နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၉ - နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထု
၁၃။ ယထာ အဂါရံ ဒုစ္ဆန္နံ၊ ဝုဋ္ဌိ သမတိဝိဇ္ဈတိ။
ဧဝံ အဘာဝိတံ စိတ္တံ၊ ရာဂော သမတိဝိဇ္ဈတိ။
၁၄။ ယထာ အဂါရံ သုစ္ဆန္နံ၊ ဝုဋ္ဌိ န သမတိဝိဇ္ဈတိ။
ဧဝံ သုဘာဝိတံ စိတ္တံ၊ ရာဂော န သမတိဝိဇ္ဈတိ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မိထွေးတော်ဂေါတမီ၏သား ညီတော်နန္ဒကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော် အဆုံး၌ များစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန်စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
ဒုစ္ဆန္နံ၊ မကောင်းသဖြင့် မိုးအပ်သော။ အဂါရံ၊ အိမ်ကို။ ဝုဋ္ဌိ၊ မိုးရေသည်။ သမတိဝိဇ္ဈတိ ယထာ၊ ဖောက်ဝင်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ အဘာဝိတံ၊ ဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းမှ ကင်းသော။ စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။ ရာဂော၊ ရာဂသည်။ သမတိဝိဇ္ဈတိ၊ ဖောက်ဝင်နိုင်၏။
သုစ္ဆန္နံ၊ ကောင်းစွာ မိုးအပ်သော။ အဂါရံ၊ အိမ်ကို။ ဝုဋ္ဌိ၊ မိုးရေသည်။ န သမတိဝိဇ္ဈတိ ယထာ၊ မဖောက်ဝင်နိုင်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ သုဘာဝိတံ၊ ကောင်းစွာ ပွားစေအပ်ပြီးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာရှိသော။ စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။ ရာဂော၊ ရာဂသည်။ န သမတိဝိဇ္ဈတိ၊ မဖောက်ဝင်နိုင်။
စကားပြေ
ကောင်းစွာ မိုး၍ မထားသော အိမ်ကို မိုးရေသည် ဖောက်ဝင်နိုင်သကဲ့သို့ ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာ အားထုတ်မှု မရှိသောသူ၏ စိတ်ကို ရာဂသည် ဖောက်ဝင်နိုင်၏။
ကောင်းစွာ မိုး၍ ထားအပ်သော အိမ်ကို မိုးရေသည် မဖောက်ဝင်နိုင်သကဲ့သို့ ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာ အားထုတ်မှုရှိသူ၏ စိတ်ကို ရာဂသည် မဖောက်ဝင်နိုင်။
ရာဂေါ— အရ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ, မာန စသော ကိလေသာအားလုံး။
ခမည်းတော်စသူများကို ချွတ်ခန်း
