ပဉ္စမဟလ္လကတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၂၀-မဂ္ဂဝဂ်။ ၈-ပဉ္စမဟလ္လကတ္ထေရဝတ္ထု
၂၈၃။ ဝနံ ဆိန္ဒထ မာ ရုက္ခံ၊ ဝနတော ဇာယတေ ဘယံ။
ဆေတွာ ဝနဉ္စ ဝနထဉ္စ၊ နိဗ္ဗနာ ဟောထ ဘိက္ခဝေါ။
၂၈၄။ ယာဝ ဟိ ဝနထော န ဆိဇ္ဇတိ၊ အဏုမတ္တောပိ နရဿ နာရိသု။
ပဋိဗဒ္ဓမနော တာဝ သော၊ ဝစ္ဆော ခီရပကောဝ မာတရိ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အချက်အပြုတ်ကောင်း၍ မိမိတို့အား ကျေးဇူးများသော မဓုရပါစိကာ အမျိုးသမီးသေသောအခါ မိတ်ဆွေရဟန်းအချင်းချင်း လည်ပင်းဖက်ကာ အော်ဟစ်ငိုကြွေးကြသော တောထွက်ရဟန်းအိုများကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ငါးပါးသော တောထွက်ရဟန်းအိုတို့ သောတာပန်ဖြစ်ကြသည်။
အနက်
ဘိက္ခဝေါ၊ ရဟန်းတို့။ ဝနံ၊ တဏှာတည်းဟူသောတောကို။ ဆိန္ဒထ၊ ခုတ်ဖြတ်ကြလော့။ ရုက္ခံ၊ ပကတိသစ်ပင်ကို။ မာ ဆိန္ဒထ၊ မခုတ်ဖြတ်ကြနှင့်။ ဝနတော၊ တဏှာတည်းဟူသောတောကြောင့်။ ဘယံ၊ ဇာတိစသောဘေးသည်။ ဇာယတေ၊ ဖြစ်၏။ ဝနံ စ၊ တဏှာတည်းဟူသော တောကြီးကိုလည်းကောင်း။ ဝနထံ စ၊ တဏှာတည်းဟူသော တောငယ်ကိုလည်းကောင်း။ ဆေတွာ၊ ခုတ်ဖြတ်၍။ နိဗ္ဗနာ၊ တဏှာဟူသောတောမှ ထွက်မြောက်ကုန်သည်။ ဟောထ၊ ဖြစ်ကုန်လော့။
ခီရပကော၊ နို့မက္ခာသေးသော။ ဝစ္ဆော၊ နွားငယ်သည်။ မာတရံ၊ အမိ၌။ ပဋိဗဒ္ဓမနော၊ ကပ်သောစိတ်ရှိသည်။ ဟောတိ ဣဝ၊ ဖြစ်သကဲ့သို့။ နရဿ၊ ယောက်ျားအား။ နာရီသု၊ မိန်းမတို့၌။ အဏုမတ္တောပိ၊ အနည်းငယ်မျှသော။ ဝနထော၊ ကိလေသာတောသည်။ ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး။ န ဆိဇ္ဇတိ၊ မပြတ်သေး။ တာဝ၊ ထိုမျှလောက်သောကာလပတ်လုံး။ သော၊ ထိုယောက်ျားသည်။ ပဋိဗဒ္ဓမနော၊ ကပ်ငြိသောစိတ်ရှိသည်သာလျှင်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
စကားပြေ
ရဟန်းတို့ တဏှာတည်းဟူသောတောကို ခုတ်ဖြတ်ကြလော့။ ပကတိသစ်ပင်ကို မခုတ်နှင့်။ တဏှာတည်းဟူသောတောမှ ဇာတိစသောဘေး ဖြစ်ပေါ်၏။ တဏှာအကြီးအသေးကို ဖြတ်၍ တဏှာဟူသောတောမှ ထွက်ကြကုန်လော့။
