်ပေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၃။ သင်ကြားရေးမင်္ဂလာ ၄-ပါး
တတ်ကောင်းတတ်ရာ ဟူသမျှကို၊ ကြားမြင်သုတ ရှိပါစေ။
အိုးအိမ်တည်ထောင် ဝမ်းစာရေးနှင့်၊ အသက်မွေးဖို့ အတတ်သင်လေ
လူနှင့်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်များကို၊ ကောင်းစွာသင်ကြား နားလည်စေ။
မှန်ကန်ယဉ်ကျေး ချိုသာအေး၊ ဆိုရေးတတ်ပါစေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၄။ ပြုစုရေး မင်္ဂလာ ၃-ပါး
မြင်းမိုရ်ရွှေတောင် မိဘကြွေးက၊ို ကောင်းစွာဆပ်ပေး ဝတ်ကျေကျေ။
ကြွေးသစ်ချကာ သားနှင့်မယား၊ မြှောက်စားချီးမြှင့် ဝတ်ကုန်စေ။
အလုပ်တာဝန် မလစ်ဟင်းနှင့်၊ အပြစ်ကင်းအောင် လုပ်ပါလေ။
စည်းစိမ်ကိုပေး ပြုစုရေး၊ မျှော်တွေး သုံးချက်ပေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၅။ လိုက်နာကျင့်သုံးရေး မင်္ဂလာ ၄-ပါး
သုံးတန်စေတနာ ဖြူစင်လန်းလို့၊ ပေးကမ်းဝေငှ လှူနိုင်စေ။
ကိုယ်နှုတ်စိတ်ကြံ မမိုက်မှားနဲ့၊ သုစရိုက်တရားကို ကျင့်ပါလေ။
ဆွေမျိုးတွေကို ပစ်ပယ်မထားနဲ့၊ သင်္ဂဟတရားနှင့် ချီးမြှောက်လေ။
သန့်စင်ပြစ်မျိုး လူထုကျိုး၊ သယ်ပိုးဆောင်ရွက်စေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၆။ ရှောင်ကြဉ်ရေး မင်္ဂလာ ၄-ပါး
မကောင်းမှုတွေ ဟူသမျှကို၊ မတွေ့ခင်က ရှောင်ကြဉ်လေ။
တွေ့ကြုံလာလျှင် မလွန်ကျူးနဲ့၊ အထူးသဖြင့် စောင့်စည်းနေ။
အရက်သေစာ မသောက်စားနဲ့၊ မှောက်မှားတတ်တဲ့ အရာပေ။
လုပ်ကိုင်ပြောကြား သတိထား၊ တရား မမေ့စေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၇။ စိတ်ထားရေး မင်္ဂလာ ၅-ပါး
အသက်ဂုဏ်ဝါ ကိုယ့်ထက်ကြီးက၊ ဆည်းကပ်ခစား ရိုသေသေ။
မာနတံခွန် ဂုဏ်မကြွနဲ့၊ ကိုယ်ကိုနှိမ့်ချ အမြဲနေ။
လောဘအပို လိုမလိုက်နဲ့၊ ကိုယ်ထိုက်တာနဲ့ ကျေနပ်လေ။
ကိုယ့်ပေါ်ပြုဖူး သူ့ကျေးဇူး၊ အထူးသိတတ်စေ။
ကောင်းကျိုးဆင့်ပွား မြတ်တရား၊ နာကြားမပြတ်ပေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၈။ သည်းခံရေး မင်္ဂလာ ၄-ပါး
ဝတ်စားနေထိုင် အရာခပ်သိမ်း၊ စိတ်ကိုချုပ်ထိန်း သည်းခံလေ။
ကျိုးကြောင်းပြညွှန် ဆုံးမစကား၊ ပြောကြားလာက နာလွယ်စေ။
သူမြတ်ပုဂ္ဂိုလ် ဟူသမျှ၊ မကြာခဏ တွေ့ဆုံလေ။
သဘာဝတွေး မှန်ကန်ရေး၊ ဆွေးနွေး မပြတ်ပေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၉။ ခြိုးခြံရေး မင်္ဂလာ ၄-ပါး
လောကီအာရုံ ဇိမ်ယစ်မူးလို့၊ ပျော်မကြူးနဲ့ ခြိုးခြံလေ။
မေတ္တာ, ဗြဟ္မစိုရ် လက်ကိုင်သုံးလို့၊ သူမြတ်ကျင့်ထုံး ယွင်းမသွေ။
လေးပါးသစ္စာ ဉာဏ်မြင်ကြည့်လို့၊ အမှန်သိအောင် ကြိုးစားလေ။
ဒုက္ခလွတ်ကင်း နိဗ္ဗာန်ချဉ်း၊ အလင်းပေါက်နိုင်စေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
၁၀။ စိတ်ထားခိုင်ခံ့ရေး မင်္ဂလာ ၄-ပါး
ဆင်းရဲ, ချမ်းသာ သဘာဝ၊ တွေကြုံနေကြ လူတိုင်းပေ။
ကောင်းဆိုးနှစ်တန် အစုံတွဲလို့၊ တလှည့်စီလဲ အမြဲနေ။
လောကဓံကြုံ မဖြုန်တမ်းပေါ့၊ မတုန်စမ်းနဲ့ စိတ်ခိုင်စေ။
သောကကိုထိန်း ရမ္မက်သိမ်း၊ အေးငြိမ်းချမ်းသာနေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓဝါဒ ကမ္ဘာ့မင်္ဂလာတွေ။
မင်္ဂလာ အကျိုးပြ နိဂုံး
သုံးဆယ့်ရှစ်ဖြာ မင်္ဂလာကုံးကို၊ လိုက်နာကျင့်သုံး ပန်သူတွေ။
စည်းပွားချမ်းသာ ကျက်သရေတိုးလို့၊ ကောင်းကျိုးစည်ပွင့် တဝေဝေ။
ဘေးကင်းရန်ကွာ ချစ်သူပေါလို့၊ စိတ်ရောကိုယ်ရော ချမ်းသာမလေ၊ ၊
ပြောဆိုကြံဆ ဆောင်သမျှ၊ အောင်ရမည် ကိန်းသေ။
အဲဒါကြောင့် ပန်ကြ, ဆင်ကြ မင်္ဂလာ့ပန်းခိုင်တွေ။
မင်္ဂလာနောက်ဆက်တွဲ မှတ်ဖွယ်များ
သူတော်စင်နှင့် သူယုတ်မာ
* စိတ်ဓာတ်, လုပ်ရပ်၊ နှစ်ရပ်ပေါ်မှာ၊
ယုတ်မြတ်ဟာ၊ တည်တာအမှန်ပါ။
* စိတ်ဓာတ်, လုပ်ရပ်၊ မြင့်မြတ်ဖြူစင်၊
သူတော်စင်၊ ယုတ်လျှင် သူယုတ်မာ။
ပူဇော်ထိုက်သူများ
ဘုရား, ပစ္စေကာ၊ မြတ်သံဃာနှင့်၊ ဆရာ, မိဘ၊ ယောက္ခမဆို၊
အစ်ကို, အစ်မ၊ ဂုဏဝုဍ္ဎို၊ သက်ကြီးဘိနှင့်၊ ကိုယ်၏လင်သား၊
ဆယ့်သုံးပါးကို၊ မမှားမှန်စွာ၊ ပူဇော်ရာသည်၊ မင်္ဂလာမောင်တို့ သိဖွယ်တည်း။ (မင်္ဂလာမယ်တို့ သိဖွယ်တည်း။)
ပဋိရူပ အရပ်
ကုသိုလ်, ပညာ, ဥစ္စာ, ကျန်းမာရေး, ငြိမ်းချမ်းရေးတို့နှင့်ပြည့်စုံ သောအရပ်မျိုးကို ပဋိရူပ(နေသင့်နေထိုက်တဲ့)အရပ်ဟု မှတ်ရမည်။
သမ္ပတ္တိစက် ၄-ပါး
* မိတ်ကောင်းကိုရှာ၊ သင့်ရာနေအပ်၊ ပြုလတ်ကုသိုလ်၊ ကိုယ်ကို စောင့်စည်း၊ စက်ကြီးလေးပါး၊ ပြည့်စုံငြား၊ မှတ်သားသမ္ပတ္တိ။
သားသမီး ၃-မျိုး
၁။ အတိဇာတသားသမီး = မိဘထက် သီလ သမာဓိ ပညာ အကျင့်သာလွန်သူ။
၂။ အနုဇာတသားသမီး = မိဘနှင့် သီလ သမာဓိ ပညာ အကျင့်တူညီသူ။
၃။ အဝဇာတသားသမီး = မိဘထက် သီလ သမာဓိ ပညာ အကျင့်ညံ့ဖျင်းသူ။
မယား ၇-မျိုး
* မယားခုနှစ်မျိုး၊ ရှိမြဲရိုးတွင်၊ ခိုးသူအရှင်၊ သူသတ်သွင်သို့၊
အကြင်မယား၊ လား၏ငရဲ၊ အမြဲမှတ်ဘိ။
* အမိတမျှ၊ နှမမယွင်း၊ ခင်ပွန်းသဖွယ်၊ ကျွန်နှယ်လေးဖြာ၊
မယားမှာမူ၊ နိမ္မာနတ်ပြည်၊ လားကြောင်းမည်၏၊
* ယင်းသည့်လေးသွယ်၊ မယားဝယ်လည်း၊ ကျွန်နှယ်အလား၊
မယားမှာမူ၊ ယောက်ျားဆုပန်၊ နိဗ္ဗာန်ဆုတောင်း၊ တောင်းကမလွတ်၊
မချွတ်တူညီ၊ ပြည့်မြဲမည်၏၊ (မဃဒေဝ ပိုဒ် -၃၁၂)
ဒါန ၃-မျိုး
၁။ ဣဏဒါန = ကြွေးသစ်ချခြင်း (သားသမီးကိုကျွေးမွေးခြင်း)။
၂။ မောက္ခဒါန = ကြွေးဟောင်းချခြင်း(မိဘကိုလုပ်ကျွေးပြုစုခြင်း)။
၃။ နိဓိဒါန = ရွှေအိုးမြှုပ်ခြင်း (ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုခြင်း)။
တပ်လှန့်သံ
ဗုဒ္ဓဘာသာ ရှင်လူများ၊ သတိတရား ထားသင့်ပြီ။
အခြားဘာသာ တိုးတက်ရေးကို၊ အခြားသူများ ဆောင်ရွက်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ တို့တွေအဖို့၊ သွေးအေးနေလို့ မသင့်ပြီ။
သွေးအေးနေရင် သာသနာပျောက်လို့၊ လူမျိုးပျောက်ဖို့ ကြုံလိမ်မည်၊
အဲဒါကြောင့် မင်္ဂလာတရား ပြန့်ပွါးအောင်ကူညီ။
လောကဓံတရား ၈-ပါး
၁။ လာဘော = လာဘ်ရခြင်း။
၂။ အလာဘော = လာဘ်မရခြင်း။
၃။ ယသော = အခြံအရံများခြင်း။
၄။ အယသော = အခြံအရံနည်းပါးခြင်း။
၅။ နိန္ဒံ = ကဲ့ရဲ့ခံရခြင်း။
၆။ ပသန္နံ = ချီးမွမ်းခံရခြင်း။
၇။ သုခံ = ချမ်းသာခြင်း။
၈။ ဒုက္ခံ = ဆင်းရဲခြင်း။
ဘဝလောကဓံ
ဘဝဆိုတာ နိမ့်လိုက်မြင့်လိုက်နဲ့ တောင်တန်းလိုပါပဲ။ နိမ့်တဲ့နေရာ ရောက်လျှင်လည်း (သို့) အဆိုးလောကဓံနှင့် ကြုံတွေ့လျှင်လည်း အားမငယ်နှင့် စိတ်ဓာတ်မကျနှင့်၊ ကိုယ့်ထက် အစစ အရာရာ နိမ့်ကျတဲ့သူတွေကိုကြည့်ပြီး ‘‘ငါ-သူတို့လောက် မဆိုး သေးပါလား’’ဟု ဖြေဆည်ပါ။
မြင့်တဲ့နေရာရောက်လျှင်လည်း (သို့) အကောင်းလောကဓံ နှင့်ကြုံတွေ့လျှင်လည်း မမောက်မာနှင့် မာန်မကြွနှင့်၊ ကိုယ့်ထက် အစစအရာရာ သာတဲ့သူတွေကိုကြည့်ပြီး ‘‘ငါ-သူတို့လောက် မပြည့်စုံ သေးပါလား၊ ဘာ- မာန်တက်စရာ ရှိလို့လဲ’’ဟု ဆင် ခြင်ပါ။ လောကဓံကို ခံနိုင်ရည် ရှိလာပါလိမ့်မည်။
အခန်း (၄) မိဘကျေးဇူးဆပ်နည်း
မိဘကျေးဇူးဆပ်နည်း
သားသမီးတို့အား မိဘများက ပြုစု, ကျွေးမွေး, စောင့် ရှောက်ခဲ့သော ကျေးဇူးသည် မြင်းမိုရ်တောင်မက ကြီးမား၏၊ ထို့ကြောင့် လိမ္မာယဉ်ကျေးသော သားသမီးများပီပီ ‘‘မြင်းမိုရ်ရွှေ တောင် မိဘကြွေးကို ကောင်းစွာဆပ်ပေး ဝတ်ကျေကျေ’’ဟု မင်္ဂလာ သုတ်က ဆုံးမထားသည့်အတိုင်း မိဘတို့ကို ကောင်းစွာပြုစု လုပ်ကျွေး ကြရမည်။ မိဘနှစ်ပါးကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ကျေးဇူး ဆပ်ဖို့ရာ သားသမီးတိုင်း၏ တာဝန်ဖြစ်ပါသည်။
ကျေးဇူးဆပ်နည်းသည် ---
(၁) လောကီနည်းဖြင့်ကျေးဇူးဆပ်နည်း၊
(၂) လောကုတ္တရာနည်းဖြင့် ကျေးဇူးဆပ်နည်း ဟု ၂-မျိုးရှိ၏၊
လောကီနည်းဖြင့် ငယ်ရွယ်စဉ် ပညာသင်ချိန်၌ မိဘ စကားကို နားထောင်ခြင်း၊ စာပေကြိုးစားခြင်း၊ မိဘများ စိတ် ချမ်းသာအောင် ယုံကြည်အားကိုးရအောင် ပြုမူနေထိုင်ခြင်း၊ မိဘ များစေခိုင်းသမျှ ကျေကျေနပ်နပ် လုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ကျေးဇူးဆပ်သင့်၏၊
လူလတ်, လူကြီးအရွယ်၌ သားသမီးတိုင်း မိဘကိုပစ်မ ထားဖို့၊ ရိုရိုသေသေ ပြန်လုပ်ကျွေးကြဖို့၊ လေးလေးစားစား ဆက်ဆံ ကြဖို့၊ မိဘကိုမှီပြီး ကုသိုလ်ထုပ်တွေ ရယူနိုင်ဖို့ အထူးလိုအပ် ပါသည်။
မိဘကိုတကယ်ချစ်ပြီး တကယ်ကျေးဇူးဆပ်ချင်လျှင် မိဘ မျက်နှာ တစ်ချက်ကလေးမျှ ငြိုးနွမ်းမခံဘဲ မိဘတွေ စိတ်ချမ်း မြေ့ပျော်ရွှင်အောင် ပြုစုကြဖို့ လိုအပ်ပါသည်။
အိမ်ရှင်ကြည်ဖြူမှ ဧည့်သည်စိတ်ချမ်းသာ သကဲ့သို့ မိအို, ဖအိုတို့သည် ဧည့်သည်နှင့်တူကုန်၏၊ သားသမီးကြည်ဖြူမှ မိဘများ စိတ်ချမ်းသာကြမည်ကို သတိပြုသင့်ပါသည်။
မိဘများ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ သားသမီးများ၏ ချိုချိုသာသာ ဆက်ဆံမှု ပြုစုယုယမှု စသည်တို့ကို လိုချင်တောင့်တ တတ်ကြပါသည်။ နေမကောင်းထိုင်မသာ ဖြစ်နေလျှင်လည်း ‘‘အဖေ--အမေ--သက်သာရဲ့လား၊ ဘယ်လိုနေသေးလဲ၊ သား နင်းပေးမယ်နော်၊ သမီး နှိပ်ပေးမယ်နော်၊ ဘာစားချင်သေးလဲ? ဘာသောက်ချင်သေးလဲ? စွပ်ပြုတ်လုပ်ပေးရမလား?အဖေ, အမေ စားချင်တာပြောနော်၊ ဘာမှအားမနာနဲ့နော် ‘‘ စသည်ချိုသာသော စကားလုံးလေးတွေသုံးပြီး ပြုစုယုယတတ်ဖို့ လိုအပ်ပါသည်။
ဤသို့ အနီးနေ သားသမီးများသည် မိဘများ၏ နေညိုချိန် ဘဝလေးမှာ အတတ်နိုင်ဆုံး စိတ်နှလုံး ချမ်းမြေ့ဖွယ်ဖြစ်အောင် ကြိုးစားပြီး ပြုစုစောင့်ရှောက်သင့်ပါသည်။
အဝေးနေ သားသမီးများအနေဖြင့် အခါကြီးနေ့ကြီးများ အလုပ်အားသည့်နေ့များ၌ မိဘများကြိုက်နှစ်သက်သော စား ကောင်းသောက်ဖွယ်များ၊ ဆေးဝါးဓာတ်စာ, အားဆေးများ၊ ယောဂီ ဝတ်စုံ, အနွေးထည်, ခြုံစောင်စသည် တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မိဘ များ လိုအပ်တာသုံးဖို့, လှူဖို့ရအောင် ပိုက်ဆံစသည်ဖြင့် လည်း ကောင်း၊ စွမ်းနိုင်သလောက် မိဘနှစ်ပါးထံသို့ လာရောက်ပူဇော် ကန်တော့သင့်ပါသည်။
လောကမှာ အစိုးရဝန်ထမ်းများ လုပ်သက် ၃၀-ပြည့်လျှင်၊ အသက် ၆၀-ပြည့်လျှင် အငြိမ်းစားပေး၏၊ ပင်စင်လစာဖြင့် ထောက်ပံ့ကြ၏၊ (ထို့အတူ) မိဘများ အသက်၆၀-ပြည့်လျှင် အငြိမ်း စားပေးသင့်၏၊ ပင်စင်လစာအနေဖြင့် သားသမီးများက လစဉ် ထောက်ပံ့သင့်၏၊ ပူဇော်ကန်တော့သင့်၏၊
ဤသို့ လောကီနည်းသက်သက်ဖြင့် ကျေးဇူးဆပ်ရုံနှင့် မိဘကျေးဇူး အားလုံးဆပ်ရာ မရောက်သေးပါ။ လောကုတ္တရာနည်း နှင့်ပါ ကျေးဇူးဆပ်ပါမှ မိဘကျေးဇူး အထူးဆပ်ရာ ရောက်ပါသည်။
လောကုတ္တရာနည်းဖြင့် ---
၁။ သဒ္ဓါကင်းနေ၊ မိဘတွေ၊ သဒ္ဓါဝေ၍ ကျေးဇူးဆပ်။
၂။ သီလကင်းနေ၊ မိဘတွေ၊ သီလဝေ၍ ကျေးဇူးဆပ်။
၃။ ကပ်စေးနှဲနေ၊ မိဘတွေ၊ လှူပါစေ၍ ကျေးဇူးဆပ်။
၄။ ပညာကင်းနေ၊ မိဘတွေ၊ ပညာဝေ၍ ကျေးဇူးဆပ်။
ဟူသောလင်္ကာအတိုင်း သဒ္ဓါတရားနည်းနေ, ဘာသာရေး အခြေခံ(ပညာ)အားနည်းနေသော မိဘများကို တရားတိတ်ခွေ များများနာနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးခြင်း၊ တရားစာအုပ်များ ဖတ်နိုင် အောင် ရှာဖွေပေးခြင်း၊ တရားရိပ်သာ, တရားစခန်းများ၌ တရား အားထုတ်နိုင်အောင် စီစဉ်ပေးခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ဘာသာရေး, ကုသိုလ်ရေးတို့၌ စိတ်ဝင်စားလာအောင် စည်းရုံးဆွဲဆောင် တိုက်တွန်းပေးရပါမည်။
ကိုယ်ကျင့်သီလ ( ငါးပါးသီလ) မလုံခြုံသော မိဘများကို ကိုယ်ကျင့်သီလ လုံခြုံအောင် စောင့်ထိန်းဖို့ တိုက်တွန်းပေးခြင်း၊ ဥပုသ်နေ့များ၌ ကျောင်းကန်ဘုရားသွားစေ၍ ဥပုသ်သီလဆောက် တည်နိုင်အောင် စီစဉ်ပေးခြင်း၊ ဒါနနည်းနေသော မိဘများကို ဒါနပြုနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ဘဝကူးစိတ် အေးရအောင်၊ ကောင်းရာသုဂတိ လားနိုင်အောင်၊ ကုသိုလ်ထုပ် တွေ များများပါသွားဖို့ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏အလိုတော်ကျ လောကုတ္တရာ နည်းဖြင့်လည်း ကျေးဇူးဆပ်သင့်ပါကြောင်း တိုက်တွန်းရင်း သားသမီးတိုင်း ‘‘မိဘကျေးဇူး မြင်းမိုရ်ဦး အထူးကျေအောင် ဆပ်နိုင်ကြပါစေ’’ကုန်သတည်း။ ။
မိဘကျေးဇူးဆိုင်ရာ ကဗျာလင်္ကာများ
အမေ့ကဗျာ
(၁) * အမေဟာ ကောင်းကင်၊ အမေဟာ လမင်း၊
အမေဟာ မြင်းမိုရ်၊ အမေဟာ သမုဒ္ဒရာ၊
အမေဟာ စကြာဝဠာ၊ အမေဟာ ကမ္ဘာ။
* အမေ့ကောင်းကင် သူ့ရင်ခွင်၊ ဘယ်သူယှဉ်၍ လှပါ့မယ်။
အမေ့နှလုံး သူ့အပြုံး၊ အမုန်းဘယ်သို့ ရှိပါ့မယ်။
(အရှင်ဝိသုတ-မုံရွာ)
မနှိုင်းလိုပါ
-၂ မိဘမေတ္တာ စမ်းရေဖြာနှင့်၊ ပမာနှိုင်းဆို မနှိုင်းလိုပါ။
ထိုစမ်းနွေခါ ခန်းသောကြောင့်။
မိဘမေတ္တာ လစန္ဒာနှင့်၊ ပမာနှိုင်းဆို မနှိုင်းလိုပါ။
ထိုလတိမ်ဖုံး မသာသောကြောင့်။
မိဘဂုဏ်ကြီးကျယ်ပုံ
(၃) * မိဘကျေးဇူး ဘာထက်ကြီး?
