သန္တကာယတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာ
ပထမကျော်၊ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဒေါ်ဝိဇ္ဇေသီ၏ သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်း
၂၅-ဘိက္ခုဝဂ်။ ၉-သန္တကာယတ္ထေရဝတ္ထု
၃၇၈။ သန္တကာယော သန္တဝါစော၊ သန္တဝါ သုသမာဟိတော။
ဝန္တလောကာမိသော ဘိက္ခု၊ ဥပသန္တောတိ ဝုစ္စတိ။
ဤတရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ခြင်္သေ့ဘဝမှလာသော လက်ခြေစသော အင်္ဂါကို ထိုင်နေသောအခါ မလှုပ်မရှား ငြိမ်သက်တည်ကြည်နေသော သန္တကာယထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ သန္တကာယထေရ် ရဟန္တာဖြစ်သည်။
အနက်
သုသမာဟိတော၊ ကိုယ် နှုတ် စိတ်ကို ကောင်းစွာထားသည်ဖြစ်၍။ သန္တကာယော၊ ကာယဒုစရိုက်မရှိခြင်းကြောင့် ငြိမ်သက်သောကိုယ်ရှိသော။ သန္တဝါစော၊ ဝစီဒုစရိုက်မရှိခြင်းကြောင့် ငြိမ်သက်သောနှုတ်ရှိသော။ သန္တဝါ၊ မနောဒုစရိုက်မရှိခြင်းကြောင့် ငြိမ်သက်သောစိတ်ရှိသော။ ဝန္တလောကာမိသော၊ ကာမဂုဏ်ကို ထွေးအန်ပြီးသော။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းကို။ ဥပသန္တောတိ၊ ငြိမ်အေးသောရဟန်းဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
စကားပြေ
ကိုယ် နှုတ် စိတ်တို့ကို ကောင်းစွာထိန်းသိမ်းထားသည်ဖြစ်၍ ကာယဒုစရိုက်မရှိခြင်းကြောင့် ငြိမ်သက်သောကိုယ် ဝစီဒုစရိုက်မရှိခြင်းကြောင့် ငြိမ်သက်သောနှုတ် မနောဒုစရိုက်မရှိခြင်းကြောင့် ငြိမ်သက်သောစိတ်ရှိ၍ ကာမဂုဏ်ကို ထွေးအန်ပြီးသူကို ငြိမ်းအေးသော ရဟန်းဟုဆိုထိုက်၏။
သန္တကာယော—ပါဏာတိပါတ စသော ကာယဒုစရိုက် သုံးပါးမရှိသောကြောင့် သန္တကာယမည်၏။
သန္တဝါစော—မုသာဝါဒစသော ဝစီဒုစရိုက်လေးပါး မရှိသောကြောင့် သန္တဝါစာမည်၏။
သန္တဝါ—အဘိဇ္ဈာစသော မနောဒုစရိုက် သုံးပါးမရှိသောကြောင့် သန္တဝါမည်၏။
ဝန္တလောကာမိသော—မဂ်လေးပါးတို့ဖြင့် လောကာမိသကို ထွေးအန်ပြီးသောရဟန်း။
ဥပသန္တော—ကိုယ်တွင်း၌ ရာဂစသည်တို့ ငြိမ်းအေးသောကြောင့် ဥပသန္တမည်၏။
ခြင်္သေ့တို့၏သဘော
ခြင်္သေ့များသည် တရက်အစာရှာစားပြီး ငွေ, ရွှေ, ပတ္တမြား, သန္တာ ဂူတို့တွင် တမျိုးမျိုးသောဂူသို့ ဝင်ကြပြီးလျှင် ဆေးဒါန်းမြင်းသီလာဖြင့်ပြီးသော ကျောက်ဖျာအပြင် ဆေးဒါန်းမှုန့်အပေါ်၌ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး လျောင်းစက်ကြသည်။ ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့တွင် လျောင်းရာမှထပြီး ဆေးဒါန်းမြင်းသီလာမှုန့်သည် အမြီး လက် ခြေ နားရွက်များ လှုပ်ရှားသဖြင့် နေရာပျက်ပါက မိမိတို့၏အမျိုးဇာတ်အား မလျော်ဟု နှလုံးသွင်းကာ အစာမစားပဲ ခုနစ်ရက်ပြန်လျောင်းသည်။ နေရာမပျက်ပါက မိမိတို့၏ အမျိုးဇာတ်အား လျော်သည်ဟုနှလုံးသွင်းကာ နေရာဂူမှထွက်၍ ကိုယ်လက်ဆန့်တန်းကာ အရပ်မျက်နှာတို့သို့ ကြည့်သည်။ ထို့နောက်သုံးကြိမ်ခြင်္သေ့အသံကို မြည်ဟည်း၍ အစာရှာထွက်သည်။ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၇။)