နို့မကွာသေးသော နွားငယ်သည် အမိကို ကပ်နေသကဲ့သို့ တဏှာမပြတ်သေးသော ယောက်ျားသည် မိန်းမတို့၌ ကပ်ငြိသောစိတ် ရှိနေသည်သာတည်း။
ဝနံ ဆိန္ဒထ—ဝနံ ဆိန္ဒ ဟုသာဆိုပါက ရဟန်းသစ်များသည် ပဲခွပ်စသည်ဖြင့် တောသစ်ပင်ကို ဖြတ်မည်စိုးသောကြောင့် ရာဂစသော ကိလေသာတောကိုသာ ရည်ရွယ်သည်ဟု သိစေလို၍ မာ ရုက္ခံ ဟု ထပ်လောင်း၍ တားမြစ်တော်မူသည်။
ဝနံ—အရ ရာဂစသော ကိလေသာတော ရ၏။
ဝနတော ဇာယတေ ဘယံ—ပကတိတောမှ ခြင်္သေ့စသော ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ကိလေသာတောမှ ဇာတိအစရှိသော ဘေးအန္တရာယ်များ ဖြစ်သည်။
ဆေတွာ ဝနဉ္စ ဝနထဉ္စ—သစ်ပင်ကြီးသည် ဝန၊ သစ်ပင်ငယ်တို့သည် ဝနထ။ တနည်း ရှေးဦးပေါက်သော သစ်ပင်တို့သည် ဝန၊ နောက်မှပေါက်သော သစ်ပင်တို့သည် ဝနထ မည်သကဲ့သို့ ပဋိသန္ဓေအကျိုးပေးသော အလွန်ကြီးမားသော ဘဝကို ဆွဲငင်တတ်သော ကိလေသာသည် ဝန မည်၍ ပဝတ္တိအခါ အကျိုးကို ပေးတတ်သော ကိလေသာသည် ဝနထ မည်၏။ တနည်း ရှေးဦးဖြစ်သော ကိလေသာသည် ဝန၊ နောက်နောက်ဖြစ်သော ကိလေသာတို့သည် ဝနထ မည်ကုန်၏။ ယင်း ဝန, ဝနထ မည်သော ကိလေသာတို့ကို အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ဖြတ်ရမည်။
ပါဠိသဒ္ဒါခက်ဆစ်
ဝနံ = ဝနန္တိ တံ ဘဇန္တိ မယူရကောကိလာဒယော သတ္တာတိ ဝနံ။ ဝန် + အ။ ဝနံ ဝိယ ဝနံ။ ဝန + ဏ။
ဝနထော = ဝနတိ ယေန သော ဝနထော။ ဝန် + ထ။
ပဋိဗဒ္ဓမနော = ပဋိဗဒ္ဓော မနော ယဿာတိ ပဋိဗဒ္ဓမနော။ ပဋိဗဒ္ဓ + မန + ယ။
ဝစ္ဆော = ဝသတီတိ ဝစ္ဆော။ ဝသ် + ဆ။ ဝဒတီတိ ဝစ္ဆော။ ဝဒ် + ဆ။
ခီရပကော = ခီရံ ပိဝတီတိ ခီရပကော၊ ခီရ + ပါ + ဏွု။
ပဉ္စမဟလ္လကတ္ထေရဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၂၀-မဂ္ဂဝဂ်
၈-ပဉ္စမဟလ္လကတ္ထေရဝတ္ထုအဋ္ဌကထာဂါထာ
ဩရမာမ န ပါရေမ, ပူရတေဝ မဟောဒဓိ။
နော၊ ငါတို့၏။၂ ဟနုကာ၊ မေး (နှုတ်သီး) တို့သည်။ အပိ၊ စင်စစ်။ သန္တာ၊ ပင် ပန်းပါကုန်၏။၃ မုခဉ္စ၊ ခံတွင်းသည်လည်း။ ပရိသုဿတိ၊ ခြောက်သွေ့၏။ (မယံ၊ ငါတို့ သည်။) ဩရမာမ၊ မဟာသမုဒြာရေကို ခပ်၍ သွန်ပစ်ပါကုန်၏။ န ပါရေမ၊ ရေကို မကုန်ခန်းစေနိုင်ကုန်။ ဝါ၊ ရေကုန်ခန်းအောင် မပြုလုပ်နိုင်ပါကုန်။၄ မဟောဒဓိ၊ သမုဒြာ သည်။ ပူရတေဝ၊ ပြည့်မြဲ ပြည့်နေသည်သာ။ (ဋ္ဌ-၂၂၄)