မြင်းမိုရ်တောင်ထက်ကြီး။
* မိဘကျေးဇူး ဘာထက်ကျယ်?
ပင်လယ်ပြင်ထက်ကျယ်။
* မိဘကျေးဇူး ဘာနှင့်နှိုင်း?
ကမ္ဘာမြေနှင့်နှိုင်း။
* မိဘကျေးဇူး ဘာထက်ကျယ်?
အာကာသ ထက်ကျယ်။
* မိဘကျေးဇူး ဂုဏ်ထူးကြီးကျယ်၊
မြင်းမိုရ်-ချိုလောက် ရေပေါက်-ပင်လယ်၊
ကမ္ဘာမြေကြီး ဝါးရွက်ပုံနယ်၊
အာကာသ အပ်မျှနဖားငယ်။
ကျွေးမွေး ယုယ
-၄ ကျေးဇူးကြီးလှ မိဘနှစ်ဖော်၊
အိပ်လျှင်ရှိခိုး မြတ်နိုးပူဇော်၊
အဝတ်, ထမင်း မယွင်းအဖျော်၊
ကျွေးမွေးကြ ယုယကြမှတော်။
ရှိတော့ မသိ၊ သိတော့ မရှိ
-၅ * မိဘရှိတော့၊ ကျေးဇူးမသိ။
ကျေးဇူးသိတော့၊ မိဘမရှိ။
* မိဘရှိတုန်း၊ ကျေးဇူးသိ။
ကျေးဇူးသိပြီး၊ ကျေးဇူးဆပ်။
လူဖြစ်ရှုံး
-၆ မိဘနှစ်ဖြာ ရှိနေပါလည်း၊
ကျေးဇူးမသိ မဆပ်မိက၊
တသက်လုံးလုံး လူဖြစ်ရှုံး၏၊
ကျေးဇူးဂုဏ်စိုင် မကုန်နိုင်
-၇ အံ့လောက်စရာ မိမာတာနဲ့၊
ပိတာအဖ များဂုဏကား၊
ဆပ်ငြားပါလို မိ-ကိုလက်ယာ၊
ဖ-ကိုလက်ဝဲ ကိုင်ချီစွဲလျက်၊
ပခုံးထက်တွင် တင်လျက်လုပ်ကျွေး၊
မပြတ်မွေးလည်း ကျေးဇူးဂုဏ်စိုင် မကုန်နိုင်ဘူး။
ဥစ္စာမြင်မှ ခင်
-၈ မိဘကိုပင်၊ ဥစ္စာမြင်မှ၊ ခင်မင်မြတ်လေး၊ သားတို့မွေး၏၊
ပဲရွေးမရှိ၊ ဘမိတို့အား၊ သမီးသားလည်း၊ ထံပါးနီးရပ်၊
မကပ်လိုလျှင်း၊ ရှောင်ကြကွင်း၏၊ ( မဃဒေဝဓ၂၆၇ )
ကျား^မီး
-၉ ငယ်ခါက သား၊ ကြီးတော့ အား၊ ကျား မဖြစ်စေနဲ့။
ငယ်ခါက သမီး၊ ကြီးတော့ ထီး၊ မီး မဖြစ်စေနဲ့။
ဘိုးဘွားမိဘ ပြုစုကြ
-၁၁ ဘိုးဘွားမိဘ ရှိစဉ်က၊ လုပ်သင့်တာကို လုပ်ပေးကြ။
ကွယ်လွန်သွားမှ ပြုလိုလှ၊ ထိုင်ငိုနေလည်း ပြုခွင့်မရ။
ထိုခါကြမှ နောင်တရ၊ ယခုတည်းက ပြုစုကြ။
* မိဘကံကောင်း သားကံကောင်း၊ အကြောင်းစုံမှ ပြုစုရ။
ပီယဆေး
-၁၂ * မိခင်ဖခင်၊ ကျေးဇူးရှင်ကို၊ ကြင်ကြင်နာနာ၊ ပြုစုပါက၊
ဒေဝါအများ၊ နတ်သိကြားတို့၊ မခြားနေ့ည၊ စောင့်ရှောက်ကြ၏၊
* မိခင်ဖခင်၊ ကျေးဇူးရှင်ကို၊ ချစ်ခင်ကြည်ဖြူ၊ ပြုစုသူကို၊
ရှင်လူအများ၊ ချစ်သနား၏၊
* သေလွန်သောခါ၊ နတ်တို့ရွာသို့၊ ကောင်းစွာမမှား၊ ထိုသူလား၏၊
ကျေးဇူးမကန်းအပ်
-၁၃ မိဘနှစ်ဖြာ၊ ရှိလေရာ၊ ဘယ်ခါမမေ့အပ်။
အခွင့်သင့်ကာ၊ တတ်နိုင်ရာ၊ မှန်စွာကျေးဇူးဆပ်။
မဆပ်နိုင်ဘူး၊ ထားလိုက်ဦး၊ ကျေးဇူးမကန်းအပ်။
မဆပ်ခြင်းထက်၊ ကျေးစွပ်ချက်၊ ဆထက်ဆိုးသည်မှတ်။
ကျေးဇူးသစ္စာ
-၁၄ ကျေးဇူးသစ္စာ၊ ရှိပါလျက်သား၊
ပြစ်မှားတော်လှန်၊ အကျင့်တန်၍၊
ဖောက်ပြန်တုံက၊
ဘုန်းစကံညွန့်၊ မဖွံ့မဖြိုး၊
သက်ဆိုးမရှည်၊ မတည်စည်းစိမ်၊
ဇီဝိန်ရှိသမျှ၊ အောက်တန်းကျ၏
ဘေးကြီးရောက်မှ မိမယ်တ
-၁၅ မိဘဆရာ၊ ဆုံးမပါလည်း၊
တမာသို့ခါး၊ နားပါးမနာ၊ မလိုက်နာဘဲ၊
လိုရာမြှောက်ငြား၊ သူ့စကားသာ၊
ပျားသို့ချိုပြီး၊ နားမငြီးဘူး၊
ဘေးကြီးရောက်မှ၊ မိမယ်တ၏၊
ကျေးဇူးကျေအောင်ဆပ်နည်း
-၁၆ မိဘကျေးဇူး၊ ကြွေးအထူးကို၊ ကြည်နူးတုံ့ငှါ၊ ဆပ်လိုပါမူ ...
သဒ္ဓါကင်းပ၊ သီလမဖြူ၊ အလှူမပေး၊ ကင်းဝေးသုတ၊ မိနှင့်ဘကို၊ ဖြောင်းဖြချိုသာ၊ စေတနာဖြင့်၊ သဒ္ဓါစသား၊ မြတ်တရားနှင့်၊ စုံငြား လေအောင်၊ ကြိုးအားဆောင်မှ၊ များမြောင်ထွေထွေ၊ ကျေးဇူးကျေ မည်၊ ဆပ်လေသူတော်၊ လမ်းစဉ်တည်း။
(၁၇) မြတ်ဗုဒ္ဓအလိုကျ မိဘကျေးဇူးဆပ်နည်း
* မြင်းမိုရ်ရွှေတောင် မိဘကြွေးကို၊ ကောင်းစွာဆပ်ပေး ဝတ်ကျေကျေ။
သဒ္ဓါမရှိသူ မိဘများကို၊ သဒ္ဓါတရား ရှိပါစေ။
* မြင်းမိုရ်ရွှေတောင် မိဘကြွေးကို၊ ကောင်းစွာဆပ်ပေး ဝတ်ကျေကျေ။
သီလမရှိသူ မိဘများကို၊ သီလတရား ရှိပါစေ။
* မြင်းမိုရ်ရွှေတောင် မိဘကြွေးကို၊ ကောင်းစွာဆပ်ပေး ဝတ်ကျေကျေ။
ဝန်တိုတတ်သူ မိဘများကို၊ ဝန်တိုတရား ကင်းပါစေ။
* မြင်းမိုရ်ရွှေတောင် မိဘကြွေးကို၊ ကောင်းစွာဆပ်ပေး ဝတ်ကျေကျေ။
ပညာမရှိသူ မိဘများကို၊ ပညာတရား ရှိပါစေ။
ဤသည့်လေးဝ၊ ဟောညွန်ပြ၊ မိဘကျေးဇူးတွေ။
အဲဒါမှ ဗုဒ္ဓအလိုကျ ဆိုရမှန်မသွေ။။
ယဉ်ကျေးလိမ္မာ ဆုံးမစာသံပေါက်
၁။ အနန္တငါး ဦးထိပ်ထား၊ ညွတ်တွားပါကွယ့် မမေ့နဲ့။
၂။ ဆရာမိဘ ဆိုဆုံးမ၊ လိုက်နာကြကွယ့် မမေ့နဲ့။
၃။ ကိုယ့်ထက်ကြီးသူ ပြောဆိုမူ၊ နင်, ငါဟူ၍ မပြောနဲ့။
၄။ သူများကိုသာ ရန်မရှာ၊ မခံချင်တာ မပြောနဲ့။
၅။ မိဦး, ဖဦး ဆရာဦးကို၊ ခိုး၍နော်ကွယ့် မစားနဲ့။
၆။ ပရမ်းပတာ သူထက်ငါ၊ လုယက်ကာကွယ့် မစားနဲ့။
၇။ ငြိမ်သက်သားနား သတိထား၊ ကောင်းကောင်းစားကွယ့် မဖိတ်စေနဲ့။
၈။ လက်ကိုလျက်ကာ မစားရာ၊ ရှောင်ရှားပါကွယ့် ကောင်းကောင်းတဲ့။
၉။ နှုတ်ခမ်းပါးနားလျက်ကာစား၊ ရှောင်ရှားပါကွယ့် ကောင်းကောင်းတဲ့။
၁၀။ လျှာကိုထုတ်ကာ မစားရာ၊ ရှောင်စားပါကွယ့် ကောင်းကောင်းတဲ့။
၁၁။ ဟင်းရည်သောက်ပြန် ရှူးရှူးသံ၊ ဧကန်မပြုနဲ့။
၁၂။ ထမင်းဟင်းပေလျက် သောက်ရေခွက်၊ လက်နှင့်မကိုင်နဲ့။
၁၃။ ထမင်းဟင်းပေလျက် ညာလက်နှင့်၊ ဇွန်းကိုမကိုင်နဲ့။
၁၄။ ထမင်းစားရာ အစားအစာ၊ များစွာစကားမပြောနဲ့။
၁၅။ စားပြီးသောအခါ စင်ကြယ်စွာ၊ ဆေးကြောပါကွယ့် ကောင်းကောင်းတဲ့။
၁၆။ ယဉ်ကျေးအောင်သွား ယဉ်အောင်စား၊ စကားပြောလည်း ယဉ်စေကွယ့်။
၁၇။ ရဟန်းသံဃာ ရှေ့မှောက်မှာ၊ ရိုသေစွာတဲ့ သွားပါကွယ့်။
၁၈။ လူကြီးသူမ ရှေ့သို့ကျ၊ ကုန်းကွ၍တဲ့ သွားပါကွယ့်။
၁၉။ အိမ်ပေါ်ကျောင်းပေါ် ဇရပ်ပေါ်၊ သွားသော်ခြေနင်း မပြင်းနဲ့။
၂၀။ ဒူးထောင်ပေါင်ကား ဆရာနား၊ အလျားမှောက်၍ မနေနဲ့။
၂၁။ ဒူးထောင်ပေါင်ကား မိဘနား၊ အလျားမှောက်၍ မနေနဲ့။
၂၂။ အိပ်ရာနေရာ အိပ်ပြီးခါ၊ သိမ်းကြပါကွယ့် ကောင်းကောင်းတဲ့။
၂၃။ သောက်ရေသုံးရေ မရှိချေ၊ ရေကိုခပ်ကွယ့် မပျင်းနဲ့။
၂၄။ ကျောင်းတွင်းအိမ်တွင်း ရှုပ်နေလျှင်း၊ သန့်ရှင်းအောင်တဲ့ ပြုပါကွယ်။
၂၅။ ကျောင်းပစ္စည်းကို မယူလို၊ မြွေဆိပ်လိုတဲ့ ကြောက်ပါကွယ်။
၂၆။ အများပိုင်ကို ကိုယ့်ဟာလို၊ ရိုသေကြကွယ့် ကောင်းကောင်းတဲ့။
၂၇။ ဝေယျာဝစ္စာ ကျောင်းအိမ်မှာ၊ လျော်စွာလုပ်ကွယ့် မခိုနဲ့။
၂၈။ ဧည့်သည်အာဂန္တု ရောက်လာမှု၊ ဆူ၍ညံကာ မနေနဲ့။
၂၉။ မိန်းကလေးမှာ အရာရာ၊ ပြာတီးပြာတာ မရှပ်နဲ့။
၃၀။ မိန်းမ, မင်း, ဆင် ရဟန်းပင်၊ ဣန္ဒြေရှင်ကွယ့် လေးဦးတဲ့။
၃၁။ မိန်းမဣန္ဒြေ သိရ်သရေ၊ စိန်ကုဋေတန်သကွယ့် မှတ်လေတဲ့။
၃၂။ လူရှုပ်လူပွေ လူယုတ်တွေ၊ ရှောင်ရှားလေကွယ့် ဝေးဝေးတဲ့။
၃၃။ ဘိန်းအရက်ကို မရှူမျို၊ မစင်လိုတဲ့ ရွံပါကွယ့်။
၃၄။ ကုန်းချောကြမ်းကြုတ် အကျင့်ယုတ်၊ မဟုတ်စကား မပြောနဲ့။
၃၅။ မျက်မှောက်တသွယ် မျက်ကွယ်တခြား အကျင့်မှား၊
ရှောင်ရှားပါကွယ့် ကောင်းကောင်းတဲ့။
၃၆။ ဘုရားပုထိုး ဦးညွှတ်ကျိုး၊ ရှိခိုးအိပ်ကွယ့် မမေ့နဲ့။
၃၇။ မိခင်, ဖခင် ဆရာရှင်၊ နေ့စဉ်မမေ့နဲ့ ရှိခိုးကွယ့်။
၃၈။ ကိုယ့်ပေါ်ပြုဖူး သူ့ကျေးဇူး၊ အထူးမမေ့နဲ့ ပြန်ဆပ်ကွယ့်။
ဘုရားမကြိုက်တဲ့ လူမိုက်(၁၀)ယောက်
၁။ သနားညှာတာ ကင်းမဲ့ကာ သူ့အသက်သတ်တာ လူမိုက်လူမိုက်။
၂။ လောဘတဏှာ များပြားကာ သူ့ဟာခိုးတာ လူမိုက်လူမိုက်။
၃။ သူ့သားအိမ်ရာ လွန်ကျူးကာ ပြစ်များသူဟာ လူမိုက်လူမိုက်။
(လျှာအလိုလိုက်ကာ ရက်သေစာ သောက်စားသူဟာ လူမိုက်လူမိုက်။)
၄။ အမှန်ကင်းကွာ အမှားပါလိမ်ညာပြောတာလူမိုက်လူမိုက်။
၅။ နှစ်ဦးချစ်ရာ ကွဲစေကာဂုံးချောသူဟာလူမိုက်လူမိုက်။
၆။ မချိုမသာ ကြမ်းတမ်းစွာဆဲဆိုပြောတာလူမိုက်လူမိုက်။
၇။ အနှစ်မပါ ကျိုးမဲ့စွာအတင်းပြောတာလူမိုက်လူမိုက်။
၈။ ဝိသမလောဘာ များပြားကာမတရားလိုချင်တာလူမိုက်လူမိုက်။
၉။ ဒေါသ, ဣဿာ များပြားကာ မကောင်းကြံတာလူမိုက်လူမိုက်။
၁၀။ အမြင်မွဲကာ ဉာဏ်မပါအယူမှားတာလူမိုက်လူမိုက်။
ဒုစရိုက်(၁၀)ဖြာ လွန်ကျူးကာ အပါယ်သွားတာလူမိုက်လူမိုက်။
ဆောင်ပုဒ်။ ။ သတ်, ခိုး, ကာမော၊ လိမ်, ချော, ကြမ်း, သိမ်၊ စည်းစိမ်လိုလား၊ ပျက်စီးအား၊ ယူမှား ဒု-ဆယ်တန်။(ဒု=မကောင်းသော၊ စရိုက်=အကျင့်)။
ကိုယ်ချင်းစာတရား(၇)ပါး
၁။ သူ့အသက်အားသတ်လိုငြား စဉ်းစားကိုယ်ချင်းစာ။
၂။ သူ့ဥစ္စာများ ခိုးလိုငြား စဉ်းစာကိုယ်ချင်းစာ။
၃။ သူ့သားမယား မှားလိုငြား စဉ်းစားကိုယ်ချင်းစာ။
၄။ လိမ်ညာစကား ပြောလိုငြား စဉ်းစားကိုယ်ချင်းစာ။
၅။ ဂုံးချောစကား ပြောလိုငြား စဉ်းစားကိုယ်ချင်းစာ။
၆။ ဆဲရေးစကား ပြောလိုငြား စဉ်းစားကိုယ်ချင်းစာ။
၇။ တင်းဖျင်းစကားပြောလိုငြား စဉ်းစားကိုယ်ချင်းစာ။
* ကိုယ်ချင်းစာတရား ခုနစ်ပါး ဟောကြားမြတ်ဗုဒ္ဓါ။
* လိုက်နာကျင့်လျှင် မျက်မှောက်တွင် ပျော်ရွှင်ချမ်းသာရာ။ * သေပြန်လျှင်လည်း မှန်မလွဲ ရမြဲ နတ်ချမ်းသာ။
* ချမ်းသာကိုရှာ များသူငါ လိုက်နာကျင့်အပ်စွာ။
* ကိုယ်ချင်းမစာလျှင်၊ လူ့ဘုံတွင်၊ လူစဉ်မမှီပါ။
*******************
အခန်း (၅)
လူ့ကျင့်ဝတ်သီလ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ
သီလ ၂-မျိုး
ငါးပါးသီလကို စောင့်ထိန်း၍ ဒုစရိုက်များကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် ဝါရိတ္တသီလမည်၏၊
သားသမီးကျင့်ဝတ်, မိဘကျင့်ဝတ်, တပည့်ကျင့်ဝတ်, ဆရာကျင့်ဝတ် စသည့်တာဝန်ဝတ္တရားများကို မပျက်မကွက်အောင် စောင့်ထိန်းခြင်းသည် စာရိတ္တသီလမည်၏၊
ဝါရိတ္တသီလနှင့် စာရိတ္တသီလ နှစ်မျိုးကို စောင့်ထိန်းပါမှ သီလဖြူစင်သူ ဖြစ်ပါသည်။
သားသမီးကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
* ကျွေးမွေးမပျက်၊ ဆောင်ရွက်စီမံ၊ မွေခံထိုက်စေ၊
လှူမျှဝေ၍၊ စောင့်လေမျိုးနွယ်၊ ဝတ်ငါးသွယ်၊
ကျင့်ဖွယ်သားတို့တာ (ကျင့်ဖွယ်သမီးတို့တာ)။
၁။ မိဘတို့ကို လုပ်ကျွေးခြင်း။
၂။ မိဘတို့၏ အမှုကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ခြင်း။
၃။ မိဘစကားကိုနားထောင်၍ မိဘအမွေကိုခံထိုက်အောင် နေခြင်း။
၄။ မိဘတို့ကွယ်လွန်သောအခါ မိဘတို့အတွက်ရည်စူး၍ ကုသိုလ် ပြုလုပ်ပြီး အမျှပေးဝေခြင်း။
၅။ မိဘတို့၏ အမျိုးအနွယ်, ဘာသာ, သာသနာကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်း။
မိဘကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
* မကောင်းမြစ်တာ၊ ကောင်းရာညွှန်လတ်၊ အတတ်သင်စေ၊
ပေးဝေနှီးရင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်းလျှင်၊ ဝတ်ငါးအင်၊
ဖခင်, မယ်တို့တာ။
၁။ မကောင်းမှုများကို သားသမီးတို့မပြုရန် တားမြစ်ခြင်း။
၂။ ကောင်းသောအကြံ, မှန်သောစကား, အကျိုးများသောအလုပ်ကို ကြံစည်, ပြောဆို, လုပ်ကိုင်တတ်ရန် ညွှန်ပြခြင်း။
၃။ အတတ်ပညာ သင်ကြားပေးခြင်း။
၄။ ရင်းနှီးလုပ်ကိုင်နိုင်ရန် ငွေပေးဝေခြင်း။
၅။ အရွယ်ရောက်လျှင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားပေးခြင်း။
တပည့်ကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
* ညီညာထကြွ၊ ဆုံးမနာယူ၊ လာမူကြိုဆီး၊ ထံနီးလုပ်ကျွေး၊
သင်တွေးအံရွတ်၊ တပည့်ဝတ်၊ မချွတ်ငါးခုသာ။
၁။ ဆရာသင်ကြား ဆုံးမသမျှကို လေးစားစွာ နာယူမှတ်သားခြင်း။
၂။ ဆရာလာသောအခါ ညီညီညာညာ မတ်တတ်ရပ်၍ ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်း။
၃။ ဆရာ့ထံပါး ဆည်းကပ်ခစားရခြင်း(ထံနီး)။
၄။ ဆရာ၏ ပြုဖွယ်ကိစ္စများကို ပြုလုပ်ပေးခြင်း(လုပ်ကျွေး)။
၅။ ဆရာသင်ပြပြီးသော သင်ခန်းစာများကို ကြံစည်, တွေးတော, သင်အံ, လေ့ကျင့်, နှုတ်တက်ရအောင် ရွတ်ဆိုခြင်း။
ဆရာကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
* အတတ်လည်းသင်၊ ပဲ့ပြင်ဆုံးမ၊ သိပ္ပမချန်၊
ဘေးရန်ဆီးကာ၊ သင့်ရာအပ်ပို့၊
ဆရာတို့၊ ကျင့်ဖို့ဝတ်ငါးဖြာ။
၁။ အသိပညာ, အတတ်ပညာများကို သင်ကြားပြသပေးခြင်း။
၂။ လိမ္မာယဉ်ကျေးအောင် ပြုပြင်, ဆုံးမ, တည့်မတ်ပေးခြင်း။