ပါဠိစကားလုံး ဖွဲ့စည်းပုံ
သန္တကာယော = သန္တော ကာယော ယဿာတိ သန္တကာယော။ သန္တ+ကာယ+ယ။
သန္တဝါစော = သန္တာ ဝါစာ ယဿာတိ သန္တဝါစော။ သန္တာ+ဝါစာ+ယ။
သန္တဝါ = သန္တံ အဿ အတ္တီတိ သန္တဝါ။ သန္တ+ဝန္တု။
ဝန္တလောကာမိသော = ဝန္တော လောကာမိသော ယေနာတိ ဝန္တလောကာမိသော။ ဝန္တလောကာမိသ+ယ။
ဥပသန္တော = ဥပသမိန္တိ ဥပသန္တော။ ဥပ+သမု+တ။
သန္တကာယတ္ထေရဝတ္ထု ပြီး၏။
အရှင်သုဇနာဘိဝံသ၏ ဓမ္မပဒဂါထာနိဿယ
၂၅-ဘိက္ခုဝဂ်
၉-သန္တကာယတ္ထေရဝတ္ထုပါဠိဂါထာ
ဝန္တလောကာမိသော ဘိက္ခု, ]ဥပသန္တော’တိ ဝုစ္စတိ။
သန္တကာယော၊ သက်သတ်ခိုးတိုက်, ကာမမိုက်မှား, လိုက်စားကင်းလျက်, ငြိမ် သက်သော ကိုယ်ရှိသော။ သန္တဝါစော၊ လှည့်စားရန်တိုက်, မိုက်ကန်းပိန်ဖျင်း, ပြောခြင်း ကင်းလျက်, ငြိမ်သက်သော စကားရှိသော။ သန္တဝါ၊ အဘိဇ္ဈာဗျာပါ, မိစ္ဆာယူမှား, သုံးပါး ကင်းလျက်, ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိသော။ သုသမာဟိတော၊ အလွန်ကောင်းမြတ်, ထား အပ်သော ကိုယ်နှုတ်စိတ်ရှိသော။ ဝါ၊ ကိုယ်နှုတ်စိတ်များ, ကောင်းစွာထားသော။ ဝန္တလောကာမိသော၊ မဂ်လေးတန်ဖြင့်, ထွေးအန်အပ်ပြီး, ကာမဂုဏ်တည်းဟူသော လော ကာမိသရှိသော။၁ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းကို။ ဥပသန္တော၊ ကိလေသာအပူမီး, ချုပ်ငြိမ်းပြီးသူဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။ (ပါ-၃၇၈)
၁။ဝန္တလောကာမိသော။ ။ ဝမီယိတ္ထာတိ ဝန္တံ၊ ကိလေသေဟိ အာမသီယတေတိ အာမိသံ၊ လောကေ+ပရိယာပန္နံ+အာမိသံ လောကာမိသံ-သင်္ခါရလောက၌ အကျုံးဝင်သော အာမိ သဟူသော ကာမဂုဏ်၅ပါး၊ (တစ်နည်း) လောကဿ+အာမိသံ လောကာမိသံ-သတ္တလောက၏ အာမိသဟူသော ကာမဂုဏ်၅ပါး(မ၊ဋီ၊၃၊၂၄၇-၈)၊ (တစ်နည်း) လောကော စ+သော+ အာမိသ- ဉ္စာတိ လောကာမိသံ-သင်္ခါရလောကဟူသော ကိလေသာတို့ဖြင့် သုံးသပ်အပ်သော တေဘူမက ဝဋ်(သံ၊ဋီ၊၁၊၆၅)၊ (တစ်နည်း) လောကေ+အာမိသံ လောကာမိသံ-လောက၌ ကိလေသာဖြင့် သုံးသပ်အပ်သော ပစ္စည်း၄ပါး၊ (တစ်နည်း) လောကေဟိ တဏှာယ အာမသိတဗ္ဗန္တိ လောကာမိသံ-လူအပေါင်းတို့သည် တဏှာဖြင့်သုံးသပ်အပ်သော ပစ္စည်း၄ပါး(သီဋီသစ်၊၂၊၇၃)၊ (တစ်နည်း) လောကေန+အာမသီယတေတိ လောကာမိသံ-သတ္တဝါအပေါင်းသည် သုံးသပ်အပ်သောတဏှာ (မ၊ဋီ၊၃၊၃၈၂)၊ ဝန္တံ+လောကာမိသံ ဧတေနာတိ ဝန္တလောကာမိသော(ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၅၂၀)။
သန္တကာယတ္ထေရဝတ္ထုဂါထာနိဿယပြီးပြီ။