သက္ကဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၁၅-သုခဝဂ်
၈-သက္ကဝတ္ထု
၂၀၆။ သာဓု ဒဿနမရိယာနံ၊ သန္နိဝါသော သဒါ သုခော။
အဒဿနေန ဗာလာနံ၊ နိစ္စမျဝ သုခီ သိယာ။
၂၀၇။ ဗာလသင်္ဂတစာရီ ဟိ၊ ဒီဃမဒ္ဓါန သောစတိ။
ဒုက္ခော ဗာလေဟိ သံဝါသော၊ အမိတ္တေနေဝ သဗ္ဗဒါ။
ဓီရော စ သုခသံဝါသော၊ ဉာတိနံဝ သမာဂမော။
တသ္မာ ဟိ—
၂၀၈။ ဓီရဉ္စ ပညဉ္စ ဗဟုဿုတဉ္စ၊ ဓောရယှသီလံ ဝတဝန္တမရိယံ။
တံ တာဒိသံ သပ္ပုရိသံ သုမေဓံ၊ ဘဇေထ နက္ခတ္တပထံဝ စန္ဒိမာ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် ဝေဠုဝရွာ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မကျန်းမာတော်မူသော ဘုရားရှင်၏ ဝမ်းသွေးတို့ကို မိမိကိုယ်တိုင် သုတ်သင်သော သိကြားမင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ များစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန်စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
အရိယာနံ၊ သူတော်ကောင်းတို့ကို။ ဒဿနံ၊ ဖူးမြင် တွေ့မြင်ရခြင်းသည်။ သာဟု-သာဓု၊ ကောင်း၏။ သန္နိဝါသော၊ သူတော်ကောင်းတို့နှင့် ပေါင်းဖော်ရခြင်းသည်။ သဒါ၊ အခါခပ်သိမ်း။ သုခော၊ ချမ်းသာ၏။ ဗာလာနံ၊ သူမိုက်တို့ကို။ အဒဿနေန၊ မတွေ့မြင်ရခြင်းဖြင့်။ နိစ္စမေဝ၊ အမြဲပင်။ သုခံ၊ ချမ်းသာသည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။
ဗာလသင်္ဂတစာရီ၊ သူမိုက်တို့နှင့် ပေါင်းဖော်၍ လှည့်လည်သောသူသည်။ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ကာလရှည်မြင့်စွာ။ သောစတိ၊ စိုးရိမ်ရ၏။ ဗာလေဟိ၊ သူမိုက်တို့နှင့်။ သံဝါသော၊ အတူနေရခြင်းသည်။ အမိတ္တေန၊ ရန်သူနှင့်။ သံဝါသော ဣဝ၊ အတူနေသကဲ့သို့။ သဗ္ဗဒါ၊ အခါခပ်သိမ်း။ ဒုက္ခော၊ ဆင်းရဲရ၏။ ဉာတီနံ၊ ဆွေမျိုးတို့နှင့်။ သမာဂမော၊ အတူတကွ နေထိုင်ရခြင်းသည်။ သုခော၊ ချမ်းသာ၏။ ဓီရော-ဓီရေန၊ ပညာရှိနှင့်။ သုခသံဝါသော၊ ချမ်းသာစွာ အတူနေရခြင်းသည်။ သုခော ဣဝ၊ ချမ်းသာသကဲ့သို့တည်း။