၂။ အပိ နု။ ။ “အပိ နော”ဟု တည်၊ ဝမောဒုဒန္တာနံသုတ်၌ အန္တသဒ္ဒါ, တေသုဝုဒ္ဓိတို့ ဖြင့် ဩကို ဥပြု၊ [ရှေ့ဝိဗော၊၁၆၊ နောက် ကစ်ဘာ၊၁၊၁၀၅။] (တစ်နည်း) လောပဉ္စ တတြာကာရောဖြင့် နော၏ဩကိုချေ, ထိုသုတ်စသဒ္ဒါဖြင့် ဥလာ(ဝိဗော၊၂၂)၊ (တစ်နည်း) နောဿ နု အမှတ္ထေ(နီတိ-၅၂၄)သုတ်, ဗဟုဝစနေသု ဝေါ နော၌ “ဝေါ နော”ဟူသော သဒ္ဒါပိုဖြင့် နောကို နုပြု။(ဝိဗော၊၆၅) [အပိ နု ဟနုကာ သန္တာတိ အပိ နော ဟနုကာ သန္တာ၊ အပိ အမှာကံ ဟနုကာ ကိလန္တာ၊-ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၂၄။]
၃။သန္တာ။ ။ “ကိလန္တာ” ဟု ဖွင့်သဖြင့် သန္တသဒ္ဒါ ခေဒ(ပင်ပန်းခြင်း)အနက်ဟော တည်း၊ ဤအနက်ကိုဟောလျှင် အရအားလျော်စွာ ပုရိသာဒိ, စိတ္တာဒိ, ကညာဒိ ဖြစ်နိုင်ရာ ဤ ၌ ကညာဒိတည်း(နီတိပဒ-၂၃၈၊ နိရုတ္တိ၊၈၈)၊ “သမ္မန္တိ ခိဇ္ဇန္တီတိ သန္တာ(နိရုတ္တိ၊၄၈၈)”ဟုပြု။
၄။ပါရေမ။ ။ ပါရ(ကမ္မသာဓန-အလုပ်ပြီးဆုံးစေခြင်းအနက်)+စုရာဒိဏေ+မ၊ (တစ် နည်း) ဓာတွတ္ထေ နာမသ္မိ(မောဂ်-၅, ၁၂)သုတ်ဖြင့် ပါရံဟူသော ဒုတိယန္တနာမ်ပုဒ်နောင် ကရ ဓာတ်၏အနက်၌ ဣပစ္စည်းသက်၊ ဣ-ကို ဧပြုဟု ကြံ။
ပဉ္စမဟလ္လကတ္ထေရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
ဆေတွာ ဝနဉ္စ ဝနထဉ္စ, နိဗ္ဗနာ ဟောထ ဘိက္ခဝေါ။
ဘိက္ခဝေါ၊ ရဟန်းတို! (တုမှေ၊ သင်တို့သည်။) ဝနံ၊ ကိလေသာဟူ, ထူထပ်သော တောကို။ ဆန္ဒထ၊ အရဟတ္တမဂ်, ဉာဏ်လက်နက်ဖြင့်, ပယ်ဖျက်ဖြတ်တောက်လိုက်ကြ လော။ ရုက္ခံ၊ ပကတိတောတွင်, သစ်ဝါးပင်ကို။ မာ ဆိန္ဒထ၊ မဖြတ်ကြလင့်။ ဝနတော၊ ကိလေသာဟူ, ထူထပ်သောတောမှ။ ဝါ၊ ကြောင့်။ ဘယံ၊ ဇာတိဇရာ, အစဖြာ၍, များစွာ ထောင်သောင်း, ဘေးအပေါင်းသည်။ ဇာယတေ၊ ဖြစ်၏။ ဝနဉ္စ၊ ဘဝငင်တတ်, ထူထပ် ကြီးစွာ, ကိလေသာတောကိုလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ရှေးဥုးဖြစ်လာ, ကိလေသာတောကို