လာဠုဒါယိတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၁၁ - ဇရာဝဂ်
၇ - လာဠုဒါယီတ္ထေရဝတ္ထု
၁၅၂။ အပ္ပဿုတာယံ ပုရိသော၊ ဗလိဗဒ္ဓေါဝ ဇီရတိ။
မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တိ၊ ပညာ တဿ န ဝဍ္ဎတိ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သာမှုနာမှုတို့၌ အရာအားလျော်စွာ မပြောကြားတတ်သော လာဠုဒါယီထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ များစွာသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန်စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
အပ္ပဿုတော၊ အကြားအမြင်နည်းပါးသော။ အယံ ပုရိသော၊ ဤယောက်ျားသည်။ ဗလိဗဒ္ဓေါဝ၊ နွားလားကဲ့သို့။ ဇီရတိ၊ ကြီးထွားလာ၏။ တဿ၊ ထိုယောက်ျားအား။ မံသာနိ၊ အသားတို့သည်။ ဝဍ္ဎန္တိ၊ တိုးပွားကုန်၏။ တဿ၊ ထိုယောက်ျားအား။ ပညာ၊ လောကီ လောကုတ္တရာ ပညာသည်။ န ဝဍ္ဎတိ၊ မတိုးပွား။
စကားပြေ
အကြားအမြင် နည်းပါးသော ယောက်ျား၏ အသားတို့သည် နွားလား၏ ကြီးထွားခြင်းကဲ့သို့ အချည်းအနှီးတိုးပွားသော်လည်း ပညာကား မတိုးပွားချေ။
အပ္ပဿုတ— ပရိယတ် ဗဟုသုတမရှိသည်ကို အပ္ပဿုတခေါ်သည်။
မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တိ— နွားလားသည် မိဘဆွေမျိုးတို့အတွက် ကျေးဇူးမများပဲ ကြီးပွားသကဲ့သို့ အပ္ပဿုတပုဂ္ဂိုလ်သည် ဥပဇ္ဈာယဝတ် အာစရိယဝတ် အာဂန္တုကဝတ်တို့ကိုလည်း မပြု။ တရားလည်း အားမထုတ်ပဲ အကျိုးမဲ့ကြီးပွားသည်။
နွားလားနှင့်တူပုံ— ထွန်တုံးစသည်ကို ဆောင်ခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်သော နွားလားကို တောအရပ်သို့ လွှတ်ထားသည်ရှိသော် တောအရပ်၌ လှည့်လည်၍ စားကာသောက်ကာဖြင့် အသားများ တိုးနေသကဲ့သို့ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတို့သည် နှင်ထုတ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ခြေသလုံးအိမ်တိုင်ပြုကာ ပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို ရ၍ အန်အောင်စားပြီးလျှင် ကိုယ်ကိုမွေးမြူလျက်နေသော အပ္ပဿုတပုဂ္ဂိုလ်အား အသားများ တိုးပွားလေသည်။
ပညာ တဿ န ဝဍ္ဎတိ— လောကီလောကုတ္တရာ ပညာရ၏။
ဗဟုသုတနည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်အား လောကီ လောကုတ္တရာ ပညာသည် မတိုးပွားပဲ တော၌ချုံနွယ်တို့စည်ကားသကဲ့သို့ ၆-ပါးသော ဒွါရတို့ကို အမှီပြု၍ တဏှာနှင့် မာနသာ တိုးပွား၏။
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
ဗလိဗဒ္ဒေါ— ဗလံ ဝဍ္ဎယတီတိ ဗလိဗဒ္ဓေါ။ ဗလိ + ဝဍ္ဎ + အ။
အပ္ပဿုတော— အပ္ပါနိ သုတာနိ ယဿာတိ အပ္ပဿုတော။ အပ္ပ + သုတ + ယ။
လာဠုဒါယီတ္ထေရဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၁၁-ဇရာဝဂ်
၇-လာဠုဒါယိတ္ထေရဝတ္ထုအဋ္ဌကထာဂါထာ