တသ္မာ ဟိ၊ ထို့ကြောင့်သာလျှင်။ ဓီရဉ္စ၊ တည်ကြည်သော။ ပညဉ္စ၊ ပညာရှိသော။ ဗဟုဿုတဉ္စ၊ အကြားအမြင်လည်းများသော။ ဓောရယှသီလံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဉာဏ်ရောက်ရန် ဝန်ကိုဆောင်လေ့ရှိသော။ အရိယံ၊ မြတ်သော။ ဝတဝန္တံ၊ သီလနှင့် ဓူတင်အကျင့်လည်းရှိသော။ တာဒိသံ၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။ သုမေဓံ၊ ပညာရှိသော။ သပ္ပုရိသံ၊ သူတော်ကောင်းကို။ စန္ဒိမာ၊ လမင်းသည်။ နက္ခတ္တပထံ၊ နက္ခတ်တို့သွားရာလမ်းခရီးကို။ ဘဇတိ ဣဝ၊ ချဉ်းကပ်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ ဘဇေထ၊ မှီဝဲဆည်းကပ်ရာ၏။
စကားပြေ
သူတော်ကောင်းကို ဖူးမြော်တွေ့မြင်ရခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ သူတော်ကောင်းတို့နှင့် တနေရာတည်း အတူနေရခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ သူတော်ကောင်းတို့၏ ဝတ်ကြီး ဝတ်ငယ် ပြုခွင့်ရခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ကောင်း၏၊ ချမ်းသာ၏။ သူမိုက်တို့ကို မတွေ့မြင်ရခြင်းသည် အမြဲပင် ချမ်းသာ၏။
သူမိုက်တို့နှင့် ပေါင်းရခြင်းသည် ကြာရှည်စွာ စိုးရိမ်ရ၏။ သူမိုက်တို့နှင့် ပေါင်းရခြင်းသည် ရန်သူနှင့် အခါခပ်သိမ်း ပေါင်းရသကဲ့သို့ ဆင်းရဲရ၏။ ပညာရှိနှင့် အတူတကွ နေထိုင်ရခြင်းသည် ဆွေမျိုးတို့နှင့် နေရသကဲ့သို့ ချမ်းသာ၏။
ထို့ကြောင့် သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဗဟုဿုတ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်ရောက်ရန် ဝန်ဆောင်လေ့ရှိသော သီလ၊ ဓူတင်အကျင့်ရှိသော ပညာရှိ သူတော်ကောင်းကို လမင်းသည် ကောင်းကင်ခရီးသို့ ချဉ်းကပ်သကဲ့သို့ မှီဝဲဆည်းကပ်ရာ၏။
သန္နိဝါသော— အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် တနေရာတည်း၌ အတူနေခြင်းသာမက၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဝတ်ကြီး ဝတ်ငယ်ကို ပြုခွင့်ရခြင်းကိုလည်း သန္နိဝါသော ဟု ဆိုပါသည်။
ဒီဃမဒ္ဓါနံ သောစတိ— ခြံစည်းရိုးစသည်ကို ဖျက်ရန် ပြောသော သူမိုက်နှင့် အလိုတူပြုမိလျှင် လက်ဖြတ်ခံရခြင်းစသော ဒဏ်သို့ရောက်၍ ကာလကြာမြင့်စွာ စိုးရိမ်နေရ၏။
