ပဉ္စသတဘိက္ခုဝတ္ထုဂါထာ -၂
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၈-ပဉ္စသတဘိက္ခုဝတ္ထု
၈၃။ သဗ္ဗတ္ထ ဝေ သပ္ပုရိသာ စဇန္တိ၊ န ကာမကာမာ လပယန္တိ သန္တော။
သုခေန ဖုဋ္ဌာ အထဝါ ဒုက္ခေန၊ န ဥစ္စာဝစံ ပဏ္ဍိတာ ဒဿယန္တိ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် စားကြွင်းစားဖြစ်ကုန်သော အိပ်ကာ စားကာ ရေဆိပ်၌ ရေချိုးကာ လက်ဝှေ့သတ်ကာနေကြကုန်သော ရဟန်းငါးရာတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူ၏။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ များစွာသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန်စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
သပ္ပုရိသာ၊ သူတော်ကောင်းတို့သည်။ သဗ္ဗတ္ထ၊ ခန္ဓာငါးပါးစသော အလုံးစုံသော သဘောတရားတို့၌။ (ဆန္ဒရာဂံ၊ တပ်မက်မောမှုကို။) ဝေ၊ စင်စစ်။ စဇန္တိ၊ စွန့်လွှတ်ကုန်၏။ သန္တော၊ သူတော်ကောင်းတို့သည်။ ကာမကာမာ၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ အလိုရှိကုန်သည်ဖြစ်၍။ န လပယန္တိ၊ မပြောဆိုကုန်။ ပဏ္ဍိတာ၊ ပညာရှိတို့သည်။ သုခေန၊ ချမ်းသာနှင့်။ ဖုဋ္ဌာ ဝါ၊ တွေ့သော်လည်း။ အထ၊ ထိုမှတပါး။ ဒုက္ခေန၊ ဆင်းရဲနှင့်။ ဖုဋ္ဌာ ဝါ၊ တွေ့သော်လည်း။ ဥစ္စာဝစံ၊ ဝမ်းမြောက်မှု နှလုံးမသာယာမှုကို။ န ဒဿယန္တိ၊ မဖော်ပြကြကုန်။
စကားပြေ
ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့သည် ခန္ဓာငါးပါးစသော အလုံးစုံသောတရားတို့၌ တပ်မက်မောမှုကိုစွန့်ပယ်၍ ကာမဂုဏ်အလိုရှိမှုကိုလည်း မပြောဆိုပဲ ကောင်းသောလောကဓံ မကောင်းသောလောကဓံနှင့် တွေ့သော်လည်း ဝမ်းမြောက်မှု နှလုံးမသာယာမှုကိုလည်း ပြတော်မမူကြကုန်။
သဗ္ဗတ္ထ— ခန္ဓာငါးပါးစသည်ပြားသော အလုံးစုံသောတရားရ၏။
စဇန္တိ— အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ဆန္ဒရာဂကိုစွန့်ကုန်၏။
န ကာမကာမာ လပယန္တိ သန္တော— ဘုရားအစရှိသော သူတော်ကောင်းတို့သည် ကာမဂုဏ်ဟူသောအကြောင်းကြောင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မပြောကြား သူတပါးကိုလည်း ပြောကြားရန်မတိုက်တွန်း။
လပယန္တိ နှင့် လပါပေန္တိ— ဒါယကာများအား ဦးစွာစ၍နှုတ်ဆက်သော ရဟန်းသည် လပယမည်၏။ နှုတ်ဆက်သဖြင့် ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် ပင့်ဖိတ်ခံရသော ရဟန်းသည် လပါပေန္တိ မည်၏။
သုခေန ဖုဋ္ဌာ အထဝါ ဒုက္ခေန— ဖြင့် လောကဓံတရားနှစ်ပါးကိုသာ တိုက်ရိုက်ပြသော်လည်း ရှစ်ပါးလုံးကိုယူရပါသည်။
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
သပ္ပုရိသာ = သန္တော ပုရိသော သပ္ပုရိသော။ သန္တ + ပုရိသ။
ကာမကာမာ = ကာမံ ကာမယတိ ဣတိ ကာမကာမော။ ကာမ + ကမု + ဏ။
ဥစ္စာဝစံ = ဥစ္စာ စ အဝစံ စ ဥစ္စာဝစံ။ ဥစ္စ + အဝစ။
ပဉ္စသတဘိက္ခုဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၆-ပဏ္ဍိတဝဂ်
၈-ပဉ္စသတဘိက္ခုဝတ္ထုအဋ္ဌကထာဂါထာ
ပိတွာ မဒေါ ဇာယတိ ဂဒြဘာနံ၊
ဣမဉ္စ ပိတွာန ရသံ ပဏီတံ,
