လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာ -၂
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၁၉-ဓမ္မဋ္ဌဝဂ်။ ၄-လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယထေရဝတ္ထု
၂၆၀။ န တေန ထေရော ဟောတိ၊ ယေနာဿ ပလိတံ သိရော။
ပရိပက္ကော ဝယော တဿ၊ မောဃဇိဏ္ဏောတိ ဝုစ္စတိ။
၂၆၁။ ယမှိ သစ္စဉ္စ ဓမ္မော စ၊ အဟိံသာ သံယမော ဒမော။
သ ဝေ ဝန္တမလော ဓီရော၊ ထေရော ဣတိ ပဝုစ္စတိ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အလွန်ပုသော ရဟန္တာ လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယထေရကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ တောကျောင်းနေ သုံးဆယ်မျှသော အာဂန္တုကရဟန်းတို့ ရဟန္တာ ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
အဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ သိရော၊ ဦးခေါင်းသည်။ ယေန၊ အကြင်ကြောင့်။ ပလိတံ၊ ဖြူဖွေး၏။ တေန၊ ထိုသို့ ဦးခေါင်းဖြူဖွေး ကာမျှဖြင့်။ ထေရော၊ ထေရဖြစ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ ဝယော ပရိပက္ကော၊ အရွယ်ရင့်ရော်မှုကို။ မောဃဇိဏ္ဏောတိ၊ အကျိုးမဲ့ ရင့်ရော်မှုဟု။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ယမှိ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၌။ သစ္စဉ္စ၊ သစ္စာလေးပါးသည်လည်း အတ္ထိ ရှိ၏။ ဓမ္မော စ၊ လောကုတ္တရာ တရားကိုးပါးသည်လည်း အတ္ထိ ရှိ၏။ အဟိံသာ စ၊ မညှဉ်းဆဲမှု မေတ္တာ စသော အပ္ပမညာ ဘာဝနာသည်လည်း အတ္ထိ ရှိ၏။ သံယမော စ၊ သီလစောင့်ခြင်းသည်လည်း အတ္ထိ ရှိ၏။ ဒမော စ၊ ဣန္ဒြေကို ဆုံးမခြင်းသည်လည်း အတ္ထိ ရှိ၏။ သ ဝေ ဝန္တမလော၊ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ကိလေသာကို ထွေးအန်ပြီးသော။ ဓီရော၊ ထိုတည်ကြည်မှုရှိသူကို။ ထေရောတိ၊ ထေရဟူ၍။ ပဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
စကားပြေ
အကြောင်းတစုံတခုကြောင့် ဦးခေါင်းဖြူဖွေး ကာမျှဖြင့် မထေရ်ကြီးဟု မဆိုထိုက်၊ သစ္စာလေးပါး ရှိခြင်း လောကုတ္တရာ တရားကိုးပါးနှင့် အပ္ပမညာ ဘာဝနာ ရှိခြင်း သီလစောင့်စည်းခြင်း ဣန္ဒြေကို ဆုံးမခြင်းနှင့် မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ကိလေသာကို ထွေးအန်ပြီးခြင်း ရှိသော တည်ကြည်မှုရှိသူကိုသာ မထေရ်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုထိုက်ပါသည်။
မထေရ်၏ ဦးခေါင်း၌ ဆံပင်ဖြူခြင်း စသည်ဖြင့် အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်းသို့ ရောက်သော်လည်း မြဲမြံခိုင်ခံ့သော တရားတို့၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ ထေရ မမည်။။ မောဃဇိဏ္ဏ တုစ္ဆဇိဏ္ဏ အချည်းအနှီး အိုမင်းသူဟုသာ ခေါ်နိုင်၏။