အမိတ္တေနေဝ သဗ္ဗဒါ၌ အမိတ္တ— အရ၊ သံလျက်စွဲသော ရန်သူနှင့် အတူနေရခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ အဆိပ်ရှိသော သတ္တဝါနှင့် အတူနေရခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ အမြဲဆင်းရဲနေရသကဲ့သို့၊ သူမိုက်နှင့် ပေါင်းဖော်နေရခြင်းသည် အမြဲဆင်းရဲနေရ၏။
ဓီရံ— အရ၊ သမာဓိရှိသူရ၏။
ပညာ— အရ၊ လောကီပညာ၊ လောကုတ္တရာပညာနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ရ၏။
ဗဟုဿုတံ— အရ၊ အာဂမ၊ အဓိဂမနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ရ၏။
ဓောရယှသီလ— အရ၊ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်စေနိုင်သော ဝန်ကိုဆောင်သော အလေ့ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ရ၏။
ဝတဝန္တံ— အရ၊ သီလအကျင့်၊ ဓူတင်အကျင့်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ရ၏။
အရိယံ— အရ၊ ကိလေသာမှ ဝေးကွာသော ပုဂ္ဂိုလ်ရ၏။
သတ္တ— နတ်များသည် လူတို့၏ အနံ့အသက်ကို ယူဇနာတရာမှစ၍ လည်တွင် ချည်နှောင်ထားသော ခွေးကောင်ပုပ်အနံ့ကဲ့သို့ ထင်မှတ်သည်။
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
သာဓု = သာဓေတိ နိပ္ဖာဒေတီတိ သာဓု။ သာဓ် + ဥ။
ဗာလသင်္ဂတစာရီ = သင်္ဂရံ စရတိ သီလေနာတိ သင်္ဂတစာရီ။ သင်္ဂတ + စရ် + ဏီ။ ဗာလေန သင်္ဂတစာရီ ဗာလသင်္ဂတစာရီ။ ဗာလ + သင်္ဂတစာရီ။
အဒ္ဓါ = အတတိ သတတံ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ အဒ္ဓါ။ အတ် + တ။ သတ္တာနံ ဇီဝိတံ အသတိ ခေပေတီတိ အဒ္ဓါ။ အသ် + တ။ (အာကာရန္တ ပုလ္လိင်)
ဗဟုဿုတံ = ဗဟူဟိ သုတာနိ ယဿာတိ ဗဟုဿုတော။ ဗဟု + သုတ + ယ။
ဓောရယှသီလံ = ဓောရယှံ သီလံ ယဿာတိ ဓောရယှသီလော။ ဓောရယှ + သီလ + ယ။
ဓောရယှံ = ဓူရယှံ ဝဟတီတိ ဓောရယှံ။ ဓုရ + ယှင်္ဏ။ (ဏွာဒိ)
နက္ခတ္တပထံ = နက္ခတ္တာနံ ပထော နက္ခတ္တပထော။ နက္ခတ္တ + ပထ။
သက္ကဝတ္ထု ပြီး၏။
သုခဝဂ် ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၁၅-သုခဝဂ်
၈-သက္ကဝတ္ထုအဋ္ဌကထာဂါထာ
တဿ တဿေဝ ပဥှဿ, အဟံ အန္တံ ကရောမိ တေ။