မဒေါ န သဉ္ဇာယတိ သိန္ဓဝါနံ။
အပ္ပရသံ၊ နည်းသော အရသာရှိသော။ နိဟီနံ၊ ယုတ်ညံ့ သော။ ဝါလောဒကံ၊ သင်ပေါင်းလျှော်အဝတ်တို့ဖြင့် စစ်အပ် သော ဖျော်ရည်ကို။ [ဝါလေဟိ+ပရိဿာဝိတံ+ဥဒကံ ဝါလောဒကံ။] ပိတွာ၊ သောက်၍။ ဝါ၊ သောက်ခြင်းကြောင့်။ ဂဒြဘာနံ၊ မြည်းတို့ ၏။ မဒေါ၊ မူးယစ်ခြင်းသည်။ ဇာယတိ၊ ဖြစ်၏။ စ၊ ဗျတိရိတ်ကား။ ပဏီတံ၊ မွန်မြတ်သော။ ဣမံ ရသံ၊ ဤဖျော်ရည်ကို။ ပိတွာန၊ သောက်၍။ ဝါ၊ ခြင်းကြောင့်။ သိန္ဓဝါနံ၊ သိန္ဓောမြင်းတို့၏။ မဒေါ၊ သည်။ န သဉ္ဇာယတိ၊ မဖြစ်။ (ကာရဏံ၊ အကြောင်းသည်။ ကိံ နု ခေါ၊ အဘယ်သို့ပါနည်း?) (ဋ္ဌ-၁၃၈)
သော မဇ္ဇတီ တေန ဇနိန္ဒ ပုဋ္ဌော၊
ဓောရယှသီလီ စ ကုလမှိ ဇာတော,
န မဇ္ဇတီ အဂ္ဂရသံ ပိဝိတွာ။
ဇနိန္ဒ၊ လူတို့သနင်း, မြတ်သောမင်း! (ယော၊ အကြင်မြည်း အပေါင်းသည်။) နိဟီနဇစ္စော၊ ယုတ်ညံ့သော အမျိုးဇာတ်ရှိ၏။ [နိဟီနာ+ဇာတိ အဿာတိ နိဟီနဇာတိ၊ နိဟီနဇာတိယေဝ နိဟီနဇစ္စော။] တေန (နိဟီနဇစ္စဘာဝေန)၊ ထိုယုတ်ညံ့သောအမျိုးဇာတ်ရှိသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ပုဋ္ဌော၊ မွေးမြူအပ်သော။ ဝါ၊ ပြည့်နေသော။ [ပုသဓာတ် ပေါသနအနက်, ပူရဏအနက်။] သော၊ ထိုမြည်းအပေါင်းသည်။ အပ္ပံ၊ အနည်းငယ်သော ဖျော်ရည်ကို။ ပိဝိတွာန၊ ၍။ ဝါ၊ သော်။ မဇ္ဇတိ၊ မူးယစ်၏။ စ၊ ဗျတိရိတ်ကား။ ဓောရယှသီလီ၊ ဝန်ကိုဆောင် တတ်သော အလေ့အကျင့်ရှိသော။ ကုလမှိ၊ အမျိုးကောင်း၌။ ဇာတော၊ ပေါက်ဖွားသောသိန္ဓောမြင်းသည်။ အဂ္ဂရသံ၊ ရှေးဥုးစွာ ယူအပ်သော မုဒရက်သီး (သပျစ်သီး) ဖျော်ရည်ကို။ ပိဝိတွာ၊ ၍လည်း။ ဝါ၊ သော်လည်း။ န မဇ္ဇတိ၊ မမူးယစ်။ (ဋ္ဌ-၁၃၉)
အဂ္ဂရသံ။ ။ အဂ္ဂသဒ္ဒါ အာဒိအနက်တည်း၊ ထိုကြောင့် “သဗ္ဗပဌမံ” ဟု ဖွင့်သည်၊ “အဂ္ဂံ (သဗ္ဗပဌမံ)+ဂဟိတော +ရသော အဂ္ဂရသော”ဟုပြု။
ပဉ္စသတဘိက္ခုဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
န ကာမကာမာ လပယန္တိ သန္တော၊
သုခေန ဖုဋ္ဌာ အထ ဝါ ဒုခေန,
န ဥစ္စာဝစံ ပဏ္ဍိတာ ဒဿယန္တိ။
သပ္ပုရိသာ၊ သူတော်ကောင်းတို့သည်။ ဝေ၊ စင်စစ်။ သဗ္ဗတ္ထ၊ ခန္ဓာ၅-ပါးစသော အလုံးစုံသောတရားတို့၌။ (ဆန္ဒရာဂံ၊ ဆန္ဒရာဂ ကို။ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန၊ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ဖြင့်။) စဇန္တိ၊ ပယ် စွန့်ကုန်၏။ သန္တော၊ ဘုရားအစရှိသော သူတော်ကောင်းတို့ သည်။ ကာမကာမာ၊ ကာမဂုဏ်၅-ပါးတို့ကို လိုလားကုန်သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍။ ဝါ၊ ကြောင့်။) န လပယန္တိ၊ မပြောဆိုကုန်။ ပဏ္ဍိတာ၊ ပညာရှိတို့ သည်။ သုခေန၊ သုခကိုမှတ်, ၄ရပ်သော ဣဋ္ဌလောက ဓံသည်။ ဖုဋ္ဌာ၊ ထိရောက်အပ်ကုန်သော်လည်းကောင်း။ အထ၊ ထိုမှတစ်ပါး။ ဒုက္ခေန၊ ဒုက္ခကိုမှတ်, ၄ရပ်သော အနိဋ္ဌလောကဓံ သည်။ ဖုဋ္ဌာ ဝါ၊ လည်းကောင်း။ ဥစ္စာဝစံ၊ မောက်ကြွညှိုးနွမ်း, ချီး မွမ်းရှုပ်ချ, တက်ကျ၂-ဖြာ, အခြင်းအရာကို။ န ဒဿယန္တိ၊ မမြင် စေကုန်။ ဝါ၊ မပြကုန်။ (ပါ-၈၃) ပဉ္စသတဘိက္ခုဝတ္ထုပါဠိဂါထာနိဿယပြီးပြီ။