သူကရပေတဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၂၀-မဂ္ဂဝဂ်။ ၆-သူကရပတဝတ္ထု
၂၈၁။ ဝါစာနုရက္ခိ မနသာ သုသံဝုတော၊ ကာယေန စ အကုသလံ န ကယိရာ။
ဧတေ တယော ကမ္မပထေ ဝိသောဓယေ၊ အာရာဓယေ မဂ္ဂမိသိပ္ပဝေဒိတံ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်အနီး ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ခြေ၌ ကိုယ်မှာ လူနှင့်တူသော်လည်း ဦးခေါင်းမှာ ဝက်၏ဦးခေါင်းဖြစ်၍ ခံတွင်း၌ အမြီးပေါက်ကာ ပိုးလောက်များထွက်နေသော ဝက်ပြိတ္တာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ များစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန်စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
ဝါစာနုရက္ခိ၊ ဝစီဒုစရိုက်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းအားဖြင့် နှုတ်ကို အစဉ်စောင့်ရှောက်သည်ဖြစ်၍။ မနသာ၊ စိတ်ဖြင့်။ သုသံဝုတော၊ မနောဒုစရိုက်ကို ကောင်းစွာစောင့်စည်းလျက်။ ကာယေန စ၊ ကိုယ်ဖြင့်လည်း။ အကုသလံ၊ အကုသိုလ်ကို။ န ကယိရာ၊ မပြုရာ။ ဧတေ တယော ကမ္မပထေ၊ ဤသုံးပါးသော အကုသိုလ်ကမ္မပထတို့ကို။ (ဝါ) အကုသိုလ်ကံဖြစ်ခြင်းအကြောင်းတို့ကို။ ဝိသောဓယေ၊ သုတ်သင်ရာ၏။ ဣသိပ္ပဝေဒိတံ၊ ဘုရားရှင်တို့ ဟောကြားအပ်သော။ မဂ္ဂံ၊ အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော မဂ်ကို။ အာရာဓယေ၊ ပြီးစေရာ၏။
စကားပြေ
ဝစီဒုစရိုက်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းအားဖြင့် နှုတ်ကို အစဉ်စောင့်ရှောက်၍ စိတ်ဖြင့် မနောဒုစရိုက်ကို ကောင်းစွာစောင့်စည်းလျက် ကိုယ်ဖြင့် အကုသိုလ်ကို မပြုပဲ အကုသိုလ်ကမ္မပထ သုံးပါးတို့ကို သုတ်သင်ပြီးလျှင် ဘုရားရှင်ဟောကြားအပ်သော အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်ကို ပြီးစေရာ၏။
ဝါစာနုရက္ခိ— ဖြင့် ဝစီဒုစရိုက်လေးပါးကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းကို ပြသည်။
မနသာ သုသံဝုတော— ဖြင့် မနောဒုစရိုက်သုံးပါးကို မဖြစ်စေခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။
ကာယေန စ နာကုသလံ ကယိရာ— ဖြင့် ကာယဒုစရိုက်သုံးပါးကို ပယ်ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။
အာရာဓယေ မဂ္ဂေ— ၌ မဂ္ဂ အရ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ် ရ၏။
ဣသိ— သီလက္ခန္ဓစသည်ကို ရှာမှီးတတ်သော ဘုရားစသည်ကို ဣသိ ဟု ခေါ်သည်။
ဝက်ပြိတ္တာ—ကဿပဘုရားရှင်လက်ထက်က ရဟန်းတပါးသည် အလွန်ချစ်ခင်ကြသော မထေရ်နှစ်ပါးကို ကွဲပြားအောင် ပြုခဲ့မှုကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်သည် သုံးဂါဝုတ်ရှိ၍ လူ့ကိုယ်နှင့် ဝက်ခေါင်းရှိပြီး ခံတွင်း၌ အမြီးပေါက်ကာ ခံတွင်းမှ ပိုးလောက်တွေ ထွက်နေသော ဝက်ပြိတ္တာဖြစ်ရသည် (ဓမ္မ၊ ဋ္ဌ၊ ၂၊၂၅၀)။
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
