တယောဇနပဗ္ဗဇိတဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၁၆-ပိယဝဂ်
၁-တယောဇနပဗ္ဗဇိတဝတ္ထု
၂၀၉။ အယောဂေ ယုဉ္ဇမတ္တာနံ၊ ယောဂသ္မိဉ္စ အယောဇယံ။
အတ္ထံ ဟိတွာ ပိယဂ္ဂါဟီ၊ ပိဟေတ တ္တာနုယောဂိနံ။
၂၁၀။ မာ ပိယေဟိ သမာဂဉ္ဆိ၊ အပ္ပိယေဟိ ကုဒါစနံ။
ပိယာနံ အဒဿနံ ဒုက္ခံ၊ အပ္ပိယာနဉ္စ ဒဿနံ။
၂၁၁။ တသ္မာ ပိယံ န ကယိရာထ၊ ပိယာပါယော ဟိ ပါပကော။
ဂန္ထာ တေသံ န ဝိဇ္ဇန္တိ၊ ယေသံ နတ္ထီ ပိယာပ္ပိယံ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သံယောဇဉ်အားကြီးလျက် ရဟန်းပြုကြသော သားအမိ သားအဖ သုံးယောက်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ များစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန်စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။ အယောဂေ၊ မသင့်သော အားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်း၌ (ဝါ) ဝေသီဂေါစရစသော ဌာနခြောက်ပါး၌။ ယုဉ္ဇံ-ယုဉ္ဇန္တော၊ လုံ့လပြုလျက်။ ယောဂသ္မိံ၊ သင့်သော အားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်း၌။ အယောဇယံ-အယောဇယန္တော၊ လုံ့လမပြုပဲ။ အတ္ထံ၊ သိက္ခာသုံးပါးတည်းဟူသော အကျိုးကို။ ဟိတွာ၊ စွန့်လွှတ်၍။ ပိယဂ္ဂါဟီ၊ ငါးပါးအာရုံ ကာမဂုဏ်ဟူသော ချစ်ဖွယ်ကို စွဲလမ်းသော သူသည်။ အတ္တာနုယောဂိနံ၊ ကိုယ်တိုင် သီလစသည်တို့ကို အားထုတ်သူတို့၏ အကျိုးကို။ ပိယေတိ၊ လိုလားတောင့်တ၏။
ပိယေဟိ စ၊ ချစ်သော သူတို့နှင့်လည်း။ မာ သမာဂဉ္ဆိ၊ မပေါင်းနှင့်။ အပ္ပိယေဟိ စ၊ မုန်းသော သူတို့နှင့်လည်း။ ကုဒါစနံ၊ တရံတခါမျှ။ မာ သမာဂဉ္ဆိ၊ မပေါင်းနှင့်။ ပိယာနံ၊ ချစ်သော သူတို့ကို။ အဒဿနံ၊ မမြင်ရခြင်းသည်လည်း။ ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲ၏။ အပ္ပိယာနံ၊ မုန်းသော သူတို့ကို။ ဒဿနံ စ၊ မြင်ရခြင်းသည်လည်း။ ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲ၏။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ ပိယံ၊ ချစ်ခြင်း စွဲလမ်းခြင်းကို။ န ကယိရာထ၊ မပြုရာ။ ပိယာပါယော၊ ချစ်သော သူစသည်တို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်းသည်။ ကောဟိ-ပါပကော ဟိ၊ မကောင်းသည်သာလျှင်တည်း။ ယေသံ၊ အပြင်သူတို့အား။ ပိယာပ္ပိယံ၊ ချစ်ခြင်း မုန်းခြင်းသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ တေသံ၊ ထိုသို့ချစ်ခြင်း မုန်းခြင်းမရှိသူတို့အား။ ဂန္ထာ၊ အနှောင်အဖွဲ့တို့သည်။ န ဝိဇ္ဇန္တိ၊ မရှိကုန်။
စကားပြေ
မိမိကိုယ်ကို မသင့်သော အားဖြင့် နှလုံးသွင်းမှု၌ ယှဉ်၍ သင့်သော နှလုံးသွင်းမှု၌ မယှဉ်ပဲ အကျိုးစီးပွားကို စွန့်လွှတ်သော သူသည် ကိုယ်တိုင် အားထုတ်သူ၏ အကျိုးကို လိုလား တောင့်တတတ်၏။