လည်းကောင်း။ ဝနထဉ္စ၊ ပဝတ္တိကျိုးပြု, သေးနုမှန်စွာ, ကိလေသာတောကိုလည်းကောင်း။ ဝါ၊ နောက်နောက်ဖြစ်လာ, ကိလေသာတောကိုလည်းကောင်း။၃ ဆေတွာ၊ အရဟတ္တမဂ်, ဉာဏ်လက်နက်ဖြင့်, ပယ်ဖျက်ဖြတ်တောက်ပြီး၍။ နိဗ္ဗနာ၊ ကိလေသာဟူ, ထူထပ်လေဘိ, တောမရှိကုန်သည်။ ဟောထ၊ ဖြစ်ကြကုန်လော။ (ပါ-၂၈၃)
၁။ဝနံ ဝနထံ။ ။ တံ တံ အာရမ္မဏံ ဝနတိ ဘဇတိ အလီ’ယတီတိ ဝနံ၊ ဝနတိ ယာစတီတိ ဝနံ၊ ဝနံ ဝိယာတိ ဝနံ(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၆-၇)၊ ရာဂသင်္ခါတံ သိနေဟံ ဝမတီတိ ဝနံ၊ [ဝမု+အ၊] ဟီနံ လာမကံ ဝံ အကုသလစိတ္တံ နေတီတိ ဝနံ၊ [ဝ+နီ+အ၊ ဝသဒ္ဒါ စိတ်အနက်ဟော၊] ဝနေ ထာတိ တိဋ္ဌတီတိ ဝနထော(တောငယ်)၊ [ဝန+ထာ+အ၊-နီတိဓာတု-၆၈။] ဝနထော ဝိယာတိ ဝနထော (ကိလေသာ)၊ ဝနံ ထရတိ တနောတီတိ ဝနထော၊ [ဝန+ထရ+ကွိ၊-သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂။] ဝနမိဝ ထရတိ တနောတီတိ ဝနထော(သူစိ)၊ ဝနတိ ယေနာတိ ဝနထော၊ [ဝန သမ္ဘတ္တိယံ+ ထ၊-ဓာန်-ဋီ-၁၆၃။]
ပဋိဗဒ္ဓမနောဝ တာဝ သော, ဝစ္ဆော ခီရပကောဝ မာတရိ။
ဟိ၊ တိုက်တွန်းသင့်၏။ [အနက်မဲ့လည်း ကြံကြ၏။] ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက် ကာလပတ်လုံး။ နရဿ၊ ယောကျ်ား၏။ ဝါ၊ မှာ။ နာရီသု၊ မိန်းမတို့၌။ အဏုမတ္တောပိ၊ အဏုမြူအတိုင်းရှည်ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။ ဝါ၊ အဏုမြူမျှလောက်လည်းဖြစ်သော။ ဝနထော၊ ကိလေသာတည်းဟူသော တောသည်။ န ဆိဇ္ဇတိ၊ မပြတ်သေး။ တာဝ၊ ထို မပြတ်သေးသမျှ ကာလပတ်လုံး။ ခီရပကော၊ နို့စို့ဆဲဖြစ်သော။ ဝါ၊ နို့မပြတ်သေးသော။ [ခီရံ+ပိဝတီတိ ခီရပကော၊ ခီရ+ပါ+ဏွု။] ဝစ္ဆော၊ နွားငယ်သည်။ မာတရိ၊ မိခင်နွားမ၌။ ပဋိဗဒ္ဓမနော ဣဝ၊ ငြိကပ်တွယ်တာသော စိတ်ရှိသကဲ့သို့။ (တထာ၊ ထို့အတူ။) သော၊ ထို ယောက်ျားသည်။ (နာရီသု၊ တို့၌။) ပဋိဗဒ္ဓမနောဝ၊ ငြိကပ်တွယ်တာသော စိတ်ရှိသည်။ (ဟောတိ၊ ၏။) (ပါ-၂၈၄)
ပဉ္စမဟလ္လကတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။