ဝါစာနုရက္ခီ = ဝါစံ အနုရက္ခိ သီလေနာတိ ဝါစာနုရက္ခီ။ ဝါစာ + အနု + ရက္ခ် + ဏီ။
ကမ္မပထေ = ကမ္မာနံ ပထော ကမ္မပထော။ ကမ္မ+ ပထ။
ဣသိပ္ပဝေဒိတံ = ဣသီဟိ ပဝေဒိတော ဣသိပ္ပဝေဒိတော။ ဣသိ+ ပဝေဒိတ။
သူကရပေတဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၂၀-မဂ္ဂဝဂ်
၆-သူကရပေတဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
ဧတေ တယော ကမ္မပထေ ဝိသောဓယေ, အာရာဓယေ မဂ္ဂမိသိပ္ပဝေဒိတံ။
(ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။) ဝါစာနုရက္ခီ၊ နှုတ်ဖြင့်မပြတ်, စောင့်စည်းတတ် သည်။၁ (ဘဝေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏။) မနသာ၊ စိတ်ဖြင့်။ သုသံဝုတော၊ ကောင်းစွာ စောင့်စည်း အပ်သော ဒွါရရှိသည်။ ဝါ၊ ကောင်းစွာ စောင့်စည်းသည်။ (ဘဝေယျ၊ ၏။) ကာယေန စ၊ ကိုယ်ဖြင့်လည်း။ အကုသလံ၊ အကုသိုလ်ကို။ န ကယိရာ၊ မပြုရာ။ (ဧဝံ၊ ဤသို့။) တယော၊ သုံးပါးကုန်သော။ ဧတေ ကမ္မပထေ၊ ဤအပါယ်လမ်းမှန်, မကောင်းကံတို့ကို။၂ ဝိသောဓယေ၊ စင်ကြယ်စေရာ၏။ ဝါ၊ ရှင်းလင်းသုတ်သင်ရာ၏။ (ဧဝံ ဝိသောဓေန္တော ဤသို့ စင်ကြယ်စေလသော်။ ဝါ၊ ဤသို့စင်ကြယ်စေသော။ သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။) ဣသိပ္ပဝေဒိတံ၊ ဘုရားစသား, သူတော်များတို့, အပြားအားဖြင့် သိစေအပ် (ဟောကြား အပ်) သော။ မဂ္ဂံ၊ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်ကို။ အာရာဓယေ၊ ပြီးစေရာ၏။ (ပါ-၂၈၁)
၁။ဝါစာနုရက္ခီ။ ။ “ဝါစာနုရက္ခီ-နှုတ်ကိုစောင့်စည်းလေ့ရှိသည်”ဟူသောအနက်အလို “အနုရက္ခတိ သီလေနာတိ အနုရက္ခီ၊ ဝါစံ+အနုရက္ခီ ဝါစာနုရက္ခီ”ဟုပြု၊ “ဝါစာနုရက္ခီ-နှုတ်စောင့် စည်းခြင်းရှိသည်”ဟူသောအနက်အလို “အနုရက္ခဏံ အနုရက္ခာ၊ ဝါစာယ+အနုရက္ခာ ဝါစာနု- ရက္ခာ(နှုတ်ကိုစောင့်စည်းခြင်း)၊ ဝါစာနုရက္ခာ+အဿ အတ္ထီတိ ဝါစာနုရက္ခီ”ဟုပြု၊ နောက်၌ “မနသာ, ကာယေန, သာဓု ဝါစာယ သံဝရော”ဟု ရှိပုံထောက်လျှင် “ဝါစာယ+အနုရက္ခီ ဝါစာနု- ရက္ခီ”ဟု ပြုခြင်းက ပိုကောင်း၏။
ပေ၊ဋ္ဌ၊၁၅၆၊ ၎င်းနိ၊၂၊၈၆။ ။ ထို၌ ရှေ့၂ပါဒကို အနိယမဝါကျ, နောက်၂ပါဒကို နိယမဝါကျယူ၍ “(ယော-သည်၊) ဝါစာနုရက္ခီ-သည်၊ (အဿ-ဖြစ်ရာ၏၊) (ယော-သည်၊) မနသာဖြင့်၊ သုသံဝုတော (အဿ)၊ (ယော) ကာယေန စ အကုသလံ န ကယိရာ၊ (သောယေဝ-ထို ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ၊) တယော ဧတေ ကမ္မပထေ ဝိသောဓယေ၊ ဣသိပ္ပဝေဒိတံ မဂ္ဂံ အာရာဓယေ” ဟု ပေး၏၊ အထက်၌ ရှေ့၃ပါဒကို အနိယမဝါကျ, နောက်ဆုံးပါဒကို နိယမဝါကျဟု ယူသော နေတ္တိဝိ-၃၃၉အတိုင်း ပေးခဲ့သည်၊
၂။ကမ္မပထေ။ ။ ကမ္မာနေဝ သုဂတိဒုဂ္ဂတီနံ ပထဘူတတ္တာ ကမ္မပထာ နာမ(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၁)၊ ကမ္မပထေတိ ကမ္မာနိ စ တာနိ ပထာ စ အပါယဂမနာယာတိ ကမ္မပထာ၊ ကုသလာကုသလာပိ စ ပဋိသန္ဓိဇနကာယေဝ ကမ္မပထာတိ ဝုတ္တာ(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၃)။
သူကရပေတဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။