၃။ မိမိတတ်သိသမျှကို အကြွင်းမရှိ သင်ပြပေးခြင်း။
၄။ တပည့်များဘေးရန်ကင်းရှင်းအောင် ကြိုတင်တားဆီးကာကွယ် ပေးခြင်း။
၅။ မိမိထက်ပို၍သင်ပြပေးနိုင်မည့် ဆရာကောင်းထံ အပ်နှံပေးခြင်း။
ပညာတတ်ပြီးသူများကို သင့်ရာအလုပ်ဌာန၌ ဆက်သွယ်အပ်နှံပေးခြင်း။
လင်ကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
* မထီမဲ့ကင်း၊ အပ်နှင်းဥစ္စာ၊ မိစ္ဆာမမှား၊ ဝတ်စားဆင်ယင်၊
မြတ်နိုးကြင်၊ ငါးအင်လင်ကျင့်ရာ။
၁။ မိမိဇနီးအား မထီလေးစား မပြုခြင်း။
၂။ မိမိရှာဖွေရသမျှ ဥစ္စာများကို ပေးအပ်ခြင်း။
၃။ အခြားမိန်းမများနှင့် ဖောက်ပြားကျူးလွန်မှု မရှိခြင်း။
၄။ အဝတ်အစားများကိုဝယ်၍ ဆင်ယင်ပေးခြင်း။
၅။ မြတ်နိုးကြင်နာခြင်း။
မယားကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
အိမ်တွင်းမှုလုပ်၊ သိမ်းထုပ်သေချာ၊ မိစ္ဆာကြဉ်ရှောင်၊ လျော်အောင်ဖြန့်ချီ၊ ပျင်းရိမမူ၊ ဝတ်ငါးဆူ၊ အိမ်သူကျင့်အပ်စွာ။
၁။ အိမ်တွင်းအမှုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်စီမံခြင်း။
၂။ ခင်ပွန်းအပ်နှင်းသော ဥစ္စာပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ သေသေချာချာ သိမ်းဆည်းထားခြင်း။
၃။ မိမိလင်မှတစ်ပါး အခြားယောက်ျားများနှင့် မဖောက်ပြန် မမှားယွင်းခြင်း။
၄။ မိမိဘက်ဆွေမျိုး, လင်ဘက်ဆွေမျိုးများကို မျှမျှတတ ဝေငှပေးကမ်းခြင်း။
၅။ လုပ်ငန်းကိစ္စများဆောင်ရွက်ရန် မပျင်းရိဘဲ လုံ့လဝီရိယရှိခြင်း။
မိတ်ဆွေကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
*ပေးကမ်းချီးမြှင့်၊ ကိုယ်နှင့်ယှဉ်ထား၊
စီးပွားဆောင်ရွက်၊ နှုတ်မြွက်ချိုသာ၊
သစ္စာမှန်စေ၊ ဝတ်ငါးထွေ၊ ကျင့်လေမိတ်သဟာ။
၁။ မိမိတတ်နိုင်သလောက် ပေးကမ်းထောက်ပံ့ခြင်း။
၂။ ကိုယ်နှင့်တန်းတူထား၍ ဆက်ဆံခြင်း။
၃။ နှစ်ဦးနှစ်ဝ အကျိုးရှိရန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခြင်း။
၄။ စိတ်ကောင်းထား၍ ချိုသာပြေပြစ်စွာ ပြောဆိုခြင်း။
၅။ ကတိသစ္စာ တည်ကြည်စွာဖြင့် ဆက်ဆံလုပ်ကိုင်ခြင်း။
အလုပ်ရှင်ကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
*ဝစွာကျွေးမွေး၊ ပြုရေးစီရင်၊
နာလျှင်ကုစေ၊ ငှဝေရသာ၊
အခါကိုလွှတ်၊ အရှင်ဝတ်၊ မချွတ်ငါးခုသာ။
၁။ မိမိအလုပ်သမားကို ဝလင်စွာ ကျွေးမွေးခြင်း။
၂။ လုပ်အားနှင့်လုပ်ငန်း သင့်လျှော်အောင်စီစဉ်၍ သင့်လျှော်သောအချိန်၌ လုပ်ကိုင်စေခြင်း။
၃။ ဖျားနာလျှင် ဆေးကုသပေးခြင်း။
၄။ ကောင်းမွန်သော အစားအစာကို ဝေငှပေးခြင်း။
၅။ နေ့ကြီး, ရက်ကြီး, အခါကြီးများ၌ မခိုင်းစေဘဲ အနားပေးခြင်း။
အလုပ်သမားကျင့်ဝတ် ၅-ပါး
* အိပ်သော်နောက်ကျ၊ ထသော်ကားရှေ့၊ ပေးမှယူအပ်၊
စေ့စပ်ဆောင်ရွက်၊ ကျေးဇူးမြွက်၊ ငါးချက်ကျွန်ကျင့်ရာ။
၁။ အလုပ်ရှင်ထက် နောက်ကျ၍အိပ်ခြင်း။
၂။ အလုပ်ရှင်ထက် စော၍ထခြင်း။
၃။ အလုပ်ရှင်ပေးကမ်းမှ ယူခြင်း။
၄။ မခိုမကပ်ဘဲ စေတနာထား၍ စေ့စေ့စပ်စပ် ဆောင်ရွက်ခြင်း။
၅။ အလုပ်ရှင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောဆိုခြင်း။
နာယကကျင့်ဝတ် ၆-ပါး
* ထကြွ, နိုးကြား၊ သနား, သည်းခံ၊ ဝေဖန်, ထောက်ရှု၊
ဤခြောက်ခု၊ ကြီးသူ ကျင့်အပ်စွာ။
၁။ ငယ်သားများထက် ပို၍လုံ့လဝီရိယရှိခြင်း။
၂။ ရှေ့ဆောင်ရှေ့ရွက် ပြုလုပ်နိုင်ရန် နိုးနိုးကြားကြား တက်တက် ကြွကြွရှိခြင်း။
၃။ လက်အောက်ငယ်သားများကို သနားကြင်နာခြင်း။
၄။ ငယ်သားများ မှားယွင်းလျှင် သည်းခံခွင့်လွှတ်ခြင်း။
၅။ အရာရာကို ဝေဖန်ချင့်ချိန်၍ ဆောင်ရွက်ခြင်း။
၆။ အရာရာကို ဉာဏ်ပညာဖြင့် ထောက်ရှုဆင်ခြင်ခြင်း။
နာယက(လူကြီး)မတင်ထိုက်သူ ၆-ဦး
*ဂဏန်း, ပုတ်သင်၊ ကိုင်းပင်, နွားသိုး၊
လိပ်မျိုး, ခွေးအ၊ ဤခြောက်ဝ၊
နာယက-မတင်ထိုက်။
၁။ ဂဏန်းကဲ့သို့ အမြဲလက်မထောင် မာန်တက်လေ့ရှိသူ။
၂။ ပုတ်သင်ကဲ့သို့ သူတစ်ပါးလုပ်သမျှ ခေါင်းညိတ်တတ်သူ။
၃။ လေတိုက်ရာ ယိမ်းပါးတတ်သော ကိုင်းပင်ကဲ့သို့ ဟိုဘက်သည်ဘက် ယိမ်းပါတတ်သူ။
၄။ နွားသိုးကဲ့သို့ ရှူးရှူးဒိုင်းဒိုင်း ပြုမူ၍ စိတ်တိုတတ်သူ။
၅။ လိပ်ကဲ့သို့ ကိုယ့်ဘက်ကိုသာ ယက်တတ်သူ။
၆။ ခွေးအ-ကဲ့သို့ စားပိုးနင့်အောင်စားပြီး ဇိမ်ခံတတ်သူ။
ဆရာတင်ရန်
*ရိုသေ, ချစ်ထိုက်၊ ချီးမွမ်းထိုက်နှင့်၊ လွဲမိုက်ဆုံးမ၊ မေးသမျှခံ၊ ဓမ္မနက်နဲ၊ ဟောခိုင်မြဲ၍၊ ကျိုးနည်းမတွန်း၊ ခုနှစ်ခန်းနှင့်၊ ပြည့်လျှန်းညီညာ၊ ဤဆရာ၊ ဖွေရှာတပည့်ခံ။
သင်္ဂဟတရား ၄-ပါး
* ဆွေမျိုးတွေကို ပြစ်ပယ်မထားနှင့် သင်္ဂဟတရားနှင့် ချီးမြောက်လေ။
၁။ ပေးကမ်းစွန့်ကြဲခြင်း။
၂။ နှစ်သက်ဖွယ်ရာ ချိုသာစွာပြောဆိုခြင်း။
၃။ အကျိုးစီးပွား တိုးတက်အောင် ကူညီဆောင်ရွက်ခြင်း။
၄။ ကိုယ်နှင့်တန်းတူထားခြင်း။
မျက်မှောက်ကြီးပွားကြောင်း တရား ၄-ပါး
၁။ ထကြွလုံ့လဝီရိယနှင့် ပြည့်စုံမှု။
၂။ ရှာဖွေရသည့် ပစ္စည်းဥစ္စာကို ကောင်းစွာစောင့်ရှောက်မှု။
၃။ မိတ်ဆွေကောင်းနှင့် ပြည့်စုံမှု။
၄။ ဝင်ငွေ, ထွက်ငွေ မျှတအောင် အသက်မွေးမှု။
* ထကြွ, သိမ်းဆည်း၊ မျှသုံးစွဲ၊ ပေါင်းမြဲ မိတ်ဆွေကောင်း။
ဤလေးပါးပင်၊ ကျင့်သုံးလျှင်၊ မှန်ပင် ကြီးပွါးကြောင်း။
မျက်မှောက်ပျက်စီးကြောင်း တရား ၄-ပါး
၁။ မိန်းမများနှင့် အပျော်အပါး လိုက်စားမှု။
၂။ လွန်ကျူးစွာ သေရည်, မူးယစ်ဆေးဝါး သောက်စားမှု။
၃။ လွန်ကျူးစွာ လောင်းကစားမှု။(ချဲ, ထီ, ဖ, ဲဘောပွဲ--စသည်)
၄။ ယုတ်မာသော မိတ်ဆွေနှင့် ပေါင်းသင်းမှု။
တမလွန်ကြီးပွားချမ်းသာကြောင်း တရား ၄-ပါး
၁။ ရတနာသုံးပါး, ကံတရားတို့ကို ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံမှု။
၂။ ကိုယ်ကျင့်သီလနှင့် ပြည့်စုံမှု။
၃။ စွန့်ကြဲလှူဒါန်းခြင်းနှင့် ပြည့်စုံမှု။
၄။ ဆင်ခြင်တုံ အသိပညာနှင့် ပြည့်စုံမှု။
စီးပွါးပျက်ကြောင်း ၆-ပါး
၁။ သေရည်သောက်စား၊ ပြုသူများ၊ စီးပွါးပျက်မည်မှတ်။
၂။ ညဉ့်ခါပျော်ပါး၊ လည့်လည်သွား၊ စီးပွါးပျက်မည်မှတ်။
၃။ ပွဲလမ်းကြိုက်ငြား၊ အသွားများ၊ စီးပွါးပျက်မည်မှတ်။
၄။ ကစား, လောင်းစား၊ ပြုသူများ၊ စီးပွါးပျက်မည်မှတ်။
၅။ လူမိုက်နှင့်ကား၊ ပေါင်းသင်းငြား၊ စီးပွါးပျက်မည်မှတ်။
၆။ ပျင်းရိလေငြား၊ ထိုသူအား၊ စီးပွါးပျက်မည်မှတ်။ (ဒီ၊ ၃၊ ၁၄၈)
ကျောင်းသားကောင်း
၁။ အတူကစားရင် ရန်မဖြစ်နဲ့၊ ချစ်ချစ်ခင်ခင် ကစားပါ။
၂။ အနိုင်ကျင့်တာ ရှက်စရာပဲကွဲ့၊ ဆိုတာဆဲတာ ရိုင်းလှစွာ။
၃။ ကျောင်းသားပီပီ အကူအညီပေးလို့၊ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး ဆက်ဆံပါ။
၄။ ဆရာပြောတာ မြေဝယ်မကျအောင်၊ နားထောင်ပါမှ လူလိမ္မာ။
၅။ စည်းကမ်းကိုသာ ရိုသေကြလျင်၊ ပညာမုချ တတ်မြောက်မှာ။
တတ်မှာ...တတ်မှာ...။
အခန်း (၆) ဩကာသရှင်းတမ်း၊ သရဏဂုံနှင့် ငါးပါးသီလ အဓိပ္ပါယ်ရှင်းလင်းချက်
ဩကာသရှင်းတမ်း
ဩကာသ= ကန်တော့ပါရစေ၊ ခွင့်ပြုတော်မူပါ ဟု ခွင့်တောင်းခြင်း။ (လေးနက်စေလိုသောကြောင့် သုံးကြိမ်ဆိုသည်။)
ကာယကံ ၃-ပါး (ကိုယ်ဖြင့်ပြုသောအမှု)
* သတ်မှု, ခိုးမှု၊ ကာမေသု၊ သုံးခုကာယကံ။
ဝစီကံ ၄-ပါး (နှုတ်ဖြင့် ပြောဆိုသောအမှု)
* *မုသာ, ပိသု၊ ဖရု, သမ္ဖပ်၊ ဤလေးရပ်၊ မှတ်အပ်ဝစီကံ။
၁။ မုသာဝါဒ = လိမ်ညာမှု။
၂။ ပိသုဏဝါစာ = ကုန်းတိုက်မှု။
၃။ ဖရုသဝါစာ = ကြမ်းတမ်းစွာပြောဆိုမှု။
၄။ သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ = အကျိုးမဲ့စကား ပြောဆိုမှု။
မနောကံ ၃-ပါး (စိတ်ဖြင့်ကြံစည်သောအမှု)
* အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပါ၊ သုံးဖြာမနောကံ။
၁။ အဘိဇ္ဈာ = သူတစ်ပါးစည်းစိမ်ဥစ္စာကို မတရားရယူလိုမှု။
၂။ ဗျာပါဒ = သူတစ်ပါးအား အကျိုးမဲ့ ပျက်စီးစေလိုမှု။
၃။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ = အယူမှားမှု။
ဒုစရိုက် ၁၀-ပါး
ယင်း ကာယကံ ၃-ပါး + ဝစီကံ ၄-ပါး + မနောကံ ၃-ပါး အားဖြင့် ၁၀-ပါးတို့ကို ဒုစရိုက်တရား ၁၀-ပါး ဟုခေါ်၏၊
သဗ္ဗဒေါသ= ခပ်သိမ်းသော အပြစ်။
တောင်းပန်ကန်တော့ခြင်း
ခပ်သိမ်းသော အပြစ်တို့ကို ပျောက်ပါစေခြင်းအကျိုးငှာ
ရတနာသုံးပါး၊ မိဘဆရာသမား၊ အရိယာသူတော်ကောင်းများ နှင့် ကျေးဇူးရှင်များကို ကိုယ်အမူအရာဖြင့် ပြစ်မှားခြင်း၊ နှုတ်အပြော အဆိုဖြင့် ပြစ်မှားခြင်း၊ စိတ်ကူးအကြံအစည်ဖြင့် ပြစ်မှားခြင်းတို့ တွင် တစ်စုံတစ်ခုသော ပြစ်မှားခြင်းရှိခဲ့သော် ထိုအပြစ်တို့ ပပျောက် လျှော့ပါးသွားရန် တောင်းပန်ကန်တော့သည်။
ရှိခိုး။ ။ ရှိခိုးခြင်း ၃-မျိုးရှိသည်။ လက်အုပ်ချီ၍ ထိခြင်း ၅-ပါးဖြင့် ရှိခိုးခြင်းကို ကိုယ်ဖြင့်ရှိခိုးခြင်း ဟုခေါ်သည်။ ရတနာ ၃-ပါးတို့၏ ဂုဏ်တော်များကို နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆို၍ ရှိခိုးခြင်းကို နှုတ်ဖြင့် ရှိခိုးခြင်း ဟုခေါ်၏၊ ရတနာ ၃-ပါး၏ ဂုဏ်တော်များကို စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် အောက်မေ့ဆင်ခြင်ခြင်းကို စိတ်ဖြင့် ရှိခိုးခြင်း ဟုခေါ်၏၊
ပူဇော်။ ။ ပစ္စည်းဖြင့် ပူဇော်ခြင်း၊ တရားဖြင့် ပူဇော်ခြင်းဟူ၍ ပူဇော်ခြင်း ၂-မျိုးရှိသည်။ ကျင့်ဝတ်ဖြင့် ပူဇော်ခြင်းသည် တရား ဖြင့် ပူဇော်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဖူးမြော်= ပကတိမျက်စိဖြင့် ဖူးမြှော်ခြင်း၊ အသိဉာဏ်မျက်စိဖြင့် ဖူးမြှော်ခြင်းဟူ၍ ၂-မျိုးရှိသည်။
အပါယ်(၄)ပါး= ချမ်းသာကင်း၍ ကုသိုလ်ပြုခွင့်မရသော အရပ်လေးမျိုး။ ငရဲ, တိရစ္ဆာန်, ပြိတ္တာ, အသူရကာယ် = ၄-ဘုံ။
ငရဲကြီး ၈-ထပ်
၁။ သိဉ္ဇီဝငရဲ= သေလိုက်, ရှင်လိုက်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ်
နှစ်ပေါင်းများစွာ ခံစားရသော ငရဲဖြစ်သည်။
ကျခံရသူများ= သတ္တဝါတို့အား အနိုင်ထက် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ် နှိပ်စက်တတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ နှိပ်စက် ညှဉ်း ဆဲ သတ်ဖြတ်တတ်သော ခိုးသားဓားပြ လူဆိုးများ ကျခံကြရသည်။
၂။ ကာဠသုတ္တငရဲ= မည်းနက်သောအဆင်းရှိသည့် သံပူမျဉ်းကြိုး တို့ဖြင့် ၄-မြှောင့်၊ ၆-မြှောင့်၊ ၈-မြှောင့်စသည် မျဉ်းဆွဲပြီး သစ်တုံးကို လွှဖြင့်ခွဲစိပ်သကဲ့သို့ ခွဲစိပ်ခံရသော ငရဲဖြစ်သည်။
ကျခံရသူများ= သူတစ်ပါးအား ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်တတ်သော လူသတ်, ထောင်မှူး, အရာထမ်း, အမှုထမ်း များ, သီလပျက်အကျင့်မဲ့ လူ, ရဟန်းများ ကျခံကြရသည်။
၃။ သင်္ဃာတငရဲ= ပူလောင်သော သံတောင်ကြီး ၄-လုံးတို့ဖြင့် လေးဘက်ညှပ်၍ ကြိတ်ခြေ ညှပ်သတ်ခံရ သော ငရဲဖြစ်သည်။
ကျခံရသူများ= ဆင်, မြင်း, ကျွဲ, နွားစသည်သတ္တဝါတို့အား ညှဉ်း ဆဲ နှိပ်စက်တတ်သော ဆင်ထိန်း, မြင်းထိန်း, နွားထိန်းတို့ ကျခံကြရသည်။
၄။ ရောရုဝငရဲ= အလွန်ပူလောင်သော သံမီးကျီးခဲ မီးလျှံတို့ဖြင့် ဒွါရ ၉-ပေါက်တို့မှ စုပြုံဖောက်ဝင်ကာ လောင်ကျွမ်းခံရသူတို့ အော်ဟစ် ငိုကြွေးသံ ဖြင့် ဆူညံနေသော ငရဲဖြစ်သည်။
ကျခံရသူများ= တောမီးရှို့သူ၊ ရေသတ္တဝါတို့အား နှိပ်စက်သတ် ဖြတ်သူတံငါသည်၊ ကုန်းသတ္တဝါအား နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်သူ တောလိုက်မုဆိုး ငှက်မုဆိုးတို့ ကျခံကြရသည်။
၅။ မဟာရောရုဝငရဲ= ပူ-ငန်-စပ် အခိုးအငွေ့တို့ဖြင့် ပြင်းထန်စွာ လောင်ကျွမ်းခံရသော ရောရုဝငရဲထက် ပိုမိုပြင်းထန် ခံစားရသော ငရဲဖြစ်သည်။