သစ္စာလေးပါးကို တဆယ့်ခြောက်ခု သော အခြင်းအရာဖြင့် ထိုးထွင်းသိခြင်း လောကုတ္တရာ တရားကိုးပါး ရှိခြင်း ဗြဟ္မဝိဟာရ တရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်း သီလ ဣန္ဒြသံဝရ ရှိခြင်း မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ကိလေသာကို ထွေးအန်ပြီးခြင်း တည်ကြည်ခြင်းဟူသော မြဲမြံခိုင်ခံ့သော တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည်သာ။ ထေရ မည်၏။
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
ထေရော = ထိရတီတိ ထေရော။ ထိရ် + ဏ။
ပလိတံ = ပါလီယတီတိ ပလိတံ။ ပါလ + ဣတ။ (အာကိုရဿပြု)
သိရော = ကုသုမာဒီဟိ သီယန္တိ သေဝီယန္တီတိ သိရော။ သိ + ရ။
မောဃဇိဏ္ဏော = မောဃော ဇိဏ္ဏော မောဃဇိဏ္ဏော၊ မောဃ + ဇိဏ္ဏ။ မောဃ = မုဟ် + ဏ။ ဇိဏ္ဏ = ဇရ် + တ။
ဝန္တမလော = ဝန္တံ မလံ ယေနာတိ ဝန္တမလော။ ဝန္တ + မလ + ယ။
လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယထေရဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၁၉-ဓမ္မဋ္ဌဝဂ်
၄-လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယတ္ထေရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
ပရိပက္ကော ဝယော တဿ, ]မောဃဇိဏ္ဏော’တိ ဝုစ္စတိ။
ယေန၊ အကြင်ကြောင့်။ (ယဿ၊ အကြင်ရဟန်း၏။) သိရော၊ ဥုးခေါင်းသည်။ (ဥုးခေါင်း၌ တည်သောဆံပင်သည်။) ပလိတံ၊ ဖြူသည်။ အဿ၊ ဖြစ်ရာ၏။ တေန၊ ထိုကြောင့်။ သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ ထေရော၊ ထေရ်သည်။ (ဆရာတော်သည်)။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ ပရိပက္ကော၊ ရင့်သော။ (အိုသော)။ ဝယော၊ အရွယ်ကို။ မောဃဇိဏ္ဏောတိ၊ အတွင်းရှုတုံ, ထေရ်ဂုဏ်မမှီး, အချည်းနှီးအိုသော အရွယ်ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။ (ပါ-၂၆၀)
သ ဝေ ဝန္တမလော ဓီရော, ]ထေရော’ ဣတိ ပဝုစ္စတိ။
ယမှိ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၌။ သစ္စဉ္စ၊ သစ္စာ၄-ပါးတရားသည်လည်းကောင်း။ ဓမ္မော စ၊ လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးသည်လည်းကောင်း။ အဟိံသာ၊ အပ္ပမညာ, ဘာဝနာ သွင်း, မညှဉ်းဆဲခြင်းသည်လည်းကောင်း။ သံယမော၊ လွန်ကျူးမှုကို ရှောင်ကြဉ်တတ်, ရှောင်ကြဉ်စေတတ်သော သီလသည်လည်းကောင်း။ ဒမော၊ ဣန္ဒြေတို့ကို ဆုံးမတတ် သော ဣန္ဒြိယသံဝရသည်လည်းကောင်း။၁ (အတ္ထိ၊ ၏။) ဝန္တမလော၊ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ထွေး အန်အပ်ပြီးသော ကိလေသာအညစ်အကြေးရှိသော။ ဓီရော၊ ပညာရှိသော။ သ (သော)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ထေရော ဣတိ၊ ထေရ်ဟူ၍။ (ဆရာတော်ဟူ၍)။ ပဝုစ္စတိ၊ ဆို အပ်၏။ (ပါ-၂၆၁)
၁။သံယမော ဒမော။ ။ သံယမေတိ ဝီတိက္ကမဝိပ္ဖန္ဒနံ, ပုဂ္ဂလံ ဝါ သံယမေတိ ဝီတိက္ကမ- ဝသေန တဿ ဝိပ္ဖန္ဒိတုံ န ဒေတီတိ သံယမော(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၈)။ မနစ္ဆဋ္ဌာနိ ဣနြ္ဒိယာနိ ဒမေတီတိ ဒမော(အံ၊ဋီ၊၃၊၁၈၇)။
လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။