ဘုရားရှင်သည် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ရောက်သောနေ့တွင် ဆွေတော်မျိုးတော်တို့အား ပဿန္တရာဇာတ်တော်ကိုဟော၍ နှစ်ရက်မြောက်သောနေ့တွင် ဥတ္တနပ္ပမတ္တယျ စသောဂါထာဖြင့် ခမည်းတော်ကို သောတာပ္ဖိုလ်၌ တည်စေသည်။ ဓမ္မဉ္စရေ သုစရိတံ ဂါထာဖြင့် မိထွေးတော်ဂေါတမီကို သောတာပ္ဖိုလ်၌ တည်စေပြီး ခမည်းတော်ကို သကဒါဂါမိဖိုလ်၌ တည်စေသည်။ သုံးရက်မြောက်သောနေ့တွင် ညီတော်နန္ဒကို ရဟန်းပြုပေးသည်။ ၇-ရက်မြောက်နေ့တွင် သားတော်ရာဟုလာကို ရှင်ပြုပေး၍ မဟာဓမ္မပါလဇာတ်တော်ဖြင့် ခမည်းတော်ကို အနာဂါမိဖိုလ်၌ တည်စေသည်။
လက်နက်ဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုစနစ် မမှန်
ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ကပ္ပဋ္ဌမည်သော ကုန်သည်တယောက်သည် မြည်းမ၏ ဖျားယောင်းမှုကြောင့် စိတ်ထွေနေသော မြည်းကို ခေါ်မရသဖြင့် ရိုက်မည်ဟု ပြောသောအခါ သင့်ကိုလည်း သွားထွက်သွားအောင် ရှေ့မှနေပြီး ကန်ပစ်မည်ဟု မြည်းက ပြန်ပြောသည်။ အကင်းပါးသော ကုန်သည်သည် ချော့မော့ခေါ်မှသာလျှင် ဖြစ်မည်ဟု အကြံရပြီး ချော့မော့ခေါ်သောအခါ မြည်းသည် စိတ်နှလုံး နူးညံ့လာပြီး ဆရာ၏စကားကို နားထောင်လာသည်။ ထိုဇာတ်လမ်းကို ထောက်ရှုသဖြင့် လက်နက်ဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုစနစ်သည် မမှန်ကန်ဟု သတိပြုရမည်။ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈ဝ။)
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
အဂ= န ဂစ္ဆတီတိ အဂေါ။ န+ဂမ+ကွိ။
အဂါရံ = အဂန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ဧတ္ထာတိ အဂါရံ။ အဂ + ဂမ + ရ + အ။ (အဂ+ အာရ=ကွာဒီ ၁၆၄)
နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၁-ယမကဝဂ်
၉-နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထုအဋ္ဌကထာဂါထာ
မောဟက္ခယံ အနုပ္ပတ္တော, သုခဒုက္ခေသု န ဝေဓတီ သ ဘိက္ခု။
ယဿ၊ အကြင်ရဟန်းသည်။ ပင်္ကော၊ ဒိဋ္ဌိတည်းဟူသော ညွန်ဗွက်ကို။ ဝါ၊ သံသရာတည်းဟူသောညွန်ဗွက်ကို။ နိတ္တိဏ္ဏော၊ အရိယာမဂ်တံတားဖြင့် ကူးသွားအပ်ပြီ။ ကာမကဏ္ဍကော၊ ကိ လေသာကာမဟူသော ဆူးငြောင့်ကို။ မဒ္ဒိတော၊ အရတ္တမဂ်, ဉာဏ် လက်နက်ဖြင့် မှုန့်မှုန့်ညက်ညက် ချေဖျက်အပ်ပြီ။ (ယော၊ အကြင် ရဟန်းသည်။) မောဟက္ခယံ၊ မောဟ၏ကုန်ကြောင်းဖြစ်သော အရ ဟတ္တဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့။ အနုပ္ပတ္တော၊ ရောက်ပြီ။ သ (သော) ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်။ သုခဒုက္ခေသု၊ သုခဒုက္ခတို့ကြောင့်။ ဝါ၊ သုခဒုက္ခ, အစလာသည့်, ရှစ်ဖြာသော လောကဓံတို့ကြောင့်။ န ဝေဓတိ၊ မတုန်လှုပ်တော့။ [“ဝေဓတီ”၌ ဆန်းကြောင့် ဒီဃပြု။ “ဥပ္ပန္နေသု သုခေသု ...ဥပ္ပန္နေသု ဒုက္ခေသု (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၆၀) ”ကို ကြည့်၍ “သုခဒုက္ခေသုတို့သည်။ (ဥပ္ပန္နေသု၊ ဖြစ်ပေါ်ကုန်လသော်။) ”ဟုလည်း ပေး။] (ဋ္ဌ-၄၉)