ကျခံရသူများ= မိဘ ဆရာသမားနှင့် သီလရှိသူတို့၏ ပစ္စည်း ဘဏ္ဍာများကို ခိုးယူ ကဲ့ဝှက် ယူငင်သုံးစွဲသူတို့ ကျခံကြရသည်။
၆။ တာပနငရဲ= အလျှံညီးညီး သံမဏိမီးတို့ဖြင့် အပူတိုက်ပေး ၍အထက်ပါငရဲတို့ထက် ပိုမိုပြီး ဆင်းရဲခံရ သော ငရဲဖြစ်သည်။
ကျခံရသူများ= အများမှီခိုနေထိုင်ရာ တိုက်တာ, အိမ်, ရေတွင်း, ဇရပ်, တန်ဆောင်း, မဏ္ဍပ်, ကျောင်း စသည် မီးရှို့ ဖျက်ဆီး ဖြိုခွင်းခြင်း၊ သတ္တဝါတို့ အား သနားညှာတာမှုကင်းကာ မီးမြှိုက်ခြင်း၊ မီးလောင်တိုက်သွင်းခြင်းပြုလုပ်သူတို့ ကျခံ ရသည်။
၇။ မဟာတာပနငရဲ= တာပနငရဲထက် ပိုမိုလွန်ကဲစွာ ဆင်းရဲခံရ သော ငရဲဖြစ်သည်။
ကျခံရသူများ= လောကုတ္တရာဓမ္မများ မှားယွင်းပျက်ပြယ်စေ အောင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ(အယူမှား)သို့ရောက်အောင် လမ်းညွှန်ပြသူ အဓမ္မဝါဒီများ ကျခံကြ ရသည်။
၈။ အဝီစိငရဲ= မီးလျှံ, ဒုက္ခဝေဒနာ, ငရဲခံရသူ သတ္တဝါ ၃-မျိုးတို့ အကြားအလပ်မရှိ ပြည့်ကျပ်လျက် ရှိသော ငရဲ။
ကျခံရသူများ= အမိသတ်သူ၊ အဖသတ်သူ၊ ရဟန္တာသတ်သူ၊ သံဃာကို ကွဲအောင်လုပ်သူ၊ ဘုရားကို သွေး စိမ်း တည်အောင်လုပ်သူတို့ ကျခံကြရသည်။
ငရဲဘုံ၏တည်ရာ
မြင်းမိုရ်တောင်အောက်၌ အသုရာပြည်ရှိသည်။ ယင်း
အသုရာပြည်အောက်၌ ယူဇနာ (၁၅၀၀၀)စီခြားလျက် ငရဲကြီး
၈-ထပ် ထက်အောက်စဉ်လျက် တည်ရှိ၏၊
ငရဲငယ်
ငရဲကြီး ၈-ထပ်၏ အထပ်တိုင်းတွင် (၁)ဘင်ပုပ်ငရဲ၊ (၂)ပြာပူငရဲ၊ (၃)လက်ပံတောငရဲ၊ (၄) သံလျက်ရွက်တောငရဲ၊ (၅)ကြိမ်ပိုက်ချောင်းငရဲ-ဟု ဥဿဒငရဲငယ် ၅-ခု တံတိုင်းခတ်သလို ရံပတ်၍နေသည်။
၁။ ဘင်ပုပ်ငရဲ = ပွက်ပွက်ဆူနေသော မစင်ကျင်ကြီးများနှင့် ပြည့်နှက် သည့်ကြီးမားသော တွင်းကြီးထဲ၌ နစ်မြုပ်ခံစားရပြီး လှေသင်္ဘောခန့်ကြီးမား သည့် ချွန်ထက်သော နှုတ်သီးရှိသည့် ပိုး လောက်တို့၏ ထိုးဆိတ်စားသောက်ခြင်းကို ခံရ၏၊ ဆာလွန်း၍ မစင်ကို စားကြရ၏၊
ကျခံရသူများ= ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော စိတ်ရှိကာ သူ တစ်ပါးအားသတ်ဖြတ်သူ၊ ကျေးဇူးကန်းသူ၊ မနာလို ဝန်တိုသူတို့ ခံစားရ၏၊
၂။ ပြာပူငရဲ= အိမ်လုံးလောက်ရှိ နီနီရဲရဲသော မီးကျီးခဲတို့ကို ပြာအပြင်ဖြင့် ဖုံးထားသည့် အပေါ်တွင်ဒယ် အိုးထဲ နှမ်းစေ့လှော်သကဲ့သို့ ပူပြင်းမှု ခံစား ကြရသည်။
ကျခံရသူများ= အသိဉာဏ်, ပညာ, တရားဓမ္မတို့၌ မနာလို ဝန်တိုမှုဖြစ်သူတို့ ခံစားကြရ၏၊
၃။ လက်ပံတောငရဲ = နှစ်ပေ သုံးပေခန့်ရှည်၍ ရဲရဲနီသော သံဆူး ချွန်ကြီးများ အပြည့်ရှိသည့် ၁-ယူဇနာမျှ မြင့်သော လက်ပံပင်တောသည် ယူဇနာ ၁၀၀-ခန့် ကျယ်၏၊ ထိုလက်ပံပင်သို့ တက် လိုက် ဆင်းလိုက်ဖြင့် ဆင်းရဲကြီးစွာ ခံစား ကြရ၏၊
ကျခံရသူများ= စည်းစိမ်ဥစ္စာအား၊ ကာယအား၊ ဉာဏအား ဖြင့် မိမိအောက် နိမ့်ကျသူတို့အား နိုင်ထက် ကလူ နှိပ်စက်ညှဉ်းဆဲ ပြုမူသူတို့ ခံစား ကြရ၏၊
၄။ သန်လျက်ရွက်တောငရဲ = ပြာပူငရဲခံရပြီး ပြေးလာသူတို့ ဥယျာဉ်အမှတ်ဖြင့် လာရောက်ကြသော အခါ ချွန်ထက်သော သန်လျက်၊ ခက်ရင်း၊ လှံနှင့် တူသော သစ်ရွက်တို့ဖြင့် တစ်ကိုယ်လုံး ခုတ်ဖြတ် ခံကြရ၏၊
ကျခံရသူများ= ကုန်းတိုက်စကား ပြောကြားသူ၊ လိမ်လည် ပြောဆိုသူတို့ ခံစားကြရ၏၊
၅။ ကြိမ်ပိုက်ချောင်းငရဲ= အလွန်စပ်ငန်သော ကြေးနီပူရေတို့ဖြင့် သံတံကျင်ပမာ စူးရှသောကြိမ်တို့ ရောယှက် ကာ ဆင်းရဲဒုက္ခ အမျိုး မျိုးကို ခံစားရာငရဲဘုံ ဖြစ်သည်။
ကျခံရသူများ= ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချသော မိခင်လောင်းများ အ ကျခံကြရသည်။
ဆောင်ပုဒ်။ ။ အထပ်တိုင်းမှာ၊ ဘင်, ပြာ, လက်, သန်၊ ကြိမ်ပိုက်ရံ၊ ငါးတန် ဥဿဒ။
၂။ တိရစ္ဆာန် = မတ်မတ်မသွား ဖီလာအလျားလိုက် သွားတတ်သော
ခွေးဝက်ကြက်ငှက်စသော တိရစ္ဆာန်အပေါင်း။
ထို တိရစ္ဆာန်တို့၏ နေရာအရပ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်သည်
ပင် တိရစ္ဆာန်ဘုံ ဖြစ်သည်။
၃။ ပြိတ္တာ= ငတ်ငတ်ပြတ်ပြတ် ဆင်းဆင်းရဲရဲနေရသော တစ္ဆေ, သရဲ, ဘီလူး, သဘက်စသော သတ္တဝါမျိုး၊ သူတို့၏ နေရာ အရပ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်သည်ပင် ပြိတ္တာဘုံ ဖြစ်သည်။
၄။ အသူရကာယ်= ပြိတ္တာအကြီးစားများ၊ သူတို့နေရာနှင့် ခန္ဓာ
ကိုယ်သည်ပင် သူတို့ဘုံ ဖြစ်သည်။
ကပ်၃-ပါး
၁။ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ် = ငတ်မွတ်ဘေးကြောင့် ပျက်စီးသောကပ်။
၂။ သတ္ထန္တရကပ် = လက်နက်ဘေးကြောင့် ပျက်စီးသောကပ်။
၃။ ရောဂန္တရကပ် = ရောဂါဘေးကြောင့် ပျက်စီးသောကပ်။
ကပ်ဆိုက်ရောက်ပုံ
၁။ လောဘကြီးက၊ ငတ်မွရ၊ ဒုက္ခကပ်ကြီးဆိုက်။
၂။ ဒေါသကြီးက၊ သတ်ဖြတ်ကြ၊ လက်နက်ကပ်ကြီးဆိုက်။
၃။ မောဟကြီးက၊ ဖျားနာကြ၊ ရောဂါကပ်ကြီးဆိုက်။
ရပ်ပြစ် ၈-ပါး
မဂ်ဖိုလ်တရားရအောင် အားထုတ်ခွင့် မရသောအရပ်ကို ရပ်ပြစ် ဟုခေါ်သည်။
၁။ ငရဲဘုံ။
၂။ တိရစ္ဆာန်ဘုံ။
၃။ ပြိတ္တာ + အသူရကာယ်ဘုံ။
၄။ အရူပဗြဟ္မာဘုံ(ရုပ်မရှိ)၊ အသညသတ်ဘုံ(နာမ်မရှိ)။
၅။ ပစ္စန္တရာဇ်အရပ် (သာသနာမထွန်းကားသော အရပ်)။
၆။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ။
၇။ ဒုပ္ပည (ဉာဏ်ပညာမဲ့သူ)။
၈။ သာသနာပကာလ (ဘုရားမပွင့်သောအခါ လူဖြစ်ရခြင်း)။
ရန်သူမျိုး ၅-ပါး
* ရေ, မီး, မင်း, ခိုးသူ, အမွေခံသားဆိုးသမီးဆိုး။
အမွေခံ သားဆိုးသမီးဆိုး။ ။လိမ္မာသောသားသမီးများသည် ရတနာထိုက်သည်။ သို့သော် မိဘပစ္စည်းကို ဖြုန်းတီး၍ မိဘကို နှိပ်စက်၊ မိဘကို ကိုယ်, စိတ်ဆင်းရဲခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော သားဆိုးသမီးဆိုးများသည် ရန်သူမျိုး(၅)ပါးတွင် ပါဝင်သွားသည် ကို သားသမီးတိုင်း သတိပြုကြရမည်။
ဝိပတ္တိတရား ၄-ပါး
* ဖေါက်ပြန်ပျက်စီးခြင်းကို ဝိပတ္တိဟုခေါ်သည်။
၁။ ဂတိဝိပတ္တိ= အပါယ် ၄-ဘုံ၌ ဖြစ်ရခြင်း။
၂။ ဥပဓိဝိပတ္တိ= ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ ချို့တဲ့ခြင်း။
၃။ ကာလဝိပတ္တိ= တရားမစောင့်သောသူတို့၏ လက်ထက်၌ လူဖြစ်ရခြင်း။
၄။ ပယောဂဝိပတ္တိ= အကုသိုလ်တရားကိုသာ အားထုတ်၍ အကျင့်
ပျက်စီးခြင်း။
ဗျသနတရား ၅-ပါး
၁။ ဉာတိဗျသန= ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း။
၂။ ဘောဂဗျသန= စည်းစိမ်ပျက်စီးခြင်း။
၃။ ရောဂဗျသန= ရောဂါနှိပ်စက်၍ ပျက်စီးခြင်း။
၄။ ဒိဋ္ဌိဗျသန= အယူလွဲမှား၍ ပျက်စီးခြင်း။
၅။ သီလဗျသန= အကျင့်သီလပျက်စီးခြင်း။
* ဆွေမျိုး, ဥစ္စာ, ရောဂါ, အယူ, အကျင့်ဟူ ပျက်မှုငါးဝ ဗျသန။
မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်
၁။နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားလမ်းကို (မဂ်)ဟုခေါ်သည်။
၂။ မဂ်၏အကျိုးတရားကို (ဖိုလ်)ဟုခေါ်သည်။
၃။ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့၏ ကင်းဝေးရာငြိမ်းအေးမှုဓါတ်သဘောကို (နိဗ္ဗာန်)ဟုခေါ်သည်။
ကန်တော့ခြင်း၏ အကျိုး
ကန်တော့ခြင်းသည် မိမိ၏ မာန်မာနကို ချိုးနှိမ်၍ ဝန်ချ တောင်းပန်သော အမှုဖြစ်သည်။ ထောင်လွှားဝင့်ကြွားခြင်း မာန သည် သူတစ်ပါးတို့ အမြင်ကပ်စရာဖြစ်ပြီး အပါယ်ဘုံသို့ ပစ်ချ တတ်၏၊
ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့် မိဘဆရာတို့ကို ပြစ်မှားမိလျှင် ချက်ချင်းကန်တော့လိုက်ပါက စိတ်ကြည်လင်သွားပြီး လက်ငင်း ချမ်းသာလာသည်။ မိဘဆရာတို့မှာ သားသမီးများနှင့် တပည့် များကို ခွင့်လွှတ်ရန် အသင့်ရှိကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာ တော်တို့ကလည်း ဝန်ချကန်တော့သူတို့အား ခွင့်လွှတ်ကြမည်သာ ဖြစ်သည်။ ခွင့်လွှတ်လျှင် အပြစ်ကျေအေး ပပျောက်သွားသည်။
သောရေယျသူဌေးသားအကြောင်း
မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်က ကလေးနှစ်ယောက်၏ ဖခင် ဖြစ်သော သောရေယျ သူဌေးသားသည် အရှင်မဟာကစ္စည်းမ ထေရ်၏ ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ ဝါဝင်းသော ခန္ဓာကိုယ်ကိုမြင်သည့်အခါ ‘‘ငါ့ဇနီးဖြစ်လျှင် ကောင်းလေစွ၊ ငါ့ဇနီး၏ကိုယ်သည် ဤမထေရ် ကိုယ်အတိုင်းဖြစ်လျှင် ကောင်းလေစွ’’ဟု စိတ်ဖြင့် ပြစ်မှား၏၊
ထိုခဏအတွင်း၌ပင် သောရေယျ သူဌေးသားတွင် ယောက်ျားအင်္ဂါကွယ်ပျောက်ပြီး မိန်းမအင်္ဂါနှင့် မိန်းမအသွင်သို့ ရောက်၏၊ တက္ကသိုလ်ပြည်သူဌေးသားနှင့် အကြောင်းပါ၍ သားနှစ် ယောက် မွေးဖွားပြန်၏၊ ထို့နောက်မှ အရှင်မဟာကစ္စည်း ရဟန္တာ မထေရ်ကို ပြန်တောင်းပန်ကန်တော့ရာ ယောက်ျားပြန်ဖြစ်သွား၏၊
ကိုယ်နှုတ်စိတ်တို့ဖြင့် ပြစ်မှားကျူးလွန်မိမှုများသည် အလွန်ကြောက်စရာကောင်း၏၊ မိမိအား မကောင်းကျိုးများစွာ ဖြစ်စေနိုင်၏၊ တောင်းပန်ကန်တော့လိုက်လျှင် အပြစ်ကင်းပျောက် သွားနိုင်သဖြင့် နှုတ်ဖြင့် ‘‘ကန်တော့ ကန်တော့’’ဟု ပြောဆိုရန် ဝန်မလေးပါနှင့်။ ကိုယ်အပြုအမူဖြင့် ကန်တော့ရန်လည်း မနှောင့် နှေးပါနှင့်။ ကန်တော့သည့် ကုသိုလ်ကြောင့် လူ့ဘဝ, နတ်ဘဝ ရရှိသူများလည်း အမြောက်အများရှိလေသည်။
* ပြစ်မှားမိလျှင်၊ ချက်ချင်းပင်၊ စိတ်ပြင်မာန်လျှော့၊
ကန်တော့ကွယ့်။
ခင်ပွန်းကြီး(ကျေးဇူးရှင်) ၁၀-ပါး
မပြစ်မှားသင့်, မပြစ်မှားထိုက်သော ခင်ပွန်းကြီး ၁၀-ပါးခေါ် ကျေးဇူးရှင် ၁၀-ပါးကို သိထားသင့်သည်။
(၁) မြတ်စွာဘုရား။
(၂) ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ။
(၃) ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်။
(၄) လက်ဝဲရံ, လက်ယာရံ အဂ္ဂသာဝက။
(၅) အမိ။
(၆) အဖ။
(၇) (အရွယ်ကြီးခြင်း၊ အမျိုးမြတ်ခြင်း၊ ပညာကြီးခြင်း၊ သီလ သမာဓိ
ရှိခြင်းစသော ဂုဏ်တို့ကြောင့်)အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ။
(၈) မိမိအား ဆုံးမသွန်သင် ပညာသင်ပေးသော ဆရာမြတ်။
(၉) မိမိအပေါ် တစ်စုံတစ်ခု ကျေးဇူးရှိဖူးသူ, ပေးကမ်းဖူးသူ။
(၁၀) တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်။
ဒဏ် ၁၀-ပါး
(၁) ဥစ္စာပျက်စီးခြင်း။
(၂) ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း။
(၃) ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီးခြင်း။
(၄) ရူးခြင်း။
(၅) နူခြင်း
(၆) အစွပ်စွဲခံရခြင်း။
(၇) မီးလောင်ခံရခြင်း
(၈) ဖျားနာခြင်း။
(၉) မင်းပြစ်မင်းဒဏ်ခံရခြင်း။
(၁၀) တရားရှုံးခြင်း။
(ဓမ္မပဒ၊ ဒဏ္ဍဝဂ်၊ ရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ဝတ္ထု)
ဆောင်။ ။ ဥစ္စာ, ဆွေ, ကိုယ်၊ ပျက်ပြို, ရူး, နူ၊
သူကစွပ်စွဲ၊ မီးစွဲ, နာဖျား၊
ဒဏ်ထား, ရှုံးမှတ်၊ ဤဆယ်ရပ်၊
သူမြတ်ပြစ်မှားဒဏ်။
သရဏဂုံတည်ခြင်း အကျိုး
သရဏဂုံ မဆောက်တည်ဘဲ သီလယူနိုင်သော်လည်း သရဏဂုံတည်ပြီးမှ ဆောက်တည်ကျင့်သုံးအပ်သော သီလသာလျှင် ပိုမိုပြီး ကောင်းကျိုးကြီးမား မြင့်မြတ်သောကြောင့် ရှေးဦးစွာ သရဏဂုံ ဆောက်တည်ပြီးမှသာ ငါးပါးသီလ, ရှစ်ပါးသီလ စသည် တို့ကို ဆောက်တည်ကြပါသည်။
သရဏဂုံ၏ ကောင်းကျိုးအာနိသင်ကား လူ့ဘဝ, နတ်ဘဝ ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ လူစည်းစိမ်, နတ်စည်းစိမ် ချမ်းသာများနှင့်ပြည့် စုံ၍ မဂ်, ဖိုလ်, နိဗ္ဗာန်တိုင်အောင် ကောင်းကျိုးပေးနိုင်သည်။
သရဏဂုံလုလင်၏ အံ့ဖွယ်သံသရာ
လွန်လေပြီးသော တစ်အသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက် က အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူ၏၊ ထိုအခါ မျက်မမြင် မိဘနှစ်ပါးကို ပြုစုလုပ်ကျွေးနေသည့် လုလင်တစ်ယောက်ရှိ၏၊ ထိုလုလင်သည် ဆင်းရဲလှသဖြင့် မလှူဒါန်းနိုင်၊ မျက်မမြင်မိဘတို့ ကို ပြုစုလုပ်ကျွေးနေရသဖြင့် တရားလည်း မနာနိုင်၊ ရဟန်းလည်း မပြုနိုင်။
