ဝင်္ဂီသတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၂၆-ဗြာဟ္မဏဝဂ်။ ၃၇-ဝင်္ဂီသတ္ထေရဝတ္ထု
၄၂၀။ စုတိံ ယော ဝေဒိ သတ္တာနံ၊ ဥပပတ္တိဉ္စ သဗ္ဗသော။
အသတ္တံ သုဂတံ ဗုဒ္ဓံ၊ တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ။
၄၂၁။ ယဿ ဂတိံ န ဇာနန္တိ၊ ဒေဝါ ဂန္ဓဗ္ဗမာနုသာ။
ခီဏာသဝံ အရဟန္တံ၊ တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သား ပုဏ္ဏားသည် လူသေတို့၏ ဦးခေါင်းတို့ကို ခေါက်၍ ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ လူ၊ နတ် ဘုံတို့သို့ သွားသည်တို့ကို သိသော်လည်း ရဟန္တာ၏ ဦးခေါင်းကို မည်သည့်ဘုံသို့ သွားသည်ဟု မသိသဖြင့် ဘုရားရှင်အထံ မန္တန်သင်ကြားရန် ရဟန်းပြု၍ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်သော ဝင်္ဂီသထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ များစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သောတာပန် စသည် ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သတ္တာနံ၊ သတ္တဝါတို့၏။ စုတိံ စ၊ သေခြင်းကို လည်းကောင်း။ ဥပပတ္တိဉ္စ၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို လည်းကောင်း။ သဗ္ဗသော၊ ထင်ရှားသည်ကိုပြု၍ အလုံးစုံအားဖြင့်။ ဝေဒိ၊ သိ၏။ အသတ္တံ၊ ကပ်ငြိတွယ်တာခြင်း မရှိသော။ သုဂတံ၊ သူတော်ကောင်းအကျင့်ကို ကောင်းစွာကျင့်သော။ ဗုဒ္ဓံ၊ သစ္စာလေးပါးကိုသိသော။ တံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဗြာဟ္မဏံ၊ ဗြာဟ္မဏဟု။ အဟံ၊ ငါဘုရားသည်။ ဗြူမိ၊ ဟောတော်မူ၏။
ယဿ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဂတိံ၊ လားရာဂတိကို။ ဒေဝါ၊ နတ်တို့သည်လည်းကောင်း။ ဂန္ဓဗ္ဗမာနုသာ၊ ဂန္ဓဗ္ဗနတ် လူတို့သည်လည်းကောင်း။ န ဇာနန္တိ၊ မသိကုန်။ ခီဏာသဝံ၊ အာသဝေါကုန်ခန်းသော။ အရဟန္တံ၊ ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာသော။ တံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဗြာဟ္မဏံ၊ ဗြာဟ္မဏဟု။ အဟံ၊ ငါဘုရားသည်။ ဗြူမိ၊ ဟောတော်မူ၏။
စကားပြေ
သတ္တဝါတို့၏ သေခြင်း၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို ထင်ရှားစွာပြု၍ သိသော ကပ်ငြိတွယ်တာမှုမရှိပဲ သူတော်ကောင်းအကျင့်ကို ကျင့်သဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို သိသောသူကို ဗြာဟ္မဏဟု ငါဘုရားဟော၏။