ချစ်သော သူနှင့်လည်းကောင်း၊ မုန်းသော သူနှင့်လည်းကောင်း မပေါင်းနှင့်။ ချစ်သူကို မမြင်ရလျှင် ဆင်းရဲရှ၏၊ မုန်းသူကို မြင်နေရလျှင် ဆင်းရဲရ၏။
ထို့ကြောင့် ချစ်ခြင်းကို မပြုနှင့်။ ချစ်သော သူနှင့် ကွေကွင်းရခြင်းသည် မကောင်း။ ချစ်ခြင်း မုန်းခြင်း မရှိသူတို့အား အနှောင်အဖွဲ့တို့ မရှိကုန်။
အယောဂေ— အားထုတ်သင့်သော အယောနိသောမနသိကာရ၊ ပြည့်တန်ဆာမ အိမ်၌ ကျက်စားခြင်းစသော ခြောက်ပါးသော မကျက်စားသင့်ရာကို မှီဝဲခြင်းကို ခေါ်ပါသည်။
ယောဂသ္မိံ— အားထုတ်သင့်သော ယောနိသောမနသိကာရ၊ ပြည့်တန်ဆာမ အိမ်၌ ကျက်စားခြင်းစသော ကျက်စားသော ခြောက်ပါး မကျက်စားသင့်ရာကို မမှီဝဲခြင်းကို ခေါ်ပါသည်။
အတ္ထံ ဟိတွာ၌ အတ္ထ— အရ၊ ရဟန်းပြုရာအခါမှစ၍ အဓိသီလသိက္ခာ၊ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ အဓိပညာသိက္ခာ ဟူသော သိက္ခာသုံးပါးရ၏။
ပိယဂ္ဂါဟီ၌ ပိယ— ဟူသည် ငါးပါးသော ကာမဂုဏ်ကို ဆိုသည်။
ပိယေတ္တာနုယောဂိနံ— အယောနိသောမနသိကာရကို လုံ့လပြု၍ ယောနိသောမနသိကာရကို လုံ့လမပြုပဲ သိက္ခာသုံးပါးကို စွန့်ပြီးလျှင် ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို ယူလေ့ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သာသနာတော်၌ မပျော်ပိုက်ပဲ လူထွက်ပြီးသောနောက် အခါတွင် ယောနိသောမနသိကာရကို လုံ့လပြုပြီး သီလစသည်ကို ပြည့်စုံစေ၍ နတ်လူတို့၏ အထံမှ ပူဇော်ခြင်းကို အလိုရှိသည်ကို ဆိုလိုသည်။
ဂန္ထာ တေသံ န ဝိဇ္ဇန္တိ— ပိယပုဂ္ဂိုလ် မရှိသူအား အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထ၊ အပ္ပိယပုဂ္ဂိုလ် မရှိသူအား ဗျာပါဒကာယဂန္ထ ပျောက်ကင်းသည်။ ယင်းဂန္ထနှစ်ပါး ပျောက်ကင်းသော် ကြွင်းဂန္ထနှစ်ပါးလည်း ပျောက်ကင်းသည်။
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
အတ္တံ = ကာရဏေန အရီယတိ ပဝတ္တိယတီတိ အတ္တော။ အရ် + တ။
ပိယဂ္ဂါဟီ = ပိယံ ဂဏှာတိ သီလေနာတိ ပိယဂ္ဂါဟီ။ ပိယ + ဂဟ် + ဏီ။
ပိယေတ္တာနုယောဂိနံ = ပိယေတိ + အတ္တာနုယောဂိနံ။
အတ္တာနုယောဂီ = အတ္တာနံ အနုယုဉ္ဇတိ သီလေနာတိ အတ္တာနုယောဂီ။ အတ္တ + မနု + ယုဇ + ဏီ။
ပိယာပါယော = ပိယေဟိ အပါယော ပိယာပါယော။ ပိယ + အပါယ။ အပါယော = အပ + ဣ + ဏ။
ပိယာပ္ပိယံ = ပိယဉ္စ အပ္ပိယဉ္စ ဝိယ ပိယာပ္ပိယံ။ ပိယ + အပ္ပိယ။
ဂန္ထာ = ဂန္ထတီတိ ဂန္ထော။ ဂန္ထ + အ။
တယောဇနပဗ္ဗဇိတဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၁၆-ပိယဝဂ်
၁-တယောဇနပဗ္ဗဇိတဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
အတ္ထံ ဟိတွာ ပိယဂ္ဂါဟီ, ပိဟေတ’တ္တာနုယောဂိနံ။