သို့သော် ဘုရားရှင်၏ အဂ္ဂသာဝကဖြစ်သော နိသဘ မထေရ်ထံမှ သရဏဂုံကို ခံယူဆောက်တည်ခဲ့ရ၏၊ ထိုအခါ လူတို့၏ သက်တမ်းသည် နှစ်တစ်သိန်းတမ်း ဖြစ်၏၊ ထိုလုလင်သေဆုံးသော အခါ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ သိကြားမင်းဖြစ်၏၊
ထိုဘဝမှနောက်၌လည်း အပါယ်သို့ ကျရောက်ခြင်းမရှိ ဘဲ သိကြားမင်းဘဝက အကြိမ်-၈၀၊ စကြာဝတေးမင်းဘဝက ၇၅-ကြိမ်၊ ပဒေသရာဇ်, ဧကရာဇ်မင်းဘဝတို့ကား အကြိမ်မရေတွက် နိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့ရ၏၊ ဖြစ်လေရာဘဝတိုင်း၌ သူတစ်ပါးတို့ထက် ထူးကဲသော ‘‘ အများပူဇော်ခံရခြင်း၊ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာရှိ ခြင်း’’ စသည့်အကျိုးထူး ၈-ပါးကို အထင်အရှား ရရှိခဲ့၏၊
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်ထွန်းလာ သောအခါ သာဝတ္ထိမြို့၌ သူဌေးသားဖြစ်၏၊ ၇-နှစ်သားအရွယ်သို့ ရောက်သော် ကစားဖော်များ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်၏၊ ကစားရင်း ကျောင်းတိုက်တစ်ခုသို့ ရောက်သွား၏၊ ရဟန္တာတစ်ပါးက သရဏဂုံ သုံးပါးကို ပေးတော်မူ၏၊
ထိုသူငယ်သည် ရှေးရှေးဘဝက မိမိဆောက်တည်စောင့် ထိန်းခဲ့ဖူးသော သရဏဂုံကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်၍ ဝိပဿနာကို ပွါးများအားထုတ်လိုက်သောအခါ တစ်နေရာ တစ်ထိုင်တည်းမှာပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏၊
သရဏဂုံ၏ အကျိုးသည် အလွန်အံ့ချီးဖွယ်ကောင်းအောင် ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်လှပါတကား။
ကိုယ်ကျင့်တရား အလေးအနက်ထား
လူ့ဘဝတွင် အရေးကြီးသောအရာမှာ ငါးပါးသီလတည်း ဟူသော ကိုယ်ကျင့်တရား ဖြစ်၏၊ ကိုယ်ချင်းစာတတ်တဲ့ စိတ်ရှိပါမှ ကိုယ်ကျင့်မြဲနိုင်၏၊
ကိုယ်ကျင့်သီလ ပို၍ပြည့်ဝ ဖြူစင်ရန်အတွက် သားသမီး ကျင့်ဝတ်၊ မိဘကျင့်ဝတ်၊ တပည့်ကျင့်ဝတ်၊ ဆရာကျင့်ဝတ်၊ လင် ကျင့်ဝတ်၊ မယားကျင့်ဝတ်၊ အလုပ်ရှင်ကျင့်ဝတ်၊ အလုပ်သမား ကျင့်ဝတ်၊ မိတ်ဆွေကျင့်ဝတ် စသည့် လူမှုဝတ္တရားများကိုလည်း ဖြည့်ကျင့်ရ၏၊
ကိုယ်ကျင့်သီလနှင့် လူမှုဝတ္တရားပြည့်စုံသူသည် သူတော် ကောင်းဖြစ်၏၊ ပရိသတ်အလယ်၌ နာမည်ကောင်းနှင့် ကျော်ကြား ပြီး အများ၏ လေးစားချစ်ခင်မှုကို ရရှိကာ သေလွန်သည့်အခါ နတ်ရွာသုဂတိသို့ လားရောက်ရ၏၊ အလှူဒါန ဘယ်လောက်ပင် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ပြုလုပ်စေကာမူ ကိုယ်ကျင့်သီလ မရှိရင် အပါယ်ငရဲမှ စိတ်မချနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် အပါယ်ငရဲကြောက်ရင် သီလမြဲအောင် စောင့်စည်းရပါမည်။
သီလဂုဏ်ကျေးဇူးကဗျာ
၁။ သီလခေါ်ဆို ကိုယ်ကျင့်ကောင်းမှ၊ တောင်းတိုင်းတတိုင်း ရနိုင်တယ်။
၂။ ပဒေသာပင် အိမ်မှာပေါက်သလို၊ ကောက်ယူသုံးလို့ မကုန်နိုင်တယ်။
၃။ ဥစ္စာစုပုံ ကုန်မယွင်း၊ ဂုဏ်သတင်းလဲ သင်းပျံ့မယ်။
၄။ ရောက်လေရာရာ ပွဲလယ်တင့်လို့၊ ရဲရင့်ရွှင်ပျ ခင်ကြမယ်။
၅။ သေရသော်ပင် သတိကောင်းလို့၊ ဂတိပြောင်းတော့ နတ်ပြည်ဝယ်။
၆။ သီလကောင်းကျိုး ချက်ချင်းတိုး၊ အားကိုးလောက်ပေတယ်။
အဲဒါကြောင့် ကိုယ်ကျင့်သီလ ဒီဘဝ တည်ကြမြဲကြမယ်။
သတ္တဝါများကို ချစ်ခင်ကြင်နာပါ
ခွေးကလေး, ကြောင်ကလေးတွေ ကစားမြူးတူးနေကြတာ ချစ်စရာ မကောင်းဘူးလား။ ကြက်ကလေးတွေက ကြက်မကြီး နောက်လိုက်ပြီး အစာရှာစားနေကြတာ ကြည့်ပါဦး။ ငှက်ကလေး တွေက အစုလိုက်အသင်းလိုက် မောင်နှံစုံ တွန်ကျူးပျော်မြူး နေကြတာ။
တိရစ္ဆာန်များသည် လူများကဲ့သို့ပင် အစာရှာစားကြ၊ ပျော်မြူးကြ၊ မေထုန်မှီဝဲကြ၊ သားသမီးတို့ကို ကျွေးမွေးစောင့် ရှောက်ကြ၊ အိပ်ကြသည်။
သတ္တဝါတိုင်း မိမိဘဝကို နှစ်သက်တွယ်တာ၏၊ မိမိကိုယ်ကို မိမိအချစ်ဆုံးဖြစ်သည်။ သေရမည်ကို သတ္တဝါတိုင်း ကြောက်ရွံ့၏၊
မိမိသေရမည်ကို ကြောက်ရွ့သလို သတ္တဝါများလည်း ကြောက်ရွံ့ကြ၏၊ မိမိက သေရ, နာရ, ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်ခံရမည်ကို ကြောက်ပါလျက်၊ အခြားသက်ရှိသတ္တဝါတို့အား ညှဉ်းပန်း, နှိပ်စက်, သတ်ဖြတ်ခြင်းသည် တရားပါမည်လား။ သတ္တဝါများကို ချင်ခင် ကြင်နာပါ။ ကိုယ်ချင်းစာ တရားထားပါ။
၁။ သူ့အသက်သတ်ခြင်း အပြစ်ကဗျာ
သူ့အသက်ကို သိလျက်သားနဲ့၊ ဒေါသစိတ်ထား သေစေလို။
လုံ့လပြုကာ သေအောင်သတ်တော့၊ ပါဏာတိပါတ် အကုသိုလ်။
လွန်ကျူးမိလျင် တကယ်ပဲပေါ့၊ အပါယ်ငရဲ ကျမည်ဆို။
လွတ်လာပြန်လည်း ရောဂါစွဲ၊ ဆင်းရဲ အသက်တို။
အဲဒါကြောင့် ပဉ္စသီလ တည်ကြပါစေလို။
(တစ်နည်း)
ပါဏာတိပါတ်၊ သူ့သက်သတ်က၊ ချို့တဲ့အင်္ဂါ၊ မွဲပြာရုပ်သွင်၊
အားအင်ယိုယွင်း၊ လျင်ခြင်းလည်းဝေး၊ ဘေးကိုကြောက်တတ်၊
အသတ်ခံရ၊ အနာများလျက်၊ ချွေရံပျက်၍၊ အသက်တိုလျ၊
ပြစ်များစွာ့သည်၊ ရှောင်ကအပြန်အကျိုးတည်း။
ဆိတ်သတ်အိမ်ရှင်မအကြောင်း
ရှေးအခါက အိမ်ရှင်မတစ်ယောက်သည် ဧည့်သည်ကို ကျွေးမွေးရန် အိမ်၌မွေးထားသော ဆိတ်ကလေးကို လည်လှီးသတ် ၍ ချက်ကျွေး၏၊ ထိုအကုသိုလ်ကံကြောင့် သေသောအခါ ငရဲကျ၏၊ ငရဲမှလွတ်လာသည့်အခါ ဆိတ်ကလေးကိုယ်၌ ရှိသော အမွေး အရေအတွက်နှင့်အမျှ တိရစ္ဆာန်ဘဝများ ဖြစ်ရ၏၊ ဖြစ်သည့်ဘဝ တိုင်း၌လည်း လည်လှီးဖြတ်၍ အသတ်ခံရ၏၊
မှတ်ချက်။ ။ သားငါးသတ်၍ အလှူပေးမှုကို စဉ်းစားသင့်၏၊
၂။ သူ့ဥစ္စာခိုးခြင်းအပြစ် ကဗျာ
သူ့ဥစ္စာကို သိလျက်သားနဲ့၊ လောဘစိတ်ထား ခိုးယူလို၊
လုံ့လပြုကာ ခိုးယူမိက၊ အဒိန္နာဒါန အကုသိုလ်၊
လွန်ကျူးမိလျင် တကယ်ပဲပေါ့၊ အပါယ်ငရဲ ကျမည်ဆို၊
လွတ်လာပြန်လည်း၊ ရောဂါစွဲ၊ ဆင်းရဲဖြစ်တိုင်းကိုယ်၊
အဲဒါကြောင့် ပဉ္စသီလ တည်ကြပါစေလို။
(တစ်နည်း)
အဒိန္နာဒါ၊ ခိုးမိပါမူ၊ ဥစ္စာနည်းမွဲ၊ ဆင်းရဲငတ်ဘိ၊ လိုရှိမရ၊
ဘောဂပျက်စီး၊ ရေမီးသူခိုး၊ မွေခံဆိုးနှင့်၊ မင်းဆိုးအပြား၊
ရန်မျိုးငါးကြောင့်၊ ပျက်ပြားဥစ္စာ၊ ပြစ်များစွာသည်၊
ရှောင်ခါအပြန် အကျိုးတည်း။
အဒိန္နာဒါနာ ဟူသည်မှာ---
ပိုင်ရှင်မသိအောင် ခိုးယူခြင်းအပြင်၊ အနိုင်အကျင့်၍ လုယူခြင်း, ဓားပြတိုက်ယူခြင်း, ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲလှည့်ပတ်၍ ယူခြင်း, ‘‘ငွေများ တရားနိုင်’’ဆိုသည့်အတိုင်း လာဘ်ထိုး၍ မိမိမရ သင့်ဘဲ တရားစွဲ၍ယူခြင်းစသော သူတစ်ပါးဥစ္စာ မတရားယူခြင်း မှန်သမျှသည် ခိုးယူခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
သင့်၏ဥစ္စာကို သူတစ်ပါးက မတရားယူတာ, ခိုးတာ မကျေနပ်, မနှစ်သက်ပါလျက်နဲ့၊ သင်က သူတစ်ပါးဥစ္စာ မတရားယူ ခြင်း, ခိုးခြင်းသည် တရားပါမည်လော။ ကိုယ်ချင်းစာတရား ထားပါ။
စျေးသည်မ ၄-ယောက်အကြောင်း
ဘုရားရှင်ထင်ရှားရှိစဉ် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ စျေးသည်မိန်းမ ၄-ယောက်တို့သည် မမှန်သော အလေးချိန်ခွင်တို့ဖြင့် ရောင်းချ ပြီး ဥစ္စာရှာဖွေကြ၏၊ အရွယ်ကောင်းတုန်းမှာပင် သေလွန်၍ မြို့ ပြင်၌ ပြိတ္တာဖြစ်ကြ၏၊
ညဉ့်အခါ မြို့ထဲဝင်၍ အစာရှာဖွေကြ၏၊ လူ့ဘဝက နေအိမ်များဆီသို့ ရောက်သောအခါ သူတို့၏ခင်ပွန်းများက နောက်မယားများနှင့် ပျော်ပါးနေကြသည်ကို တွေ့မြင်ကြ၏၊ ထိုအခါ ပြိတ္တာမများသည် အလွန်ပူဆွေးသောကဖြစ်ကာ ရင်ကို ထု၍ ငိုကြွေးကြလေ၏၊
မှတ်ချက်။ ။ တစ်ဘဝစာကောင်းစားရေးသာ ရှေ့တန်းတင်ပြီး မသမာနည်းဖြင့် စီးပွားရှာလျှင် သံသရာဘဝများစွာ နစ်မွန်းမည့် အရေး စဉ်းစားသင့်၊ ဆင်ခြင်သင့်၏၊
၃။ သူ့သားမယား သူ့လင်သားပြစ်မှားခြင်း အပြစ်ကဗျာ
ရှောင်ရှားအပ်သူ မိန်းမများ၌၊ (ရှောင်ရှားအပ်သူ ယောက်ျားများ၌)
ရာဂစိတ်ထား ပေါင်းဖော်လို။
လုံ့လပြုကာ ဖောက်ပြားမိက၊ ကာမေသုတဲ့ အကုသိုလ်။
လွန်ကျူးမိလျှင် တကယ်ပဲပေါ့၊ အပါယ်ငရဲ ကျမည်ဆို။
လွတ်လာပြန်လည်း နပုံးပဲ၊ ဖြစ်မြဲ မိန်းမကိုယ်။
အဲဒါကြောင့် ပဉ္စသီလ တည်ကြပါစေလို။
(တစ်နည်း)
မိစ္ဆာစာရ၊ ကျူးလွန်ကလည်း၊ မုန်းကြသူများ၊ ရန်သူပွါး၍၊ ရှားပါးလာဘ်တိတ်၊ ချမ်းသာဆိတ်၏၊ ဣတ္ထိ, ပဏ္ဍုတ်၊ မျိုးယုတ်ခါခါ၊ မျက်နှာမလှ၊ အရှက်ရလျက်၊ ရူပဣန္ဒြေ၊ ယွင်းသွေချို့သိမ်၊ စိုးရိမ် များစွာ၊ ချစ်သူကွာသည်၊ ရှောင်ခါ အပြန်အကျိုးတည်း။
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ ဟူသည်မှာ ...
မိမိဇနီး, မိမိခင်ပွန်းမှတစ်ပါး အခြားမည်သည့်မိန်းမ, ယောကျ်ားတို့နှင့်မဆို ဖောက်ပြန်ပေါင်းသင်း လွန်ကျူးခြင်းကို ‘‘ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းစွာ ကျင့်ခြင်း’’ဟုခေါ်သည်။ ထို လွန် ကျူးသူသည် သေသောအခါ ငရဲ၌ဖြစ်ရ၏၊ အထက်ပါ ကဗျာ အတိုင်း ဆိုးကျိုးမျာကိုလည်း ခံစားရတတ်သည်။ ရှောင်ကြဉ်လျှင် ထိုအပြစ်များမှ လွတ်ကြရသည်။
သင်၏ အစ်မ, ညီမ, ဆွေရင်းမျိုးရင်း မိတ်ဆွေထဲမှ တစ် ယောက်ယောက်ကို အစော်ကားခံသွားရလျှင် သင်နှင့်တကွ သက်ဆိုင်သူအားလုံးက ကျေနပ်ကြမည်လား။ မကျေနပ်နိုင်ပါ။ လက်တုံ့ပြန်ချင်ကြမည်။ထို့အတူ သင်က သူသားမယား, မိန်းမများ၌ ပြစ်မှားစော် ကားမည်ဆိုလျှင် တရားပါမည်လား။ ခံရသူ ကာယကံ ရှင်နှင့် သက်ဆိုင်သူအားလုံးက နာကျည်းစွာဖြင့် လက်တုံ့ပြန်ကြ မည်ပင်။ လူယုတ်မာကြီးတစ်ယောက်ဟု နာမည်ဆိုးရမည်ပင်။ ကိုယ်ချင်းစာ တရားထားပါ။
မှတ်ချက်။ ။ ဆန္ဒကို ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ထိန်းပါ။ စိတ်အလိုလိုက်လျှင် ဘဝပျက်တတ်သည်။
အရှင်အာနန္ဒာလောင်း၏မိုက်ကြွေး
အရှင်အာနန္ဒာလောင်းသည် ကမ္ဘာတစ်သိန်းမျှ ပါရမီဖြည့် ပြီးနောက် တစ်ခုသောဘဝတွင် ဤကမ္ဘာ၌ ရွှေပန်းထိမ်သည်သား ဖြစ်လာ၏၊ ယင်းဘဝတွင် လူယုတ်မာများနှင့် ပေါင်းဖော်မိသဖြင့် သူတစ်ပါးတို့၏ သားမယားများကို လွန်ကျူးမိ၏၊
ဤအကုသိုလ်ကံကြောင့် ရောရုဝငရဲ (တစ်ငရဲလုံး ပြုတ် ပြုတ်ပြုန်းမျှ တဟုန်းဟုန်းထန် မီးတောက်မီးလျှံ ငရဲအိုးကြီးထဲ)၌ အမိအမယ် ကယ်ပါကူပါ တစာစာနှင့် အော်ဟစ်ငိုကြွေး မီးလောင်ကျွမ်းခြင်း ဆင်းရဲဒဏ်ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ခံရ၏၊
ထိုငရဲမှ လွတ်မြောက်သောအခါ မျောက်ဖြစ်၍ ဝှေးစေ့ကို ကိုက်ဖောက်ခံရ၏၊ ထို့နောက် နွားဖြစ်၍ သင်းကွပ်(ဝှေးစေ့ထုတ်) ခံရ၏၊ ထို့နောက် လူဖြစ်ရာ ယောက်ျားမဟုတ် မိန်းမမဟုတ် ပဏ္ဍုတ် ဖြစ်ရ၏၊ ထို့နောက် ကုသိုလ်ကံအခွင့်ရ၍ နတ်ပြည်၌ဖြစ်ရ သော်လည်း သိကြားမင်းမိဖုရား ၄-ဘဝ၊ ဇဝနနတ်သား၏ မိဖုရား ၁-ဘဝ ဖြစ်ရ၏၊
ထို့နောက် မိတ္ထိလာပြည်ဝယ် အင်္ဂမင်းကြီး၏ သမီးတော် ရုစာမင်းသမီး ဖြစ်၏၊ ထို့နောက်မှ ယောက်ျားဘဝကို ပြန်ရ၏၊ တစ်ကြိမ်တစ်ခါ ပြစ်မှားလွန်ကျူးမိရင် ဘဝတစ်ရာ ဘဝတစ် ထောင်မက ဆတိုးခံရမည်။ ကြောက်ဖွယ်ကောင်းပေစွ။
၄။ လိမ်ပြောခြင်းအပြစ်ကဗျာ
မဟုတ်မမှန် တစ်ဖက်သားကို၊ ယွင်းချွတ်လှည့်စား မုသားဆို။
အဓိပ္ပါယ်ကို ထိုသူသိက၊ မုသာဝါဒ အကုသိုလ်။
လွန်ကျူးမိလျင် တကယ်ပဲပေါ့၊ အပါယ်ငရဲ ကျမည်ဆို။
လွတ်လာပြန်လည်း ပုပ်ညှီစွဲ၊ သွားကျဲ-နှုတ်ခမ်းတို။
အဲဒါကြောင့် ပဉ္စသီလ တည်ကြပါစေလို။
(တစ်နည်း)
မုသားစကား၊ ပြောဆိုငြားမူ၊ စကားမပီ၊ သွားမညီတည်း၊
ပုပ်ညှီပါးစပ်၊ ခြောက်ကပ်ကိုယ်ရေ၊ ဣန္ဒြေယွင်းနှောက်၊
ရုပ်ဆင်းဖောက်၏၊ မရောက်ဩဇာ၊ နှုတ်လျှာကြမ်းထော်၊
လျှပ်ပေါ်လော်လည်၊ စိတ်မတည်သည်။
ရှောင်ကြဉ် အပြန်အကျိုးတည်း။
မုသာဝါဒဟူသည်မှာ ...
