သုမနမာလာကာရဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၅-ဗာလဝဂ်။ ၉-သုမနမာလာကာရဝတ္ထု
၆၈။ တဉ္စ ကမ္မံ ကတံ သာဓု၊ ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ။
ယဿ ပတီတော သုမနော၊ ဝိပါကံ ပဋိသေဝတိ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်အနီး ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မင်းပြစ် မင်းဒဏ်ကို အလေးမမူပဲ မင်းအား ဆက်သရမည့် ပန်းတို့ကို ဘုရားရှင်အား လှူဒါန်းသော သုမနပန်းသည် အမျိုးသားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။ ထိုအမျိုးသားသည် ကမ္ဘာတသိန်း သုဂတိဘဝသာ ဖြစ်၍ နောင်သောအခါ သုမနမည်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဖြစ်မည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော သတ္တဝါများ တရားထူးရကြသည်။
အနက်
ယံ၊ အကြင်ကံ (အမှု) ကို။ ကတွာ၊ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့်။ နာနုတပ္ပတိ၊ နောင်တတဖန် မပူပန်ရ။ ပတီတော၊ နှစ်သက်သည်။ သုမနော၊ ဝမ်းမြောက်သည်။ ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။ ယဿ၊ အကြင်ကံ (အမှု) ၏။ ဝိပါကံ၊ အကျိုးကို။ ပဋိသေဝတိ၊ ခံစားရ၏။ တဉ္စ ကမ္မံ၊ နောင်တတဖန် မပူပန်ရပဲ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ရသော ကံကို။ ကတံ၊ ပြုလုပ်ခြင်းသည်။ သာဓု၊ ကောင်း၏။
စကားပြေ
နောင်တတဖန် မပူပန်ရပဲ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ရသော ကံ (အမှု) ကို ပြုလုပ်ခြင်းသည် ကောင်း၏။
ပတီတော၊ ပီတိအဟုန်ဖြင့် နှစ်သက်မှု။
သုမနော၊ သောမနဿအဟုန်ဖြင့် ဝမ်းသာမှု။
သတိပြုဖွယ်၊ ဂုဏ်ရှိသူတို့၏ ဂုဏ်ကို ဘုရားရှင်တို့သာ ထင်ရှားအောင် ပြုစွမ်းနိုင်သည်။ ကြွင်းပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဂုဏ်ရှိသူတို့၏ ဂုဏ်ကို ပြောကြားရာ၌ တွန့်တိုတတ်သည် (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၉)။
လိုက်နာဖွယ်၊ အမှတ်ရတိုင်း စိတ်မချမ်းသာရမည့် အမှုကို မပြုပဲ အမှတ်ရတိုင်း စိတ်ချမ်းသာရမည့် အမှုကို ပြုသင့်သည်။ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၀။)
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
သုမနော = သု မနော သုမနော။ သု + မန။
သုမနမာလာကာရဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၅-ဗာလဝဂ်
၉-သုမနမာလာကာရဝတ္ထုအဋ္ဌကထာဂါထာ
ဌတွာ ဒေဝမနုဿေသု, ဖလံ ဧတဿ ကမ္မုနော၊
ပစ္ဆာ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သုမနော နာမ ဘဝိဿတိ။
ကပ္ပာနံ၊ ကမ္ဘာတို့၏။ သတသဟဿံ၊ တစ်သိန်းပတ်လုံး။ ဒုဂ္ဂတိံ၊ မကောင်းသောဘဝသို့။ (ယံ) န ဂမိဿတိ၊ အကြင်မ ရောက်လတ္တံ့။ ဒေဝမနုဿေသု၊ နတ်လူတို့၌။ (နတ်ပြည်လူ့ပြည် တို့၌)။ ဌတွာ၊ တည်ပြီး၍။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ သုမနော နာမ၊ သုမန မည်သော။ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည်။ (ယံ) ဘဝိဿတိ၊ အကြင်ဖြစ်လတ္တံ့။ (တံ၊ ထိုသို့ ဒုဂ္ဂတိသို့မရောက်ခြင်း, ပစ္စေက သမ္ဗုဒ္ဓဖြစ်ရခြင်းသည်။) ဧတဿ ကမ္မုနော၊ ဤဘုရားရှင်အား ပန်းဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သော ကောင်းမှု၏။ ဖလံ၊ အကျိုးတည်း။ [“ဧတဿ ကမ္မုနော၊ ၏။ ဖလံ၊ အကျိုးကား။ ကပ္ပာနံ၊ တို့၏။ သတသဟဿံ၊ ပတ်လုံး။ ဒုဂ္ဂတိံ၊ သို့။ န ဂမိဿတိ၊ ရောက်ရလိမ့်မဟုတ်။ ဒေဝမနုဿေသု၊ တို့၌။ ဌတွာ၊ ၍။ ပစ္ဆာ၊ ၌။ သုမနော နာမ၊ သော။ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သည်။ ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်ရလိမ့်မည်။ ”ဟုလည်း အလွယ်ပေးနိုင်သည်။] (ဋ္ဌ-၁၂၅)
ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ။ ။ သယံ+ဗုဒ္ဓေါ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ပတိ ဧကော (ဝိသုံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတော ဝိသဒိသော အညော) သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါသဗ္ဗညုဘုရားရှင်မှ အသီးအခြားဖြစ်သော ကိုယ်တိုင် သစ္စာ၄ပါးကို သိ သောဘုရား၊ (ဘုရားငယ်)။
တစ်နည်း။ ။ အနေကသတ္တနိကာယေသု သုခေါတရဏပရိပါလနသဂ္ဂမောက္ခပါပနေသု-သုခသို့ ရောက်ခြင်း, စောင့်ရှောက်ခြင်း, နတ်ပြည် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေခြင်း၌၊ ပတိ ဧကော ပဓာနော သာမိဘူတော '+သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ(အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၅-၆)။ ဤနည်း၌ သာမိဘူတောဖြင့် “ပါတိ ရက္ခတီတိ ပတိ၊ သာမီ(မောဂ်-၇၊၆၉)၊ ဣဿရော နာယကော သာမီ, ပတီသာဓိပ္ပတိပ္ပဘု(ဓာန်-၇၂၅)”တို့ကို ထောက်၍ ပတိသဒ္ဒါ သာမီအနက်ဟောကြောင်းကို ပြသည်၊ ပဓာနောဖြင့် “မုချော ပဓာနံ ပါမောက္ခော(ဓာန်-၆၉၅)”အရ မုချနှင့် ပဓာနသည် အနက်တူ ပရိယာယ်ဖြစ်သဖြင့် ဧကသဒ္ဒါ မုချအနက်ဟောကြောင်းကို ပြသည်၊ “ပတိ ဧကော ပစ္စေကော-အရှင်သခင်ဖြစ်၍, ပြဋ္ဌာန်းသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ (ဝိသေ သနောဘယပဒကမ္မဓာရည်း)၊ ပစ္စေကော+သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ- (သုခသို့ ရောက်ခြင်း, စောင့်ရှောက်ခြင်း, နတ်ပြည် မဂ် ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေခြင်း၌) အရှင်သခင်ဖြစ်၍ ပြဋ္ဌာန်းသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ”ဟု လို ရင်းပြု။
တစ်နည်း။ ။ တံ တံ အာရမ္မဏံ ကာရဏံ ပဋိစ္စ ပစ္စေကံ ပါဋိယေက္ကံ ဧကောဝ အနာစရိယကော စတုသစ္စံ သယမေဝ ဗုဒ္ဓေါတိ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ(မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၅၃၊ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၂၆၊ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၀)။ “သယမေဝ+ဗုဒ္ဓေါ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ပစ္စေကံ+သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ-သီးခြား ကိုယ်တော်တိုင် သစ္စာ၄ပါးကို သိတော်မူသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ”ဟု လိုရင်းပြု။
သုမနမာလာကာရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
ယဿ ပတီတော သုမနော, ဝိပါကံ ပဋိသေဝတိ။
ယံ (ကမ္မံ)၊ အကြင်ကံကို။ ကတွာ၊ ပြုပြီး၍။ ဝါ၊ သော်။ ဝါ၊ ကြောင့်။ န အနုတပ္ပတိ၊ အဖန်ဖန် မပူပန်ရ။ ယဿ၊ အကြင်ကံ ၏။ ဝိပါကံ၊ ကို။ ပတီတော၊ ပီတိအဟုန်သည် ရှေးရှုရောက်အပ် သည်။ ဝါ၊ နှစ်သက်သည်။ သုမနော၊ သောမနဿအဟုန်ဖြင့် ကောင်းသောစိတ်ရှိသည်။ ဝါ၊ ဝမ်းမြောက်သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍။) ပဋိသေဝတိ၊ ၏။ ကတံ၊ သော။ တဉ္စ ကမ္မံ၊ သည်ကား။ သာဓု၊ ကောင်း၏။ (ပါ-၆၈)
သုမနမာလာကာရဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။