ဝါသဝ၊ သိကြားမင်း။၂ ယံ ကိဉ္စိ၊ အကြင်အမှတ်မရှိ တစ်စုံတစ်ခုသော ပြဿနာ ကို။ မနသာ၊ စိတ်ဖြင့်။ (ပုစ္ဆိတုံ၊ မေးခြင်းငှာ။) ဣစ္ဆသိ၊ အလိုရှိ၏။ [မနသိစ္ဆသီတိ မနသာ ဣစ္ဆသိ။ သီဋီသစ်၊၂၊၃၀။] (တံ) ပဥှံ၊ ထိုပြဿနာကို။ မံ၊ ငါ့ကို။ ပုစ္ဆ၊ မေးလော။ အဟံ၊ ငါ သည်။ တေ၊ သင်၏။ တဿ တဿေဝ ပဥှဿ၊ ထိုထိုပြဿနာ၏ပင်။ အန္တံ၊ အဆုံးကို။ ကရောမိ၊ ပြုတော်မူမည်။ (ဋ္ဌ-၂၀၈)
၂။ ဝါသဝ။ ။ ဝါသံ အဒါသီတိ ဝါသဝေါ၊ [ဝါသ+ယဒနုသုတ်ကြီးဖြင့် ဝပစ္စည်းသက်၊ ဝါသသဒ္ဒါ အာဝါသ၏ပရိယာယ်၊-သံ၊ဋီ၊၃၊၃၃၇၊ ဓမ္မ-ဋီ-၅၃။] ဝသူနံ(ဝသုမည်သောနတ်တို့၏)+ ပုပ္ဗင်္ဂမော ဝါသဝေါ၊ [ဝသု+ဏ၊-ဒီ၊ဋီ၊၂၊၄၂။] သုခံ ဝသန္တိ ဧတေဟီတိ ဝသူနိ၊ [ဝသ+ဥ၊-မောဂ်- ၇, ၂။] ဝသူနိ ရတနာနိ သန္တိ အဿာတိ ဝါသဝေါ၊ [ဝသု+ဏ၊ ဥကို အဝပြု၊-ထောမ၊ ဓာန်-ဋီ-၁၉။] ဝါသံ အာဝါသတ္ထံ ပုရိမတ္တဘာေဝ အာဝါသဒါနဝသေန ဝါတိ ပဝတ္တတီတိ ဝါသဝေါ၊ [ဝါသ+ဝါ+အ၊-သူစိ။] အာဝါသထံ ဒဒါတီတိ ဝါသဝေါ၊ [“အာဝါသထဒါယက”ဟု ဆိုလိုလျက် အာကတိဂိုဏ်း, ပိသောဒရာဒိဂိုဏ်းအရ အာ-ထ-ဒါယတို့ကိုချေ, ကကို ဝပြု၍ “ဝါသဝ”ဟု ဖြစ်သည်၊-ဓမ္မ-ဋီ-၅၃။] ဝသု ဧဝ ဝါသဝေါ၊ [ဝသု+ဏ၊ ဝသုသဒ္ဒါ ဒေဝဘေဒ, ဒေဝတာဝိသေသ အနက်ဟော၊-ထောမ။]
သက္ကပဥှဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
အဒဿနေန ဗာလာနံ, နိစ္စမေဝ သုခီ သိယာ။
အရိယာနံ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို။၁ ဒဿနံ၊ ဖူးမြင်ရခြင်းသည်။ သာဟု၊ ကောင်း၏။ အရိယာနံ၊ တို့နှင့်။ သန္နိဝါသော၊ အတူတကွ နေထိုင်ပေါင်းသင်း ဝတ်ပြုရခြင်းသည်။ သဒါ၊ အခါခပ်သိမ်း။ သုခေါ၊ ချမ်းသာ၏။ ဗာလာနံ၊ လူမိုက်တို့ကို။ အဒဿနေန၊ မမြင်ရခြင်းကြောင့်။ နိစ္စမေဝ၊ အမြဲသာလျှင်။ သုခီ၊ ချမ်းသာခြင်းရှိသည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ (ပါ-၂၀၆)
၁။ အရိယာနံ။ ။ ဒဿနံ၌ စပ်ခိုက် ဒုတိယာအနက်၌ ဆဋ္ဌီသက်၍ သန္နိဝါသော၌ စပ်ခိုက် တတိယာအနက်၌ ဆဋ္ဌီသက်၊ သို့မဟုတ် “အတ္ထဝသာ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမော(ရူ-၈)” ဟူသော ပရိဘာသာအရ “အရိယေဟိ”ဟုလည်း ပြင်ပေးနိုင်သည်။
ဒုက္ခော ဗာလေဟိ သံဝါသော, အမိတ္တေနေဝ သဗ္ဗဒါ၊
ဓီရော စ သုခသံဝါသော, ဉာတီနံဝ သမာဂမော။