ကိုယ်အမူအရာဖြင့် ဖြစ်စေ၊ နှုတ်အမူအရာဖြင့် ဖြစ်စေ မဟုတ်မမှန် လိမ်ညာပြောဆိုလျှင် မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ် ပျက်သည်။ လိမ်တာနှင့် သိက္ခာပုဒ် ပျက်သည်။ မိမိလိမ်ညာခြင်း ကုန်းတိုက် ခြင်းတို့၌ သူတစ်ပါးအကျိုးစီးပွါး ပျက်ပြားခဲ့သော် ကမ္မပထ မြောက်သဖြင့် ထိုလိမ်ညာသူ ကုန်းတိုက်သူသည် သေသောအခါ ငရဲ၌ ဖြစ်ရသည်။ အထက်ပါ ကဗျာအတိုင်း ဆိုးကျိုးများကိုလည်း ခံစားရတတ်သည်။ ရှောင်ကြဉ်လျှင် ထိုအပြစ်များမှ လွတ်ကြ ရသည်။
နောက်ပြောင်ကျီစား လှောင်ပြောင်လို၍ လိမ်ညှာပြော ဆိုတတ်သူကို တကယ့်အရေးကြီးစကားကို အမှန်အတိုင်း ပြောဆို လာလျှင်လည်း အယုံအကြည် မရှိဖြစ်တတ်၏၊ ထို့ကြောင့် မုသား ပြောဆိုခြင်းကို နောက်ပြောင်၍တောင် မပြောသင့်ပေ။
လိမ်ညာ၍ ကျန်ဆိုခဲ့ခြင်းကြောင့် နေ့စံညခံဖြစ်ရပုံ
ကဿပမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်က သောတာပန် ဥပါသကာတစ်ယောက်သည် အဖော်ဥပါသက ၅၀၀-တို့နှင့်အတူ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြုလုပ်ကြ၏၊ သူတို့၏ ဇနီးများကလည်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို စုပေါင်းပြုကြ၏၊
အရက်သမားတို့သည် ထိုအမျိုးသမီး ၅၀၀-တို့ကို မြင်လျှင် တပ်မက်ကြ၏၊ ‘‘ အဘယ်သူတို့သည် ထိုမိန်းမတို့၏ အကျင့်သီလကို ဖျက်ဆီးနိုင်သနည်း’’ဟု အချင်းချင်းပြောဆိုကြ၏၊ တစ်ယောက်က ‘‘ငါဖျက်ဆီးနိုင်သည်’’ဟု ဆို၏၊ ထိုသူတို့သည် အလောင်းအစား ပြုပြီး နည်းမျိုးစုံဖြင့် ထိုမိန်းမတို့ကို ဖြားယောင်းသွေးဆောင်ကြ၏၊ ခေါင်းဆောင်ဥပါသကာ၏ ဇနီးသည် အလောင်းအစားပြုသော အရက်သမားနှင့် ဖောက်ပြားမိ၏၊
လောင်းကြေးရှုံးသော အရက်သမားတို့မှတဆင့် ခေါင်း ဆောင်ဥပါသကာကြားလျှင် ဇနီးအားမေး၏၊ ဇနီးက မိမိမဖောက် ပြားကြောင်း လိမ်ပြော၏၊ လင်က မယုံသေးသဖြင့် အနီး၌ ရှိနေသည့် နားရွက်ပြတ် ခွေးနက်ကြီးကို ပြလျက်--
‘‘ကျွန်မသည် တစ်ပါးသော ယောက်ျားနှင့် ဖောက် ပြားကျူးလွန်မိပါက နောက်ဘဝတွင် ဤခွေးနက်ကြီး၏ ကိုက်စားခြင်းကို ခံရပါစေ’’ ဟုကျိန်ဆို၏၊
လင်က မယုံသေးသဖြင့် အဖော်မိန်းမတို့ကို မေးမြန်း၏၊ထိုမိန်းမတို့သည် သိလျက်နှင့် ‘‘ကျွန်မတို့မသိပါ၊ ဤအတိုင်း မမှန်ပါက ထိုမိန်းမ၏ ကျွန်ဖြစ်ပါစေ’’ဟု ကျိန်ပြောကြ၏၊
ထိုမိန်းမတို့ သေလွန်ကြသည့်အခါ ဟိမဝန္တာတော ကဏ္ဍ-မုဏ္ဍအိုင်အနီး၌ ဝေမာနိကပြိတ္တာမများ ဖြစ်ကြ၏၊ ရှေးအတိတ် ကုသိုလ်ကံကြောင့် ရုပ်အဆင်း အလွန်လှပကြ၏၊ နတ်ဘုံဗိမာန်၌ နေကြရ၏၊ အရသာရှိသော အစားအစာကို စားကြရ၏၊ သို့သော် ခေါင်းဆောင်အမျိုးသမီးသည် အတိတ်က လိမ်ညာ၍ ကျိန်ဆိုခဲ့ သည့်အတိုင်း ရေအိုင်သို့သွား၍ ခွေးနက်ကြီး၏ ကိုက်စားခြင်းကို ခံရ၏၊ (နေ့စံ ညခံ နတ်ပြိတ္တာ ဖြစ်ရ၏)။ ကျန်အမျိုးသမီးတို့သည် ခေါင်းဆောင်အမျိုးသမီး၏ ကျွန်ဖြစ်ကြရ၏၊
မှတ်ချက်။ ။ မဟုတ်မမှန်သည်ကို ယုံကြည်အောင် ကျိန်ဆို
ခြင်းကို ဆင်ခြင်သင့်၏၊
၅။ အရက်သောက်ခြင်းအပြစ် ကဗျာ
ယစ်မူးတတ်စွာ သေရည်များကို၊ မူးယစ်သောက်စား ဘိန်းရှူမျို၊
ဒုစရိုက်တွေ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းမို့၊ သုရာပါန အကုသိုလ်၊
လွန်ကျူးမိလျှင် တကယ်ပဲပေါ့၊ အပါယ်ငရဲကျမည်ဆို၊
လွတ်လာစေဦး လူမေ့မူး၊ အရူးဆက်တိုင်းကိုယ်၊
အဲဒါကြောင့် ပဉ္စသီလ တည်ကြပါစေလို။
(တစ်နည်း)
သေရည်သောက်လင့်၊ သင့်, မသင့်၌၊ ရေးခွင့်မသိ၊ ပျင်းရိမေ့ရူး၊
ကျေးဇူးမဆပ်၊ ဟိရောတ္တပ်ကင်း၊ ခပင်းများထို၊ အကုသိုလ်ကို၊
မငြိုလွယ်စွာ၊ ပြုကျင့်ရာသည်၊ ရှောင်ခါအပြန် အကျိုးတည်း။
မူးတတ်သူများ သတိထား စဉ်းစားကိုယ်ချင်းစာ
သင်သည် အရက်သေစာ မူးယစ်ဆေးဝါး သောက်စားသုံး စွဲနေသည် ဆိုပါစို့။ အရက်သမား, မူးယစ်ဆေးစွဲသမားဖြစ်ခြင်း ကြောင့် သင့်အားရှေးဦးစွာ ဒီလူ’’အရက်သမား’’ပဲ၊ ဒီလူ’’ဆေး သမား’’ပဲစသည် နာမည်ဆိုးရမည်။ အထင်သေးခံရမည်။ ကျန်းမာ ရေး, စီးပွါးရေး, လူမှုရေး, ကုသိုလ်ရေးစသည်တို့ ဆုတ်ယုတ်ညံ့ဖျင်း လာမည်။ ဤဆိုးကျိုးတွေဟာလည်း မိမိပြုလုပ်၍ မိမိခံရသည့် အတွက်ကြောင့် ကျေနပ်နိုင်သေး၏၊
သို့သော် မိမိတစ်ယောက်တည်း အဲဒီဆိုးကျိုးတွေ ခံရ သည်မဟုတ်၊ မိမိ၏ မိဘဆွေမျိုး, ဇနီးမယား, သမီးသားတို့မှာလည်း ‘‘သူ့သားက အရက်သမား၊ ဆေးသမား၊ လူဆိုး, လူပေ, လူတေပဲ’’လို့ အပြောခံရတဲ့ မိဘများအတွက်(ဒါမှမဟုတ်) ‘‘သူ့လင်က အရက်သမား၊ ဆေးသမား၊ လူဆိုး, လူပေ, လူတေပဲ’လို့ အပြောခံရတဲ့ ဇနီးမယားအတွက် ဘယ် လောက်ခံစားရမလဲ၊ စဉ်းစားကြည့်ပါ။
(ဥပမာ) ‘‘ မင်းရဲ့မယား ကွယ်ရာမှာဖောက်ပြန်တတ်တယ်၊ အကျင့်မကောင်းဘူးလို့’’အပြောခံရလျှင် သင်မည်သို့ ခံစားရမလဲ? စဉ်းစားကြည့်ပါ။ သို့မှသာ ‘‘သင်’’ကိုယ်ချင်းစာတတ်လာမည်။
တဖန်.. သင်သည် သားသမီးများကို တကယ်ချစ်လျှင်
သားသမီးတွေကို ကောင်းမွေသာ ပေးပါ။ ဆိုးမွေမပေးပါနဲ့။
(ဥပမာ) သင့်သားသမီးတွေသည် လူကောင်းလူတော် ရိုးသားကြိုးစားကြတယ် ဆိုပါစို့။ သို့ပေမယ့် ဖခင်ဖြစ်တဲ့’’သင်’’ အရက်သောက် ဆေးစွဲနေခြင်းကြောင့် ‘‘ ဒီကလေးတွေ ယခုဘယ်လိုပဲ ရိုးသားကြိုးစားပေမယ့် နောက်ကျတော့ သူ့အဖေလိုပဲ အရက်သမား, ဆေးသမား ဖြစ်လာမှာပါ။ အဖေ့ခြေရာ လိုက်နင်းမှာပါ’’ စသည်ဖြင့် မိဘကြောင့် သားသမီးတွေ ဂုဏ်ငယ်ရတယ်၊ အထင်သေး ခံရတယ်။ ဒါကြောင့် သားသမီးကို တကယ်ချစ်လျှင် ‘‘ဆိုးမွေ’’ မပေးပါနှင့်။
‘‘ငါလုပ်သလိုလုပ်၊ ငါနေသလိုနေ’’ စသည်ဖြင့် မိဘများသည် သားသမီးများအတွက် စံပြနေနိုင်ရမည်။ ဇနီးမယား သမီးသားတို့ အထင်ကြီးအောင် လေးစားနိုင်အောင်၊ နေတတ်ထိုင် တတ်အောင် ပြုမူနေထိုင်ရင်း ‘‘မူးတတ်သူများ သတိထား စဉ်းစားကိုယ်ခြင်းစာကြပါ’’ဟု တိုက်တွန်းပါ၏၊
လူကိုဖျက် အရက်
၁။ အရက်အရက် သေအရက်၊ လူကိုဖျက်တာ သေအရက်။
၂။ သေရည်အရက် သောက်စားတာ၊ ရှင်တော်ဘုရား မကြိုက်ပါ။
၃။ ဓားကိုဖျက်တာ ဝါးမျက်တဲ့၊ လူကိုဖျက်တာ အရက်ကွဲ့။
၄။ အရက်သောက်တဲ့ လူများမှာ၊ ဥစ္စာပျက်ပြား ရန်များစွာ။
၅။ ကျော်စောမဲ့ကာ ရောဂါစွဲ၊ ရှက်ကြောက်ကင်းလို့ ပညာမွဲ။
၆။ ပညာမွဲတော့ အမြင်မကျယ်၊ အကုသိုလ်မှု ပြုရန်လွယ်။
၇။ လူသားမျိုးနွယ် အဆက်ဆက်၊ ဒုက္ခပေးတာ ဤအရက်။
၈။ ဤအရက်ကို သောက်လေလေ၊ ဒုစရိုက်မှု တိုးပွားလေ။
၉။ ဒုစရိုက်မှုတွေ နည်းလိုက၊ အရက်သောက်မှု ရှောင်ကြဉ်ကြ။
*ဖေဖေ .. အရက်မြန်မြန် ပြတ်ပါစေ။
*သား .. ရှိခိုးတောင်းပန်ပါတယ်။
*သမီး .. ရှိခိုးတောင်းပန်ပါတယ်။
အခန်း (၇) သိဖွယ်ကျင့်ရာ ကဗျာလင်္ကာများ
ဆွမ်းလှူအကျိုး ၅-ပါး
သက်ရှည်, ဆင်းလှ၊ ချမ်းသာရ၊ ဗလ, ဉာဏ်ပညာ။
ဆွမ်းလှူအကျိုး၊ ဤငါးမျိုး၊ တန်ခိုးကြီးလှစွာ၊ ၊
ရေလှူအကျိုး ၁၀-ပါး
သက်ရှည်, ဆင်းလှ၊ ချမ်းသာရ၊ ဗလ, ဉာဏ်ပညာ။
စင်ကြယ်သန့်ရှင်း၊ ကျော်စောခြင်း၊ ခပင်းခြွေရံကာ။
ရေမငတ်ငြား၊ လျင်မြန်သွား၊ ဆယ်ပါးရေကျိုးလာ။
ပန်းလှူအကျိုး ၃-ပါး
ပန်းလိုလှပ ဘဝရုပ်ရည်၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း သန့်ရှင်းပေသည်။
နံစော်ကင်းလို့ ခံတွင်းမွှေးကြည်၊ ပန်းလှူကျိုး သုံးမျိုးရနိုင်သည်။
မီးလှူအကျိုး ၂-ပါး
ဘုရားရှင်အား စိတ်ထားကြည်ဖြူ၊ ဆီမီးလျှပ်ပန်း လှူဒါန်းသောသူ။
စက္ခုမံသ, ဉာဏနှစ်ဆူ၊ ကြည်လင်၏ ဖြစ်ဘိဉာဏ်ကြီးသူ။
မံသစက္ခု= ပကတိမျက်လုံး ကြည်လင်အားကောင်းခြင်း။
ဉာဏစက္ခု= အသိဉာဏ်မျက်လုံး အားကောင်းခြင်း။
တံမြက်လှည်းအကျိုး ၅-ပါး
သူ့စိတ်, ကိုယ့်စိတ် ယိုဖိတ်ကြည်လင်၊
နတ်တို့လေးစား လွန်ပွားချစ်ခင်။
ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်း ဂုဏ်ပေါင်းမျက်ရှင်၊
နတ်ပြည်ရောက် ထွန်းတောက်ကျိုးငါးအင်။
ဆေးလှူရကျိုး
ဆေးလှူပါရ၊ မြတ်ဒါနကြောင့်၊ ဆင်းလှ, သက်ရှည်၊ ချမ်း သာတည်၍၊ ပွါးစည်ဗလ၊ ဉာဏ်ကြွယ်ဝ၏၊ လုံ့လကြီးထွေ၊ လူရို သေလျက်၊ မကွေချစ်သူ၊ ဘေးမပြူဘ၊ ဲ ပြောထူခြွေရ၊ံ ဤဆယ်တန် သည်၊ မှတ်ရန်ဆေးလှူ အကျိုးတည်း။
လူလှရုပ်ချောဖြစ်ကြောင်း
ခဲဖွယ်, မုန့်, ဆွမ်း၊ သင်္ကန်းဝယ်လှူ၊
လှည်းမူတံမြက်၊ မထွက်ဒေါသ၊
ဤလေးဝ၊ လူလှရုပ်ချော ဖြစ်ကြောင်းတည်း။
အသက်ရှည်ကြောင်း
ရေစစ်, ဆေး, ကျောင်း၊ အဟောင်းပြုပြင်၊
ပဉ္စင်, အဋ္ဌ၊ ဤငါးဝကား၊
လောကလူပေါင်း၊ သက်ရှည်ကြောင်းတည်း။
(တနည်း) သောကကိုရှောင်၊ ဝအောင်မစား၊ လှုပ်ရှားကိုယ်လက်၊
ဤ ၃-ချက်၊ အသက်ရှည်ကြောင်းတည်း။
ပျင်းသူ၏ အကျိုးဆက်
ပျင်းလှသည့်သူ၊ ဘယ်မူအတတ်၊ ရတုံလတ်အံ့။
အတတ်ကင်းလျှင်၊ ဘယ်တွင်ဥစ္စာ၊ ရတုံပါလိမ့်။
ဥစ္စာမရ၊ ရှိလတ်ကမူ၊ ကြည်ဖြူချစ်ခင်၊ မိတ်မမြင်တည့်။
မိတ်လျှင်မရ၊ သုခဘယ်မှာ၊ ပွားတိုးရှာလိမ့်။
ချမ်းသာတစိ၊ မရှိလတ်မူ၊ အလှူကောင်းမှု၊ ဘယ်လိုပြုအံ့။
ကောင်းမှုမသန်၊ နိဗ္ဗာန်ဘယ်မှာ၊ ရတုံပါအံ့။
သည်းမခံနိုင်ခြင်း အပြစ် ၆-ပါး
ခန္တီမသုံး၊ ဒေါသဖုံးသော်၊ လူမုန်းပေါများ၊ ရန်သူများ၏၊
စိတ်ထားညှိုးပူ၊ အပြစ်ထူလျှက်၊ သေမူတွေဝေ၊ ပါယ်ကျလေသည်၊
ခြောက်ထွေပြစ်ဆိုး၊ မကောင်းကျိုး။
ကံအကျိုးပေးကွဲပြားပုံ
(မေး) မြတ်စွာဘုရား ...မြတ်စွာဘုရား ...