ယဿ...ကာမကဏ္ဍကော။ ။ ယဿ နိတ္တိဏ္ဏော ပင်္ကောတိ ယေန အရိယပုဂ္ဂလေန အရိယမဂ္ဂသေတုနာ သဗ္ဗော ဒိဋ္ဌိပင်္ကော သံသာရပင်္ကော ဧဝ ဝါ နိဗ္ဗာနပါရဂမနေန တိဏ္ဏော။ မဒ္ဒိတော ကာမကဏ္ဍကောတိ ယေန သတ္တာနံ ဝိဇ္ဈနတော “ကာမကဏ္ဍကော”တိ လဒ္ဓနာမော သဗ္ဗော ကိလေသကာမော သဗ္ဗော ကာမဝိသူကော အဂ္ဂဉာဏဒဏ္ဍေန မဒ္ဒိတော။ မောဟက္ခယံ အနုပ္ပတ္တောတိ ဧဝံ ဘူတော စ ဒုက္ခာဒိဝိသယဿ သဗ္ဗဿ သမ္မောဟဿ ခေပနေန မောဟက္ခယံ ပတ္တော၊ အရဟတ္တဖလံ နိဗ္ဗာနဉ္စ အနုပ္ပတ္တော၊-ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၆၁။
နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
ဧဝံ အဘာဝိတံ စိတ္တံ, ရာဂေါ သမတိဝိဇ္ဈတိ။
ဒုစ္ဆန္နံ၊ မကောင်းသဖြင့် မိုးအပ်သော။ ဝါ၊ ကျိုးတိုးကျဲတဲ မိုး အပ်သော။ အဂါရံ၊ အိမ်ကို။ ဝုဋ္ဌိ၊ မိုးရေမိုးပေါက်သည်။ သမတိဝိဇ္ဈတိ ယထာ၊ လွန်စွာ ထိုးဖောက်နိုင်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ အဘာဝိတံ၊ သမထဝိပဿနာဘာဝနာတို့ဖြင့် မတိုးပွားစေအပ်သော။ ဝါ၊ သမထဝိပဿနာဘာဝနာတို့ဖြင့် မထုံမွမ်းအပ်သော။ စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။ ရာဂေါ၊ ရာဂသည်။ ဝါ၊ ရာဂကိုမှတ် အရပ်ရပ်သော ကိလေ သာသည်။ သမတိဝိဇ္ဈတိ၊ လွန်စွာ ထိုးဖောက်နိုင်၏။ (ပါ-၁၃)
ဧဝံ သုဘာဝိတံ စိတ္တံ, ရာဂေါ န သမတိဝိဇ္ဈတိ။
သုစ္ဆန္နံ၊ ကောင်းစွာ မိုးအပ်သော။ အဂါရံ၊ ကို။ ဝုဋ္ဌိ၊ သည်။ န သမတိဝိဇ္ဈတိ ယထာ၊ လွန်စွာမထိုးဖောက်နိုင်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ သုဘာဝိတံ၊ သမထဝိပဿနာဘာဝနာတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ တိုးပွား စေအပ်ပြီးသော။ ဝါ၊ သမထဝိပဿနာဘာဝနာတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ထုံမွမ်းအပ်ပြီးသော။ စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။ ရာဂေါ၊ သည်။ န သမတိဝိဇ္ဈတိ၊ လွန်စွာ မထိုးဖောက်နိုင်။ (ပါ-၁၄)
နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထုအဋ္ဌကထာဂါထာ
သဉ္ဆိန္ဒိဿာမိ တေ ကာယံ, ဧဝံ ဇာနာဟိ ဂဒြဘ။