ဟိ၊ မှန်၏။ ဝါ၊ အကြင်ကြောင့်။ ဗာလသင်္ဂတစာရီ၊ လူမိုက်တို့နှင့် ပေါင်းဖော် လှည့်လည်လေ့ရှိသူသည်။ ဒီဃံ၊ ရှည်စွာသော။ အဒ္ဓါနံ၊ ကာလပတ်လုံး။ သောစတိ၊ ဝမ်းနည်းရ၏။ အမိတ္တေန၊ ရန်သူနှင့်။ သံဝါသော၊ အတူနေရခြင်းသည်။ သဗ္ဗဒါ၊ အခါ ခပ်သိမ်း။ ဒုက္ခော ဣဝ၊ ဆင်းရဲသကဲ့သို့။ (ဧဝံ၊ တူ။) ဗာလေဟိ၊ လူမိုက်တို့နှင့်။ သံဝါသော၊ သည်။ သဗ္ဗဒါ၊ သိမ်း။ ဒုက္ခော၊ ဆင်းရဲ၏။ ဓီရော စ၊ ပညာရှိသည်ကား။ ဉာတီနံ၊ ဆွေမျိုး တို့၏။ ဝါ၊ တို့နှင့်။ သမာဂမော ဣဝ၊ ပေါင်းသင်းရခြင်းကဲ့သို့။ သုခသံဝါသော၊ ချမ်းသာ သော ပေါင်းသင်းရခြင်းရှိ၏။ (ပါ-၂၀၇)
တံ တာဒိသံ သပ္ပုရိသံ သုမေဓံ, ဘဇေထ နက္ခတ္တပထံဝ စန္ဒိမာ။
(တသ္မာ ဟိ၊ ထိုကြောင့်သာလျှင်။) ဓီရဉ္စ၊ သမာဓိရှိသူလည်းဖြစ်သော။ ပညဉ္စ၊ လောကီလောကုတ္တရာပညာရှိသူလည်းဖြစ်သော။ ဗဟုဿုတဉ္စ၊ များသော အကြား အမြင်ရှိသူလည်းဖြစ်သော။ ဓောရယှသီလံ၊ ဝန်ကိုဆောင်ခြင်းအလေ့ရှိသူလည်းဖြစ် သော။ ဝတဝန္တံ၊ သီလအကျင့်, ဓုတင်အကျင့်ရှိသူလည်းဖြစ်သော။ အရိယံ၊ ကိလေသာ တို့မှ ဝေးကွာသူလည်းဖြစ်သော။ သုမေဓံ၊ တင့်တယ်ကောင်းမြတ်, ချီးမွမ်းအပ်သော ပညာရှိသူလည်းဖြစ်သော။၂ တာဒိသံ၊ ထိုကဲ့သို့ရှုအပ်သော။ တံ သပ္ပုရိသံ၊ ထိုသူတော် ကောင်းကို။ စန္ဒိမာ၊ လသည်။ နက္ခတ္တပထံ၊ နက္ခတ်တို့၏ လမ်းကြောင်းဖြစ်သော ကောင်း ကင်သို့။ (ဘဇတိ) ဣဝ၊ ချဉ်းကပ်သကဲ့သို့။ ဘဇေထ၊ ချဉ်းကပ်ရာ၏။ (ပါ-၂၀၈)
၂။ သုမေဓံ။ ။ “သုန္ဒရာ, ပသဋ္ဌာ ဝါ မေဓာ ယဿာတိ သုမေဓော(အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄)” ဟုပြု၊ အခြားသူတို့ သိလိုသောပညာ များစွာရှိခြင်းကို “သုမေဓ(တင့်တယ်ကောင်းမြတ်သော ပညာရှိခြင်း)”ဟု ဆိုလိုသည်၊ ထိုကြောင့် “သောဘနပဥှံ”ဟု ဖွင့်သည်၊ ချဲ့ဥုးအံ့-အဖွင့်၌ ပဥှသည် မေဓာ၏ အဖွင့်ဖြစ်သည်၊ “ပေဥှာတိ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတော အတ္ထော(နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၇၊ နီတိဓာတု-၁၉၅)” ဟူသော အဖွင့်အရ သိခြင်းငှာ အလိုရှိအပ်သော အနက်သည် ပဥှမည်၏၊ ဤနေရာ၌ ပညာကို “ပဥှ(သိခြင်းငှာ အလိုရှိအပ်သောအနက်)”ဟု ဆိုလိုသည်။
သက္ကဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။
သုခဝဂ်ဂါထာနိဿယပြီးပြီ။