လူချင်းတူပြီး အကျိုးပေးမတူတာ ဘာကြောင့်လဲ မြတ်စွာဘုရား။
(ဖြေ) နားထောင်စမ်း ... နားထောင်စမ်း ... သုဘလုလင် ငါဖြေမယ်။
၁။အသက်တိုကြ၊ အသက်ရှည်ကြ၊ ကြောင်းကဘယ်သို့နည်း။
သူ့ကိုသတ်ဖြတ်၊ သက်တိုလတ်၊ မသတ် အသက်ရှည်။
၂။ အနာများကြ၊ အနာကင်းကြ၊ ကြောင်းကဘယ်သို့နည်း။
ညှဉ်းဆဲသူကား၊ အနာများ၊ သနား ကျန်းမာသည်။
၃။ အရုပ်ဆိုးကြ၊ အရုပ်ချောကြ၊ ကြောင်းကဘယ်သို့နည်း။
ဒေါသမီးလျှံ၊ အကျည်းတန်၊ သည်းခံ လှပသည်။
၄။ ခြွေရံနည်းကြ၊ ခြွေရံများကြ၊ ကြောင်းကဘယ်သို့နည်း။
မနာလိုမှာ၊ ခြွေရံကွာ၊ ကြည်သာ ခြွေရံစည်။
၅။ ဆင်းရဲကြ၊ ချမ်းသာကြ၊ ကြောင်းကဘယ်သို့နည်း။
မပေးလှူက၊ မွဲပြာကျ၊ လှူမှ ပေါကြွယ်သည်။
၆။ အမျိုးယုတ်ကြ၊ အမျိုးမြတ်ကြ၊ ကြောင်းကဘယ်သို့နည်း။
မရိုမသေ၊ မျိုးယုတ်ချေ၊ ရိုသေ မျိုးမြတ်သည်။
၇။ ဉာဏ်နည်းကြ၊ ဉာဏ်ကြီးကြ၊ ကြောင်းကဘယ်သို့နည်း။
မမေးမမြန်း၊ ဉာဏ်မြင်ကန်း၊ စုံစမ်း ဉာဏ်ကြီးသည်။
* ဆိုးတာပြုက၊ ဆိုးတာရ၊ ကောင်းမှ ကောင်းစားသည်။
* ဆိုးကောင်းနှစ်တန်၊ ကံစီမံ၊ ခံ, စံကြရသည်။
ငရဲမီးနှင့် အဆိပ်သီး
၁။ဘုရားပစ္စည်း၊ ငရဲမီး၊ သုံးနည်းအလွန်ခက်။
၂။သံဃာ့ပစ္စည်း၊ အဆိပ်သီး၊ စားနည်းအလွန်ခက်။
၃။စားသုံးမိလျှင်၊ တနင်နင်၊ သေလျှင်အလွန်ခက်။
၄။ငရဲသို့ကျ၊ ဝဋ်ဒုက္ခ၊ လွတ်ပြန်ရဖို့ခက်။
၅။ငရဲဘဝ၊ လွတ်ပြန်က၊ ပြိတ္တာဘုံသို့ဆက်။
၆။ပြိတ္တာဘဝ၊ လွတ်ပြန်က၊ လူ့ဘုံရောက်ဖို့ခက်။
၇။လူ့ဘုံရောက်လာ၊ သာသနာ၊ ကြုံရပြန်ဖို့ခက်။
၈။သာသနာတွင်း၊ လူဖြစ်ခြင်း၊ ကျင့်ခြင်းသာဖို့ခက်။
၉။အရိယာသံဃာ၊ ပေါ်သောခါ၊ လှူဒါန်းရဖို့ခက်။
ပုဂ္ဂိုလ်(၄)မျိုး
၁။ ကိုယ်ကသာလှူ၊ သူများမူ၊ မလှူစေခဲ့ပါ။
စည်းစိမ်သာများ၊ ခြွေရံကား၊ ရှားပါးထိုသူမှာ။
၂။ ကိုယ်ကမလှူ၊ သူများမူ၊ ပေးလှူစေခဲ့ပါ။
ခြွေရံသာများ၊ စည်းစိမ်ကား၊ ရှားပါးထိုသူမှာ။
၃။ ကိုယ်လည်းမလှူ၊ သူများမူ၊ မလှူစေခဲ့ပါ။
စည်းစိမ်, ခြွေရံ၊ ဤနှစ်တန်၊ ဧကန်ရှားမည် ထိုသူမှာ။
လှည့်လည်တောင်းစား၊ စားကြွင်းစား၊ ဖြစ်ငြားဧကန်သာ။
၄။ ကိုယ်ကလည်းလှူ၊ သူများမူ၊ ပေးလှူစေခဲ့ပါ။
စည်းစိမ်, ခြွေရံ၊ ဤနှစ်တန်၊ ဧကန်ရမည် ထိုသူမှာ။
အိမ်ထောင်ဖက် အရွေးမမှားစေနဲ့
ညီငယ်, ညီမငယ်တို့ရာ၊ ကိုယ့်အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးတဲ့ခါ။
လူမျိုး, ဘာသာ မတူတဲ့၊ ထိုသူမျိုးကို မရွေးနဲ့။
ထိုလိုလူမျိုး ရွေးခဲ့ရင်၊ သားစဉ်မြေးဆက် နောင်အစဉ်။
ကပြားသွေးဝင် လူမျိုးခြား၊ ဘာသာခြားတွေ ဖြစ်လို့သွား။
လူမျိုး, ဘာသာ ခြားခဲ့ရင်၊ ကုသိုလ်အရ နည်းမည်ပင်။
ကိုယ်သေပြန်ရင် သားတွေက၊ အမျှမဝေတော့ ဒုက္ခရ။
(ကိုယ်သေပြန်ရင် သ္မီးတွေက၊ အမျှမဝေတော့ ဒုက္ခရ။)
ဒုက္ခရတော့ ဘယ်သူခံ၊ အရွေးမှားတဲ့ ကိုယ်ပဲခံ။
ဒါကြောင့်ပေါ့တန် မတွေးနဲ့၊ အိမ်ထောင် အရေးကြီးတယ်ကွယ့်။
ကုလားနှင့်ဘုရား
ကုလားကြီးက ရွှေနှင့်ဆွယ်၊
မချောလေးက ရွှေမက်တယ်၊
ကုလားကို ချစ်တယ်၊
ဘုရားကို ပစ်ပယ်၊
မရှက်ဖူးလားကွယ်...။
ကြည့်ဝတ်
သိဉာဏ်ရှိတဲ့ လူဆိုတာ၊ အရှက်, အကြောက် ရှိရမှာ။
မဖော်သင့်တာ ဖော်ဝတ်တော့၊ အရှက်နည်းလို့ပေါ့။
အရှက်နည်းတော့ လူ့သိက္ခာ၊ ကျမှန်းမသိ ကျဆင်းလာ။
မသိမသာ နောက်ဘိတ်ဆုံး၊ တူပေါ့ ခွေးလုံးလုံး။
ဆိုဆုံးမတဲ့ ကိုယ့်မေဖေ၊ ရင်နာရသလေ။
(ဆိုဆုံးမတဲ့ ဆရာတွေ၊ ရင်နာရသလေ။)
တို့မောင်မယ်တွေ မမိုက်နဲ့၊ အရှက်, အကြောက် ရှိပါကွယ့်။
အတ္တလူသား
လူဆိုသည်မှာ အတ္တသမား၊
ကိုယ့်အတွက်တော့ တစ်ကွက်ထား၊
သူများမှားတာ မြင်ပါလျှင်၊
မေးငေါ့မှဲ့ရွှဲ့ အပြစ်တင်၊
ကိုယ့်မှာပင် မှားပြန်က၊
ဖုံးလိုက်, ဖိလိုက်ကြ၊
အတ္တဆန်သော ဤလောက၊
အံ့ဩဖွယ် ရှိပေစွ။
အနေတတ်ဖို့
*သူကမုန်းလည်း၊
အမုန်းမဖက်၊ မေတ္တာလက်နှင့်၊
ပွေးဖက်ခေါ်ငင်၊ ပြုံးပန်းဆင်ပါ။
*သူကညိုငြင်၊ အပြစ်တင်လည်း၊
ချစ်ခင်ရိုးသား၊ စိတ်ကောင်းထား၍၊
နှုတ်ဖျားချိုမျှ၊ စကားလှကို၊ ဖွဖွဆိုကာ။
*သူကရန်ရှာ၊ ပြုမူပါလည်း၊
ညင်သာသက်သက်၊ ခွင့်လွတ်လျက်နှင့်၊
နှစ်ဖက်နှစ်ဝ၊ ငြိမ်းအေးရအောင်၊
လမ်းပြဆောင်ပါ။
*မေတ္တာ, သစ္စာ၊ အနစ်နာနှင်၊့
ဘယ်အခါမဟူ၊ စိတ်ထားဖြူစွာ၊
နေတတ်ပါမှ၊ သင်၏ဘဝ၊ အေးငြိမ်းရလိမ့်။
ခွင့်လွတ်နိုင်ရင် ဒုက္ခနည်း
လူသားဆိုတာ၊ မှားတတ်တာ၊ အမှားမကင်းပါ။
သူရောကိုယ်ပါ၊ မှားတတ်တော့၊ ခွင့်လွတ်နိုင်အောင် ကြိုးစားပေါ့။
ခွင့်မလွတ်တော့၊ ကြာလေလေ၊ အမုန်းစိတ်တွေ ကြီးထွားလေ။
ကြီးထွားလာလို့၊ ပေါက်ကွဲတော့၊ ဒုက္ခတွေ့ပြီပေါ့။
ဒုက္ခတွေ့တော့၊ ဘယ်သူနာ၊ သူရောကိုယ်ပါနာ။
နစ်နာတာဟာ၊ ဘာ့ကြောင့်လဲ၊ ခွင့်မလွတ်နိုင်လို့ဘဲ။
လူ့ကြမ်းပိုး(၉)ယောက်
ဝတ်ကြမ်း၁ စားကြမ်း၂၊ သွား၃ ထိုင်ကြမ်း၄၊
အိပ်ကြမ်း၅ စိတ်ကြမ်း၆၊ ကိုယ်ရ နှုတ်ကြမ်း၈၊
သမ်းကြမ်း၉ ကြမ်း-၉၊ လူ့ကြမ်းပိုး။
မူးယစ်ဆေးဆိုးကျိုး
* ဆေးလိပ်သောက်တာ ကွမ်းစားတာ၊ မူးယစ်ဆေးပေါ့ဗျာ။
လူမကျန်းမာ ရောဂါရ၊ ဝေးဝေး ရှောင်ပါဗျ။
* ထန်းရည်သောက်တာ အရက်သောက်တာ၊ မူးယစ်ဆေးပေါ့ဗျာ
မူးလာတဲ့အခါ ရန်ဖြစ်ရ၊ ဝေးဝေး ရှောင်ပါဗျ။
* ဘိန်းဖြူသုံးကာ ဆေးထိုးတာ၊ မူးယစ်ဆေးပေါ့ဗျ။
လူညွန့်တုံးကာ သေဆုံးရ၊ ဝေးဝေး ရှောင်ပါဗျ။
* နောက်ဆက်တွဲက ရှိသေးတာ၊ အေအိုင်ဒီအက်(စ်)ပါ။
ကုသစရာ ဆေးမရှိ၊ ဝေးဝေး ရှောင်ပါဘိ။
* အများအကျိုးဆောင်သူများသည် အနာခံဖို့ စိတ်ကူးကြသည်။
* တကိုယ်ကောင်းဆန်သူများသည် အသာစံဖို့ စိတ်ကူးကြသည်။
မိတ်ကောင်း မိတ်ညံ့
*အရေးကိစ္စ၊ ပေါ်တုံက၊ ကူကြမိတ်သဟာ။
*ရလျှင်ကပ်လာ၊ မရခွာ၊ လူညာမိတ်တုသာ။
*စကားဖြင့်မြှောက်၊ လက်မရောက်၊ ကြောက်ရမည့်သူသာ။
*အရေးကြုံက၊ ရှောင်လွှဲကြ၊ ကြောက်ရမည့်သူသာ။
*ပေးစဉ်, ကျွေးစဉ်၊ ကျေးဇူးတင်၊ ဝေးလျှင်မေ့တတ်ပါ။
*ကျေးဇူးတရား၊ သိတတ်ငြား၊ သူကားလူတော်သာ။
စစ်ကိုင်းရွှေဟင်္သာဆရာတော်ကြီး
အမြင်ကတ်စရာ
* ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နှင့် ...
ဆေးလိပ်သောက်တာ, ကွမ်းစားတာ, ရည်းစားထားတာ, မျက်စပစ်တာ သိပ်အမြင်ကတ်ဖို့ ကောင်းတာပဲ။
ထုံတဲ့လူ ခံ
* ကြိမ်ပါမှ လိမ္မာမည်၊ ဒဏ်ပေးမှ လိုက်နာမည်၊
ကစားမက်လို့ ဒဏ်ပေးသည်၊ ထုံတဲ့လူ ခံပါသည်။
လျှာဓါးမကြီး
ပါးစပ်မှာပေါက် ကြောက်ဖွယ်အင်္ဂါ၊
လျှာဆိုသည့်ဓါး ထက်ငြားမှန်စွာ။
မကောင်းစကား ပြောကြားသောအခါ၊
ထိုသည့်ဓါး ကိုယ့်အားဖြတ်သည်သာ။
ပျင်းရင်ဖျင်းမယ်
အပျင်းနည်းက ဆင်းရဲကင်းကွာ၊ အပျင်းများလို့ ဆင်းရဲနေတာ။
ပျင်းရင်ဖျင်းဖို့ မင်းတို့မှတ်ပါ၊ မပျင်းမှ ရောက်ရ ထက်တန်းလွှာ။
ဒီအချိန်ဒီလိုနှုတ်ဆက်
မနက်တိုင်းမှာ ရွှင်ကြည်ကြည်၊ Good morning လို့နှုတ်ဆက်မည်။
၁၂-နာရီ ကျော်ရင်တော့၊ Good afternoon ပေါ့။
နေလုံးလျှော့တဲ့ ညနေမှာ၊ Good evening ပါ။
အိပ်ရာဝင် ညမှာတော့၊ Good ninght လို့ပဲ နှုတ်ဆက်ပေါ့။
ဒါမှသူတော်ကောင်း
သူတော်ကောင်း သူတော်ကောင်း၊
သူတော်လာအောင် ကိုယ်ကကောင်း...၊
သူမတော်လည်း ကိုယ်ကကောင်း...၊
သူမကောင်းလည်း ကိုယ်ကကောင်း...၊
ဒါမှ သူတော်ကောင်း၊
သူ၏ကျေးဇူး ဆပ်လှည့်ဦး
ရှေးရှေးတုန်းက ရေထဲမှာ၊ သစ်ပင်တစ်ပင် ရှိနေတာ။
သစ်ပင်ပေါ်မှာ ရွှေချိုးငှက်၊ နေ့စဉ်နားခိုလျက်။
သစ်ပင်ထက်က ပျားတစ်အုံ၊ ချိုးငှက်နည်းတူ သူခိုလှုံ။
လေအဟုန် ပြင်းတဲ့နေ့၊ ပျားကလေး ကန်ထဲကျပြီဟေ့။
ချိုးငှက်တွေ့တော့ သစ်ရွက်ချွေ၊ ပျားကလေးနားမှာ ကြွေ။
သစ်ရွက်လှေပေါ် ပျားတွယ်တက်၊ သေဘေးလွတ်လို့ အသက်ဆက်။
တစ်နေ့တစ်ရက် တစ်ခါဝယ်၊ မုဆိုး ချိုးကို လေးနှင့်ရွယ်။
ပျားသူငယ် သူဝင်တုတ်၊ မုဆိုး လေးမြား ပြုတ်။
သမီး(သား)လေး ဝတုတ် မှတ်သားဖွယ်၊ သူ့ကျေးဇူးကို သိရမယ်။
အတုံ့အလှည့် သူ့ကျေးဇူး၊ ခွင့်ခါသင့်လျှင် ဆပ်ပေဦး။
အိပ်ရာဝင်သော်
အိပ်ရာမဝင်မီ ခြေလက်ဆေးလို့၊
သွားတွေဖွေးအောင် တိုက်ကြကွယ်။
သုံးပါးရတနာ မိဘများနှင့်၊
ဆရာသမားကို ရှိခိုးကွယ်။
သုံးဆယ့်တစ်ဘုံ ဝေနေယျကို၊
မေတ္တာဝေမျှ ပို့ကြကွယ်။
ပြီးတော့တစ်ခါ ဘိုးဘွားများနှင့်၊
ကြီးသူများကို ကန်တော့မယ်။
ကန်တော့မယ်..ကန်တော့မယ်..။
ရှိ+ခိုး
ညီမလေးငယ်--ညီလေးငယ်၊ ဘုရားရှိခိုး အိပ်ပါကွယ်။
ဘုရားမှာ ဘာတွေရှိ၊ ဂုဏ်တော် ၉-ပါးရှိ။
ဂုဏ်တော်ရှိဖို့ တို့ဘုန်းကြွယ်၊ ဘာတွေ ဖြည့်ကျင့်တယ်။
စွန့်ခြင်း ၅-သွယ် ကျင့် ၃-ပါး၊ ပါရမီတွေ ဖြည့်ကျင့်ပွါး။
လောကသားတို့ အကျိုးငှါ၊ ဗုဒ္ဓလမ်းစဉ် အတုခိုးပါ။
ဂုဏ်ရှိတာကို ရှိခိုးတော့၊ ရှိခိုးတယ်လို့ ခေါ်တာပေါ့။
လူယဉ်ကျေး
ဆဲတယ်ဆိုတာ တကယ်ရိုင်းလို့၊ အရွယ်တိုင်းက ရှောင်ရမယ်။
လူကြီးရှေ့မှာ ခေါင်းကိုငုံ့လို့၊ ခြေသံမကြား ဖြည်းဖြည်းကွယ်။
ပေးတာယူတာ လက်နှစ်ဖက်နဲ့၊ ဗျာ, ရှင်, ကျွန်တော်, ကျွန်မ သုံးရမယ်။
ကျေးဇူးတင်စကား သတိထား၊ အမြဲ သုံးပါကွယ်။
အဲဒါမှ လူယဉ်ကျေးလို့ အများချစ်ကြမယ်။
လိမ္မာဖို့ အရေးကြီး
ရတနာရွှေငွေ ဆန်ရေစပါးထက်၊ အလိမ္မာတရား အရေးပါ။
မလိမ္မာလျှင် အပါယ်လားလို့၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါး ဖြစ်ရမှာ။
လိမ္မစေရန် ဗုဒ္ဓတရားကို၊ ငါတို့သင်ကြား ကျင့်သုံးမှာ။
ဗုဒ္ဓတရားတော် သိပါလျှက်နဲ့၊ အကျင့်ပျက်လို့ မသင့်ပါ။
ကိုယ်နှုတ်စိတ်ပါ အစဉ်အေးလို့၊ လိမ္မာယဉ်ကျေး ရှိရမှာ။
လိမ္မာရေးခြား သမီးသား၊ အများတို့ဝန်တာ။
အဲဒါကြောင့် သင်ကြ, ကျင့်ကြ ဓမ္မအဖြာဖြာ။
ဒါန
* နှမြောတွန့်တို လူမိုက်ဆိုလျှင်၊ ဒါနစကား နားဝင်ခါး၏၊
* သဒ္ဓါရွှန်းစို ပညာပိုက၊ ဒါနကထာ ချိုဆိမ့်စွာ၏၊
* မရှိဆင်းရဲ မလှူရဲက၊ ဆင်းရဲတဖန် ကြုံရပြန်၏၊
* သဒ္ဓါထူးကဲ လှူရက်ရဲက၊ ထူးကဲချမ်းသာ ရမည်သာတည်း။
* တစ်စတစ်စ၊ စွန့်ဝံ့မှသာ၊ ဘဝနောက်နှောင်း၊ ဆက်တိုင်းကောင်း၏၊
ကုသိုလ်ပြုစို့ ဝမ်းသာဖို့
ကုသိုလ်အမြဲ ပြုသူဟာ၊ ခု-နောင်ဘဝ ထိုထိုမှာ။
ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ရွှင်ရွှင်ပျ၊ အမြဲ ချမ်းသာရ။
အကုသိုလ်များ ပြုသူဟာ၊ ခု-နောင်ဘဝ ထိုထိုမှာ။
ဝမ်းနည်းပြီးကာ မရွှင်ပျ၊ အမြဲ ဆင်းရဲရ။
ချမ်းသာသုခ ရချင်ရင်၊ ကုသိုလ်ပြုကြ နေ့စဉ်ပင်။
ခု-နောင်အစဉ် ဝမ်းသာဖို့၊ ကုသိုလ် ပြုကြစို့။
ပန်းရံသမားနဲ့ ရေတွင်းတူးသူ
* သင်တန်းတက်တဲ့ ညီလေးရေ၊ ကုသိုလ်ဆိုတာ ဘာလဲဟေ။
အပြစ်ကင်းကာ ကောင်းကျိုးပေး၊ အလုပ်တွေဟာ ကုသိုလ်ရေး။
* သင်တန်းတက်တဲ့ ညီမလေးရေ၊ အကုသိုလ်ဆိုတာ ဘာလဲဟေ။
အပြစ်ရှိကာ ဆိုးကျိုးပေး၊ အလုပ်တွေဟာ အကုသိုလ်ရေး။
* ကုသိုလ်ရေးတွေ လုပ်ကြပါ၊ ပန်းရန်သမား ဥပမာ။
အုတ်တွေစီကာ မြင့်ထက်မြင့်၊ အထက်ရောက်ခါ သူ့ဂုဏ်တင့်။
* မကောင်းကျင့်တွေ ရှိတဲ့သူ၊ တွင်းတူးသူနဲ့တူ။
ရေတွင်းတူးသူ တူးနေရင်း၊ နိမ့်ကာနိမ့်ကာ အောက်ကိုဆင်း။
* ထိုနည်းမယွင်း မှတ်ပါလေ၊ အကုသိုလ်မှု ပြုသူတွေ။
ပြုလေပြုလေ နိမ့်ခါကျ၊ ဒုက္ခထွေထွေ ကြုံတွေ့ရ။
ပျားနှင့်ယင်
* ဤလောကတွင်၊ ပျားနှင့်ယင်ကို၊ ပမာပုံထား၊ သင်ရှုစားလော့။
* ပျားကားအုံပြု၊ အရည်စုလျှက်၊ ထားမှုလိမ္မာ၊ လွန်ချမ်းသာ၏၊
* ယင်မှာသောတုံ၊ ဝမ်းဝရုံမျှ၊ အုံကာသောစား၊ စုမထားဘဲ၊
ရှာငြားမပြတ်၊ မရငတ်၏၊
သင်ပုန်းချေ
မိမိပေါ်မှာ ပြုမိုက်မှားတဲ့၊ ဒုစရိုက်တရား အထွေထွေ။
အပြစ်မယူ အခွင့်ပေးလို့၊ နားလည်ကျေအေး သင်ပုန်းချေ။
ရန်ပြေမာန်ပြေ မျှော်ခေါ်တွေးလို့၊ နားလည်ကျေအေး သင်ပုန်းချေ။
နားလည်ပါကြ ခွင့်လွတ်ကြ၊ သင်, ငါ အပြစ်တွေ။
သည်းခံပါကြ ခွင့်လွတ်ကြ၊ သူ, ငါ အပြစ်တွေ။
အဲဒါမှ ရန်မာန်ခပ်သိမ်း၊ အေးငြိမ်း ကမ္ဘာမြေ။
အဲဒါမှ မုန်းဇာတ်ခပ်သိမ်း၊ အေးငြိမ်း ကမ္ဘာမြေ။
မကောင်းမှုရှောင်၊ ကောင်းမှုဆောင်
လောဘကို ဖြတ်လိုက်ပါ၊ ဒါကို တို့ဘုရား ဟောပြီးသား။
ဒေါသကို လျှော့လိုက်ပါ၊ ဒါကို အကြိမ်ကြိမ် ပြောပြီးသား။
မောဟကို မဖြစ်ရအောင်၊ အသိတရားနဲ့ ထိန်းလို့ထား။
အကုသိုလ်တွေ ပြတ်သွားအောင်၊ မင်းဖြတ်ရင် ဖြတ်...
ဒါမှမဟုတ်ရင် ဆိုးကျိုးပေးမည် မှတ်။
မကောင်းမှုတွေ ပြတ်သွားအောင်၊ မင်းဖြတ်ရင် ဖြတ်...