တေသု ဧကော မတော ဒေဝ, ဒုတိယံ ဒေဟိ ခတ္တိယ။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။ မေ၊ ကျွန်တော်မျိုး၏။ ဝါ၊ မှာ။ ဒွေ၊ နှစ်ကောင်ကုန်သော။ ဂေါဏာ၊ နွားတို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိပါကုန်၏။) ယေဟိ၊ ယင်းနွားနှစ်ကောင်တို့ဖြင့်။ ခေတ္တံ၊ လယ်ကို။ ကသာမသေ၊ ထွန်ယက်ရပါကုန်၏။ ဒေဝ၊ မင်းမြတ်။ တေသု၊ ထိုနွားနှစ် ကောင်တို့တွင်။ ဧကော၊ တစ်ကောင်သည်။ မတော၊ သေးသွားပါပြီ။ ခတ္တိယ၊ မင်းမြတ်။ ဒုတိယံ၊ နှစ်ကောင်မြောက်နွားကို။ ဒေဟိ၊ ပေးသနားတော်မူပါ။ (ဋ္ဌ-၁၆၃)
တေသု ဧကော မတော ဒေဝ, ဒုတိယံ ဂဏှ ခတ္တိယ။
မဟာရာဇ၊ မြတ်။ ပေ။ ဒေဝ၊ မြတ်။ တေသု၊ တို့တွင်။ ဧကော မတောခတ္တိယ၊ မြတ်။ ဒုတိယံ၊ ကို။ ဂဏှ၊ ယူတော်မူပါ။ (ဋ္ဌ-၁၆၄)
လာဠုဒါယိတ္ထေရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တိ, ပညာ တဿ န ဝဍ္ဎတိ။
အပ္ပဿုတော၊ အကြားအမြင်မရှိသော။၁ အယံ ပုရိသော၊ ဤယောက်ျားသည်။ ဗလိဗဒ္ဒေါဝ၊ နွားလာကဲ့သို့။၂ ဇီရတိ၊ အသားသာတိုး, အကျိုးမဲ့စွာ, ကြီးရင့်ရှာ၏။ [ဇီရဓာတ်, ဗြူဟနအနက် (နီတိဓာတု-၁၄၆)။ ဇိရဓာတ်, ဒီဃပြု (ဓာတွတ္ထ)။] တဿ၊ ထိုယောက်ျား ၏။ ဝါ၊ မှာ။ မံသာနိ၊ အသားတို့သည်။ ဝဍ္ဎန္တိ၊ တိုးပွားကုန်၏။ တဿ၊ ၏။ ဝါ၊ မှာ။ ပညာ၊ လောကီလောကုတ္တရာပညာသည်။ န ဝဍ္ဎတိ၊ မတိုးပွား။ (ပါ-၁၅၂)
၁။ အပ္ပဿုတော။ ။ အပ္ပံ သုတံ ဧတဿာတိ အပ္ပဿုတော၊ အပ္ပန္တိ စ ထောကန္တိ န ဂဟေတဗ္ဗံ၊ နတ္ထီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၃)။ နတ္ထီတိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဣမိနာ အဘာဝတ္ထော အယံ အပ္ပသဒ္ဒေါတိ ဒဿေတိ(မ၊ဋီ၊၁၊၂၉၁)။
၂။ ဗလီဗဒ္ဒေါ, ဗလိဗဒ္ဒေါ။ ။ ဤ စ+ဝရော စ ဤဝရာ(ကျက်သရေ+ဆုလာဘ်တို့) ဤဝရေ+ဒဒါတီတိ ဤဗဒ္ဒေါ၊ [ဤဝရ+ဒါ+အ၊ ဝကို ဗ, ရကို ဒပြု၊] ဗလံ+အဿ အတ္ထီတိ ဗလီ၊ ဗလီ စ+သော+ဤဗဒ္ဒေါ စာတိ ဗလီဗဒ္ဒေါ(ခွန်အားပြည့်မတ်, ကျက်သရေဆုလာဘ်ကို ပေးတတ် သော နွားလား)၊ ဤအလို “ဗလီ+ဤဗဒ္ဒေါ”ကို စပ်ထားသောကြောင့် “ဗလီဗဒ္ဒေါ”ဟု ရှိရမည်။ (ထောမ၊ ပါစိတ်ဘာ၊၁၊၁၃၊ ဌ.ပြု-၄၆)
တစ်နည်း။ ။ ဗလံ+ဝဒ္ဓယတီတိ ဗလီဗဒ္ဓေါ၊ ဗလ+ဝဒ္ဓ+ဏ၊ လ၏အ-ကို ဤပြု, ဒ္ဓ၌ ဓကို ဒပြု, ဝကို ဗပြု(ဓာန်-ဋီ-၄၉၅)၊ ဤအလိုလည်း “ဗလီဗဒ္ဒေါ”ဟုပင် ရှိရမည်၊ ဓာန်-ဋီ-နိ-၄၉၅ နှင့် သူစိ၌ကား လ၏ အ-ကို ဣပြု၍ “ဗလိဗဒ္ဒေါ”ဟု ရှိ၏။
ဗလိဗဒ္ဓေါ။ ။ နီတိသုတ္တနိ၊၂၊၂၆၄၌ကား “ဗလိနာ ထာမဝန္တေန+ဗဒ္ဓတိ အဟမီတိ ကရောတီတိ ဗလိဗဒ္ဓေါ၊ [ဗလီ+ဗဒ္ဓ အဟံကာရေ+အ၊ လီ၌ ရဿပြု၊]”ဟု ဆို၏၊ ဤအလို “ဗလိဗဒ္ဓေါ”ဟု ရှိရမည်၊ ဓာဒီ, ပါဂံသစ်၊၂၊၂၄တို့၌လည်း ဓာန်-ဋီ-၄၉၆အတိုင်း ဝိဂြိုဟ်ဆိုကာ “ဗလ+ ဝဒ္ဓ”မှ လ၏အ-ကို ဣပြု၍ “ဗလိဗဒ္ဓ”ဟုပင် ရှိ၏။
ဗလိပဒေါ။ ။ နိသာ-၁၀၆၌ “မဇ္ဈိမဝယပ္ပတ္တကာလေ သာမိကာနံ ဗလိပဒါနသီလတ္တာ (ပူဇော်မှုကို အလွန်ပေးခြင်းအလေ့ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်) ဗလိပဒေါ နာမ”ဟု ဆို၏၊ “ဗလိနော+ ပဒံ(ပဒါနံ) ဗလိပဒံ၊ ဗလိပဒံ+သီလံ အဿာတိ ဗလိပဒေါ(နွားရှင်တို့အား ပူဇော်မှုကို အလွန် ပေးလေ့ရှိသောနွားလား)”ဟုကြံ၊ ယခုအခါ ဤပါဌ်ကို ပါဠိအဋ္ဌကထာဋီကာတို့၌ မတွေ့ရတော့ပါ။
လာဠုဒါယိတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။