အာသဝေါကုန်ခန်း၍ ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာသော လူနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗ စသော နတ်တို့ မသိနိုင်သော လားရာရှိသူကို ဗြာဟ္မဏဟု ငါဘုရားဟော၏။
ဝင်္ဂီသ−ရာဇဂြိုဟ်၌ ဝင်္ဂီသပုဏ္ဏားသည် လူသေတို့၏ ဦးခေါင်းကို ခေါက်ကြည့်လျှင် ငရဲ၌ ဖြစ်သူ၊ တိရစ္ဆာန်ဘုံ၌ ဖြစ်သူ၊ ပြိတ္တာဘုံ၌ ဖြစ်သူ၊ လူ့ဘုံ၌ ဖြစ်သူ၊ နတ်ဘုံ၌ ဖြစ်သူဟု သိနိုင်သော်လည်း ရဟန္တာ၏ ဦးခေါင်းကို ခေါက်ကြည့်ရာ၌ကား ဘယ်ဘုံသို့သွားမည်ဟု မသိနိုင်ပေ။
ပါဠိစကားလုံး ဖွဲ့စည်းပုံ
ဥပပတ္တိ=ဥပပဇ္ဇနံ ဥပပတ္တိ။ ဥပ+ပဒ်+တိ။
အသတ္တံ=န သတ္တော အသတ္တော။ န+သတ္တ။ သတ္တ−သန္ဓ+တ။
ဝင်္ဂီသတ္ထေရဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၂၆-ဗြာဟ္မဏဝဂ်
၃၇-ဝင်္ဂီသတ္ထေရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
အသတ္တံ သုဂတံ ဗုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ။
ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သတ္တာနံ၊ သတ္တဝါတို့၏။ သဗ္ဗသော၊ အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ စုတိံ၊ စုတေခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဥပပတ္တိဉ္စ၊ ပဋိသန္ဓေ, တည် နေကပ်ရောက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ အဝေဒိ၊ သိ၏။၁ အသတ္တံ၊ အာရုံငါးရပ်, မငြိကပ် သော။ သုဂတံ၊ အကျင့်ကောင်းဖြင့်, မစောင်းမမှား, ကောင်းစွာသွားတတ်သော။ ဗုဒ္ဓံ၊ သစ္စာလေးရပ်, သိမြင်တတ်သော။ တံ အဟံ ဗြာဟ္မဏံ ဗြူမိ။ (ပါ-၄၁၉)
၁။ အဝေဒိ။ ။ “ဇာနာတိ”ဟု ဖွင့်သဖြင့် ဉာဏအနက်ဟော ဝိဒဓာတ်နောင် “အဇ္ဇ- တနီ”ဟူသော ယောဂဝိဘာဂဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်အနက်၌ အဇ္ဇတနီဤဝိဘတ်သက်၊ (တစ်နည်း) ပစ္စုပ္ပန် ကာလမှ အတိတ်ကာလသို့ပြန်သော ကာလဝိပလ္လာသတည်း(မောဂ်-၆, ၁)။ [“အဇ္ဇတနီ”တိ ဝိဘာဂေန ဝတ္တမာနေပိ အဇ္ဇတနီ၊ “ဥဒစ္ဆဒါတိ ဥစ္ဆိန္ဒတိ ဘဉ္ဇတိ ဝိနာသေတီတိ တဒဋ္ဌကထာ (ဝိဗော, ၂၁၅)၊ အတီတကာလိကာနမ္ပိ ဆန္ဒသိ ဝတ္တမာနဝစနံ (ဝတ္တမာန်အနက်ဟောခြင်းကို) အက္ခရစိန္တကာ ဣစ္ဆန္တိ(သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅)။]
ခီဏာသဝံ အရဟန္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ။