အယောဂေ၊ အားမထုတ်သင့်သော အယောနိသော မနသိကာရ၌။ ဝါ၊ မမှီဝဲ သင့်သော ဝေသိယာဂေါစရစသည်ကို မှီဝဲခြင်း၌။ အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။ ယုဉ္ဇံ၊ အား ထုတ်လျက်။ ဝါ၊ အားထုတ်သော။ (တစ်နည်း) ယုဉ္ဇံ၊ ယှဉ်စေလျက်။ ဝါ၊ ယှဉ်စေသော။ [နောက်နည်း ကာရိတ်ကျေ။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၂။] ယောဂသ္မိဉ္စ၊ အားထုတ်သင့်သော ယောနိ သော မနသိကာရ၌ကား။ အယောဇယံ၊ အားမထုတ်ဘဲ။ ဝါ၊ အားမထုတ်သော။ (တစ် နည်း) အယောဇယံ၊ မယှဉ်စေဘဲ။ ဝါ၊ မယှဉ်စေသော။ အတ္ထံ၊ သိက္ခာသုံးပါး, အကျိုးစီး ပွားကို။ ဟိတွာ၊ ပယ်စွန့်၍။ ပိယဂ္ဂါဟီ၊ ချစ်ဖွယ်အာရုံ, ကာမဂုဏ်ကို, စုံမက်စွဲလန်းလေ့ ရှိသူသည်။ အတ္တာနုယောဂိနံ၊ သိက္ခာသုံးပါး, ကိုယ့်စီးပွားကို, အားထုတ်ခြင်းရှိသူတို့ အား။၁ ပိဟေတိ၊ ဤသို့ဖြစ်က, ကောင်းလေစွဟု, တောင့်တလိုချင်၏။ (ပါ-၂၀၉)
၁။ အတ္တာနုယောဂိနံ။ ။ အတ္တနော+ဟိတံ အတ္တာ၊ “ဧဝံ ဟာယတိ အတ္တမှာ(ဇာ၊၁၊၆၅)”၌ “အတ္တမှာ”ကဲ့သို့ အတ္တနောင် ဟိတပုဒ်ကျေသည်(မူလဋီ၊၂၊၂၁၇)၊ အတ္တာနံ+အနုယုဉ္ဇတိ သီလေနာတိ အတ္တာနုယောဂိနော၊ (တစ်နည်း) အနုယုဉ္ဇနံ အနုယောဂေါ၊ အတ္တနော+အနုယောဂေါ အတ္တာနုယောဂေါ၊ အတ္တာနုယောဂေါ+ယေသံ အတ္ထီတိ အတ္တာနုယောဂိနော၊ ပိဟဓာတ်နှင့်ယှဉ်ရာ ၌ အနက်အမျိုးမျိုးပေးနိုင်ပုံကို ဓမ္မဂါသျ၊၂၊၃၂-၃၌ ရေးခဲ့ပြီ။
ပိယာနံ အဒဿနံ ဒုက္ခံ, အပ္ပိယာနဉ္စ ဒဿနံ။
ပိယေဟိ၊ ချစ်အပ်သော သတ္တဝါသင်္ခါရတို့နှင့်။ ကုဒါစနံ၊ တစ်ရံတစ်ခါမျှ။ ဝါ၊ ဘယ်တော့မှ။ မာ သမာဂဉ္ဆိ၊ မပေါင်းဖော်နှင့်။ အပ္ပိယေဟိ၊ မချစ်မနှစ်သက်အပ်သော သတ္တဝါသင်္ခါရတို့နှင့်။ ကုဒါစနံ၊ မျှ။ မာ သမာဂဉ္ဆိ၊ နှင့်။ ပိယာနံ၊ ချစ်အပ်သော သတ္တဝါ သင်္ခါရတို့ကို။ အဒဿနံ၊ မတွေ့မြင်ရခြင်းသည်လည်းကောင်း။ အပ္ပိယာနံ၊ မချစ်မနှစ် သက်အပ်သော သတ္တဝါသင်္ခါရတို့ကို။ ဒဿနံ စ၊ တွေ့မြင်ရခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲ၏။ (ပါ-၂၁၀)
ဂန္ထာ တေသံ န ဝိဇ္ဇန္တိ, ယေသံ နတ္ထိ ပိယာပ္ပိယံ။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။ ပိယံ၊ ချစ်ခြင်းကို။ န ကယိရာထ၊ မပြုရာ။ ဟိ၊ မှန်၏။ ပိယာပါယော၊ ချစ်အပ်သော သတ္တဝါသင်္ခါရတို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်းသည်။ ပါပကော၊ ဆိုးဝါးလှ၏။ ယေသံ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ ဝါ၊ တို့မှာ။ ပိယာပ္ပိယံ၊ ချစ်ခြင်းမုန်းခြင်းသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ တေသံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ ဝါ၊ မှာ။ ဂန္ထာ၊ ဝဋ်ဒုက္ခဘောင်, ဖွဲ့နှောင်ထုံးထား, လေးပါးသော ဂန္ထတရားတို့သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိကုန်။ [စုတိပဋိသန္ဓိဝသေန ဝဋ္ဋသ္မိံ ဃဋေန္တီတိ ဂန္ထာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၁။] (ပါ-၂၁၁)
တယောဇနပဗ္ဗဇိတဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။