ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၂၀-မဂ္ဂဝဂ်။ ၅-ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထု
၂၈၀။ ဥဋ္ဌာနကာလမှိ အနုဋ္ဌဟာနော၊ ယုဝါ ဗလီ အာလသိယံ ဥပေတော။
သံသန္နသင်္ကပ္ပမနော ကုသီတော၊ ပညာယ မဂ္ဂံ အလသော န ဝိန္ဒတိ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မိမိနှင့်အတူ ရဟန်းပြုကြသော မိတ်ဆွေများနှင့် ဘုရားရှင်တို့ အလွန်နှစ်သက်အားရစွာ ပဋိသန္တာရပြုနေသည်ကို အားကျ၍ တညလုံး စင်္ကြံသွားရာ အိပ်ငိုက်ပြီး လဲသဖြင့် ပေါင်ကျိုးသော တိဿထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ များစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန်စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
ယုဝါ၊ ပျိုမျစ်နုထွားသည်။ ဗလီ၊ ခွန်အားနှင့်ပြည့်စုံသည်။ ဟုတ္တာပိ၊ ဖြစ်ပါသော်လည်း။ ဥဋ္ဌာနကာလမှိ၊ ထကြွလုံ့လပြုသင့်သော အချိန်၌။ အနုဋ္ဌဟာနော၊ ထကြွလုံ့လမရှိသည်။ ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။ အာလသိယံ၊ ပျင်းရိထိုင်းမှိုင်းခြင်းသို့။ ဥပေတော၊ ရောက်လျက်။ သံသန္နသင်္ကပ္ပမနော၊ မကောင်းသော (ပင်ပန်းသော) စိတ်အကြံများသည်ဖြစ်၍။ ကုသီတော၊ လုံ့လမရှိသော။ အလသော၊ ပျင်းရိသောသူသည်။ ပညာယ၊ ပညာဖြင့်။ မဂ္ဂံ၊ မြင်သင့်သော အရိယာမဂ်ကို။ န ဝိန္ဒတိ၊ မရနိုင်။
စကားပြေ
ပျိုမျစ်နုထွား ခွန်အားနှင့်ပြည့်စုံပါသော်လည်း ထကြွလုံ့လပြုသင့်သော အချိန်အခါ၌ လုံ့လမရှိပဲ မကောင်းသော စိတ်အကြံများ၍ ပျင်းရိထိုင်းမှိုင်းသောသူသည် ပညာဖြင့် မြင်သင့်သော အရိယာမဂ်ကို မရနိုင်။
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
ဥဋ္ဌာနကာလမှိ = ဥဋ္ဌာနော ကာလော ဥဋ္ဌာနကာလော။ ဥဋ္ဌာန + ကာလ။ ဥဋ္ဌာန = ဥ + ဋ္ဌာ + ယု။
အနုဋ္ဌဟာနော = ဥဋ္ဌတီတိ ဥဋ္ဌဟာနော။ ဥ + ဌာ + မာန။ န ဥဋ္ဌာနော အနုဋ္ဌဟာနော။ န + ဥဋ္ဌာဟာန။ အာလသိယံ = အလသဿ ဘာဝေါ အာလသိယံ။ အလသ + ဏျ။
သံသန္နသင်္ကပ္ပမနော = သံသန္နေ သင်္ကပ္ပေါ သံသန္နသင်္ကပ္ပေါ။ သံသန္န + သင်္ကပ္ပ၊ သံသန္နသင်္ကပ္ပေါ မနော ယဿာတိ သံသန္နသင်္ကပ္ပမနော။ သံသန္နသင်္ကပ္ပ-မန+ယ။
ကုသိတော = ကုစ္ဆိတေန သိဒတီတိ ကုသီတော။ ကု+သဒ်+ဏ။
အလသော = န လသတိ ကီဠတီတိ အလသော။ န+လည်+အ။ အလီယတိ ဗန္ဓီယတီတိ အလသော။ အလ+သ။
ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထုပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၂၀-မဂ္ဂဝဂ်
၅-ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထုအဋ္ဌကထာဂါထာ
ဝရုဏကဋ္ဌဘေဉ္ဇာဝ, သ ပစ္ဆာ မနုတပ္ပတိ။
ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ ဝါ၊ ရှေးဥုးစွာ။၁ ကရဏီယာနိ၊ ပြုလုပ် သင့်သော အလုပ်တို့ကို။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ ကာတုံ၊ ပြုခြင်းငှာ။ ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိ၏။ [သော ကား အနက်မဲ့နိပါတ်။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၄၃။] သ (သော)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဝရုဏကဋ္ဌဘေဉ္ဇာဝ၊ ခံတက်ကိုင်းကို ချိုးသောလုလင်ကဲ့သို့။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ အနုတပ္ပတိ၊ အဖန် ဖန် ပူပန်ရ၏။ (ဋ္ဌ-၂၂၃)
၁။ပုဗ္ဗေ။ ။ “ပဌမမေဝ(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၇)”ဟုဖွင့်သဖြင့် နောက်နည်းပေးသည်၊ ကြိယာဝိသေသနအနက်၌ အံသက်၊ တေသု ဝုဒ္ဓိဖြင့် အံကို ဧပြု၊ (တစ်နည်း) ဒုတိယာမှ သတ္တမီသို့ပြန် နေသော ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသ၊ (တစ်နည်း) ဒုတိယာအနက်၌ သ္မိံသက်၊ (တစ်နည်း) ဒုတိယာ ဧကဝုစ် မှ ဗဟုဝုစ်သို့ပြန်နေသော ဝစနဝိပလ္လာသ၊ (တစ်နည်း) ဗဟုမှိ ဝိယ ဧကမှိပိ(နီတိ-၆၆၇)သုတ်ဖြင့် ဒုတိယာဧကဝုစ်အနက်၌ ဗဟုဝုစ်ယောဝိဘတ်သက်။
ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
သံသန္နသင်္ကပ္ပမနော ကုသီတော, ပညာယ မဂ္ဂံ အလသော န ဝိန္ဒတိ။
ဥဋ္ဌာနကာလမှိ၊ ထကြွလုံ့လပြုသင့်ရာ အခါ၌။ အနုဋ္ဌဟာနော၊ ထကြွလုံ့လ မပြုသော။ ယုဝါ၊ နုပျိုသည်။ ဗလီ၊ ခွန်အားရှိသည်။ (ဟုတွာပိ၊ ဖြစ်သော်လည်း။) အာလသိယံ၊ ပျင်းရိသူ၏အဖြစ်သည်။၂ ဥပေတော၊ ကပ်ရောက်အပ်သော။ [“အာလသိယံသို့။ ဥပေတော၊ ကပ်ရောက်သော”ဟုလည်း ပေး၏။] သံသန္နသင်္ကပ္ပမနော၊ မိစ္ဆာဝိတက် တို့ကြောင့် အလွန်ဆုတ်နစ်သော အကြံကောင်းနှင့်ယှဉ်သော စိတ်ရှိသော။ ဝါ၊ အကြံ ကောင်းနှင့်ယှဉ်သော စိတ်သဘောထား, လျော့ပါးကျဆင်း, ဆုတ်နစ်ခြင်းရှိသော။ ကုသီတော၊ စက်ဆုပ်အပ်စွာ အရာရာ၌ ဆုတ်နစ်သော။ ဝါ၊ ပျင်းရိသည့်အတွက် ဆဲရေးအပ်သော။ အလသော၊ ပျင်းရိသူသည်။ ပညာယ၊ ပညာဖြင့်။ (ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မြင်အပ် သော။) မဂ္ဂံ၊ အရိယာမဂ်ကို။ န ဝိန္ဒတိ၊ မရနိုင်။ (ပါ-၂၈၀)
၂။အာလသိယံ။ ။ “အလသဘာဝေန”ဟုဖွင့်သဖြင့် တတိယာအနက်၌ အံသက်၊ “ပါပကရဏေ အလတိ သမတ္ထေတီတိ အလသော၊ [အလ+ဣသ၊ ဣကို အ-ပြု၊-ကစ္စည်း-၃၁၅။] အလီယတိ ဗန္ဓီယတိတိ အလသော၊[အလ+အသ၊-မောဂ်-၇၊၂၁၇။] န လသတိ န ကီဠတီတိ အလသော၊ [န+လသ+အ၊-ဓာန်-ဋီ-၅၁၆။] အလံ နိရတ္ထကံ ပဝတ္တေတီတိ အလသော၊ [အလ+ အသ+အ၊-ဂဠုန်-၈၅။] အလသဿ+ဘာဝေါ အာလသိယံ၊ [အလသ+ဏျ၊]”ဟုပြု။ [အနုဋ္ဌဟာနောကို ကတ္တား, လက္ခဏယူ၍ “ဥဋ္ဌာနကာလမှိ-၌၊ အနုဋ္ဌဟာနော-သူသည်၊ ဝါ-သော်၊ ယုဝါသည်၊ ဗလီ-သည်၊ (ဟုတွာပိ)၊ အာလသိယံ ဥပေတော-သည်၊ (ဟောတိ)”ဟု ပေးနိုင်သည်။]
ပဓာနကမ္မိကတိဿတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။