ယဿ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဂတိံ၊ လားရောက်အပ်သော ဂတိကို။၁ ဒေဝါ၊ (စတု မဟာစလျက်, ထက်ဘဝဂ်ရပ်) ဥပပတ္တိနတ်တို့သည်လည်းကောင်း။ ဂန္ဓဗ္ဗမာနုသာ၊ သစ်ပင်အမျိုးမျိုး, အုပ်စိုးနေကြ, ဂန္ဓဗ္ဗနတ်, လူအရပ်ရပ်တို့သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကချေသည်နတ်, လူအရပ်ရပ်တို့သည်လည်းကောင်း။၂ ခီဏာသဝံ၊ ကုန်ပြီးသော အာ သဝေါရှိသော။ ဝါ၊ အာသဝေါကုန်ခန်းပြီးသော။ အရဟန္တံ၊ ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာ တော်မူသော။ တံ အဟံ ဗြာဟ္မဏံ ဗြူမိ။ (ပါ-၄၂၀)
၁။ဂတိံ။ ။ ဓမ္မ.ဋ္ဌ၌ အထူးမဖွင့်၊ ရှေးကပေးရိုးအတိုင်း ဘဝဘေဒ(ဘဝအပြား)အနက် ကို ယူပေးခဲ့သည်၊ “သုကတဒုက္ကဋကမ္မဝသေန ဂန္တဗ္ဗာတိ ဂတိ(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၄၀)”ဟုပြု၊ “ဂတိန္တိ နိဗ္ဗတ္တိံ(မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၀၀)၊ နိဗ္ဗတ္တိန္တိ ပရိယောသာနံ(မ၊ဋီ၊၃၊၂၀၂)”အဖွင့်အလိုမူ ဂတိသဒ္ဒါ၏ အနက် တို့တွင် နိဋ္ဌာအနက်တည်း၊ “ဂမနံ နိပ္ဖတ္တနံ ဂတိ(သီဋီသစ်၊၂၊၂၂၉)”ဟု ပြု၍ “ဂတိံ-အထွတ် အထိပ်ရောက်, ပြီးမြောက်ခြင်းကို”ဟုပေး၊ “နိဗ္ဗာနံ အရဟတော ဂတိ(ဝိ-၅, ၂၆၃)”၌ကဲ့သို့ ပဋိသရဏအနက်ယူ၍ “ဂတိံ-လည်းလျောင်းရာကို”ဟု ပေးလျှင်လည်း သင့်စရာရှိ၏၊ “ဂစ္ဆတိ အဝစရတိ, အဝစရဏဝသေန ဝါ ပဝတ္တတိ ဧတ္ထာတိ ဂတိ (သီဋီသစ်၊၂၊၂၂၉)”ဟုပြု။
၂။ ဒေဝါ ဂန္ဓဗ္ဗမာနုသာ။ ။ ဒေဝါတိ ဥပပတ္တိဒေဝါ(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၈)။ စာတုမဟာရာဇိကတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ ဒိဗ္ဗန္တိ ကာမဂုဏာဒီဟိ ကီဠန္တိ လဠန္တိ ဝိဟရန္တိ ဇောတန္တီတိ ကတွာ(ဒီ၊ဋီ၊၂၊၉၅)။ ဂန္ဓဗ္ဗာတိ မူလခန္ဓာဒီသု အဓိဝတ္ထဒေဝတာဝ(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၈)။ ဂန္ဓံ အဗ္ဗန္တိ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ ဂန္ဓဗ္ဗာ ဓတရဋ္ဌဿ မဟာရာဇဿ ပရိဝါရဘူတာ၊ [ဂန္ဓ+အဗ္ဗ+အ၊-ဒီ၊ဋီ၊၂၊၉၅။] မူလဂန္ဓာဒိဘေဒံ ဂန္ဓံ အဝန္တိ အပယုဉ္ဇန္တီတိ ဂန္ဓဗ္ဗာ၊ [ဂန္ဓ+အဝ+အ၊-သံ၊ဋီ၊၂၊၂၇၆။] ဂါယနံ ဓမ္မော ဧတေသန္တိ ဂန္ဓဗ္ဗာ၊ [ဂ+ဓမ္မ၊ မ္မကို ဗ္ဗပြု၊-ဓာန်-ဋီ-၂၄။] ဂေါမှိ သဂ္ဂေ ဓုနန္တိ ကမ္ပန္တိ ဝီဏာဝါဒန- ဂါယနနဋာဒိဝသေနာတိ ဂန္ဓဗ္ဗာ။ [ဂေါ+ဓူ+ဏ၊ ဩကို အ, ဥုကို အဝပြု, နိဂ္ဂဟိတ်လာ၊-ဧဋီ။]
ဝါကျယူပေးပုံ။ ။ ဝါကျယူ၍“ဂန္ဓဗ္ဗာ-တို့သည်လည်းကောင်း၊ မာနုသာ-ကောင်း”ဟု လည်း ပေးကြသည်၊ ဤအလို “ဂန္ဓဗ္ဗာ+မာနုသာ”ဟု ပုဒ်ဖြတ်၊ ဆန်းကြောင့် ဗ္ဗာ၌ ရဿပြု။
ဝင်္ဂီသတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာနိဿယ ပြီးပြီ။