ဒါမှမဟုတ်ရင် ဒုက္ခလှလှ တွေ့မည်မှတ်။
မကောင်းမှုရှောင်၊ ကောင်းမှုဆောင်၊ ဖြူအောင် စိတ်ကိုမွေးလို့ထား။
စိတ်ကိုလည်းပြင် ရုပ်လည်းပြင်
* နေထွက်နေဝင် ကိုးဂုဏ်ရှင်၊ နေ့စဉ်ရှိခိုးမယ်။
အနန္တငါး ဂုဏ်တော်များ၊ ညွတ်တွား ကန်တော့မယ်။
* မျက်နှာသစ်လျှင် ရေကိုမြင်၊ မြင်စဉ်မေတ္တာ ပွါးပါ့မယ်။
သစ်ရင်း သစ်ရင်း လျှော့ယိုယွင်း၊ ရုပ်ဆင်းသတိ ထားပါ့မယ်။
* တန်းတူတွေ့လျှင် မေတ္တာဝင်၊ မဝင်နိုင်က ပြိုင်တတ်တယ်၊
ပြိုင်မည့်အစား မေတ္တာပွါး၊ စိတ်ထားပြုပြင် ပြောင်းပါ့မယ်။
* ကိုယ့်အောက်တွေ့လျှင် ဂရုဏာဝင်၊ မဝင်နိုင်က နိုင်တတ်တယ်၊
နိုင်မည့်အစား ကရုဏာပွါး၊ စိတ်ထားပြုပြင် ပြောင်းပါ့မယ်။
* ကိုယ့်ထက်သာလျှင် မုဒိတာဝင်၊ မဝင်ဣဿာ ယိုင်တတ်တယ်၊
ယိုင်မည့်အစား မုဒိတာပွါး၊ စိတ်ထားပြုပြင် ပြောင်းပါ့မယ်။
* စိတ်ကိုလည်းပြင် ရုပ်လည်းပြင်၊ ပြင်ဆင်တိုင်းလှ ပြုတိုင်းရ၊
သုခနိဗ္ဗာန် တိုင်လိမ့်မယ်၊ သုခနိဗ္ဗာန် တိုင်လိမ့်မယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုတာ
ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုတာ ဘယ်လိုဟာလဲလို့...
ဘာသာခြားတွေက မေးကြလိမ့် အဖုံဖုံ၊
ဘုရားကိုလည်းယုံ၊ တရားကိုလည်းယုံ၊
သံဃာကိုလည်းယုံ၊ ကိုးကွယ်သည့် သရဏဂုံ၊
ငါးပါးသီလလုံ၊ (ကံ, ကံ၏အကျိုးကိုလည်းယုံ၊ )
အပါယ်လေးဘုံ တံခါးပိတ်လို့ကုန်။
လူဖြစ်ရှုံး
မိမိကိုယ်မေး ပြန်တွေးကြည့်ပါ၊
နေ့စဉ်အားထုတ် ဘယ်အလုပ်ဟာ။
ကုသိုလ်တစ်ပဲ ငရဲတစ်ပိဿာ၊
လူဖြစ်ရှုံး နစ်ဦးပါယ်လေးရွာ။
နေ့ညဆင်ခြင်ပါ
၁။ နုပျိုနေတဲ့ ငါ့ရဲ့ခန္ဓာ၊ တစ်နေ့နေ့ကြ အိုရမှန်စွာ။
အိုရမည့်ဘေး မျှော်တွေးခါခါ၊ မြတ်ဓမ္မ နေ့ညဆင်ခြင်ပါ။
၂။ ကျန်းမာနေတဲ့ ငါ့ရဲ့ခန္ဓာ၊ တစ်နေ့နေ့ကြ နာရမှန်စွာ။
နာရမည့်ဘေး မျှော်တွေးခါခါ၊ မြတ်ဓမ္မ နေ့ညဆင်ခြင်ပါ။
၃။ သက်ရှင်နေတဲ့ ငါ့ရဲ့ခန္ဓာ၊ တစ်နေ့နေ့ကြ သေရမှန်စွာ။
သေရမည့်ဘေး မျှော်တွေးခါခါ၊ မြတ်ဓမ္မ နေ့ညဆင်ခြင်ပါ။
၄။ ချစ်ခင်နေတဲ့ ငါ့ရဲ့ဆွေညာ၊ တစ်နေ့နေ့ကြ ကွဲရမှန်စွာ။
ကွဲရမည့်ဘေး မျှော်တွေးခါခါ၊ မြတ်ဓမ္မ နေ့ညဆင်ခြင်ပါ။
၅။ မိမိပြုထား နှစ်ပါးကံသာ၊ အရိပ်လိုပဲ အမြဲမကွာ။
ဖြစ်ရာဘဝ နောက်ကလိုက်ပါ၊ ဤသဘော တွေးတောဆင်ခြင်ပါ။
* အိုခြင်း, နာခြင်း သေခြင်းတဖြာ၊ ချစ်ရသူနှင့် ကွဲရတတ်စွာ။
ကံမှတစ်ပါး အားထားဖွယ်ရာ၊ ဘယ်မရှိ သတိမူကြပါ။
ဘဝမနာအောင် ဘာဝနာအားထုတ်
ဟိုအဘိုးကြီး သတိထားနော်၊
ဟိုအဘွားကြီး သတိထားနော်၊
အသက်ကြီးမှ မြေးတွေနှင့်ပျော်၊
အသက်ကြီးမှ စည်းစိမ်နှင့်ပျော်၊
(အသက်ကြီးမှ ကိုးရီးယားကားနှင့်ပျော်၊ )
ပျော်ရင်းပျော်ရင်း သေမင်းကခေါ်၊
သူ့အတွက် ဘဝ နာသနော်၊
တရားအလုပ် အားထုတ်နိုင်မှတော်။
*လူ့သက်တမ်းက တိုတယ်တိုတယ်။
*တရားထိုဖို့ လိုတယ်လိုတယ်။
ရိပ်သာသွားစို့ မီးငြိမ်းဖို့
မီး, မီး, မီး၊ ရင်ထဲလောင်တဲ့ မီး။
အဲဒီမီး ဘယ်လိုသတ်၊ တရားရှုပြီးသတ်။
တရားရှုဖို့ တို့တစ်တွေ၊ တရားရိပ်သာ သွားစို့လေ။
သွားပြီးခါလေ နည်းယူလို့၊ ရင်ထဲကမီး ငြိမ်းသတ်စို့။
‘‘အပြင်မီး ရေနဲ့သတ်၊ အတွင်းမီး တရားနဲ့သတ်။’’
မဃဒေဝလင်္ကာများ
*သူတော်သူစင်၊ ပညာရှင်တို့၊
မိန့်ကြင်စကား၊ တစ်ခွန်းကြားက၊
ပတ္တမြားဆန်ကြိုး၊ အဖိုးပြည်တန်၊
အမှန်မုချ၊ တစ်လုံးရသို့၊
နဂ္ဃဖိုးမွန်၊ ကျိုးကဲလွန်၏၊
*ဓန, ဥစ္စာ၊ ပညာ, ကုသိုလ်၊ ပွားစလိုက၊
ချကိုပုံထား၊ ပျားကိုပုံပြု၊ ရရာစုလော။
*တံငါချင်းချင်း၊ မုဆိုးချင်းတို့၊ မယွင်းအယူ၊ သဘောတူသို့၊
မသူတော်ချင်း၊ သူတော်ချင်းသာ၊ ဓါတ်ချင်းသင့်လျှော်၊
ပေါင်းကြဖော်သည်။
*စကားအတင်း၊ တရားကင်းလျက်၊ ခုံငြင်းလေ့လာ၊ ဝါသနာဖြင့်၊ ရန်ရှာခိုက်ထိ၊ အဓိကရုဏ်း၊ ရောက်တိုင်းအုန်း၏၊
နှုတ်ဆက်တယ်
မကောင်းမှုတွေကို နှုတ်ရမယ်၊ ကောင်းမှုတွေနှင့် ဆက်ရမယ်။
နှုတ်တယ် ဆက်တယ် နှုတ်ဆက်တယ်။
မလိမ္မာတာတွေကို နှုတ်ရမယ်၊ အလိမ္မာနှင့် ဆက်ရမယ်။
နှုတ်တယ် ဆက်တယ် နှုတ်ဆက်တယ်။
ပျင်းရိတာတွေကို နှုတ်ရမယ်၊ ကြိုးစားမှုနှင့် ဆက်ရမယ်။
နှုတ်တယ် ဆက်တယ် နှုတ်ဆက်တယ်။
ပါရမီ
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ လောင်းလျာတုန်းက၊ နောက်ဆုံးအထိ ပါရမီ။
လူ, နတ်များစွာ ချမ်းသာရေးမို့၊ အသက်ပေးလို့ ဖြည့်ခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ သာသနာတွက်မို့၊ ငါပါအသက် ဆုံးစေမည်။
နောက်မဆုတ်ပါ ခုလိုတွေးလို့၊ ကုသိုလ်ရေးမို့ ကြိုးစားမည်။
ကြိုးစားမည်.. ကြိုးစားမည်..။
ဗုဒ္ဓခေတ်မြတ် တွေ့ကျိုးနပ်ပါစေ
၁။ရေချမ်းသစ်သီး၊ ပန်းဆီမီးကို၊
ခိုင်ဖြီးသဒ္ဓါ၊ လှူပြီးကာမျှ၊
ငါ့မှာကောင်းကျိုး၊ အလွန်တိုးဟု၊
ယုံကိုးစိတ်ထဲ၊ မရောင့်ရဲနှင့်။
၂။မစဲနေ့ည၊ ဘုရားရှေ့တွင်၊
ပျော်မွေ့မြတ်နိုး၊ မြဲရှိခိုး၍၊
ကောင်းကျိုးပွါးစည်၊ ကြီးလှပြီဟု၊
ယုံကြည်အားရ၊ စိတ်မချနှင့်။
၃။ဓာရဏနှင့်၊ ဓမ္မစကြာ၊
မေတ္တာ, ပဋ္ဌာန်း၊ ရွတ်နိုင်စွမ်းကြောင့်၊
ရွှင်လန်းပီတိ၊ ဂွမ်းဆီထိကာ၊
ကြီးမည့်တေဇော်၊ မစောင့်မျှော်နှင့်။
၄။ဂုဏ်တော်ပုတီး၊ သက်စေ့ပြီးအောင်၊
ဇွဲကြီးခိုင်မာ၊ ငြိမ်သက်စွာဖြင့်၊
သဒ္ဓါကြည်ယုံ၊ စိပ်ပြီးရုံနှင့်၊
လုံလောက်လှပြီ၊ မရပ်တည်နှင့်။
၅။ရေကြည်, သစ်သီး၊ ဆီမီးလှူမျိုး၊
ရှိခိုးဝတ်ရွတ်၊ စေလွှတ်မေတ္တာ၊
တစ်ရာ့ရှစ်သီး၊ စိပ်ပုတီးကို၊
မငြီးဆင့်ကဲ၊ စိပ်မြဲစိပ်ပါ၊ မဖြတ်ပါနှင့်။
၇။ဆက်ကာတစ်မျိုး၊ ရှေ့သို့တိုး၍၊
အကျိုးနိဗ္ဗာန်၊ မျှော်ရိုးမှန်က၊
ရုပ်နာမ်ခွဲခြား၊ ကျင့်တရားသာ၊ သံသရာဝဋ်၊
ထွက်လွတ်စေကြောင်း၊ လမ်းမှန်ကောင်းဟု၊
ညွတ်ပြောင်းစိတ်ထဲ၊ ယုံကြည်စွဲလျက်၊
အမြဲနေ့ည၊ ဝိပဿနာ, ဘာဝနာကို၊
ခိုင်မာဆန္ဒ၊ ကြိုးလုံ့လမှ၊
ဗုဒ္ဓခေတ်မြတ်၊ တွေ့ကျိုးနပ်မည်၊
ကြပ်ကြပ်သတိ၊ ရှိပါစေ ....။
အလှူဒါန ၂-မျိုး
အလှူဒါနဟူသည်--
၁။ ကုသိုလ်သာရပြီး သာသနာအတွက် အများအတွက် အကျိုး မများတဲ့ အလှူဒါနနှင့်
၂။ ကုသိုလ်လည်းရပြီး သာသနာအတွက်, အများအတွက်လည်း အကျိုးများတဲ့ အလှူဒါနဟု ၂-မျိုးရှိ၏၊
ယင်း ၂-မျိုးတို့တွင် စေတနာရှင်အသီးသီးတို့ ပေးလှူ လိုက်သော သင်တန်းစာအုပ်အလှူသည် ကုသိုလ်လည်းရ, သာသနာအတွက်, အများအတွက်လည်း အလွန်အကျိုးများ သော အလှူဒါနမျိုး ဖြစ်ပါသည်။
ဤအခြေပျိုးဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု(သင်တန်းကိုင်) စာအုပ်ကို ဓမ္မဒါန အလှူရှင်အသီးသီးတို့မှ တရားအလှူ၊ ပညာပါရမီအလှူ၊ တိုက်ရိုက်သာသနာပြုအလှူအဖြစ် လှူဒါန်းထားသော အလှူတော်ငွေဖြင့် ထုတ်ဝေပါသည်။ နောက်လိုအပ်လျှင်လည်း ဆက်လက်ထုတ်ဝေ ပါဦးမည်။
အဓိဏ္ဍာန်
ဤစာအုပ်ကို မိမိအကျိုးအမြတ်အတွက် စီစဉ်ထုတ်ဝေ ခြင်း မဟုတ်၊ အများအကျိုး, သာသနာအကျိုးအတွက် ရည်ရွယ်၍ စီစဉ်ထုတ်ဝေပါသည်။
သဗ္ဗဒါနံ ဓမ္မဒါနံ ဇိနာတိ
အလှူအားလုံးတွင် တရားအလှူသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏
၁၃၇၄-ခုနှစ်၊ [ပဉ္စမအကြိမ်]
အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအတွက်
အခြေပျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု
[သင်တန်းကိုင်]
ဓမ္မဒါန စာအုပ်အလှူရှင်များ
၁။ မိဘများဖြစ်ကြသော ဦးလှထွန်း-ဒေါ်သောင်းရီ
တို့ကိုအမှုးထား၍ မအေးမူနှင့် မောင်နှမတစ်စု
တကူရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်။ ၂၅၀၀၀၀ိ^
၂။ ဦးကျော်လှိုင်+ဒေါ်ခင်မော်အေး မိသားစု၊
အလယ်ကျွန်းရပ်၊ မြိတ်မြို့။ ၂၀၀၀၀ဝိ^
၃။ ကိုဝင်းနိုင်+ဒေါက်တာသဉ္ဇာမြတ်ခိုင်၊
ထူး ကုန်မာဆိုင် မိသားစု၊
ဆပ်ငယ်ရပ်၊ မြိတ်မြို့။ ၂၀၀၀၀ဝိ^
၄။ ဦးစိန်မောင်+ဒေါ်ခင်နွယ်ဦးမိသားစု၊
အမှတ်-၁၄၊ ပြည်သာယာလမ်း၊
မြို့သစ်တံတားဦးရပ်၊ မြိတ်မြို့။ ၁၀၀၀၀ဝိ^
၅။ (ဦးသန်းအောင်)+ဒေါ်ကြုံမိသားစု၊
ရေပေါ်ရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်။ ၂၀၀၀၀ိ^
၆။ ဦးအုန်းလွင်+ဒေါ်ဝင်းကြည်မိသားစု၊
ရေပေါ်ရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်။ ၂၀၀၀၀ိ^
၇။ (ဦးအောင်တင်)+ဒေါ်သန်းရီမိသားစု၊
ရေပေါ်ရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်။ ၂၀၀၀၀ိ^
ဝမ်းမြောက်ဖွယ် နိဂုံးစကား
(ပ-ကြိမ်) ၁၃၆၇-ခုနှစ်အတွက် အုပ်ရေ ၃၀၀၀-အုပ်၊ (ဒု-ကြိမ်) ၁၃၆၈-ခုနှစ်အတွက် အုပ်ရေ ၄၅၀၀-အုပ်၊ (တ-ကြိမ်) ၁၃၆၉-ခုနှစ်အတွက် ၄၀၀၀-အုပ်၊ (စ-ကြိမ်)၁၃၇၀-ပြည့်နှစ် အတွက် အုပ်ရေ ၃၅၀၀-အုပ်၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ ခဲ့ပါသည်။
(၂၁၀၀-အုပ်)ဖြန့်ဝေခဲ့သည်မှတစ်ပါး ကျန်(၁၂၉၀၀-အုပ်) ကို ဓမ္မဒါနစေတနာရှင်များ၏ကိုယ်စား သင်တန်းပို့ချပေးသော နယ်အသီးသီးသို့ အရောက်ပို့လှူပေးနိုင်ခဲ့ပါ၏၊
ယခု ၁၃၇၄-ခုနှစ် (ပဉ္စမအကြိမ်)အတွက် ဓမ္မဒါန စေတနာရှင်များမှ လှူဒါန်းမှုဖြင့် စာအုပ်ရေ ၃၅၀၀-အုပ် ပုံနှိပ်ပြီး နီးစပ်ရာ သင်တန်းပို့ချပေးသော နယ်အသီးသီးသို့ ပို့လှူပေး သွားပါမည်။
ဤကဲ့သို့ (၅-နှစ်)တိုင်တိုင် ပြည်တွင်းမှ ဓမ္မဒါနစေတနာ ရှင်များနှင့် အမေရိကန်ရောက် ကိုရန်ကျော်အောင်နှင့် ဓမ္မမိတ် ဆွေများ၏ အမျိုးဘာသာ သာသနာချစ်စိတ်ဖြင့် မျိုးဆက်သစ် လူငယ်များအတွက် အခြေခံအကျဆုံး၊ အထိရောက်ဆုံး၊ အလိုအပ် ဆုံး၊ ကုသိုလ်ထဲတွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည့် ဤယဉ်ကျေးမှု သင်တန်း စာအုပ်များကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြန့်ဝေလှူဒါန်းပေးနိုင်ရန် အတွက်....
ထက်သန်သော သဒ္ဓါ၊ ကြီးမားပြတ်သားသော စေတနာ မွန်မြတ်သော မေတ္တာ၊ လောက, သံသရာ နှစ်ဖြာအကျိုး ပွားတိုး ဆင်ခြင် သိမြင့်နိုင်သော ပညာ တို့ဖြင့် ကြည်နူးရွှင်ပျ ဒါနပါရမီ, ပညာပါရမီ ဖြည့်ကြသောအားဖြင့် စွမ်းနိုင်သမျှ အားပေးကူညီ လှူဒါန်းကြသော အလှူရှင်အားလုံးတို့အား အထူးပင်ကျေးဇူးတင် ရှိပါကြောင်း ဝမ်းမြောက်စွာ ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင် အပ်ပါသည်။စေတနာရှင်အပေါင်းတို့ရေ ....
မိုးမှောင်ကျနေတဲ့ ညဉ့်သန်းခေါင်အချိန် ပင်လယ်ပြင် မှာ ကမ်းပျောက်နေတဲ့ တံငါသည်ဟာ ရုတ်တရက် လင်းလက် လာတဲ့ လျှပ်စီးအရောင်လေးကြောင့် ကမ်းမြင်သွားသလို၊
ကိလေသာအမှောင်ထဲမှာ တဝဲလည်လည်ဖြင့် လမ်း ပျောက်နေတဲ့ လူသားများဟာ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ ဓမ္မအလင်းရောင်တွေ ကြောင့်၊ (တစ်နည်း) အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ် လူငယ်များဟာ ဤ သင်တန်းစာအုပ်၏ ဓမ္မအလင်းရောင်တွေကြောင့် ဘာသာရေး အဆုံးမတွေရရှိပြီး ဓမ္မလမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်သွားကြမည် ဆိုလျှင် ဘယ်လောက်ဝမ်းမြောက်စရာ ကောင်းလိုက်မလဲ။
‘‘ ကလေးအများ၊ ချောင်းကြိုကြားမှာ၊ ငါးရှာ, ဖါးရိုက်၊ ကစားလိုက်နဲ့၊ ငယ်ခိုက်ချိန်လေး၊ ဘာသာအဆုံးအမနှင့် ဝေးနေ ကြသည့်’’ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ် လူငယ်လေးတွေဟာ ယခုတော့ နွေရာသီ ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်းတွေ၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (ဓမ္မစကူးလ်) ယဉ်ကျေးလိမ္မာ သင်တန်းတွေကြောင့် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမတွေ, ဘာသာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေကို လူငယ်လေးတွေ၏ ရင်ထဲ နှလုံးသားထဲမှာ မပျောက်ပျက်စေရန် ဘာသာတံဆိပ် ခပ်နှိပ်ပေးနိုင် ခဲ့သည့်အတွက် ဘယ်လောက်ကျေနပ်စရာ ကောင်းလိုက်မလဲ။
ပရဟိတစိတ်ဓါတ်ရှိသူများအတွက် အများအကျိုး, သာသ နာ့အကျိုး များများဆောင်ရွက်နိုင်လေလေ ကျေနပ်လေလေပဲ မဟုတ်ပါလား။ ဤကဲ့သို့ ဓမ္မဒါနစေတနာရှင်များအနေဖြင့် ပြန်စဉ်းစားမိတိုင်း, တွေးမိတိုင်းမှာ အဖန်ဖန်ဝမ်းမြောက် ကျေနပ် ပီတိဖြစ်နိုင်ကြပါစေ...။
စီစဉ်ထုတ်ဝေသူ...
အရှင်တေဇောဘာသ
(သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ၊ B.A)
ဖားအောက်တောရသာသနာ့ရိပ်သာ(မြိတ်)