ဂဒြဘ၊ ဟဲ့...မြည်း! သောဠသင်္ဂုလိကဏ္ဋကံ၊ ၁၆လက်သစ်ရှိ သော သံချွန်ရှိသော။ ပတောဒံ၊ နှင်တံကို။ တေ၊ သင်၏ (ကိုယ်၌)။ ကရိဿာမိ၊ ပြုလိုက်အံ့။ တေ၊ သင်၏။ ကာယံ၊ ကိုယ်ကို။ သဉ္ဆိန္ဒိဿာမိ၊ ကောင်းစွာ ဖြတ်လိုက်အံ့။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဇာနာဟိ၊ သိစမ်း လော။ (ဋ္ဌ-၅၀)
ပတောဒံ။ ။ “သောဠသင်္ဂုလိကဏ္ဋကံ-သော၊ ပတောဒံ-ဖြင့်၊ တေသင့်ကို၊ ပတောဒံ-ထိုးဆွရိုက်နှက်ခြင်းကို၊ ကရိဿာမိ”ဟု ပတောဒံကို တန္တနည်း သိလေသနည်းစသောနည်းဖြင့် ၂ခါပေးနိုင်သည်၊ မဟာဗုဒ္ဓဝင်- ၃, ၂၃၇၌ “သောဠသင်္ဂုလိကဏ္ဋကံ-၁၆လက်မ, ပမာဏရှည်မြူး, သံဆူး တပ်သည့် ကြိမ်လုံးဖြင့်၊ ပတောဒံ- ထိုးဆွရိုက်နှက်ခြင်းကို၊ ကရိဿာမိ”ဟု သောဠသင်္ဂုလိကဏ္ဋကံ၌ ကရိုဏ်းအနက်ကြံ၍ ပေးသည်။
ပုရတော ပတိဋ္ဌဟိတွာန, ဥဒ္ဓရိတွာန ပစ္ဆတော၊
ဒန္တံ တေ ပါတယိဿာမိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ ကပ္ပဋ။
ကပ္ပဋ၊ ကပ္ပဋ! သောဠသင်္ဂုလိကဏ္ဋကံ၊ သော။ ပတောဒံ၊ ကို။ မေ၊ ငါ၏ (ကိုယ်၌)။ ကရိဿသိ၊ ပြုလိုက်အံ့။ ပုရတော၊ ရှေ့ခြေ ၂ဖက်ဖြင့်။ ပတိဋ္ဌဟိတွာန၊ မြေ၌ ရပ်၍။ ပစ္ဆတော၊ နောက်ခြေ ၂ဖက်ကို။ ဥဒ္ဓရိတွာန၊ အထက်သို့ ဆောင်၍။ ဝါ၊ မြှောက်၍။ တေ၊ ၏။ ဒန္တံ၊ သွားကို။ ပါတယိဿာမိ၊ ကျိုး၍ကျစေအံ့။ ဝါ၊ ကန်ချုးလိုက် အံ့။ ဧဝံ၊ သို့။ ဇာနာဟိ၊ လော။ (ဋ္ဌ-၅၁)
ဘရိယံ တေ အာနယိဿာမိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ ဂဒြဘ။
ဂဒြဘ၊ မြည်းကလေး! စတုပ္ပဒိံ၊ ၄ချောင်းသောခြေရှိသော။ သင်္ခမုခိံ၊ ပွတ်သစ်စခရုသင်းအတူ ဖွေးဖြူသော မျက်နှာရှိသော။ သဗ္ဗင်္ဂသောဘိနိံ၊ တင့်တယ်လှပသော အလုံးစုံသော ကိုယ်အင်္ဂါ ရှိသော။ ဘရိယံ၊ ဇနီးလောင်းဖြစ်သော။ နာရိံ၊ မြည်းမကို။ တေ၊ သင့်ဖို့။ အာနယိဿာမိ၊ ဆောင်ပေးအံ့။ ဧဝံ၊ သို့။ ဇာနာဟိ၊ လော။ (ဋ္ဌ-၅၂)
ဘရိယံ မေ အာနယိဿသိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ ကပ္ပဋ၊
ကပ္ပဋ ဘိယျော ဂမိဿာမိ, ယောဇနာနိ စတုဒ္ဒသ။
ကပ္ပဋ၊ ကပ္ပဋ! စတုပ္ပဒိံ၊ သော။ သင်္ခမုခိံ၊ သော။ သဗ္ဗင်္ဂသောဘိနိံ၊ သော။ ဘရိယံ၊ သော။ နာရိံ၊ ကို။ မေ၊ ငါ့ဖို့။ အာနယိဿသိ၊ ဆောင်ပေးအံ့။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ဖြစ်လသော်။ (ဧတံ၊ ဤဆောင်ပေးအံ့ ဟူသော ပဋိညာဉ်ကို။) ဇာနာဟိ၊ သတိမြဲစွာ သိထားပါလော။ ကပ္ပဋ၊ ကပ္ပဋဋ! ဘိယျော၊ ရှေးကထက်တိုး၍။ စတုဒ္ဒသ ယောဇနာနိ၊ ၁၄ယူဇနာတို့တိုင်တိုင်။ ဂမိဿာမိ၊ သွားပါအံ့။ (ဋ္ဌ-၅၃)
နန္ဒတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။