တိဿတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာ -၃
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၁၈-မလဝဂ်
၃-တိဿတ္ထေရဝတ္ထု
၂၄၀။ အယသာ ဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ၊ တတုဋ္ဌာယ တမေဝ ခါဒတိ။
ဧဝံ အတိဓာဝနစာရိနံ၊ သာနိ ကမ္မာနိ နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သင်္ကန်းကို စွဲ၍ သေသောအခါ ခုနစ်ရက် သန်းမ ဖြစ်သော တိဿရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ များစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန်စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
မလံ၊ သံချေးသည်။ အယသာဝ၊ သံမှပင်။ သမုဋ္ဌိတံ၊ ဖြစ်လာ၏။ တတော၊ ထိုသံမှ။ ဥဋ္ဌာယ၊ ဖြစ်လာ၍။ တမေဝ၊ ထိုသံကိုသာလျှင်။ ခါဒတိ ယထာ၊ စားသကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ အတိဓာဝနစာရိနံ၊ ပစ္စည်းလေးပါး၌ မဆင်ခြင်ပဲ လွန်ကျူး၍ ကျင့်သူကို။ သာနိ ကမ္မာနိ၊ မိမိ၏ မကောင်းသော ကျင့်ကြံမှုတို့သည်။ ဒုဂ္ဂတိံ၊ ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့။ နယန္တိ၊ ဆောင်ကုန်၏။
စကားပြေ
သံမှ သံချေးဖြစ်၍ မိမိဖြစ်ရာ သံကိုပင် သံချေးစားသကဲ့သို့၊ ပစ္စည်းလေးပါး၌ မဆင်ခြင်ပဲ လွန်ကျူး၍ ကျင့်သူကို မိမိ၏ မကောင်းသော ကျင့်ကြံမှုတို့က ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ ဆောင်ကုန်၏။
အတိဓာဝနစာရိနံ— ၌ ဓောနဟူသည် ပစ္စည်းလေးပါးကို ဆင်ခြင်၍ သုံးဆောင်သော ပညာရှင်ဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို ပစ္စဝေက္ခဏာ ဆင်ခြင်၍ စားခြင်းကို လွန်၍ ကျင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် (ပစ္စဝေက္ခဏာ မဆင်ခြင်ပဲ သုံးဆောင်သူသည်) အတိဓောနစာရီ မည်၏။ မိမိသင်္ကန်းအပေါ်၌ စွဲလမ်းပြီး သေဆုံးသွားသဖြင့် တိဿရဟန်းသည် မိမိသင်္ကန်း၌ ၇ ရက်ကိုင်တိုင် သန်းဖြစ်နေရသည်။ (ဓမ္မ၊ ဋ္ဌ၊ ၂။၂၁၉။)
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
အတိဓောနစာရိနံ = ပဓာနာ အတိက္ကမိတွာ စရတိ သီလေနာတိ အတိဓောနစာရီ။ အတိ + ဓောန + စရ် + ဏီ။
တိဿတ္ထေရဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၁၈-မလဝဂ်
၃-တိဿတ္ထေရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
ဧဝံ အတိဓောနစာရိနံ, သာနိ ကမ္မာနိ နယန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ။
အယသာ၊ သံမှ။၁ သမုဋ္ဌိတံ၊ ကောင်းစွာ ဖြစ်ပေါ်သော။ မလံ၊ သံချေးသည်။ တတော၊ ထိုသံမှ။ ဥဋ္ဌာယ၊ ဖြစ်ပေါ်၍။ တမေဝ၊ ထိုသံကိုပင်။ ခါဒတိ ဣဝ၊ စားသကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ အတိဓောနစာရိနံ၊ ပစ္စည်းလေးတန်, ဆင်ခြင်ဉာဏ်ကို, ကျော်လွန်၍ ကျင့်လေ့ရှိသူကို။ ဝါ၊ ပစ္စည်းလေးတန်, ဆင်ခြင်ဉာဏ်ကင်း, သုံးစွဲခြင်းရှိသူကို။ [အဝိဇ္ဇာဒိကေ သံကိလေသဓမ္မေ တဒင်္ဂါဒိဝသေန ဓုနာတီတိ ဓောနာ (နေတ္တိ၊ဋီ၊၁၃၀)။ ဓောနံ အတိက္ကမိတွာ စရတိ သီလေနာတိ အတိဓောနစာရီ။] သာနိ၊ မိမိဥစ္စာဖြစ်ကုန်သော။ ကမ္မာနိ၊ အကုသိုလ်ကံ တို့သည်။ ဒုဂ္ဂတိံ၊ မကောင်းသော ဂတိသို့။ နယန္တိ၊ ပို့ဆောင်ကုန်၏။ (ပါ-၂၄၀)
၁။အယသာဝ။ ။ “အယတော”ဟု ဖွင့်သဖြင့် မဉ္စမျန္တပုဒ်တည်း၊ “မနောဂဏာဒီဟိ ဝါ သ္မိံနော ဣ နာသ္မာနမာ(နီတိ-၃၇၃)သုတ်ဖြင့် (ဝိဗော၊၇၃အလို မနောဂဏာဒိတော သ္မိံ နာနမိအာသုတ်၌ “အာ”ဟူသော ယောဂဝိဘာဂဖြင့်) သ္မာဝိဘတ်ကို အာပြု၊ သ သရေဝါဂမော သုတ်ဖြင့် သ-လာ၊ မောဂ်၌ မနာဒီဟိ သ္မိံသံနာသ္မာနံ သိသောဩသာသာ(၂, ၁၄၄)သုတ်ဖြင့် သ္မာကို သာပြု၏၊ (တစ်နည်း) ပဉ္စမီအနက်၌ တတိယာဟုလည်း ကြံ၊ “အယတိ နာနာကမ္မာရ- ကိစ္စေသု ဥပယောဂံ ဂစ္ဆတီတိ အယော(နီတိဓာတု-၁၄၀)”ဟု ပြု။
အယသာ+ဧဝ။ ။ “အယသာ+ဧဝ”ဟု ဖြတ်၍ “အယသာ ဧဝ-သံမှသာလျှင်”ဟု ပေးကြသေး၏၊ “ယထာ အယတော(ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၀၊ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၂၃)၊ အယတော...ခါဒတိ ဣဝ (နေတ္တိဝိဘာ-၂၈၄)”ဟူသော အဖွင့်များအရ “အယသာ+ဣဝ”ဟု ဖြတ်ခြင်းသာ ကောင်း၏။
တိဿတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာပြီးပြီ။